Nghiên cứu tình hình và đánh giá kết quả can thiệp sử dụng thuốc theo thông tư 30

Nghiên cứu tình hình và đánh giá kết quả can thiệp sử dụng thuốc theo thông tư 30, cung cấp cái nhìn sâu sắc về hiệu quả và thách thức.

• Tác giả: Tạ Thị Hồng Hạnh
• Người hướng dẫn: TS. Phạm Thị Tố Liên
• Trường học: Trường Đại Học Y Dược Cần Thơ
• Chuyên ngành: Tổ Chức Quản Lý Dược
• Đề tài: Nghiên Cứu Tình Hình Và Đánh Giá Kết Quả Can Thiệp Sử Dụng Thuốc Theo Thông Tư 30/2018/TT-BYT Tại Trung Tâm Y Tế Thành Phố Bến Tre
• Loại tài liệu: Luận Văn Chuyên Khoa Cấp II
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Cần Thơ

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. MỞ ĐẦU: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 1.1. Khái niệm về thuốc, Hội đồng thuốc & điều trị, danh mục thuốc
• 1.2. Xây dựng danh mục thuốc trong bệnh viện
• 1.3. Tổng quan về phân tích ABC, VEN và ma trận ABC/VEN
• 1.4. Một số kết quả phân tích ABC, VEN và ma trận ABC/VEN trên thế giới và ở Việt Nam
• 1.5. Vài nét về Trung tâm Y tế thành phố Bến Tre và Khoa Dược
• 2. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Đối tượng nghiên cứu
• 2.2. Phương pháp nghiên cứu
• 2.3. Đạo đức trong nghiên cứu
• 3. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 3.1. Mô tả cơ cấu danh mục thuốc được sử dụng theo Thông tư 30/2018/TT-BYT tại Trung tâm Y tế thành phố Bến Tre năm 2020
• 3.2. Phân tích danh mục thuốc được sử dụng theo Thông tư 30/2018/TT-BYT bằng phương pháp phân tích ABC/VEN tại Trung tâm Y tế thành phố Bến Tre năm 2020
• 3.3. Đánh giá hiệu quả can thiệp lên việc xây dựng danh mục thuốc theo Thông tư 30/2018/TT-BYT bằng phương pháp phân tích ABC/VEN tại Trung tâm Y tế thành phố Bến Tre năm 2021
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Nghiên Cứu Kết Quả Can Thiệp Sử Dụng Thuốc

Nghiên cứu kết quả can thiệp sử dụng thuốc tại Trung tâm Y tế Bến Tre là một chủ đề quan trọng trong lĩnh vực y học. Việc đánh giá hiệu quả của các can thiệp này không chỉ giúp cải thiện chất lượng điều trị mà còn tối ưu hóa chi phí cho bệnh nhân. Nghiên cứu này được thực hiện theo Thông tư 30/2018/TT-BYT, nhằm đảm bảo rằng các thuốc được sử dụng là an toàn và hiệu quả.

1.1. Khái Niệm Về Can Thiệp Y Tế Và Thuốc

Can thiệp y tế liên quan đến việc sử dụng thuốc nhằm điều trị bệnh. Thuốc được phân loại thành nhiều nhóm khác nhau, từ thuốc hóa dược đến thuốc cổ truyền. Việc hiểu rõ về các loại thuốc này là cần thiết để xây dựng danh mục thuốc hợp lý.

1.2. Tầm Quan Trọng Của Nghiên Cứu Kết Quả Can Thiệp

Nghiên cứu kết quả can thiệp giúp xác định hiệu quả của thuốc trong điều trị bệnh. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe của bệnh nhân mà còn tác động đến ngân sách y tế của bệnh viện.

II. Vấn Đề Và Thách Thức Trong Can Thiệp Sử Dụng Thuốc

Mặc dù có nhiều lợi ích, việc can thiệp sử dụng thuốc tại Trung tâm Y tế Bến Tre cũng gặp phải nhiều thách thức. Những vấn đề này bao gồm sự thiếu hụt thông tin, khó khăn trong việc lựa chọn thuốc phù hợp và sự không đồng nhất trong quy trình điều trị.

2.1. Thiếu Thông Tin Về Thuốc

Nhiều nhân viên y tế chưa được đào tạo đầy đủ về các loại thuốc và cách sử dụng chúng. Điều này dẫn đến việc kê đơn không chính xác và ảnh hưởng đến hiệu quả điều trị.

2.2. Khó Khăn Trong Lựa Chọn Thuốc

Việc lựa chọn thuốc phù hợp cho từng bệnh nhân là một thách thức lớn. Các yếu tố như chi phí, hiệu quả và tác dụng phụ cần được xem xét kỹ lưỡng.

