Đặc Điểm Lâm Sàng, X Quang và Kết Quả Điều Trị Gãy Xương Hàm Dưới Tại Cần Thơ

Bài viết phân tích 2895 đặc điểm lâm sàng và đánh giá kết quả điều trị gãy xương hàm dưới tại Cần Thơ, cung cấp thông tin hữu ích cho chuyên gia y tế.

• Tác giả: Nguyễn Hữu Toàn
• Người hướng dẫn: TS. Trương Nhựt Khuê
• Trường học: Trường Đại Học Y Dược Cần Thơ
• Chuyên ngành: Bác Sĩ Răng Hàm Mặt
• Đề tài: Đặc Điểm Lâm Sàng và Kết Quả Điều Trị Gãy Xương Hàm Dưới Tại Cần Thơ
• Loại tài liệu: Luận Văn Tốt Nghiệp
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Cần Thơ

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Gãy Xương Hàm Dưới Cần Thơ Nguyên Nhân Vị Trí

Gãy xương hàm dưới (XHD) là một cấp cứu thường gặp, đặc biệt tại Cần Thơ. Tình trạng này có xu hướng ngày càng phức tạp, ảnh hưởng lớn đến chất lượng cuộc sống của bệnh nhân. Chẩn đoán chính xác và điều trị thích hợp là chìa khóa để phục hồi chức năng và thẩm mỹ, đồng thời giảm thiểu thời gian và chi phí. XHD là xương động duy nhất của khối xương mặt, đóng vai trò quan trọng trong chức năng ăn nhai. Gãy XHD có thể gây ra di lệch do lực chấn thương và sự co kéo của các cơ. Do cấu trúc giải phẫu đặc biệt và có nhiều điểm yếu như vùng răng cửa, góc hàm, cổ lồi cầu, XHD dễ bị tổn thương. Nghiên cứu của Trương Nhựt Khuê cho thấy gãy XHD chiếm tỷ lệ cao trong chấn thương hàm mặt, với nguyên nhân chủ yếu là tai nạn giao thông. Vùng cằm là vị trí thường xuyên bị tổn thương do lực tác động trực tiếp. Nghiên cứu về gãy xương hàm dưới Cần Thơ còn hạn chế, đòi hỏi cần có thêm nhiều nghiên cứu để cải thiện hiệu quả chẩn đoán và điều trị.

1.1. Cấu Trúc Giải Phẫu và Điểm Yếu của Xương Hàm Dưới

XHD là xương lớn và khỏe nhất của khối xương mặt, bao gồm cành ngang và cành lên. Cành ngang có hình móng ngựa, còn cành lên đi lên trên gần thẳng đứng. XHD có nhiều điểm yếu dễ gãy khi gặp sang chấn, bao gồm vùng răng cửa, lỗ cằm, góc hàm và cổ lồi cầu. Cấu trúc giải phẫu này giải thích tại sao tỷ lệ gãy xương hàm dưới Cần Thơ lại cao trong các tai nạn. Các nghiên cứu cần tập trung vào việc xác định rõ hơn các yếu tố giải phẫu liên quan đến gãy xương hàm dưới góc hàm, gãy xương lồi cầu.

1.2. Nguyên Nhân Gây Gãy Xương Hàm Dưới Thường Gặp Tại Cần Thơ

Nguyên nhân chủ yếu gây gãy XHD là tai nạn giao thông, chiếm tỷ lệ cao. Các nguyên nhân khác bao gồm tai nạn lao động, tai nạn sinh hoạt và tai nạn thể thao. Vùng cằm là vị trí dễ bị tổn thương do lực tác động trực tiếp. Cần có các biện pháp phòng ngừa nguyên nhân gãy xương hàm dưới Cần Thơ, đặc biệt là tăng cường an toàn giao thông. Ngoài ra, cần nghiên cứu sâu hơn về dịch tễ học gãy xương hàm dưới Cần Thơ để có các biện pháp can thiệp phù hợp.

