Luận văn điều trị gãy kín đầu trên xương cánh tay bằng nẹp khóa tại Bệnh viện Đa khoa Trung ương Cần Thơ

Gãy kín đầu trên xương cánh tay là một trong những chấn thương phổ biến trong lĩnh vực ngoại khoa. 88 trang · Trường Đại học Y Dược Cần Thơ · 2020.

• Tác giả: Trần Sang
• Người hướng dẫn: PGS. Đàm Văn Cương
• Trường học: Trường Đại học Y Dược Cần Thơ
• Chuyên ngành: Ngoại khoa
• Đề tài: Nghiên cứu điều trị gãy kín đầu trên xương cánh tay tại Bệnh viện Đa khoa Trung ương Cần Thơ
• Loại tài liệu: luận văn bác sĩ nội trú
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Cần Thơ

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. ĐẶT VẤN ĐỀ
• 2. TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 2.1. Đầu trên xương cánh tay và khớp vai
• 2.1.1. Giải phẫu đầu trên xương cánh tay và khớp vai
• 2.1.2. Dây chằng, bao khớp và sụn viền
• 2.1.3. Hệ cơ
• 2.1.4. Mạch máu và thần kinh vùng vai
• 2.1.5. Tầm vận động vùng vai
• 2.2. Chẩn đoán gãy đầu trên xương cánh tay
• 2.2.1. Cơ chế và nguyên nhân chấn thương
• 2.2.2. Lâm sàng
• 2.2.3. Hình ảnh học
• 2.2.4. Phân loại
• 2.2.4.1. Phân loại theo Neer
• 2.2.4.2. Phân loại theo AO
• 2.3. Các phương pháp điều trị gãy đầu trên xương cánh tay
• 2.3.1. Điều trị bảo tồn
• 2.3.2. Điều trị phẫu thuật
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về gãy kín đầu trên xương cánh tay tại Cần Thơ

Gãy kín đầu trên xương cánh tay là một trong những chấn thương phổ biến trong lĩnh vực ngoại khoa. Tại Bệnh viện Đa khoa Trung ương Cần Thơ, tỷ lệ gãy xương cánh tay chiếm khoảng 6,8% trong tổng số các loại gãy xương. Đặc biệt, gãy đầu trên xương cánh tay thường gặp ở người cao tuổi và những người trẻ tuổi do tai nạn giao thông. Nghiên cứu này nhằm khảo sát đặc điểm lâm sàng và đánh giá kết quả điều trị gãy kín đầu trên xương cánh tay bằng phương pháp kết hợp xương nẹp khóa.

1.1. Đặc điểm lâm sàng của gãy kín đầu trên xương cánh tay

Gãy kín đầu trên xương cánh tay thường có triệu chứng như đau vùng vai, mất cơ năng khớp vai. Triệu chứng này có thể không rõ ràng, khiến việc chẩn đoán gặp khó khăn. Hình ảnh X-quang là công cụ chính để xác định tình trạng gãy xương.

1.2. Tình hình nghiên cứu gãy kín đầu xương cánh tay

Trên thế giới, nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng phẫu thuật điều trị gãy kín đầu trên xương cánh tay mang lại kết quả khả quan. Tại Việt Nam, nghiên cứu của Nguyễn Minh Dương năm 2016 cho thấy phương pháp kết hợp xương nẹp khóa có hiệu quả cao trong điều trị.

II. Vấn đề và thách thức trong điều trị gãy kín đầu trên xương cánh tay

Mặc dù có nhiều phương pháp điều trị gãy kín đầu trên xương cánh tay, nhưng vẫn tồn tại nhiều thách thức trong việc lựa chọn phương pháp phù hợp. Các yếu tố như độ tuổi, tình trạng sức khỏe và mức độ gãy xương đều ảnh hưởng đến quyết định điều trị. Việc thiếu thông tin về đặc điểm lâm sàng và cận lâm sàng tại khu vực Đồng Bằng Sông Cửu Long cũng là một vấn đề lớn.