III. Phương Pháp Nghiên Cứu Kết Quả Can Thiệp Sử Dụng Thuốc

Phương pháp nghiên cứu được áp dụng trong nghiên cứu này bao gồm phân tích ABC/VEN để đánh giá hiệu quả của các can thiệp. Phương pháp này giúp xác định các thuốc thiết yếu và tối ưu hóa việc sử dụng thuốc tại Trung tâm Y tế Bến Tre.

3.1. Phân Tích ABC VEN Trong Nghiên Cứu

Phân tích ABC/VEN là một công cụ hữu ích để đánh giá hiệu quả sử dụng thuốc. Phương pháp này giúp phân loại thuốc theo mức độ cần thiết và chi phí, từ đó đưa ra quyết định hợp lý.

3.2. Đánh Giá Hiệu Quả Can Thiệp

Đánh giá hiệu quả can thiệp là bước quan trọng để xác định xem các thuốc được sử dụng có mang lại lợi ích cho bệnh nhân hay không. Điều này giúp cải thiện quy trình điều trị và giảm thiểu chi phí.

IV. Kết Quả Nghiên Cứu Tại Trung Tâm Y Tế Bến Tre

Kết quả nghiên cứu cho thấy rằng việc can thiệp sử dụng thuốc theo Thông tư 30/2018/TT-BYT đã mang lại nhiều cải thiện trong việc quản lý thuốc tại Trung tâm Y tế Bến Tre. Các thuốc thiết yếu được sử dụng hiệu quả hơn, giúp nâng cao chất lượng điều trị.

4.1. Cơ Cấu Danh Mục Thuốc Sau Can Thiệp

Cơ cấu danh mục thuốc đã được điều chỉnh để phù hợp với nhu cầu điều trị thực tế. Việc này giúp giảm thiểu tình trạng thuốc tồn kho và tối ưu hóa chi phí.

4.2. Đánh Giá Hiệu Quả Sử Dụng Thuốc

Đánh giá hiệu quả sử dụng thuốc cho thấy tỷ lệ bệnh nhân đáp ứng tốt với điều trị tăng lên. Điều này chứng tỏ rằng các can thiệp đã phát huy tác dụng tích cực.

V. Kết Luận Về Nghiên Cứu Can Thiệp Sử Dụng Thuốc

Nghiên cứu kết quả can thiệp sử dụng thuốc tại Trung tâm Y tế Bến Tre đã chỉ ra rằng việc áp dụng các phương pháp phân tích khoa học là cần thiết để nâng cao hiệu quả điều trị. Tương lai, cần tiếp tục cải thiện quy trình này để đáp ứng tốt hơn nhu cầu của bệnh nhân.

5.1. Tương Lai Của Can Thiệp Sử Dụng Thuốc

Tương lai của can thiệp sử dụng thuốc tại Trung tâm Y tế Bến Tre cần được định hướng rõ ràng. Việc áp dụng công nghệ mới và cải tiến quy trình sẽ giúp nâng cao chất lượng điều trị.

5.2. Đề Xuất Cải Tiến Trong Quản Lý Thuốc

Cần có các đề xuất cải tiến trong quản lý thuốc để đảm bảo rằng các thuốc được sử dụng là an toàn và hiệu quả. Điều này sẽ giúp nâng cao chất lượng dịch vụ y tế tại Trung tâm.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong hệ thống y tế hiện đại, chi phí tiền thuốc thường chiếm từ 58,7% đến 60% tổng ngân sách hoạt động của các cơ sở khám chữa bệnh. Tại Việt Nam, trước bối cảnh tốc độ già hóa dân số gia tăng nhanh chóng với tỷ lệ người trên 65 tuổi cao hơn nhiều nước trong khu vực, nhu cầu sử dụng thuốc điều trị các bệnh mãn tính ngày càng tạo áp lực lớn lên nguồn quỹ bảo hiểm y tế. Trung tâm Y tế thành phố Bến Tre là đơn vị y tế tuyến cơ sở hạng III, đảm nhận công tác khám chữa bệnh ngoại trú cho khoảng 45.000 thẻ bảo hiểm y tế với lưu lượng bình quân 125.000 lượt khám mỗi năm và tổng kinh phí sử dụng thuốc ước tính khoảng 9 tỷ đồng hàng năm.

Tuy nhiên, trong giai đoạn đầu thành lập từ năm 2017, việc xây dựng danh mục thuốc tại đơn vị chủ yếu dựa trên thói quen kê đơn của các năm trước mà chưa áp dụng các công cụ phân tích kinh tế dược chuyên sâu, dẫn đến tình trạng danh mục cồng kềnh, tồn đọng vốn ở các nhóm thuốc ít sử dụng.

Đề tài được thực hiện nhằm giải quyết bài toán tối ưu hóa nguồn lực thông qua 3 mục tiêu cụ thể:

1. Mô tả cơ cấu danh mục thuốc được sử dụng theo Thông tư 30/2018/TT-BYT tại đơn vị.
2. Phân tích thực trạng danh mục thuốc bằng phương pháp ma trận ABC/VEN.
3. Đánh giá hiệu quả của các giải pháp can thiệp lên việc tái cấu trúc danh mục thuốc trong giai đoạn 2020–2021.

