Nghiên cứu hoạt tính sinh học hạ đường huyết và cholesterol máu từ cây nopal (Opuntia sp.)

Nghiên cứu hoạt tính sinh học hạ đường huyết và cholesterol máu từ cây nopal Opuntia sp tại Việt Nam, mang lại tiềm năng cho sức khỏe.

• Tác giả: Tạ Thu Hằng
• Người hướng dẫn: Ts Lê Tất Khương
• Trường học: Trường Đại Học Khoa Học Tự Nhiên
• Chuyên ngành: Hóa sinh học
• Đề tài: Nghiên cứu hoạt tính sinh học hạ đường huyết và hạ cholesterol máu của một số nhóm chất chính từ cây Nopal (Opuntia Sp.) được nhập vào Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN
• 1.1. Cây xương rồng Nopal và một số nghiên cứu về chi Opuntia
• 1.2. Đặc điểm thực vật
• 1.3. Thành phần hóa học chính trong cây xương rồng thuộc chi Opuntia
• 1.4. Hoạt tính sinh học của chi Opuntia
• 1.5. Tác dụng hạ glucose huyết, hạ cholesterol của chi Opuntia
• 1.6. Các hoạt tính sinh học khác của chi Opuntia
• 1.7. Những nghiên cứu hoạt tính sinh học hạ glucose huyết, hạ cholesterol từ các loài thực vật khác
• 1.8. Bệnh đái tháo đường
• 1.8.1. Định nghĩa, phân loại
• 1.8.2. Tiêu chuẩn bệnh đái tháo đường (ĐTĐ)
• 1.8.3. Tình hình bệnh ĐTĐ và biến chứng của ĐTĐ. Tình hình ĐTĐ trên thế giới và ở Việt Nam
• 1.8.4. Biến chứng đái tháo đường
• 1.8.5. Cơ chế bệnh sinh đái tháo đường
• 1.8.5.1. Cơ chế bệnh sinh đái tháo đường type 1
• 1.8.5.2. Cơ chế bệnh sinh đái tháo đường type 2
• 1.8.6. Một số đích tác dụng của một số thuốc điều trị ĐTĐ
• 1.8.6.1. Đích tác dụng làm giảm kháng insulin
• 1.8.7. Thuốc điều trị hiện nay. Một số phương pháp nghiên cứu tác dụng hạ glucose huyết. Mô hình nghiên cứu in vivo
• 1.8.8. Các phương pháp gây ĐTĐ trên động vật thực nghiệm
• 1.8.9. Đánh giá tác dụng hạ glucose huyết in vivo
• 1.8.10. Các mô hình nghiên cứu in vitro
• 1.9. Bệnh rối loạn lipid máu ở bệnh nhân ĐTĐ. Định nghĩa, phân loại, đặc trưng của rối loạn lipid máu ở bệnh nhân ĐTĐ type 2
• 1.10. Hậu quả của rối loạn chuyển hóa lipid
• 1.11. Mục tiêu điều trị
• 1.12. Điều trị rối loạn lipid máu không dùng thuốc
• 1.13. Điều trị rối loạn lipid máu dùng thuốc
• 2. CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Đối tượng nghiên cứu
• 2.2. Nguyên liệu nghiên cứu
• 2.3. Hóa chất và thiết bị thí nghiệm
• 2.4. Thiết bị thí nghiệm
• 2.5. Phương pháp nghiên cứu
• 2.5.1. Nghiên cứu về thực vật học
• 2.5.1.1. Mô tả đặc điểm hình thái
• 2.5.1.2. Nghiên cứu giải phẫu
• 2.5.2. Nghiên cứu về hóa học
• 2.5.2.1. Phương pháp xác định thành phần dinh dưỡng
• 2.5.2.2. Phương pháp chiết phân đoạn
• 2.5.2.3. Phương pháp định tính
• 2.5.2.4. Phương pháp định lượng polyphenol toàn phần
