Luận văn: Đặc điểm lâm sàng và điều trị sốt xuất huyết Dengue tại BV Đa khoa Trung ương Cần Thơ

Bệnh sốt xuất huyết dengue là một trong những bệnh truyền nhiễm phổ biến tại Việt Nam, đặc biệt là ở khu vực… 98 trang · Trường Đại Học Y Dược Cần Thơ · 2019.

• Tác giả: Nguyễn Ngọc Như Phương
• Người hướng dẫn: TS. Ngô Văn Truyền
• Trường học: Trường Đại Học Y Dược Cần Thơ
• Chuyên ngành: Nội Khoa
• Đề tài: Nghiên Cứu Đặc Điểm Lâm Sàng và Kết Quả Điều Trị Bệnh Sốt Xuất Huyết Dengue ở Người Lớn Tại Bệnh Viện Đa Khoa Trung Ương Cần Thơ
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sỹ Y Học
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Cần Thơ

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 1.1. Tình hình bệnh sốt xuất huyết Dengue trên Thế Giới và Việt Nam
• 1.2. Vi rút Dengue và các kháng nguyên của vi rút
• 1.3. Cơ chế bệnh sinh trong sốt xuất huyết Dengue
• 1.4. Đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng sốt xuất huyết Dengue
• 1.5. Chẩn đoán bệnh sốt xuất huyết Dengue
• 1.6. Điều trị bệnh sốt xuất huyết Dengue
• 1.7. Một số nghiên cứu trong và ngoài nước về sốt xuất huyết Dengue người lớn
• 2. CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Đối tượng nghiên cứu
• 2.2. Phương pháp nghiên cứu
• 2.3. Y đức trong nghiên cứu
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đặc điểm dịch tễ học bệnh sốt xuất huyết Dengue người lớn
• 3.2. Đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng sốt xuất huyết Dengue người lớn
• 3.3. Kết quả điều trị bệnh sốt xuất huyết Dengue người lớn theo phác đồ Bộ Y tế
• 3.4. Một số yếu tố liên quan đến kết quả điều trị bệnh sốt xuất huyết Dengue người lớn
• 4. CHƯƠNG 4: BÀN LUẬN
• 4.1. Đặc điểm dịch tễ học bệnh sốt xuất huyết Dengue người lớn
• 4.2. Đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng sốt xuất huyết Dengue người lớn
• 4.3. Kết quả điều trị bệnh sốt xuất huyết Dengue người lớn theo phác đồ Bộ Y tế
• 4.4. Một số yếu tố liên quan đến kết quả điều trị sốt xuất huyết Dengue người lớn
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Nghiên Cứu Đặc Điểm Lâm Sàng Sốt Xuất Huyết Dengue

Bệnh sốt xuất huyết dengue là một trong những bệnh truyền nhiễm phổ biến tại Việt Nam, đặc biệt là ở khu vực miền Nam. Nghiên cứu này nhằm mục đích khảo sát các đặc điểm lâm sàng và cận lâm sàng của bệnh nhân người lớn tại Bệnh viện Đa khoa Trung ương Cần Thơ. Việc hiểu rõ về bệnh cảnh sẽ giúp nâng cao hiệu quả chẩn đoán và điều trị, từ đó giảm thiểu tỷ lệ tử vong.

1.1. Tình Hình Bệnh Sốt Xuất Huyết Dengue Tại Việt Nam

Việt Nam đã ghi nhận nhiều ca mắc sốt xuất huyết dengue trong những năm qua. Theo báo cáo của Bộ Y tế, số ca mắc bệnh tăng cao vào mùa mưa, đặc biệt tại các tỉnh miền Nam. Việc theo dõi tình hình dịch tễ học là rất cần thiết để có biện pháp phòng ngừa hiệu quả.