Nghiên cứu được triển khai tại Trung tâm Y tế thành phố Bến Tre với dữ liệu thu thập xuyên suốt từ ngày 01/01/2020 đến ngày 30/06/2021. Kết quả nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn to lớn khi giúp giảm số lượng thuốc từ 392 khoản mục năm 2020 xuống còn 313 khoản mục năm 2021, nâng cao tỷ trọng sử dụng thuốc nội và tiết kiệm đáng kể ngân sách bảo hiểm y tế mà vẫn đảm bảo 100% hiệu quả điều trị.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên nền tảng các văn bản quy phạm pháp luật cốt lõi của ngành y tế, bao gồm Thông tư số 21/2013/TT-BYT quy định về hoạt động của Hội đồng Thuốc và Điều trị trong việc xây dựng danh mục thuốc bệnh viện, Thông tư số 30/2018/TT-BYT ban hành danh mục 1.030 hoạt chất tân dược thuộc phạm vi thanh toán của bảo hiểm y tế phân theo 27 nhóm dược lý, và Thông tư số 19/2018/TT-BYT quy định danh mục 510 thuốc thiết yếu. Đồng thời, nghiên cứu vận dụng quy trình 4 giai đoạn gồm 19 bước chuẩn hóa của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) trong việc thiết lập và duy trì danh mục thuốc cơ sở.

Ba công cụ lý thuyết phân tích quản lý dược phẩm chính được áp dụng:

• Phân tích ABC: Phương pháp dựa trên nguyên lý Pareto phân định giá trị tiêu thụ hàng năm, trong đó nhóm A chiếm từ 75% đến 80% ngân sách (chiếm 10% đến 20% chủng loại), nhóm B chiếm 15% đến 20% ngân sách (chiếm 10% đến 20% chủng loại), và nhóm C chỉ chiếm 5% đến 10% ngân sách nhưng chiếm tới 60% đến 80% tổng số chủng loại.
• Phân tích VEN: Phân loại mức độ ưu tiên lâm sàng thành 3 nhóm gồm Vital (V - Thuốc tối cần, đe dọa tính mạng nếu thiếu), Essential (E - Thuốc thiết yếu điều trị bệnh nặng), và Non-Essential (N - Thuốc không thiết yếu, điều trị bệnh nhẹ hoặc tự khỏi).
• Ma trận ABC/VEN: Kết hợp chéo tạo thành 9 tiểu nhóm và gom thành 3 nhóm kiểm soát: Nhóm I (AV, AE, AN, BV, CV - ưu tiên kiểm soát cao nhất), Nhóm II (BE, CE, BN), và Nhóm III (CN - kiểm soát định kỳ).

Phương pháp nghiên cứu

• Thiết kế nghiên cứu: Sử dụng phương pháp nghiên cứu mô tả cắt ngang có can thiệp, kết hợp giữa thu thập số liệu hồi cứu và đánh giá tiến cứu.
• Cỡ mẫu và chọn mẫu: Khảo sát toàn bộ danh mục thuốc hóa dược thực tế đã sử dụng tại Trung tâm Y tế thành phố Bến Tre qua 2 giai đoạn: Giai đoạn 1 (6 tháng đầu năm 2020 từ 01/01 đến 30/06/2020) gồm toàn bộ 392 khoản mục thuốc; Giai đoạn 2 (6 tháng đầu năm 2021 từ 01/01 đến 30/06/2021) gồm toàn bộ 313 khoản mục thuốc sau can thiệp. Tiêu chuẩn loại trừ áp dụng cho thuốc đông y và thuốc có nguồn gốc từ dược liệu. Lý do chọn mẫu toàn bộ nhằm đảm bảo độ chính xác tuyệt đối, tránh sai số chọn mẫu và phản ánh trọn vẹn 100% chi phí sử dụng thuốc từ hệ thống phần mềm quản lý khoa Dược.
• Xử lý và phân tích số liệu: Dữ liệu được trích xuất, làm sạch và xử lý thống kê bằng phần mềm SPSS phiên bản 18.0 kết hợp Microsoft Excel 2013. Các biến số định tính và định lượng được biểu diễn qua tần số, tỷ lệ phần trăm; so sánh hiệu quả trước và sau can thiệp bằng phép kiểm định Chi bình phương ($\chi^2$) với mức ý nghĩa thống kê $p < 0,05$.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Cơ cấu thuốc trước can thiệp (6 tháng đầu năm 2020): Trong tổng số 392 thuốc sử dụng, thuốc sản xuất trong nước chiếm ưu thế với 297 khoản mục (đạt 75,8% về chủng loại và 61,1% về giá trị tiêu thụ); thuốc nhập khẩu có 95 khoản mục (chiếm 24,2% chủng loại nhưng chiếm tới 38,9% giá trị tiêu thụ). Về đường dùng, thuốc đường uống chiếm tỷ trọng tuyệt đối với hơn 95% giá trị, trong khi thuốc đường tiêm chỉ có 9 khoản mục (chiếm 2,3% chủng loại và 0,01% giá trị tiêu thụ).
2. Cơ cấu phân bổ theo tác dụng dược lý: Nhóm thuốc tim mạch chiếm tỷ trọng chi phí cao nhất với 89 khoản mục (chiếm 22,7% chủng loại và 35,71% tổng giá trị tiêu thụ). Đứng thứ hai là nhóm hormon và thuốc tác động vào hệ nội tiết với 30 khoản mục (chiếm 7,7% chủng loại nhưng chiếm tới 19,73% giá trị). Nhóm thuốc đường tiêu hóa đứng thứ ba với 49 khoản mục (chiếm 12,5% chủng loại và 10,66% giá trị). Tổng cộng 3 nhóm thuốc này đã chiếm tới 66,1% toàn bộ ngân sách tiền thuốc của đơn vị.
3. Hiệu quả sau can thiệp (6 tháng đầu năm 2021): Sau khi áp dụng các giải pháp can thiệp của Hội đồng Thuốc và Điều trị, tổng số chủng loại thuốc trong danh mục giảm từ 392 khoản mục xuống còn 313 khoản mục (giảm 20,15%). Danh mục thuốc nhóm A được kiểm soát chặt chẽ, các thuốc nhóm AN (chi phí cao nhưng không thiết yếu) và nhóm CN (ít quan trọng, chiếm tỷ lệ tồn trữ nhỏ lẻ) đã được sàng lọc và cắt giảm mạnh, giúp ngân sách tập trung tối đa cho nhóm thuốc tối cần (V) và thiết yếu (E).