• 2.5.2.5. Phương pháp phân lập các hợp chất
• 2.5.2.6. Phương pháp xác định cấu trúc hóa học
• 2.5.3. Nghiên cứu tác dụng sinh học
• 2.5.3.1. Xác định độc tính cấp
• 2.5.3.2. Đánh giá tác dụng hạ glucose huyết
• 2.5.3.3. Phương pháp đánh giá tác dụng kích hoạt p-AMPK, p-ACC, ức chế FAS kích thích sự hấp thu glucose
• 2.5.3.4. Phương pháp xử lý số liệu thống kê
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ BÀN LUẬN
• 3.1. Nghiên cứu về thực vật
• 3.1.1. Đặc điểm hình thái thực vật
• 3.1.2. Đặc điểm giải phẫu
• 3.1.2.1. Cấu tạo giải phẫu thân
• 3.1.2.2. Cấu tạo giải phẫu thân rễ
• 3.1.3. Đặc điểm bột
• 3.2. Nghiên cứu về hóa sinh học
• 3.2.1. Đánh giá sơ bộ thành phần dinh dưỡng của 03 giống cây xương rồng Nopal nghiên cứu trồng tại Việt Nam
• 3.2.2. Nghiên cứu độc tính cấp của 03 giống xương rồng Nopal trồng tại Việt Nam. Dịch chiết toàn phần từ 03 giống xương rồng Nopal
• 3.2.3. Kết quả thử độc tính cấp của các cao chiết tổng của 03 giống xương rồng Nopal
• 3.2.4. Nghiên cứu tác dụng hạ đường huyết của 03 giống cây xương rồng Nopal trồng tại Việt Nam
• 3.2.5. Xác định các nhóm chất chính trong giống xương rồng Jalpa. Định tính các nhóm chất trong các cao phân đoạn giống xương rồng Jalpa
• 3.2.6. Định lượng polyphenol toàn phần trong các cao phân đoạn
• 3.2.7. Nghiên cứu tác dụng hạ glucose huyết, hạ cholesterol của giống xương rồng Jalpa trên chuột ĐTĐ type 2
• 3.2.8. Gây chuột nhắt ĐTĐ type 2
• 3.2.9. Tác dụng hạ đường huyết của các cao chiết phân đoạn trên chuột ĐTĐ type 2
• 3.2.10. Tác dụng hạ mỡ máu trên chuột ĐTĐ type 2 của các cao chiết phân đoạn
• 3.2.11. Kết quả đánh giá cơ chế tác dụng hạ glucose huyết của các cao chiết phân đoạn thông qua hoạt hóa p-AMPK, p-ACC
• 3.2.12. Phân lập và xác định cấu trúc các hợp chất từ cao phân đoạn PĐE có tác dụng hạ glucose huyết và cholesterol máu tốt nhất
• 3.2.13. Đánh giá tác dụng của 04 hợp chất tinh khiết flavonoid từ phân đoạn dịch chiết ethyl acetat (PĐE) trên p-AMPK và p-ACC
• 3.2.14. Xác định độ độc tế bào
• 3.2.15. Đánh giá tác dụng kích hoạt p-AMPK, p-ACC trên tế bào mô mỡ 3T3-L1 của 4 hợp chất flavonoid
• 3.2.16. Tác dụng ức chế FAS theo nồng độ của typhaneosid và astragalin trên tế bào mô mỡ 3T3-L1
• 3.2.17. Đánh giá tác dụng kích hoạt p-AMPK, p-ACC trên tế bào mô mỡ 3T3-L1 theo nồng độ của typhaneosid
• 3.2.18. Đánh giá tác dụng hoạt hóa AMPK kích thích sự hấp thu glucose của hợp chất typhaneosid theo nồng độ
• DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC CỦA TÁC GIẢ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về nghiên cứu hoạt tính sinh học của cây nopal