1.2. Đặc Điểm Lâm Sàng Của Bệnh Nhân Người Lớn

Các triệu chứng lâm sàng của bệnh sốt xuất huyết dengue ở người lớn thường bao gồm sốt cao, đau đầu, đau cơ và xuất huyết. Nghiên cứu cho thấy rằng triệu chứng xuất huyết có thể xuất hiện sớm và cần được theo dõi chặt chẽ để tránh biến chứng nặng.

II. Vấn Đề Và Thách Thức Trong Điều Trị Sốt Xuất Huyết Dengue

Điều trị bệnh sốt xuất huyết dengue gặp nhiều thách thức do chưa có thuốc đặc hiệu. Việc bù dịch là phương pháp chính trong điều trị, nhưng cần phải theo dõi cẩn thận để tránh tình trạng sốc. Nghiên cứu này sẽ phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến kết quả điều trị.

2.1. Các Thách Thức Trong Chẩn Đoán Sớm

Chẩn đoán sớm bệnh sốt xuất huyết dengue là rất quan trọng để giảm thiểu biến chứng. Tuy nhiên, triệu chứng ban đầu có thể nhầm lẫn với các bệnh khác, dẫn đến chậm trễ trong điều trị.

2.2. Tình Trạng Rối Loạn Đông Máu

Rối loạn đông máu là một trong những biến chứng nghiêm trọng của sốt xuất huyết dengue. Việc theo dõi các chỉ số đông máu là cần thiết để có biện pháp can thiệp kịp thời.

III. Phương Pháp Nghiên Cứu Đặc Điểm Lâm Sàng Sốt Xuất Huyết Dengue

Nghiên cứu được thực hiện tại Bệnh viện Đa khoa Trung ương Cần Thơ với phương pháp thu thập dữ liệu từ bệnh nhân mắc sốt xuất huyết dengue. Các thông tin lâm sàng và cận lâm sàng sẽ được phân tích để đưa ra kết quả chính xác.

3.1. Thiết Kế Nghiên Cứu

Nghiên cứu được thiết kế theo phương pháp hồi cứu, thu thập dữ liệu từ hồ sơ bệnh án của bệnh nhân. Điều này giúp đảm bảo tính chính xác và độ tin cậy của kết quả.

3.2. Phân Tích Dữ Liệu

Dữ liệu sẽ được phân tích bằng các phương pháp thống kê phù hợp để xác định các yếu tố ảnh hưởng đến kết quả điều trị bệnh sốt xuất huyết dengue.

IV. Kết Quả Nghiên Cứu Về Kết Quả Điều Trị Sốt Xuất Huyết Dengue

Kết quả nghiên cứu cho thấy rằng việc điều trị theo phác đồ của Bộ Y tế mang lại hiệu quả cao trong việc giảm thiểu biến chứng và tử vong ở bệnh nhân mắc sốt xuất huyết dengue. Các yếu tố như độ tuổi và tình trạng sức khỏe ban đầu có ảnh hưởng lớn đến kết quả điều trị.

4.1. Tỷ Lệ Khỏi Bệnh

Tỷ lệ khỏi bệnh ở bệnh nhân người lớn mắc sốt xuất huyết dengue đạt mức cao khi được điều trị kịp thời và đúng cách. Điều này cho thấy tầm quan trọng của việc phát hiện sớm và điều trị hiệu quả.

4.2. Các Yếu Tố Ảnh Hưởng Đến Kết Quả Điều Trị

Nghiên cứu chỉ ra rằng các yếu tố như tuổi tác, giới tính và tình trạng sức khỏe trước khi mắc bệnh có thể ảnh hưởng đến kết quả điều trị. Việc hiểu rõ các yếu tố này sẽ giúp cải thiện quy trình điều trị.

V. Kết Luận Về Nghiên Cứu Sốt Xuất Huyết Dengue

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng bệnh sốt xuất huyết dengue ở người lớn có những đặc điểm lâm sàng và cận lâm sàng riêng biệt. Việc điều trị cần được thực hiện theo phác đồ của Bộ Y tế để đạt hiệu quả cao nhất. Cần có thêm nhiều nghiên cứu để hiểu rõ hơn về bệnh này.