Thảo luận kết quả

Thực trạng cơ cấu chi phí thuốc tại Trung tâm Y tế thành phố Bến Tre phản ánh chính xác đặc điểm mô hình bệnh tật của một cơ sở y tế tuyến cơ sở chuyên trách khám ngoại trú. Phần lớn bệnh nhân đến khám là người cao tuổi mắc các bệnh mạn tính không lây như tăng huyết áp, đái tháo đường type 2, bệnh tim thiếu máu cục bộ và rối loạn chuyển hóa lipid. Do đó, việc nhóm thuốc tim mạch và nội tiết chiếm hơn 55,44% ngân sách thuốc là hoàn toàn phù hợp với thực tiễn lâm sàng.

Khi đối chiếu với các công trình nghiên cứu trong nước, kết quả này có tính tương đồng cao với nghiên cứu tại Bệnh viện Nhân dân 115 khi can thiệp giúp giảm tỷ trọng nhóm I từ 14,8% xuống 9,1%, cũng như nghiên cứu tại Bệnh viện Đa khoa Trung tâm An Giang nơi nhóm thuốc hạng A chiếm tới 70,95% chi phí. Về mặt trình bày trực quan, các dữ liệu này được thể hiện rõ ràng qua biểu đồ cơ cấu nguồn gốc thuốc và ma trận bảng 9 ô kết hợp ABC/VEN, giúp các nhà quản trị nhận diện ngay những điểm nóng lãng phí ngân sách. Việc loại bỏ các thuốc nhóm AN trùng lặp điều trị không chỉ giúp giải phóng nguồn vốn tồn trữ mà còn giảm thiểu nguy cơ xuất hiện các tương tác thuốc bất lợi cho người bệnh.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả phân tích thực chứng, nghiên cứu đề xuất 4 nhóm giải pháp can thiệp có tính hành động cao:

1. Tái cấu trúc danh mục thuốc định kỳ qua Hội đồng Thuốc và Điều trị: Hội đồng Thuốc và Điều trị cần họp đánh giá định kỳ 6 tháng một lần, sử dụng bắt buộc công cụ phân tích ABC/VEN để rà soát toàn bộ danh mục. Đặt mục tiêu loại bỏ 100% các thuốc thuộc tiểu nhóm AN không có chỉ định điều trị thiết yếu ra khỏi kế hoạch mua sắm hàng năm.
2. Thúc đẩy tỷ lệ sử dụng thuốc generic sản xuất trong nước: Khoa Dược cần xây dựng tiêu chí đấu thầu ưu tiên các thuốc generic sản xuất trong nước đạt tiêu chuẩn GMP-WHO và tương đương sinh học. Đặt mục tiêu nâng tỷ lệ giá trị tiêu thụ thuốc nội từ 61,1% lên trên 75% trong giai đoạn 2022–2025, giúp giảm đáng kể gánh nặng chi phí từ các biệt dược nhập khẩu đắt tiền.
3. Ứng dụng hệ thống công nghệ thông tin trong quản trị kho dược: Triển khai phân hệ cảnh báo mức tồn kho tự động trên phần mềm quản lý bệnh viện cho các thuốc nhóm A và nhóm V. Thiết lập định mức dự trữ an toàn từ 15 đến 30 ngày sử dụng đối với thuốc tối cần, hạn chế tối đa tình trạng ứ đọng vốn hoặc đứt gãy nguồn cung ứng thuốc phục vụ cấp cứu.
4. Chuẩn hóa quy trình kê đơn và đẩy mạnh dược lâm sàng: Ban Giám đốc chỉ đạo tổ chức tập huấn tối thiểu 2 đợt mỗi năm cho 100% bác sĩ kê đơn về các phác đồ điều trị chuẩn theo Thông tư 30/2018/TT-BYT. Tăng cường công tác bình đơn thuốc ngoại trú hàng tuần, xử lý nghiêm các trường hợp chỉ định thuốc bổ trợ, vitamin liều cao thuộc nhóm N khi chưa có bằng chứng lâm sàng rõ ràng.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung và phương pháp tiếp cận của luận văn mang lại giá trị thực tiễn sâu sắc cho 4 nhóm đối tượng chính:

• Ban Giám đốc và Hội đồng Thuốc & Điều trị tại các Trung tâm Y tế, Bệnh viện tuyến quận/huyện: Cung cấp khung phương pháp luận chuẩn xác gồm 7 bước phân tích ABC và 6 bước VEN để chủ động rà soát, cắt giảm các chi phí thuốc bất hợp lý và xây dựng danh mục thuốc tối ưu theo quy định của Bộ Y tế.
• Dược sĩ phụ trách công tác Khoa Dược và Dược lâm sàng: Nắm vững kỹ thuật xử lý dữ liệu xuất nhập tồn từ phần mềm dược bệnh viện, thiết lập ma trận kiểm soát dòng tiền và lập kế hoạch dự trù mua sắm thuốc sát với nhu cầu điều trị thực tế.
• Cán bộ quản lý Bảo hiểm Xã hội và Sở Y tế: Sử dụng các chỉ số phân tích kinh tế dược trong luận văn làm cơ sở tham chiếu trong công tác giám định chi phí khám chữa bệnh bảo hiểm y tế và hoạch định chính sách phân bổ ngân sách dược tại địa phương.
• Giảng viên, học viên sau đại học và nghiên cứu viên ngành Quản lý Dược: Là tài liệu tham khảo giá trị về thiết kế nghiên cứu can thiệp, cung cấp nguồn số liệu thực chứng tiêu chuẩn phục vụ các đề tài nghiên cứu về kinh tế dược và chính sách y tế cơ sở.

Câu hỏi thường gặp

1. Phân tích ma trận ABC/VEN mang lại lợi ích cốt lõi gì cho bệnh viện tuyến huyện?
Phương pháp này giúp ban quản lý nhận diện chính xác nhóm thuốc A chiếm từ 75% đến 80% chi phí và phân loại mức độ thiết yếu lâm sàng. Nhờ đó, bệnh viện tập trung nguồn kinh phí hữu hạn vào các thuốc tối cần (V) và thiết yếu (E), đồng thời cắt giảm triệt để các thuốc đắt tiền nhưng không thiết yếu (tiểu nhóm AN).

2. Tại sao nhóm thuốc tim mạch và nội tiết lại chiếm tới hơn 55% tổng chi phí thuốc tại đơn vị?
Trung tâm Y tế thành phố Bến Tre là đơn vị khám chữa bệnh ngoại trú cho khoảng 45.000 đối tượng bảo hiểm y tế, trong đó tỷ lệ người cao tuổi mắc các bệnh mạn tính không lây như tăng huyết áp và đái tháo đường chiếm đa số, đòi hỏi việc cấp phát thuốc liên tục hàng tháng.

3. Việc cắt giảm từ 392 xuống 313 thuốc có làm suy giảm chất lượng điều trị của bệnh nhân không?
Hoàn toàn không làm ảnh hưởng đến chất lượng điều trị. Việc cắt giảm 79 khoản mục thuốc thực chất là loại bỏ các thuốc có thành phần trùng lặp, các biệt dược thương mại đắt tiền và nhóm thuốc bổ trợ không cần thiết, trong khi toàn bộ thuốc tối cần và thiết yếu vẫn được bảo đảm cung ứng 100%.

4. Cơ sở pháp lý chính nào điều chỉnh việc xây dựng danh mục thuốc tại tuyến y tế cơ sở?
Hoạt động này căn cứ trực tiếp vào Thông tư 21/2013/TT-BYT hướng dẫn hoạt động của Hội đồng Thuốc và Điều trị, Thông tư 30/2018/TT-BYT quy định danh mục thuốc thanh toán bảo hiểm y tế, và Thông tư 19/2018/TT-BYT ban hành danh mục thuốc thiết yếu.