II. Thách Thức Chẩn Đoán và Điều Trị Gãy Xương Hàm Dưới Vùng Cằm

Chẩn đoán gãy xương hàm dưới vùng cằm đòi hỏi sự tỉ mỉ và toàn diện. Thăm khám lâm sàng cần đánh giá đầy đủ các triệu chứng và tổn thương phối hợp. Việc chỉ định cận lâm sàng phù hợp, bao gồm X-quang và cắt lớp vi tính (CLVT), là rất quan trọng để xác định chính xác vị trí và mức độ gãy. Điều trị gãy xương hàm dưới vùng cằm cần đảm bảo chức năng ăn nhai và phục hồi thẩm mỹ. Kế hoạch điều trị cần được xây dựng hợp lý để mang lại hiệu quả cao nhất và giúp bệnh nhân nhanh chóng hòa nhập cộng đồng sau chấn thương. Các nghiên cứu về lâm sàng gãy xương hàm dưới đóng vai trò quan trọng trong việc cải thiện quy trình chẩn đoán và điều trị.

2.1. Triệu Chứng Lâm Sàng Thường Gặp Trong Gãy Xương Hàm Dưới Vùng Cằm

Các triệu chứng lâm sàng thường gặp bao gồm đau, sưng nề, bầm tím, mất liên tục cung răng, sai khớp cắn và hạn chế vận động hàm. Có thể có tê bì vùng cằm do tổn thương thần kinh. Khám lâm sàng kỹ lưỡng giúp xác định vị trí và mức độ gãy. Cần đặc biệt chú ý đến các biến chứng gãy xương hàm dưới, như nhiễm trùng, liền xương chậm hoặc sai khớp cắn. Các nghiên cứu nên tập trung vào việc mô tả chi tiết hơn về đau sau gãy xương hàm dưới và các biện pháp giảm đau hiệu quả.

2.2. Vai Trò của Chẩn Đoán Hình Ảnh Trong Xác Định Vị Trí và Mức Độ Gãy

X-quang và CLVT là các phương pháp chẩn đoán hình ảnh quan trọng để xác định vị trí, mức độ và tính chất gãy. X-quang toàn cảnh (panorex) cho phép đánh giá tổng quan XHD. CLVT cung cấp hình ảnh chi tiết về cấu trúc xương và các tổn thương phối hợp. Lựa chọn phương pháp chẩn đoán hình ảnh phù hợp phụ thuộc vào từng trường hợp cụ thể. Các nghiên cứu nên đánh giá hiệu quả của các loại phim X-quang trong việc chẩn đoán gãy xương hàm dưới vùng cằm và gãy xương hàm dưới góc hàm.

III. Phương Pháp Điều Trị Gãy Xương Hàm Dưới Cố Định và Phẫu Thuật

Điều trị gãy xương hàm dưới vùng cằm bao gồm nhiều phương pháp, từ cố định hàm đơn thuần đến phẫu thuật kết hợp xương. Phương pháp điều trị được lựa chọn phụ thuộc vào vị trí, mức độ gãy, tuổi bệnh nhân và các yếu tố liên quan khác. Cố định hàm thường được áp dụng cho các trường hợp gãy không di lệch hoặc di lệch ít. Phẫu thuật kết hợp xương được chỉ định cho các trường hợp gãy di lệch nhiều, gãy phức tạp hoặc gãy kèm theo các tổn thương khác. Cần đánh giá kết quả điều trị gãy xương hàm dưới theo các tiêu chí khách quan.

3.1. Các Phương Pháp Cố Định Hàm Thường Sử Dụng

Cố định hàm có thể được thực hiện bằng nhiều phương pháp, bao gồm cố định liên hàm (MMF) và cố định một hàm. Cố định liên hàm sử dụng dây thép hoặc chun để cố định hai hàm với nhau. Cố định một hàm sử dụng máng nhai hoặc nẹp vít. Thời gian cố định hàm phụ thuộc vào tốc độ liền xương. Cần theo dõi chặt chẽ các biến chứng có thể xảy ra trong quá trình cố định hàm, như nhiễm trùng hoặc sai khớp cắn. Các nghiên cứu nên đánh giá hiệu quả của các phương pháp cố định hàm khác nhau trong việc điều trị gãy xương hàm dưới Cần Thơ.