5.1. Tương Lai Của Nghiên Cứu

Nghiên cứu trong tương lai cần tập trung vào việc phát triển các phương pháp điều trị mới và hiệu quả hơn cho bệnh sốt xuất huyết dengue. Điều này sẽ giúp giảm thiểu tỷ lệ tử vong và cải thiện chất lượng cuộc sống cho bệnh nhân.

5.2. Khuyến Nghị Đối Với Các Chuyên Gia Y Tế

Các chuyên gia y tế cần nâng cao nhận thức về bệnh sốt xuất huyết dengue và các triệu chứng của nó. Việc đào tạo và cập nhật kiến thức cho nhân viên y tế là rất cần thiết để cải thiện quy trình chẩn đoán và điều trị.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Sốt xuất huyết Dengue (SXHD) là một trong những bệnh truyền nhiễm cấp tính có tốc độ lây lan nhanh và diễn biến phức tạp hàng đầu trên phạm vi toàn cầu. Theo số liệu từ Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), bệnh lưu hành tại hơn 128 quốc gia với khoảng 3,9 tỷ người sống trong vùng có nguy cơ lây nhiễm, gây ra ước tính 390 triệu ca nhiễm mỗi năm. Tại Việt Nam, dịch bệnh diễn ra quanh năm và có xu hướng gia tăng mạnh mẽ tại các tỉnh phía Nam, chiếm tới 64,4% tổng số ca mắc của cả nước trong các đợt cao điểm dịch.

Trước đây, SXHD thường được xem là bệnh lý ưu thế ở trẻ em, tuy nhiên các báo cáo dịch tễ học hiện đại ghi nhận tỷ lệ mắc bệnh ở người lớn đang gia tăng rõ rệt, chiếm khoảng 30,9% tổng số ca nhập viện tại một số khu vực thuộc Đồng bằng sông Cửu Long. Bệnh cảnh SXHD ở người trưởng thành thường đi kèm những biến chứng nội khoa phức tạp như tổn thương tế bào gan, rối loạn đông máu nặng, xuất huyết tiêu hóa và thoát huyết tương dẫn đến sốc giảm thể tích tuần hoàn.

Nhằm cung cấp bằng chứng thực nghiệm giá trị phục vụ công tác điều trị, luận văn tập trung thực hiện hai mục tiêu cốt lõi: khảo sát các đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng đặc trưng ở người lớn và đánh giá kết quả điều trị theo phác đồ của Bộ Y tế ban hành năm 2011. Nghiên cứu được triển khai trực tiếp tại Khoa Nhiễm thuộc Bệnh viện Đa khoa Trung ương Cần Thơ trong giai đoạn 2017 - 2018 trên cỡ mẫu 76 bệnh nhân nội trú. Kết quả nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn to lớn trong việc nâng cao năng lực tiên lượng sớm, giảm tỷ lệ biến chứng nặng từ mức 21,1% ở nhóm cảnh báo xuống mức kiểm soát tối ưu và duy trì tỷ lệ phục hồi hoàn toàn đạt trên 98%.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Cơ sở lý thuyết của đề tài được xây dựng trên nền tảng sinh bệnh học miễn dịch của vi rút Dengue thuộc chi Flavivirus, họ Flaviviridae với 4 tuýp huyết thanh gồm DEN-1, DEN-2, DEN-3 và DEN-4. Cơ chế bệnh sinh cốt lõi của SXHD bao gồm hai hiện tượng chính: hiện tượng tăng tính thấm thành mạch và hiện tượng rối loạn đông máu. Khi vi rút xâm nhập, phản ứng miễn dịch giải phóng ồ ạt các cytokine hoạt mạch như TNF-α, IL-2, IFN-α kết hợp với hoạt hóa chuỗi bổ thể C3a và C5a làm tổn thương nội mạc mạch máu, dẫn đến thoát huyết tương ra khỏi lòng mạch gây cô đặc máu và tụt huyết áp.