Cây nopal (Opuntia sp.) là một trong những loài thực vật có giá trị dinh dưỡng và dược lý cao. Nghiên cứu về hoạt tính sinh học của cây nopal đã chỉ ra rằng nó có khả năng hạ đường huyết và cholesterol, điều này rất quan trọng trong việc điều trị bệnh đái tháo đường và các rối loạn lipid máu. Cây nopal không chỉ được sử dụng trong ẩm thực mà còn trong y học cổ truyền, đặc biệt là ở các nước Mỹ Latinh. Các nghiên cứu gần đây đã chỉ ra rằng các hợp chất sinh học trong cây nopal có thể giúp cải thiện sức khỏe tim mạch và kiểm soát đường huyết.

1.1. Đặc điểm thực vật và thành phần hóa học của cây nopal

Cây nopal thuộc họ Cactaceae, có nguồn gốc từ Mêxicô. Nó chứa nhiều hợp chất sinh học như flavonoid, polyphenol và vitamin, có tác dụng chống oxy hóa và kháng viêm. Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng thành phần hóa học của cây nopal có thể giúp giảm mức đường huyết và cholesterol trong máu.

1.2. Tình hình nghiên cứu về tác dụng hạ đường huyết của nopal

Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng chiết xuất từ cây nopal có tác dụng hạ đường huyết hiệu quả. Các nghiên cứu in vivo cho thấy rằng việc sử dụng nopal có thể làm giảm đáng kể nồng độ glucose trong máu ở chuột thí nghiệm mắc bệnh đái tháo đường. Điều này mở ra triển vọng cho việc sử dụng nopal như một phương pháp điều trị hỗ trợ cho bệnh nhân đái tháo đường.

II. Vấn đề và thách thức trong nghiên cứu hoạt tính sinh học của nopal

Mặc dù cây nopal có nhiều lợi ích sức khỏe, nhưng vẫn còn nhiều thách thức trong việc nghiên cứu và ứng dụng nó trong y học. Một trong những vấn đề chính là thiếu thông tin đầy đủ về các hợp chất sinh học và cơ chế tác động của chúng. Ngoài ra, việc tiêu chuẩn hóa quy trình chiết xuất và xác định liều lượng hiệu quả cũng là một thách thức lớn.

2.1. Thiếu thông tin về cơ chế tác động của nopal

Mặc dù có nhiều nghiên cứu về tác dụng của nopal, nhưng cơ chế chính xác mà các hợp chất trong cây này tác động đến quá trình hạ đường huyết và cholesterol vẫn chưa được làm rõ. Cần có thêm các nghiên cứu sâu hơn để xác định các con đường sinh học mà nopal tác động.

2.2. Khó khăn trong việc tiêu chuẩn hóa quy trình chiết xuất

Việc chiết xuất các hợp chất sinh học từ cây nopal cần phải được tiêu chuẩn hóa để đảm bảo tính nhất quán và hiệu quả. Các phương pháp chiết xuất khác nhau có thể dẫn đến sự khác biệt lớn về thành phần hóa học và hoạt tính sinh học của sản phẩm cuối cùng.

III. Phương pháp nghiên cứu chính trong hoạt tính sinh học của nopal

Để nghiên cứu hoạt tính sinh học của cây nopal, các phương pháp in vitro và in vivo thường được sử dụng. Các nghiên cứu in vitro giúp xác định tác dụng của các hợp chất chiết xuất từ nopal trên tế bào, trong khi các nghiên cứu in vivo cho phép đánh giá tác dụng trên mô hình động vật.

3.1. Nghiên cứu in vitro về tác dụng của nopal

Nghiên cứu in vitro thường sử dụng các dòng tế bào để đánh giá tác dụng của chiết xuất nopal đối với sự hấp thu glucose và hoạt động của các enzym liên quan đến chuyển hóa lipid. Kết quả cho thấy nopal có khả năng kích thích sự hấp thu glucose và ức chế tổng hợp lipid.

3.2. Nghiên cứu in vivo trên mô hình động vật

Các nghiên cứu in vivo thường sử dụng chuột mắc bệnh đái tháo đường để đánh giá tác dụng hạ đường huyết của nopal. Kết quả cho thấy việc sử dụng nopal có thể làm giảm nồng độ glucose huyết và cholesterol trong máu, đồng thời cải thiện các chỉ số sức khỏe khác.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu từ cây nopal

Cây nopal đã được chứng minh có nhiều ứng dụng trong y học và dinh dưỡng. Các sản phẩm từ nopal không chỉ giúp hạ đường huyết mà còn có thể hỗ trợ trong việc giảm cholesterol và cải thiện sức khỏe tim mạch. Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng việc bổ sung nopal vào chế độ ăn uống có thể mang lại lợi ích sức khỏe đáng kể.