3.2. Phẫu Thuật Kết Hợp Xương Kỹ Thuật và Vật Liệu Sử Dụng

Phẫu thuật kết hợp xương sử dụng nẹp vít để cố định các mảnh xương gãy. Có nhiều loại nẹp vít khác nhau, bao gồm nẹp mini và nẹp tái tạo. Kỹ thuật phẫu thuật cần đảm bảo phục hồi chính xác giải phẫu và chức năng của XHD. Vị trí đường mổ cần được lựa chọn cẩn thận để tránh tổn thương thần kinh. Các nghiên cứu nên đánh giá hiệu quả của các loại nẹp vít khác nhau và các kỹ thuật phẫu thuật khác nhau trong việc điều trị gãy xương hàm dưới.

IV. Đánh Giá Kết Quả Điều Trị Gãy Xương Hàm Dưới Tại Cần Thơ Tiêu Chí Yếu Tố

Đánh giá kết quả điều trị gãy xương hàm dưới vùng cằm cần dựa trên các tiêu chí khách quan, bao gồm: sự liền xương, chức năng ăn nhai, thẩm mỹ và các biến chứng. Cần theo dõi bệnh nhân trong thời gian dài để đánh giá đầy đủ kết quả điều trị. Các yếu tố ảnh hưởng đến kết quả điều trị bao gồm: vị trí, mức độ gãy, phương pháp điều trị, tuổi bệnh nhân và các bệnh lý đi kèm. Các nghiên cứu cần tập trung vào việc xác định các yếu tố tiên lượng và cải thiện kết quả điều trị gãy xương hàm dưới Cần Thơ.

4.1. Các Tiêu Chí Đánh Giá Kết Quả Điều Trị Khách Quan và Chủ Quan

Các tiêu chí khách quan bao gồm: phim X-quang cho thấy liền xương, không có dấu hiệu nhiễm trùng, khớp cắn ổn định. Các tiêu chí chủ quan bao gồm: bệnh nhân không đau, ăn nhai tốt, hài lòng về thẩm mỹ. Cần sử dụng các thang điểm đánh giá chất lượng cuộc sống để lượng hóa kết quả điều trị. Các nghiên cứu nên phát triển các bộ tiêu chí đánh giá phù hợp với điều kiện thực tế tại Việt Nam.

4.2. Các Yếu Tố Ảnh Hưởng Đến Thời Gian Phục Hồi Chức Năng Hàm Sau Điều Trị

Các yếu tố ảnh hưởng đến thời gian phục hồi chức năng hàm bao gồm: mức độ tổn thương cơ, tổn thương thần kinh, các bệnh lý đi kèm và tuân thủ điều trị của bệnh nhân. Vật lý trị liệu và phục hồi chức năng đóng vai trò quan trọng trong việc cải thiện chức năng ăn nhai. Cần cung cấp thông tin đầy đủ cho bệnh nhân về quá trình phục hồi chức năng. Các nghiên cứu nên đánh giá hiệu quả của các chương trình phục hồi chức năng khác nhau.

V. Nghiên Cứu Thực Tiễn Đặc Điểm Lâm Sàng và Kết Quả Điều Trị Thực Tế

Nghiên cứu thực tiễn về "Đặc điểm lâm sàng, X quang và đánh giá bước đầu kết quả điều trị gãy xương hàm dưới vùng cằm tại Thành phố Cần Thơ" tập trung vào mô tả chi tiết các đặc điểm lâm sàng gãy xương hàm dưới, hình ảnh X-quang đặc trưng và đánh giá ban đầu hiệu quả của các phương pháp điều trị. Nghiên cứu này cung cấp bằng chứng khoa học để cải thiện quy trình chẩn đoán và điều trị, hướng tới mục tiêu nâng cao chất lượng cuộc sống cho bệnh nhân.