2.1. Thách thức trong chẩn đoán gãy kín đầu xương cánh tay

Chẩn đoán gãy kín đầu trên xương cánh tay thường gặp khó khăn do triệu chứng không rõ ràng. Việc sử dụng X-quang và các phương pháp hình ảnh khác là cần thiết để xác định chính xác tình trạng gãy xương.

2.2. Những khó khăn trong điều trị gãy xương

Việc lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp cho từng bệnh nhân là một thách thức lớn. Các phương pháp như nẹp khóa, đinh nội tủy đều có ưu nhược điểm riêng, và không có phương pháp nào phù hợp cho tất cả các trường hợp.

III. Phương pháp điều trị gãy kín đầu trên xương cánh tay hiệu quả

Phương pháp điều trị gãy kín đầu trên xương cánh tay bao gồm điều trị bảo tồn và phẫu thuật. Điều trị bảo tồn thường được áp dụng cho các trường hợp gãy không di lệch, trong khi phẫu thuật được chỉ định cho các trường hợp gãy di lệch nhiều. Kết hợp xương bằng nẹp khóa là phương pháp phổ biến hiện nay.

3.1. Điều trị bảo tồn gãy đầu trên xương cánh tay

Điều trị bảo tồn bao gồm nắn và bất động xương. Phương pháp này thường được áp dụng cho các trường hợp gãy không di lệch hoặc di lệch ít. Mục tiêu là phục hồi chức năng khớp vai sớm.

3.2. Phẫu thuật kết hợp xương nẹp khóa

Phẫu thuật kết hợp xương nẹp khóa được chỉ định cho các trường hợp gãy di lệch nhiều. Phương pháp này giúp đảm bảo sự vững chắc ở vị trí gãy và cho phép bệnh nhân phục hồi chức năng sớm hơn.

IV. Kết quả nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn tại Bệnh viện Đa khoa Trung ương Cần Thơ

Nghiên cứu tại Bệnh viện Đa khoa Trung ương Cần Thơ cho thấy phương pháp kết hợp xương nẹp khóa mang lại kết quả điều trị khả quan. Tỷ lệ thành công cao trong việc phục hồi chức năng khớp vai và liền xương được ghi nhận. Điều này cho thấy tính hiệu quả của phương pháp trong điều trị gãy kín đầu trên xương cánh tay.

4.1. Đánh giá kết quả điều trị gãy kín đầu xương cánh tay

Kết quả điều trị cho thấy tỷ lệ liền xương đạt trên 90%. Bệnh nhân phục hồi chức năng khớp vai nhanh chóng, cho phép họ trở lại sinh hoạt bình thường trong thời gian ngắn.

4.2. Ứng dụng thực tiễn của nghiên cứu

Nghiên cứu này không chỉ cung cấp thông tin quý giá cho các bác sĩ tại Bệnh viện Đa khoa Trung ương Cần Thơ mà còn có thể áp dụng cho các cơ sở y tế khác trong khu vực Đồng Bằng Sông Cửu Long.

V. Kết luận và triển vọng tương lai trong điều trị gãy kín đầu trên xương cánh tay

Kết luận từ nghiên cứu cho thấy phương pháp kết hợp xương nẹp khóa là một lựa chọn hiệu quả trong điều trị gãy kín đầu trên xương cánh tay. Tương lai, cần tiếp tục nghiên cứu để cải thiện hơn nữa kết quả điều trị và phục hồi chức năng cho bệnh nhân.

5.1. Tương lai của nghiên cứu điều trị gãy xương

Cần có thêm nhiều nghiên cứu để đánh giá hiệu quả của các phương pháp điều trị khác nhau. Việc áp dụng công nghệ mới trong phẫu thuật cũng cần được xem xét để nâng cao kết quả điều trị.