5. Làm thế nào để loại bỏ hiệu quả các thuốc nhóm AN ra khỏi danh mục mua sắm?
Hội đồng Thuốc và Điều trị cần yêu cầu khoa lâm sàng cung cấp bằng chứng y học chứng minh hiệu quả điều trị trước khi đề xuất mua sắm. Nếu thuốc nhóm AN có thể thay thế bằng các thuốc nhóm E hoặc thuốc generic trong nước có chi phí thấp hơn, Hội đồng sẽ kiên quyết loại khỏi hồ sơ mời thầu.

Kết luận

• Luận văn đã phân tích toàn diện 392 khoản mục thuốc sử dụng tại Trung tâm Y tế thành phố Bến Tre năm 2020 với tổng chi phí tập trung chủ yếu vào nhóm thuốc tim mạch (35,71%) và nội tiết (19,73%).
• Thuốc sản xuất trong nước đã chiếm tỷ trọng 75,8% về chủng loại và 61,1% về giá trị tiêu thụ, cho thấy xu hướng tích cực trong thực hiện chủ trương ưu tiên dùng thuốc nội.
• Quá trình can thiệp khoa học dựa trên ma trận ABC/VEN đã tinh gọn danh mục xuống còn 313 khoản mục trong năm 2021, loại bỏ hiệu quả các thuốc nhóm AN đắt tiền và không thiết yếu.
• Kế hoạch hành động trong giai đoạn tiếp theo cần tập trung vào việc tự động hóa giám sát tồn kho qua công nghệ thông tin và nâng cao tỷ lệ thuốc nội đạt trên 75% ngân sách.
• Hãy liên hệ ngay với tác giả hoặc bộ phận nghiên cứu khoa học tại Trường Đại học Y Dược Cần Thơ để tiếp cận toàn văn tài liệu và nhận tư vấn chuyển giao mô hình quản trị danh mục thuốc bệnh viện tối ưu nhất.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1. Khái niệm về thuốc, Hội đồng thuốc & điều trị, danh mục thuốc 1. Khái niệm về thuốc Thuốc là chế phẩm có chứa dược chất hoặc dược liệu dùng cho người nhằm mục đích phòng bệnh, chẩn đoán bệnh, chữa bệnh, điều trị bệnh, giảm nhẹ bệnh, điều chỉnh chức năng sinh lý cơ thể người bao gồm thuốc hóa dược, thuốc dược liệu, thuốc cổ truyền, vắc xin và sinh phẩm [18]. Thuốc là một trong những yếu tố quan trọng để đảm bảo cho công tác chăm sóc và bảo vệ sức khoẻ nhân dân [15].

Hội đồng thuốc và điều trị Hội đồng thuốc và điều trị (HĐT&ĐT) làm chức năng tư vấn cho Giám đốc về các vấn đề liên quan đến thuốc và điều trị bằng thuốc của bệnh viện, thực hiện tốt chính sách quốc gia về thuốc trong bệnh viện. HĐT&ĐT có nhiệm vụ xây dựng các quy định về quản lý và sử dụng thuốc trong bệnh viện; xây dựng danh mục thuốc dùng trong bệnh viện; xây dựng và thực hiện các hướng dẫn điều trị; xác định và phân tích các vấn đề liên quan đến sử dụng thuốc; Giám sát phản ứng có hại của thuốc (ADR) và các sai sót trong điều trị; thông báo, kiểm soát thông tin về thuốc [22]. HĐT&ĐT là một Hội đồng được thành lập trong bệnh viện nhằm đánh giá tác dụng của thuốc trên lâm sàng, phát triển các chính sách quản lý, lựa chọn thuốc và xây dựng danh mục, quản lý sử dụng thuốc; đảm bảo cho người bệnh được hưởng chế độ chăm sóc tốt nhất với chi phí phù hợp thông qua xác định xem loại thuốc nào cần phải cung ứng, với giá hợp lý. Để đạt được mục đích trên, WHO khuyến cáo HĐT&ĐT cần phải đạt được các mục tiêu sau.[49] 4 Thứ nhất, xây dựng và thực hiện hệ thống DMT có hiệu quả về mặt điều trị cũng như giá thành trong đó bao gồm các hướng dẫn điều trị thống nhất, một DMT và cẩm nang hướng dẫn DMT.

Thứ hai, đảm bảo chỉ sử dụng các thuốc thỏa mãn các tiêu chí về hiệu quả điều trị, độ an toàn, chi phí và chất lượng. Thứ ba, đảm bảo an toàn thuốc thông qua công tác theo dõi, đánh giá và trên cơ sở đó ngăn ngưa các phản ứng có hại và sai sót trong điều trị. Thứ tư, xây dựng và thực hiện những can thiệp để nâng cao thực hành sử dụng thuốc của các thầy thuốc kê đơn, dược sy cấp phát và người bệnh. HĐT&ĐT có nhiều chức năng và các thành viên phải quyết định lựa chọn ưu tiên cho tưng chức năng cụ thể, việc quyết định các vấn đề ưu tiên có thể dựa trên năng lực tại chỗ và cơ cấu tổ chức.