5.1. Phân Bố Gãy Xương Hàm Dưới Theo Giới Tính Tuổi và Nguyên Nhân Tại Cần Thơ

Nghiên cứu phân tích sự khác biệt về tỷ lệ gãy xương hàm dưới giữa nam và nữ, theo độ tuổi và nguyên nhân gây tai nạn (tai nạn giao thông, tai nạn lao động...). Kết quả này cung cấp thông tin quan trọng để xây dựng các chương trình phòng ngừa và can thiệp hiệu quả.

5.2. Đánh Giá Hiệu Quả Các Phương Pháp Điều Trị và Các Biến Chứng Thường Gặp

Nghiên cứu so sánh hiệu quả của các phương pháp điều trị (cố định hàm, phẫu thuật kết hợp xương) và ghi nhận các biến chứng thường gặp (nhiễm trùng, sai khớp cắn...). Từ đó, đề xuất các giải pháp để giảm thiểu biến chứng và nâng cao hiệu quả điều trị.

VI. Hướng Nghiên Cứu Tương Lai và Ứng Dụng Trong Thực Hành Điều Trị

Các nghiên cứu trong tương lai nên tập trung vào việc đánh giá hiệu quả của các kỹ thuật điều trị mới, như sử dụng vật liệu sinh học và kỹ thuật tái tạo xương. Cần có các nghiên cứu đa trung tâm để thu thập dữ liệu lớn và đưa ra các kết luận có giá trị. Kết quả nghiên cứu cần được ứng dụng trong thực hành điều trị để cải thiện chất lượng chăm sóc bệnh nhân. Việc phối hợp giữa các bác sĩ điều trị gãy xương hàm dưới Cần Thơ và các nhà nghiên cứu là rất quan trọng để đạt được mục tiêu này.

6.1. Phát Triển Các Kỹ Thuật Điều Trị Gãy Xương Hàm Dưới Tiên Tiến

Các kỹ thuật điều trị tiên tiến bao gồm: sử dụng vật liệu sinh học để tăng tốc độ liền xương, kỹ thuật tái tạo xương cho các trường hợp mất xương lớn và phẫu thuật nội soi để giảm thiểu xâm lấn. Cần có các nghiên cứu lâm sàng để đánh giá hiệu quả và tính an toàn của các kỹ thuật này.

6.2. Xây Dựng Mạng Lưới Chăm Sóc và Điều Trị Gãy Xương Hàm Dưới Toàn Diện

Cần xây dựng mạng lưới chăm sóc và điều trị gãy xương hàm dưới toàn diện, bao gồm: hệ thống cấp cứu, các bệnh viện điều trị gãy xương hàm dưới Cần Thơ và các trung tâm phục hồi chức năng. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các chuyên khoa, như: Răng Hàm Mặt, Ngoại Thần Kinh và Vật lý trị liệu.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ĐẶT VẤN ĐỀ Ở Việt Nam, nhiều nghiên cứu gần đây cho thấy chấn thương hàm mặt là một cấp cứu rất thường gặp, có xu hướng ngày càng nặng và phức tạp, ảnh hưởng lớn đến chất lượng cuộc sống của người bệnh sau khi điều trị [3], [14], [27]. Việc đưa ra chẩn đoán đúng và phương pháp điều trị thích hợp sẽ giúp người bệnh phục hồi tối đa chức năng và thẩm mỹ, cũng như rút ngắn thời gian và giảm chi phí điều trị. Xương hàm dưới (XHD) là xương động duy nhất của khối xương mặt, cấu trúc nên tầng mặt dưới. Trên xương có răng, mô quanh răng và nhiều cơ bám thực hiện chức năng ăn nhai, cho nên trong gãy XHD ngoài di lệch do lực chấn thương gây ra, còn có di lệch do sự co kéo của các cơ làm tăng mức độ trầm trọng của ổ gãy.