5.2. Đề xuất cải tiến trong điều trị gãy kín đầu xương cánh tay

Đề xuất cải tiến quy trình điều trị và chăm sóc sau phẫu thuật để nâng cao chất lượng phục hồi chức năng cho bệnh nhân. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các chuyên khoa để đạt được kết quả tốt nhất.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Gãy đầu trên xương cánh tay là một tổn thương thường gặp trong chấn thương chỉnh hình, chiếm khoảng 6,8% tổng số các ca gãy xương và chiếm trên 53% các tổn thương gãy xương vùng cánh tay. Tổn thương này phân bố ở hai nhóm đối tượng chính: người cao tuổi bị ngã do loãng xương và người trẻ tuổi gặp phải các lực chấn thương năng lượng cao như tai nạn giao thông hay tai nạn lao động. Theo thống kê y văn, khoảng 80% đến 85% các trường hợp gãy ít di lệch có thể điều trị bảo tồn, trong khi 15% đến 20% các ca gãy phức tạp, gãy nhiều mảnh hoặc mất vững đòi hỏi can thiệp phẫu thuật để phục hồi giải phẫu và bảo tồn mạch máu nuôi dưỡng chỏm xương.

Luận văn Bác sĩ Nội trú chuyên ngành Ngoại khoa của tác giả Trần Sang, dưới sự hướng dẫn khoa học của PGS. Đàm Văn Cương tại Trường Đại học Y Dược Cần Thơ, tập trung giải quyết bài toán tối ưu hóa điều trị gãy kín đầu trên xương cánh tay bằng kỹ thuật phẫu thuật kết hợp xương nẹp khóa. Đề tài được triển khai thực nghiệm lâm sàng trên 46 bệnh nhân tại Bệnh viện Đa khoa Trung ương Cần Thơ trong giai đoạn từ tháng 5/2018 đến tháng 5/2020.

Mục tiêu cụ thể của nghiên cứu bao gồm hai nội dung trọng tâm:

1. Khảo sát toàn diện đặc điểm lâm sàng và hình ảnh cận lâm sàng của các bệnh nhân gãy kín đầu trên xương cánh tay được chỉ định phẫu thuật nẹp khóa.
2. Đánh giá kết quả phục hồi giải phẫu, mức độ liền xương, biên độ vận động khớp vai theo thang điểm Neer và các yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến kết quả can thiệp.

Công trình mang ý nghĩa thực tiễn to lớn đối với khu vực Đồng bằng Sông Cửu Long, cung cấp bằng chứng khoa học chuẩn xác về tính hiệu quả, độ vững sinh học và khả năng phục hồi chức năng sớm của giải pháp kết hợp xương nẹp khóa trong điều trị chấn thương khớp vai phức tạp.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên nền tảng giải phẫu học động khớp vai và các học thuyết cơ sinh học hiện đại trong chấn thương chỉnh hình:

1. Phân loại gãy xương theo Charles S. Neer (1970): Khung phân loại phân chia đầu trên xương cánh tay thành 4 thành phần giải phẫu chính gồm chỏm xương cánh tay, mấu động lớn, mấu động bé và thân xương. Một thành phần được tính là di lệch khi rời vị trí ban đầu trên 1cm hoặc gập góc trên 45 độ. Hệ thống này phân định từ nhóm I đến nhóm VI, hỗ trợ trực tiếp việc chỉ định phẫu thuật cho các nhóm gãy từ 2 đến 4 phần mất vững.
2. Nguyên lý kết hợp xương vững chắc của Hiệp hội Nghiên cứu Kết hợp Xương (AO Foundation): Ứng dụng hệ thống nẹp khóa với cơ chế khóa ren cố định góc giữa vít và nẹp. Cấu trúc này hoạt động như một khung cố định trong thu nhỏ, truyền lực cơ học phân tán đều dọc trục xương mà không ép sát phá hủy màng xương, bảo tồn mạng lưới động mạch mũ cánh tay trước và sau nuôi chỏm.
3. Các khái niệm giải phẫu định chuẩn: Trục đầu xương hợp với thân xương một góc cổ thân chuẩn từ 130 độ đến 140 độ và nghiêng ra sau 30 độ. Thang điểm đánh giá khớp vai của Neer với thang điểm 100 phân bổ: mức độ đau (35 điểm), chức năng vận động (30 điểm), biên độ cử động (25 điểm) và hình thể giải phẫu trên phim X-quang (10 điểm).