4.1. Sử dụng nopal trong chế độ ăn uống hàng ngày

Nopal có thể được sử dụng như một loại rau trong các món ăn hàng ngày. Việc bổ sung nopal vào chế độ ăn có thể giúp cải thiện sức khỏe tổng thể và hỗ trợ trong việc kiểm soát đường huyết.

4.2. Kết quả nghiên cứu về tác dụng hạ cholesterol của nopal

Nghiên cứu cho thấy rằng chiết xuất từ nopal có khả năng làm giảm nồng độ cholesterol xấu (LDL) trong máu. Điều này có thể giúp giảm nguy cơ mắc các bệnh tim mạch và cải thiện sức khỏe tim mạch.

V. Kết luận và tương lai của nghiên cứu về nopal

Nghiên cứu về hoạt tính sinh học của cây nopal đang mở ra nhiều triển vọng trong việc phát triển các sản phẩm hỗ trợ điều trị bệnh đái tháo đường và rối loạn lipid máu. Tuy nhiên, cần có thêm nhiều nghiên cứu để làm rõ cơ chế tác động và tối ưu hóa quy trình chiết xuất. Tương lai của nghiên cứu này có thể dẫn đến việc phát triển các sản phẩm dược liệu mới từ nopal.

5.1. Triển vọng nghiên cứu trong tương lai

Các nghiên cứu trong tương lai cần tập trung vào việc xác định các hợp chất chính trong nopal và cơ chế tác động của chúng. Điều này sẽ giúp phát triển các sản phẩm dược liệu hiệu quả hơn từ cây nopal.

5.2. Tích hợp nopal vào các sản phẩm sức khỏe

Việc tích hợp nopal vào các sản phẩm thực phẩm chức năng và dược phẩm có thể mang lại nhiều lợi ích cho sức khỏe cộng đồng. Cần có sự hợp tác giữa các nhà nghiên cứu, nhà sản xuất và cơ quan quản lý để phát triển các sản phẩm an toàn và hiệu quả.

Trích đoạn nội dung tài liệu

MỞ ĐẦU Xƣơng rồng thuộc chi Opuntia, loài Opuntia ficus- indica có nguồn gốc từ Mêxicô, còn đƣợc gọi là xƣơng rồng Nopal, một loài cây quan trọng đối với nền kinh tế nông nghiệp trên khắp vùng khô cằn và bán khô cằn của thế giới: châu Âu, Tây Nam Hoa Kỳ, Bắc Mêxicô, các nƣớc Mỹ Latinh, châu Phi và vùng Địa Trung Hải …[107]. Theo thống kê của FAO và UNESCO, Việt Nam có 462.000 ha cát ven biển và hàng năm có khoảng 10-20 ha đất canh tác bị cát lấn, dẫn đến độ phì nhiêu của đất bị suy giảm mạnh. Một trong những giải pháp khắc phục là xác định nhóm cây trồng có nhiều giá trị sử dụng phù hợp với đặc tính chịu hạn, sử dụng ít nƣớc, chịu nóng nhƣ cây xƣơng rồng Nopal [4]. Xƣơng rồng Nopal ngoài việc sử dụng nhƣ rau ăn hàng ngày còn đƣợc chế biến các loại thực phẩm, mỹ phẩm, dƣợc phẩm, chất đốt sinh học, xử lý nƣớc thải…[129].