Những chức năng chính của HĐT&ĐT bao gồm. - Xây dựng các quy trình và quy định quản lý sử dụng thuốc, bổ sung thuốc mới, sử dụng thuốc nằm ngoài DMT bệnh viện, điều tra sử dụng thuốc, hướng dẫn điều trị và can thiệp nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng thuốc, sử dụng thuốc tên generic và các thay thế điều trị. - Đánh giá và lựa chọn thuốc cho DMT bệnh viện dựa trên bằng chứng y học về thuốc đó, trình độ ky thuật và chuyên môn của cơ sở điều trị và quy trình đánh giá khách quan. - Xây dựng các hướng dẫn điều trị chuẩn, HĐT&ĐT có thể tự xây dựng hướng dẫn điều trị chuẩn tư mô hình bệnh tật của bệnh viện có thể tiếp nhận có điều chỉnh tư các tài liêu sẵn có, tư các nguồn khác nhau để sử dụng trong bệnh viện.

- Điều tra sử dụng thuốc để nhận định các vấn đề và đưa ra các đề xuất phù hợp, một số vấn đề cần điều tra thường xuyên: mua thuốc, bảo quản và cấp phát thuốc, kê đơn thuốc, quản lý và sử dụng thuốc [49],[73]. Danh mục thuốc 1. Danh mục thuốc thiết yếu Là DMT có đủ chủng loại đáp ứng yêu cầu điều trị các bệnh thông thường, tên thuốc trong danh mục là tên gốc dễ nhớ, dễ biết, dễ lựa chọn, dễ sử dụng, dễ bảo quản, giá cả dễ chấp nhận, thuận tiện cho việc thông tin, việc đào tạo và bồi dưỡng cán bộ và dễ quản lý. DMT thiết yếu được Bộ Y tế ban hành phục vụ công tác bảo vệ chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân bao gồm DMT thiết yếu tân dược và DMT thiết yếu y học cổ truyền và gần đây đã được thay đổi, bổ sung [5].

Cho đến nay, Việt nam đã công bố 6 lần DMT thiết yếu. Danh mục thuốc thiết yếu được ban hành theo thông tư 45/2013/TT-BYT ngày 26/12/2013 và được thay thế bởi thông tư 19/2018/TT-BYT ngày 30/08/2018, gồm có: danh mục thuốc hóa dược, vắc xin, sinh phẩm thiết yếu và danh mục thuốc cổ truyền, vị thuốc cổ truyền, thuốc dược liệu thiết yếu. Danh mục thuốc thiết yếu được sử dụng cho các mục đích: là cơ sở pháp lý để ban hành các chính sách về đầu tư, quản lý giá, vốn, thuế, phí, các vấn đề liên quan đến sản xuất, kinh doanh, bảo quản, kiểm nghiệm, xuất-nhập khẩu thuốc, hoạt động đào tạo, giảng dạy, thanh toán quy bảo hiểm y tế [8]. Danh mục thuốc chủ yếu Là DMT được BV xây dựng để sử dụng tại cơ sở khám bệnh, chữa bệnh.

Xây dựng danh mục thuốc chủ yếu của BV được căn cứ vào phân hạng bệnh viện, nhu cầu điều trị và khả năng chi trả của quy bảo hiểm y tế theo quy định của pháp luật. Việc lựa chọn thuốc thành phẩm để mua sắm, sử dụng cho người bệnh theo nguyên tắc: ưu tiên lựa chọn thuốc generic, thuốc đơn chất, thuốc sản xuất trong nước [11]. Thuốc được phân nhóm tác dụng dược lý: theo danh mục thuốc tân dược ban hành kèm Thông tư 30/2018/TT-BYT ngày 30/10/2018 và thông tư 19/2018/TT-BYT ngày 30/08/2018 [5], [7]. 6 Danh mục thuốc tân dược ban hành kèm theo Thông tư 30/2018/TT- BYT gồm: 1030 hoạt chất được sắp xếp theo 27 nhóm tác dụng dược lý, theo mã ATC (giải phẫu, điều trị, hóa học).