Phương pháp nghiên cứu

• Thiết kế nghiên cứu: Nghiên cứu mô tả cắt ngang, theo dõi tiến cứu can thiệp lâm sàng từ lúc tiếp nhận, phẫu thuật đến khi đánh giá liền xương và phục hồi chức năng sau 24 tuần.
• Cỡ mẫu và chọn mẫu: Cỡ mẫu được tính toán theo công thức ước lượng một tỷ lệ trong quần thể với độ tin cậy 95% ($Z = 1,96$), sai số cho phép $d = 0,05$ và tỷ lệ kỳ vọng đạt kết quả khá/tốt $p = 97,4%$ từ các công trình trước. Cỡ mẫu tối thiểu yêu cầu là 39 bệnh nhân; thực tế nghiên cứu đã thu thập và theo dõi hoàn chỉnh 46 bệnh nhân. Phương pháp chọn mẫu thuận tiện toàn bộ theo tiêu chuẩn chọn mẫu: bệnh nhân từ 15 tuổi trở lên, gãy kín từ 2 đến 4 phần di lệch (nhóm III đến VI theo Neer) và được mổ kết hợp xương nẹp khóa.
• Lý do lựa chọn phương pháp phân tích: Dữ liệu được xử lý bằng phần mềm thống kê y học SPSS 20.0. Tác giả áp dụng các thuật toán thống kê mô tả (tần số, tỷ lệ phần trăm, giá trị trung bình, độ lệch chuẩn) và kiểm định Fisher's exact để xác định mối tương quan giữa kiểu gãy, kỹ thuật đặt nẹp, việc dùng C-arm với kết quả nắn chỉnh và thời gian phẫu thuật. Phương pháp này đảm bảo tính khách quan và kiểm soát tối đa các sai số ngẫu nhiên trong nghiên cứu ngoại khoa.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Phân tích dữ liệu từ 46 bệnh nhân điều trị phẫu thuật tại Bệnh viện Đa khoa Trung ương Cần Thơ đem lại những phát hiện quan trọng:

1. Đặc điểm dịch tễ và cơ chế tổn thương: Nữ giới chiếm 54,3% (25 bệnh nhân) trong khi nam giới chiếm 45,7% (21 bệnh nhân). Độ tuổi trung bình của mẫu là $48,33 \pm 17,65$ tuổi (dao động từ 17 đến 90 tuổi), trong đó nhóm trên 60 tuổi chiếm tỷ lệ lớn nhất với 30,4%. Tai nạn giao thông là nguyên nhân hàng đầu gây chấn thương chiếm 73,9% (34 ca), tiếp theo là tai nạn sinh hoạt với 23,9% (11 ca). Cơ chế va đập trực tiếp chiếm ưu thế tuyệt đối với 71,7% (33 ca), cơ chế gián tiếp chiếm 28,3%. Về mặt lâm sàng, 100% bệnh nhân có triệu chứng đau chói và 93,5% bị hạn chế vận động khớp vai nghiêm trọng trước mổ.
2. Hình thái tổn thương theo phân loại Neer: Thể gãy cổ phẫu thuật (nhóm Neer III) chiếm tỷ lệ cao nhất với 54,3% (25 bệnh nhân), tiếp đến là gãy mấu động lớn kèm cổ phẫu thuật (nhóm Neer IV) chiếm 32,6% (15 bệnh nhân) và gãy trật khớp vai (nhóm Neer VI) chiếm 13,0% (6 bệnh nhân). Phân bố theo số phần gãy cho thấy gãy 2 phần chiếm 67,4% (31 ca), gãy 3 phần chiếm 30,4% (14 ca) và gãy 4 phần chiếm 2,2% (1 ca).
3. Chỉ số phẫu thuật và mức độ hồi phục giải phẫu: Thời gian phẫu thuật trung bình đạt $87,17 \pm 21,26$ phút, tập trung nhiều nhất ở khoảng 60 đến 90 phút (chiếm 60,9%). Tỷ lệ nắn chỉnh phục hồi góc cổ thân ở mức giải phẫu chấp nhận được ($110^\circ \le \alpha \le 150^\circ$) đạt tới 93,5% (43 ca), chỉ có 6,5% (3 ca) có góc nắn chỉnh lệch trục ngoài ngưỡng trên. Đáng chú ý, 80,4% ca phẫu thuật có sử dụng màn tăng sáng C-arm hỗ trợ định vị.
4. Tiến triển sau phẫu thuật và phục hồi chức năng: Điểm đau VAS giảm rõ rệt từ $6,13 \pm 0,69$ điểm sau ngày đầu xuống còn $2,87 \pm 0,52$ điểm ở ngày thứ 3 hậu phẫu. Tỷ lệ liền vết mổ kỳ đầu đạt 97,8% (45 ca), chỉ có 1 ca nhiễm trùng nông (2,2%) và được kiểm soát hoàn toàn bằng kháng sinh nội khoa mà không cần can thiệp lại. Sau 24 tuần, 63,0% bệnh nhân đạt mức độ tuân thủ tập phục hồi chức năng tốt và khôi phục tầm vận động vai khả quan.