Hơn nữa, XHD với hình dạng cong vòng và có nhiều điểm yếu như vùng răng cửa, góc hàm, cổ lồi cầu [18]. Do cấu trúc giải phẫu và sinh lý đặc biệt như vậy, nên trong các chấn thương hàm mặt, gãy XHD chiếm tỷ lệ cao nhất [11]. Theo nghiên cứu của Trương Nhựt Khuê tại Bệnh viện Đa khoa Trung ương Cần Thơ (2009 – 2010), tỷ lệ gãy XHD chiếm 55,52 %, nguyên nhân chủ yếu do tai nạn giao thông chiếm tỷ lệ 89,12% [9]. Vùng cằm là vị trí nhô ra trước nhất của XHD nên thường bị lực tác động trực tiếp khi chấn thương và cũng là vị trí gãy hay gặp nhất của XHD.

Nghiên cứu tại Bệnh viện Răng Hàm Mặt Trung ương Hà Nội (2010 – 2011) của Trương Mạnh Dũng cho thấy, tỷ lệ gãy XHD vùng cằm một đường chiếm đa số (75%), trong đó vùng cằm bên thường gặp nhất (70%) [2]. Việc cấp cứu kịp thời gãy XHD có ý nghĩa quan trọng đối với tính mạng bệnh nhân, nhất là các tổn thương phối hợp với chấn thương sọ não, mạch máu – thần kinh. Vì thế, thăm khám lâm sàng một cách tỉ mỉ và toàn diện là công việc hết sức cần thiết, làm cơ sở để đưa ra các đề nghị cận lâm sàng phù hợp, gợi ý chẩn đoán sơ bộ và hướng điều trị ban đầu. Nguyên tắc điều trị cần phải đảm bảo chức năng ăn nhai và phục hồi về mặt thẩm mỹ.

Vì vậy, cần phải có kế hoạch xử trí hợp lý nhằm mang lại hiệu quả 2 điều trị cao nhất và giúp người bệnh nhanh chóng hòa nhập cộng đồng sau chấn thương. Tuy nhiên, các nghiên cứu trong nước về gãy XHD khá nhiều, nhưng nghiên cứu riêng về gãy XHD tại vùng cằm còn ít [2], [26]. Mặt khác, đứng trước các thách thức lớn về việc gia tăng số lượng người bệnh và mức độ phức tạp của chấn thương vùng cằm, đòi hỏi cần thêm nhiều nghiên cứu về gãy XHD vùng cằm để làm tư liệu tham khảo cho các nhà lâm sàng trong việc chẩn đoán và điều trị đạt hiệu quả hơn. Do đó, chúng tôi tiến hành nghiên cứu đề tài “Đặc điểm lâm sàng, X quang và đánh giá bước đầu kết quả điều trị gãy xương hàm dưới vùng cằm tại Thành phố Cần Thơ” với các mục tiêu sau: 1.

Mô tả đặc điểm lâm sàng, X quang của gãy xương hàm dưới vùng cằm tại Thành phố Cần Thơ. Đánh giá bước đầu kết quả điều trị gãy xương hàm dưới vùng cằm tại Thành phố Cần Thơ. 3 Chƣơng 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1. Đặc điểm xƣơng hàm dƣới XHD là xương lớn nhất và khỏe nhất của khối xương mặt, gồm có cành ngang (thân xương hàm) nằm ngang giống hình móng ngựa, ở mỗi đầu có cành lên (ngành lên) đi lên trên gần thẳng đứng [5], [16].

Cấu trúc xƣơng hàm dƣới 1. Hình thể ngoài  Cành ngang: hình móng ngựa.  Mặt ngoài: ở giữa là lồi cằm, hai bên có đường chéo ngoài. Trên đường chéo ngoài gần răng cối nhỏ thứ hai có lỗ cằm để mạch máu và thần kinh (TK) cằm đi qua.