Danh mục thuốc tân dược ban hành kèm theo Thông tư 19/2018/TT-BYT gồm: 510 hoạt chất được sắp xếp theo 30 nhóm tác dụng dược lý [11]. Ở nước ta, hiện nay có hai loại danh mục thuốc khác nhau, danh mục các thuốc thiết yếu và danh mục thuốc chủ yếu sử dụng tại các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh được quy bảo hiểm y tế thanh toán đa số bệnh viện khi xây dựng danh mục thuốc sử dụng tại bệnh viện chỉ dựa danh mục thuốc chủ yếu, mặt dù danh mục thuốc thiết yếu phải là cơ sở cho việc sắm nhưng chưa được chú trọng (thậm chí không thực hiện) dẫn đến tình trạng thuốc đa dạng, khó kiểm soát [5], [7]. Danh mục thuốc bệnh viện Là DMT do Giám đốc bệnh viện chỉ đạo HĐT&ĐT xây dựng căn cứ vào phân tuyến ky thuật; mô hình bệnh tật; DMT thiết yếu; DMT chủ yếu; tình hình sử dụng thuốc năm trước; phác đồ điều trị; kinh phí sử dụng, kết quả trúng thầu của bệnh viện, bệnh viện xây dựng DMT để sử dụng trong đơn vị và có kế hoạch tổ chức cung ứng thuốc, đáp ứng nhu cầu điều trị theo các quy định của pháp luật về cung ứng thuốc [7],[22]. Xây dựng danh mục thuốc trong bệnh viện 1.

Nguyên tắc xây dựng danh mục thuốc trên thế giới Việc thống nhất một cách rõ ràng các tiêu chí chọn lựa khi xây dựng DMT là rất quan trọng và cần phải được thực hiện một cách khoa học nhằm tạo dựng giá trị, cũng như sự tin tưởng của thầy thuốc kê đơn khi sử dụng DMT đó. 7 Tổ chức Y tế thế giới đã xây dựng một quy trình để xây dựng DMT trong bệnh viện bao gồm 4 giai đoạn với 19 bước. Cụ thể các bước xây dựng và thực hiện danh mục thuốc bệnh viện như sau: - Quản lý hành chính Bước 1: Giới thiệu các khái niệm cần thiết để có được sự ủng hộ của Ban Giám đốc bệnh viện. Bước 2: Thành lập HĐT&ĐT Bước 3: Xây dựng chính sách và quy trình: xây dựng danh mục thuốc Bước 4: Xây dựng hoặc lựa chọn các phác đồ điều trị.

Bước 5: Thu nhập các thông tin để đánh giá lại danh mục thuốc hiện tại. Bước 6: Phân tích mô hình bệnh tật và tình hình sử dụng thuốc Bước 7: Đánh giá lại các nhóm thuốc và xây dựng phác thảo DMT sử dụng tại bệnh viện. Bước 8: Phê chuẩn danh mục thuốc sử dụng tại bệnh viện Bước 9: Đào tạo cho nhân viên trong bệnh viện về DMT sử dụng tại bệnh viện, quy định và quá trình xây dựng, quy định bổ sung hoặc loại bỏ thuốc khỏi danh mục, quy định sử dụng thuốc không có trong danh mục và kê đơn thuốc tên generic. - Xây dựng cẩm nang danh mục thuốc Bước 10: Quyết định xây dựng cẩm nang danh mục thuốc Bước 11: Xây dựng các quy định và các thông tin trong cẩm nang.

Bước 12: Xây dựng các chuyên luận trong cẩm nang danh mục thuốc Bước 13: Xây dựng các chuyên luận đặc biệt trong cẩm nang Bước 14: Xây dựng các hướng dẫn tra cứu cẩm nang Bước 15: In ấn và phát hành cẩm nang danh mục thuốc - Duy trì danh mục thuốc Bước 16: Xây dựng các hướng dẫn điều trị chuẩn 8 Bước 17: Thiết kế và tiến hành điều tra sử dụng thuốc Bước 18: Thiết kế và tiến hành theo dõi các phản ứng có hại của thuốc. Bước 19: Cập nhật các thuốc trong cẩm nang danh mục thuốc [54]. Nguyên tắc xây dựng danh mục thuốc trong bệnh viện ở nước ta DMT trong BV là một danh sách các thuốc đã được lựa chọn và phê duyệt để sử dụng trong BV, phải thống nhất với DMT do Bộ Y tế ban hành và thuốc đã được lựa chọn thông qua đấu thầu. Tư năm 2005, thực hiện chỉ thị 05/2004/CT-BYT của Bộ Y tế, kết quả là 100% các BV đều xây dựng DMT sử dụng trong bệnh viện và đảm bảo đủ thuốc chữa bệnh chủ yếu [16].

Xây dựng danh mục thuốc bệnh viện căn cứ vào Thông tư 21/2013/TT-BYT, Thông tư 30/2016/TT-BYT và Thông tư 19/2018/TT- BYT của Bộ Y tế [7], [22], [5]. Hội đồng thuốc & điều trị Mô hình bệnh tật Phác đồ điều trị Trình độ CM, phân Chức năng, nhiệm tuyến KT vụ, kinh phí Các chính sách về Nhu cầu thuốc đã sử thuốc dụng và dự đoán (DMT chủ yếu, DMT trong tương lai thiết yếu) Danh mục thuốc bệnh viện Hình 1. Quy trình xây dựng danh mục thuốc bệnh viện [22] 9 1.