Thảo luận kết quả

Chất lượng nắn chỉnh giải phẫu đóng vai trò tiên quyết trong việc bảo tồn chức năng khớp vai lâu dài. Dữ liệu nghiên cứu chỉ ra rằng việc sử dụng màn tăng sáng C-arm trong mổ có mối liên hệ mật thiết với độ chính xác của góc cổ thân. Toàn bộ 37 trường hợp phẫu thuật có C-arm kiểm tra đều đạt góc cổ thân tối ưu ($110^\circ - 150^\circ$), trong khi 3 trường hợp nắn chỉnh kém ($<110^\circ$ hoặc $>150^\circ$) đều rơi vào nhóm phẫu thuật viên không sử dụng C-arm. Mối tương quan này có thể được trình bày rõ ràng qua bảng số liệu chéo 2x2 hoặc biểu đồ cột ghép so sánh tỷ lệ phục hồi góc cổ thân có và không có C-arm hỗ trợ.

Về mặt kỹ thuật, tỷ lệ nẹp đặt ở vị trí chuẩn (cách bờ trên mấu động lớn từ 5mm đến 8mm) đạt 63,0%, trong khi tỷ lệ nẹp đặt cao ($<5mm$) ghi nhận ở mức 37,0%. Việc đặt nẹp cao tiềm ẩn nguy cơ chèn ép khoang dưới mỏm cùng vai khi bệnh nhân thực hiện động tác dạng tay. Tuy nhiên, nhờ thiết kế góc khóa ổn định của nẹp vít, cấu trúc cố định vẫn duy trì độ vững tuyệt đối, không xảy ra hiện tượng lỏng vít hay gãy nẹp thứ phát.

So sánh với các nghiên cứu trong và ngoài nước, kết quả nắn chỉnh giải phẫu đạt 93,5% trong nghiên cứu này tương đồng với báo cáo của Nguyễn Minh Dương (97,4%), Đặng Hoàng Anh (92,6% tốt và rất tốt) và nghiên cứu của Gustavo Cará Monteiro trên thế giới (91,2%). Thời gian phẫu thuật trung bình 87,17 phút cũng phản ánh tính chuẩn hóa trong thao tác bộc lộ qua đường rãnh Delta ngực, hạn chế tối đa tổn thương thần kinh mũ và tĩnh mạch đầu.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm nâng cao chất lượng điều trị và hạn chế tối đa các biến chứng sau phẫu thuật kết hợp xương gãy đầu trên xương cánh tay, nghiên cứu đưa ra 4 giải pháp cụ thể:

1. Chuẩn hóa quy trình chẩn đoán hình ảnh và bắt buộc kiểm soát bằng C-arm trong phẫu thuật: Ban Chủ nhiệm khoa Ngoại Chấn thương Chỉnh hình cần thiết lập quy định sử dụng máy tăng sáng C-arm trong 100% các ca phẫu thuật nẹp khóa trong vòng 3 tháng tới. Điều này nhằm triệt tiêu hoàn toàn tỷ lệ nắn chỉnh lệch góc cổ thân và ngăn ngừa biến chứng bắt vít quá dài xuyên thủng sụn khớp ổ chảo.
2. Tập huấn kỹ thuật định vị nẹp khóa chuẩn giải phẫu: Đơn vị Đào tạo và Chỉ đạo tuyến tổ chức các khóa huấn luyện chuyên đề định kỳ hàng quý cho các phẫu thuật viên trẻ và bác sĩ nội trú. Mục tiêu là hạ thấp tỷ lệ nẹp đặt cao từ 37,0% hiện tại xuống dưới 10%, đảm bảo khoảng cách an toàn từ đỉnh nẹp đến bờ trên mấu động lớn luôn duy trì từ 5mm đến 8mm để tránh hội chứng va chạm dưới mỏm cùng vai.
3. Thiết lập và cá thể hóa phác đồ tập phục hồi chức năng sớm: Khoa Phục hồi chức năng phối hợp chặt chẽ với khoa Chấn thương Chỉnh hình triển khai quy trình tập vận động 2 giai đoạn (co cơ tĩnh trong 3 tuần mang áo Desault và tập chủ động tăng dần sau 3 tuần) trong vòng 6 tháng tới. Mục tiêu nâng tỷ lệ bệnh nhân tuân thủ tập luyện đạt kết quả tốt từ 63,0% lên trên 85%.
4. Tăng cường năng lực sơ cứu bất động tại y tế tuyến cơ sở: Sở Y tế phối hợp với bệnh viện tuyến trung ương mở các lớp đào tạo sơ cứu chấn thương chi trên 6 tháng/lần cho mạng lưới y tế quận, huyện vùng Đồng bằng Sông Cửu Long. Giải pháp này hướng tới giảm tỷ lệ nạn nhân không được sơ cứu cố định trước viện từ mức báo động 67,4% xuống dưới mức 20%.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình luận văn là tài liệu tham khảo giá trị cho 4 nhóm đối tượng chuyên môn:

• Bác sĩ phẫu thuật Chấn thương Chỉnh hình: Khai thác chi tiết các bước kỹ thuật bộc lộ qua đường rãnh Delta ngực, mẹo nắn chỉnh các mảnh gãy mấu động lớn/bé và phương pháp cố định nẹp khóa vững chắc trong các ca gãy 3 đến 4 phần phức tạp.
• Bác sĩ Nội trú và Học viên Sau đại học chuyên ngành Ngoại khoa: Sử dụng tài liệu như một cẩm nang học thuật mẫu mực về phương pháp nghiên cứu lâm sàng, hệ thống phân loại Neer - AO và các tiêu chuẩn đánh giá kết quả điều trị khớp vai chuẩn quốc tế.
• Kỹ thuật viên và Bác sĩ chuyên khoa Phục hồi chức năng: Tham khảo chi tiết quy trình tập luyện co cơ tĩnh và các mốc thời gian chuyển đổi bài tập vận động khớp vai dựa trên tiến trình can xương X-quang tại các thời điểm 4, 8, 16 và 24 tuần sau mổ.
• Các nhà quản lý bệnh viện và xây dựng chính sách y tế: Cung cấp cơ sở dữ liệu dịch tễ học và đánh giá hiệu quả kinh tế - kỹ thuật của vật tư nẹp khóa, từ đó lập kế hoạch dự trù trang thiết bị y tế và tối ưu hóa chi phí điều trị ngoại khoa tuyến tỉnh.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao nẹp khóa lại vượt trội hơn nẹp vít thông thường trong gãy đầu trên xương cánh tay?
Nẹp khóa sở hữu các lỗ ren khóa chặt mũ vít với nẹp ở góc cố định, tạo độ vững chắc đa hướng mà không cần ép sát thân nẹp vào màng xương. Nhờ vậy, nẹp khóa bảo tồn trọn vẹn tuần hoàn nuôi dưỡng xương, đặc biệt hiệu quả trên người cao tuổi bị loãng xương (nhóm chiếm 30,4% trong nghiên cứu).