 Mặt trong: ở giữa có bốn mấu con, hai trên, hai dưới gọi là gai cằm. Gai trên có cơ cằm lưỡi, gai dưới có cơ cằm móng bám vào. Hai bên có đường hàm móng, ở trên đường hàm móng có hõm dưới lưỡi, ở dưới đường hàm móng gần răng cối lớn thứ hai có hõm dưới hàm.  Bờ trên: có nhiều huyệt răng, các huyệt răng tạo thành cung huyệt răng.

 Bờ dưới: có hố cơ nhị thân và chỗ cành lên liên tiếp với cành ngang có một rãnh nhỏ để động mạch (ĐM) mặt đi qua.  Cành lên: hình vuông, rộng hơn, cao, hơi chếch từ dưới sau.  Mặt ngoài: có nhiều gờ để cơ cắn bám.  Mặt trong: ở giữa có lỗ hàm dưới và thông với ống hàm dưới để mạch máu và TK răng dưới đi qua.

Lỗ hàm được che lấp bởi một mảnh xương hình tam giác gọi là gai Spix, có dây chằng bướm hàm dính vào. Có một rãnh đi chếch từ gai Spix xuống gọi là rãnh hàm móng để mạch máu và TK hàm móng đi qua. Ở sau và dưới rãnh có cơ chân bướm trong bám vào.  Bờ trước: lõm như bị xẻ rãnh.

4  Bờ sau: cong chữ S, dầy và tròn, liên quan với tuyến nước bọt mang tai.  Bờ trên: lõm thành một khuyết to ở giữa, gọi là khuyết hàm hay khuyết Sigma để mạch máu và TK cơ cắn đi qua. Phía trước khuyết Sigma là mỏm vẹt, phía sau là mỏm lồi cầu.  Bờ dưới: liên tiếp với bờ dưới cành ngang.

Chỗ mà bờ dưới và bờ sau cành lên gặp nhau gọi là góc hàm. Hình thể trong Ở giữa xốp, chung quanh có tổ chức đặc và rất cứng bọc ngoài. Mỗi bên, có một ống răng dưới, hay ống hàm dưới, đi từ gai Spix chếch ra trước và khi tới ngang răng cối nhỏ thứ hai thì chia ra làm hai ống: ống cằm đi tới lỗ cằm và ống răng cửa đi tới răng cửa. Trong các ống có dây TK và mạch máu đi qua.

Giải phẫu vùng cằm Vùng cằm không có đường tăng cường lực như đường chéo ngoài và trong ở thân xương, bù lại xương vùng này rất dày. Giới hạn phía trên bởi rãnh môi cằm, phía dưới bởi bờ dưới XHD, hai bên bởi đường thẳng kéo từ mép môi xuống. Mặt trong vùng cằm có 4 gai cằm, có cơ cằm móng và cằm lưỡi bám vào. Trong gãy XHD vùng cằm, các cơ này góp phần gây di lệch thứ phát nhất là trong trường hợp gãy cằm hai đoạn, đoạn gãy bị kéo ra sau và xuống dưới, có thể gây tụt lưỡi, ảnh hưởng đến đường thở.

Nếu gãy vụn vùng cằm, mảnh xương bản trong sẽ 5 bị kéo ra sau, do đó trong phẫu thuật cần phải tìm được mảnh này khi kết hợp xương [18]. Xương hàm dưới nhìn chếch từ trên – trước – ngoài và từ sau – trái (Nguồn: F. Các điểm yếu của xƣơng hàm dƣới XHD có độ dày mỏng và mặt cắt từng chỗ khác nhau, thân xương mang các răng có một, hai, ba chân răng hướng về góc hàm. Toàn bộ XHD thì to, nhưng khi cử động lại dựa vào lồi cầu và cổ lồi cầu nhỏ, vì thế XHD có một số điểm yếu dễ gãy khi gặp sang chấn: vùng răng cửa, lỗ cằm, góc hàm, cổ lồi cầu [18].