Theo truyền thống ở Mêxicô cây xƣơng rồng Nopal đƣợc sử dụng để điều trị bệnh đái tháo đƣờng, béo phì. Các nghiên cứu cho thấy loài Opuntia ficus- indica có tác dụng hạ glucose huyết, giảm rối loạn lipid máu, làm tăng dịch chuyển protein vận chuyển (GLUT4) glucose ra màng tế bào, tăng khả năng hấp thu glucose, giảm kích thƣớc tế bào mô mỡ. Sự bùng nổ của căn bệnh đái tháo đƣờng (ĐTĐ) trong vài năm gần kéo theo những hậu quả nghiêm trọng về sức khỏe và kinh tế đối với toàn xã hội. Năm 2006 số ngƣời mắc bệnh ĐTĐ trên toàn thế giới là 246 triệu và dự báo tăng lên 380-399 triệu vào năm 2025.

ĐTĐ là nguyên nhân gây tử vong đứng hàng thứ 4 trên thế giới, gây giảm tuổi thọ trung bình từ 5-7 năm. Chi phí cho điều trị ĐTĐ của toàn thế giới năm 2007 ƣớc tính là 232 ngàn tỷ đô la Mỹ, dự đoán tăng 302 ngàn tỷ năm 2025 [118, 139]. Ở Việt Nam, trong vòng 10 năm trở lại đây, tỉ lệ gia tăng bệnh đái tháo đƣờng là 211 %. Gấp 3 lần của thế giới (70 %).

Ƣớc tính có khoảng 53.458 ca tử vong do bệnh ĐTĐ vào năm 2015. Theo Liên đoàn ĐTĐ quốc tế, chi phí liên 11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] quan đến bệnh ĐTĐ ở Việt Nam vào năm 2015 trung bình là 162,7 USD/ngƣời năm. Mức lƣơng trung bình hàng tháng ở Việt Nam là 150 USD [58]. Hiện nay trên thị trƣờng các thuốc điều trị ĐTĐ có nguồn gốc tổng hợp hóa dƣợc và dƣợc liệu khá nhiều.

Tuy nhiên, việc nghiên cứu các thuốc mới có nguồn gốc từ thiên nhiên, chủ yếu là từ thực vật, sau đó phát triển dƣợc liệu, các chất tách từ các dƣợc liệu có triển vọng nhất để dùng làm thuốc vẫn là hƣớng nghiên cứu chính trên thế giới hiện nay. Các thuốc từ thảo dƣợc có tác dụng hỗ trợ cho bệnh nhân trong quá trình điều trị kéo dài, giảm tác dụng phụ không mong muốn, đồng thời hạn chế chi phí điều trị. Cây xƣơng rồng Nopal đã đƣợc Viện Nghiên cứu và Phát triển Vùng nhập nội từ Mêxicô vào Việt Nam từ năm 2009, đã tiến hành trồng thử nghiệm thành công chống cát bay, cát nhảy ở vùng đất khô hạn của tỉnh Ninh Thuận. Để tận dụng đƣợc nguồn nguyên liệu cây xƣơng rồng Nopal dùng làm nguồn dƣợc liệu, các chất tách từ cây có thể dùng làm thuốc hỗ trợ điều trị bệnh đái tháo đƣờng là vấn đề có ý nghĩa vì vậy chúng tôi tiến hành đề tài: “Nghiên cứu hoạt tính sinh học hạ đường huyết v hạ cholesterol máu của một số nhóm chất chính từ cây Nopal (Opuntia sp.) được nhập v o Việt Nam”.

Mục tiêu: Lựa chọn đƣợc giống xƣơng rồng Nopal trồng ở Việt Nam có tác dụng hạ glucose huyết tốt nhất. Chiết xuất, phân lập và xác định cấu trúc một số chất tinh khiết từ thân cây xƣơng rồng Nopal. Tìm ra hợp chất chính trong cây xƣơng rồng Nopal trồng tại Việt Nam có tác dụng hạ glucose huyết và hạ cholesterol.  Đóng góp mới của đề tài: +Lần đầu tiên ở Việt Nam xác định đƣợc 01 giống xƣơng rồng Jalpa thuộc loài Opuntia ficus- indica trồng tại Việt Nam có tác dụng hạ glucose huyết.