2. Phẫu thuật qua đường mổ rãnh Delta ngực có nguy cơ gây liệt dây thần kinh mũ không?
Đường mổ rãnh Delta ngực đi dọc theo khe phân cách tự nhiên giữa cơ ngực lớn và cơ Delta, giúp tiếp cận ổ gãy mà không cần cắt ngang thớ cơ. Bằng cách lật nhẹ cơ Delta ra ngoài, phẫu thuật viên tránh được vùng phân nhánh của dây thần kinh mũ, giúp 100% bệnh nhân trong nghiên cứu không gặp tai biến tổn thương thần kinh.

3. Tầm quan trọng của màn tăng sáng C-arm trong lúc phẫu thuật nẹp khóa là gì?
C-arm cung cấp hình ảnh chiếu trực tiếp giúp phẫu thuật viên đánh giá chính xác góc cổ thân ($110^\circ - 150^\circ$) và kiểm tra độ dài vít bắt vào chỏm. Nghiên cứu chỉ ra 100% trường hợp nắn chỉnh không đạt yêu cầu đều do không sử dụng C-arm trong lúc mổ.

4. Sau phẫu thuật nẹp khóa, bệnh nhân cần bất động khớp vai bao lâu?
Bệnh nhân được cố định bằng áo Desault trong khoảng 3 tuần để đảm bảo độ ổn định mô mềm và điểm bám khối cơ chóp xoay. Trong thời gian này, bệnh nhân được hướng dẫn tập co cơ tĩnh quanh vai và vận động chủ động bàn - ngón tay, sau đó bắt đầu tập phục hồi tầm vận động tăng dần.

5. Vị trí đặt nẹp quá cao ảnh hưởng như thế nào đến khả năng vận động của khớp vai?
Nếu đỉnh nẹp đặt cao hơn mấu động lớn (khoảng cách $<5mm$), khi bệnh nhân thực hiện động tác nâng hoặc dạng cánh tay, nẹp sẽ cọ xát vào mỏm cùng vai gây đau và giới hạn biên độ. Nghiên cứu ghi nhận 37,0% trường hợp nẹp đặt cao, cho thấy tầm quan trọng của việc kiểm soát vị trí nẹp dưới C-arm.

Kết luận

• Luận văn khẳng định phẫu thuật kết hợp xương bằng nẹp khóa là giải pháp điều trị tối ưu cho các trường hợp gãy kín đầu trên xương cánh tay di lệch nhiều, đạt tỷ lệ phục hồi góc cổ thân giải phẫu lên tới 93,5%.
• Kỹ thuật mổ qua đường rãnh Delta ngực kết hợp kiểm soát bằng màn tăng sáng C-arm đảm bảo độ an toàn cơ học cao, 100% không xảy ra biến chứng tổn thương mạch máu - thần kinh lớn và đạt tỷ lệ liền vết mổ kỳ đầu 97,8%.
• Điểm đau sau mổ theo thang điểm VAS giảm ngoạn mục từ 6,13 điểm xuống 2,87 điểm chỉ sau 3 ngày, tạo điều kiện thuận lợi cho 63,0% bệnh nhân tham gia tập phục hồi chức năng sớm và hiệu quả.
• Đề tài cung cấp cơ sở dữ liệu khoa học thực tiễn vững chắc, đóng góp quan trọng vào quy trình chuẩn hóa điều trị chấn thương chỉnh hình chi trên tại Bệnh viện Đa khoa Trung ương Cần Thơ và khu vực Đồng bằng Sông Cửu Long.
• Các đơn vị y tế chuyên khoa cần nhanh chóng áp dụng hướng dẫn kỹ thuật định vị nẹp và quy trình tập vận động sớm của luận văn để nâng cao chất lượng cuộc sống cho bệnh nhân chấn thương khớp vai.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ĐẶT VẤN ĐỀ Gãy đầu trên xương cánh tay chiếm tỉ lệ cao trong các loại gãy xương của chi trên, chiếm tỉ lệ khoảng 6,8% trong các loại gãy xương và hơn 53% trong gãy xương cánh tay, thường gặp ở người cao tuổi [10], [20]. Tuy nhiên, gãy đầu trên xương cánh tay có thể gặp ở người trẻ với chấn thương mạnh do tai nạn giao thông, tai nạn lao động,… Có khoảng 49% các trường hợp gãy đầu trên xương cánh tay là gãy không di lệch hoặc ít di lệch [27]. Trong đó, khoảng 80-85% các trường hợp gãy đầu trên xương cánh tay được điều trị bảo tồn. Đối với 15-20% trường hợp còn lại là gãy di lệch nhiều, không vững, ảnh hưởng đến hệ thống mạch máu của đầu trên xương cánh tay cần can thiệp bằng phẫu thuật.