Cơ chế chấn thƣơng gãy xƣơng hàm dƣới vùng cằm Gãy vùng cằm có thể gãy giữa cằm hay vùng cằm bên. Ở trẻ em, do vùng nối giữa còn yếu nên vùng gãy thường nằm ngày vị trí cằm giữa. Ngược lại, ở người lớn, vùng cằm khá chắc nên đường gãy thường nằm ở vị trí cằm bên. Lực gây gãy cằm có thể là lực trực tiếp theo hướng thẳng hay lực uốn cong từ hai bên [10].

 Nếu lực tác động trực tiếp từ phía trước ngay giữa cằm, hướng lực sẽ đi về phía lồi cầu hai bên có thể gây gãy lồi cầu hai bên.  Nếu lực tác động trực tiếp vào cằm bên, lực sẽ hướng về phía lồi cầu đối diện. Cơ chế chấn thương gãy xương hàm dưới vùng cằm A – Lực tác động vào giữa cằm B – Lực tác động vào cằm bên (Nguồn: M. Miloro, năm 2004 [45])  Nếu lực tác động gián tiếp từ cành ngang, gãy cằm thường kết hợp với gãy cành ngang hoặc góc hàm cùng bên.

Ảnh hƣởng của cơ lên sự di lệch trong gãy xƣơng hàm dƣới vùng cằm Hệ thống cơ hàm dưới gồm hai nhóm cơ [5], [6]: 6  Các cơ nâng hàm:  Cơ cắn: nâng hàm lên trên và kéo hàm ra trước.  Cơ thái dương, cơ chân bướm trong: nâng hàm lên trên và kéo hàm ra sau.  Các cơ hạ hàm:  Cơ chân bướm ngoài: hạ hàm, kéo hàm ra trước hoặc sang bên.  Cơ hàm móng, cơ cằm móng, cơ nhị thân: hạ hàm và kéo hàm ra sau.

Sự di lệch xương khi gãy phụ thuộc vào các yếu tố: hướng tác động, cường độ lực và sự co kéo cơ [32]. Di lệch xương trong gãy vùng cằm (Nguồn: Trần Quốc Khánh, năm 2013 [7])  Di lệch nguyên phát: do lực chấn thương gây ra. Tùy cường độ và hướng của lực, sự di lệch có thể nhiều hay ít và có những hình thái khác nhau.  Di lệch thứ phát: tại vùng này, các cơ tác động chủ yếu là cơ cằm móng, cơ cằm lưỡi, cơ nhị thân và cơ hàm móng.

Hướng chung của các cơ này là kéo hàm xuống dưới, ra sau và hơi vào trong. Khi xương gãy không nằm trên đường giữa sẽ có sự mất thăng bằng về lực co kéo trên hai đoạn gãy dẫn đến sự di lệch. Đoạn gãy phía gần lồi cầu bên gãy sẽ bị kéo xuống dưới, ra sau và vào trong. Trong trường hợp gãy XHD phía trước hai đường, tác động này càng rõ rệt.

Đoạn gãy giữa sẽ bị kéo ra sau và xuống dưới có thể gây ảnh hưởng đường thở do lưỡi bị tụt ra sau cùng với sự di lệch của đoạn gãy. Chẩn đoán gãy xƣơng hàm dƣới vùng cằm 1. Phân loại gãy xƣơng hàm dƣới 7 Phân loại gãy XHD có vai trò rất quan trọng trong việc xác định kế hoạch, tiên lượng và so sánh các kết quả điều trị. Phân loại theo vùng giải phẫu xƣơng hàm dƣới của Dingman và Natvig Đây là phân loại được sử dụng phổ biến trên lâm sàng [18].

Gồm các vị trí:  Gãy cằm (Symphysis): đường gãy nằm giữa hai đường đi ngang qua mặt xa hai răng nanh hàm dưới.  Gãy cằm giữa (Midline): đường gãy nằm giữa hai răng cửa giữa dưới.  Gãy cằm bên (Parasymphysis): đường gãy nằm trong vùng cằm nhưng không nằm giữa hai răng cửa giữa dưới.  Gãy cành ngang (Body): đường gãy nằm giữa khoảng mặt xa răng nanh đến bờ trước cơ cắn.