+ Xác định đƣợc thành phần dinh dƣỡng, định tính các nhóm chất, phân lập xác định cấu trúc hóa học của 8 chất trong phân đoạn cao chiết ethyl acetat lần lƣợt là: OF1 (β-sitosterol 3-O-β-D-glucopyranosid), OF2 12 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.1 (acid gallic), OF4 (rutin), OF5 (narcissosid), OF6 (typhaneosid), OF7 đƣờng oligosaccharid , và định tên đƣợc các hợp chất trong cao phân đoạn ethylacetat của cây. Cao chiết phân đoạn ethyl acetat có tác dụng hạ glucose huyết, cholesterol và khả năng hoạt hóa enzym p-AMPK và p-ACC tốt nhất. +Lần đầu tiên phát hiện hoạt chất typhaneosid, đƣợc phân lập từ cây xƣơng rồng Jalpa có tác dụng hoạt hóa p-AMPK và p-ACC, ức chế FAS (tổng hợp acid béo), làm tăng sự hấp thu glucose trong tế bào. 13 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] CHƢƠNG 1: TỔNG QUAN 1.

Cây xương rồng Nopal v một số nghiên cứu về chi Opuntia 1. Đặc điểm thực vật  Phân loại: Giới: Thực vật Ngành: Magnoliophyta Lớp: Magnoliopsida Bộ: Caryophillales Họ: Cactaceae Chi: Opuntia Mill. Loài: Opuntia ficus-indica (L.1: Cây xương rồng Nopal trồng tại Mêxicô Chi Opuntia, với khoảng 1.500 loài xƣơng rồng, có nguồn gốc từ Mêxicô và lan rộng khắp Trung và Nam Mỹ, Úc, Nam Phi, bao gồm cả các khu vực Địa Trung Hải [107]. Loài Opuntia ficus- indica dùng làm thức ăn cho gia súc thuộc về họ Cactaceae bao gồm khoảng 130 chi và 2.

Opuntia ficus- indica hay còn gọi là xƣơng rồng Nopal có nguồn gốc từ Mêxicô và có những đặc điểm thích hợp để phát triển trong khu vực bán khô hạn. Opuntia ficus- indica là loài mà nhánh và quả đều ăn đƣợc. Ngoài ra, là một cây trồng có thể thay thế cho các cây trồng ở vùng khô hạn và thiếu nƣớc, có thể đƣợc sử dụng nhƣ một loại rau và nguồn thức ăn có giá trị trong các vùng đất khô cằn và bán khô hạn trong thời kỳ hạn hán và thiếu rau ăn [107]. Ở Mêxicô tổng số có 104 loài xƣơng rồng thuộc chi Opuntia, trong đó có 24 loài đƣợc sử dụng cho các mục đích khác nhau: 15 loài trong đó đƣợc sử dụng 14 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] làm thức ăn cho gia súc, 6 loài cho quả, 3 loài cho rau Nopal, Opuntia ficus- indica, Opuntia robusta và Nopalea cochellinifera là những loài chính đƣợc sử dụng trong sản xuất xƣơng rồng Nopal tại Mêxicô [147].

Một số giống thuộc loài Opuntia ficus- indica đƣợc sử dụng trong sản xuất xƣơng rồng Nopal rau tại Mêxicô là: Copera F1, copera V1, Alta, Jalpa, Chicomostoc, Villanueva, Polotitlan, Tlaconopal, Creole kiểu ý [148], Moradillo, Nopal quả trắng, Nopal quả đen, Polotitlan, Nopal gai trắng, đặc biệt là loài Nopalea cochinelliera, O.robusta cũng đƣợc sử dụng rộng rãi [146]. Mêxicô và Italy là những quốc gia trồng và tiêu thụ cây xƣơng rồng thuộc chi Opuntia là chính khoảng 590.000 ha trồng trên toàn thế giới, Mêxicô chiếm 70 % và Ý là 3,3 %. Ở điều kiện sản xuất tối ƣu, sản lƣợng xƣơng rồng Nopal hàng năm ở Mêxicô có thể đạt 350. Ngày nay, cây xƣơng rồng thuộc chi Opuntia đƣợc trồng trong hơn 30 quốc gia: Chile và Nam Phi là trồng với diện tích 1500 ha và 1000 ha.