Trên thế giới cũng như tại Việt Nam thì phẫu thuật điều trị gãy đầu trên xương cánh tay đã được áp dụng nhiều phương pháp khác nhau như: xuyên kim Kirschner dưới màn hình tăng sáng, đinh nội tủy, đinh Ender, đinh chốt, đinh Rush, nẹp vít, nẹp vít khóa, đặt cố định ngoài, thay khớp vai…[34], [4], [45]. Mỗi phương pháp đều có những ưu nhược điểm khác nhau cũng như kết quả sau phẫu thuật cũng có nhiều điểm khác biệt. Tuy nhiên, không có phương pháp nào có thể áp dụng cho tất cả hình thái gãy, thể gãy và mọi lứa tuổi. Kết hợp xương bằng nẹp khóa trong điều trị gãy kín đầu trên xương cánh tay là phương pháp kết hợp xương thường được áp dụng hiện nay cho các trường hợp gãy nhiều mảnh, di lệch nhiều.

Phương pháp này đem lại tỉ lệ thành công cao hơn như nắn chỉnh tốt về giải phẫu, đảm bảo sự vững chắc ở vị trí gãy và sau mổ bệnh nhân có thể tập vận động tốt và phục hồi chức năng sớm. Trên thế giới và trong nước đã có không ít tác giả nghiên cứu về vấn đề điều trị gãy kín đầu trên xương cánh tay. Trên thế giới đã có nhiều công trình nghiên cứu cho kết quả tốt về sự liền xương và phục hồi chức năng khớp vai 2 của loại phẫu thuật này này như: Monteiro G C [36], Maier D. Tại Việt Nam, nghiên cứu của Nguyễn Minh Dương năm 2016 [6], nghiên cứu của Đặng Nhật Anh 2018 [2] về đánh giá kết quả điều trị gãy kín đầu trên xương cánh tay bằng kết hợp xương nẹp vít khóa cho kết quả điều trị rất khả quan.

Mỗi năm tại khoa Chấn thương chỉnh hình Bệnh viện Đa khoa Trung ương Cần Thơ, số lượng bệnh nhân gãy đầu trên xương cánh tay cần được phẫu thuật là khá lớn. Tuy nhiên, chúng tôi thấy ở Cần Thơ nói riêng cũng như vùng Đồng Bằng Sông Cửu Long nói chung những nghiên cứu về đặc điểm lâm sàng, X-quang, cũng như đánh giá kết quả điều trị của kết hợp xương bằng nẹp khóa trong gãy kín đầu trên xương cánh tay là chưa nhiều và rất cần thiết. Xuất phát từ băn khoăn đó, chúng tôi tiến hành nghiên cứu đề tài “Nghiên cứu đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng và đánh giá kết quả điều trị gãy kín đầu trên xương cánh tay bằng kết hợp xương nẹp khóa tại Bệnh viện Đa khoa Trung ương Cần Thơ năm 2018-2020” nhằm đạt các mục tiêu sau: 1. Khảo sát đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng gãy kín đầu trên xương cánh tay được điều trị bằng phương pháp kết hợp xương nẹp khóa tại Bệnh viện Đa khoa Trung ương Cần Thơ năm 2018-2020.

Đánh giá kết quả điều trị gãy kín đầu trên xương cánh tay bằng kết hợp xương nẹp khóa tại Bệnh viện Đa khoa Trung ương Cần Thơ năm 2018-2020 3 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1. Đầu trên xương cánh tay và khớp vai 1. Giải phẫu đầu trên xương cánh tay và khớp vai Hình 1.