Israel và Colombia chiếm khoảng 300 ha. Tại Hoa Kỳ, California có diện tích trồng cây xƣơng rồng thuộc chi Opuntia là 200 ha, sản xuất đƣợc 4000 tấn chất khô [49]. Ở Việt Nam cây xƣơng rồng Nopal thuộc loài: Opuntia ficus-indica mới đƣợc Viện Nghiên cứu và Phát triển Vùng- Bộ Khoa học và Công nghệ di thực từ Mêxicô vào Việt Nam từ năm 2009, gồm 13 giống, đã trồng thử nghiệm thành công tại vùng đất cát khô hạn của Ninh Thuận. Hiện nay diện tích cây xƣơng rồng Nopal tại Ninh Thuận có khoảng hơn 10 ha.

 Đặc điểm hình thái: Các cây xƣơng rồng thuộc chi Opuntia có nhiều hữu ích cho con ngƣời; cây phát triển nhánh rất nhanh nên thuận tiện cho việc nhân giống. Chi Opuntia có thể chia thành hai loại: cây xƣơng rồng thân cao và cây phát triển tán rộng [107]. Cây xƣơng rồng thân cao là cây với hình thái phát triển thân theo chiều cao và ít nhánh, thân phát triển thẳng và sinh trƣởng không rậm rạp. Trọng lƣợng nhánh là khoảng 1 kg, chiều dài có thể đạt tới 50 cm, hình bầu dục, hình elip 15 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] hoặc hình xoan, có màu xanh lá cây nhạt.

Các hoa lƣỡng tính có kích thƣớc trung bình và màu vàng tƣơi. Quả to, mọng hình trứng, màu vàng và sẽ có màu tím khi chín. Cây đƣợc coi là một trong những cây chịu hạn nhất ở các khu vực khô hạn [107]. Những cây xƣơng rồng tán rộng là những cây xƣơng rồng khổng lồ thƣờng làm thức ăn gia súc, có chiều cao cây trung bình và thân cây có nhiều nhánh, ít phát triển theo chiều cao thân.

Các nhánh cân nặng trung bình 1,8 kg, chiều dài khoảng 40 cm, với hình dạng tròn và hình trứng [107]. Thân của hai loại cây xƣơng rồng này có khả năng tích nƣớc và kiểm soát quá trình bốc hơi nƣớc. Cả hai giống đều không có gai, chúng đƣợc phát triển từ các loài có gai [107]. Quả cây xƣơng rồng loài Opuntia ficus- indica đa dạng về hình dạng, kích thƣớc, màu sắc và có hạt cứng.

Quả có vị ngọt, bùi, ngon ngọt, có hình dạng hình trứng, hình cầu, hình trụ; vỏ quả cứng, một vài chỗ có gai nhỏ. Quả có kích thƣớc từ 4,8-10 cm, chiều rộng 4-8 cm và trọng lƣợng từ 100 đến 200 g. Quả có vỏ dày, khi còn non quả màu xanh lá cây, nhƣng màu sắc này sẽ đƣợc thay đổi thành màu xanh, vàng, cam, đỏ, tím hoặc nâu, tùy thuộc vào điều kiện trồng. Thịt quả nhiều và ngọt [107].

 Đặc điểm giải phẫu [135] Lớp biểu bì Lớp nhu Lớp mô dày mô chứa nƣớc Kênh mucilage Lớp nhu mô có chứa diệp lục Hình 1. Đặc điểm giải phẫu của thân v chất nhầy xương rồng thuộc chi Opuntia A. Lát cắt ngang thân B. Phần chất nhầy 16 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.

Thành phần hóa học chính trong cây xương rồng thuộc chi Opuntia Chi Opuntia có giá trị dinh dƣỡng cao, chủ yếu là khoáng chất, protein, chất đạm thực phẩm và hợp chất có nguồn gốc thực vật [49]. Th nh phần hóa học của các lo i thuộc chi Opuntia[49] Loài Protein Chất Dầu thô Tro Acid Flavonoidb (%) béo (%) (%) (%) phenolic a O.