Khung phân loại mức độ bệnh bám sát theo hướng dẫn của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO 2009) và Bộ Y tế Việt Nam (2011), chia bệnh thành 3 nhóm: Sốt xuất huyết Dengue thông thường, Sốt xuất huyết Dengue có dấu hiệu cảnh báo và Sốt xuất huyết Dengue nặng. Các khái niệm lâm sàng và sinh hóa học trọng tâm được áp dụng gồm có:

• Kháng nguyên NS1: Glycoprotein phi cấu trúc (kích thước 42 - 50 kD) hiện diện sớm trong máu từ ngày 1 đến ngày 5 của bệnh.
• Chỉ số dung tích hồng cầu (Hematocrit - Hct): Chỉ số đánh giá tình trạng cô đặc máu khi tăng trên 20% so với giá trị nền hoặc đạt mức ≥ 48%.
• Tỷ số men gan AST/ALT: Dấu ấn tổn thương nhu mô gan do vi rút, trong đó AST thường tăng cao vượt trội so với ALT với tỷ lệ từ 1,5 đến 2 lần.
• Nghiệm pháp dây thắt (Lacet): Phương pháp đánh giá sức bền thành mạch, được xác định dương tính khi xuất hiện từ 20 chấm xuất huyết trên diện tích 6,25 cm².

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng thiết kế mô tả cắt ngang có phân tích. Cỡ mẫu nghiên cứu được xác định theo công thức ước tính cho một tỷ lệ trong quần thể với tỷ lệ bệnh nhân có sốt khi nhập viện được ghi nhận từ y văn là p = 87,5%, mức ý nghĩa thống kê α = 0,05 (tương ứng hệ số tin cậy Z = 1,96) và sai số tuyệt đối cho phép d = 10%. Công thức tính toán cho ra cỡ mẫu lý thuyết tối thiểu là 43 bệnh nhân. Trong thực tế triển khai từ tháng 4/2018 đến tháng 11/2018, nghiên cứu đã thu thập toàn bộ 76 bệnh nhân từ 15 tuổi trở lên được chẩn đoán xác định SXHD điều trị nội trú tại Bệnh viện Đa khoa Trung ương Cần Thơ.

Quy trình thu thập dữ liệu kết hợp thăm khám lâm sàng hàng ngày (đo mạch, nhiệt độ, huyết áp mỗi 4 giờ hoặc 15 - 30 phút đối với ca nặng) và thực hiện các xét nghiệm cận lâm sàng đồng bộ. Công thức máu toàn phần được định lượng tự động bằng hệ thống Cell-Dyn 3700 của Abbott; men gan AST, ALT được phân tích trên máy sinh hóa Olympus AU 640; hình ảnh tràn dịch màng phổi, màng bụng và độ dày thành túi mật được xác định qua siêu âm ổ bụng; căn nguyên vi rút được xác nhận qua bộ sinh phẩm SD Bioline NS1 Ag và SD Bioline IgM/IgG Dengue. Toàn bộ dữ liệu được nhập liệu và phân tích thống kê bằng phần mềm SPSS phiên bản 20.0. Lý do lựa chọn phần mềm SPSS 20.0 cùng các thuật toán thống kê mô tả và kiểm định Chi-bình phương (Chi-square test) là nhằm xác định chính xác mối tương quan phi tham số giữa các yếu tố nhân khẩu học, triệu chứng lâm sàng với mức độ chuyển độ và đáp ứng bù dịch với ngưỡng ý nghĩa thống kê p < 0,05.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Nghiên cứu trên 76 bệnh nhân SXHD người lớn đã ghi nhận những phát hiện nổi bật về phân bố bệnh lý và đặc điểm sinh học:

• Phân độ lâm sàng: Tỷ lệ bệnh nhân mắc SXHD thông thường chiếm đa số với 68,4% (52 trường hợp), thể SXHD có dấu hiệu cảnh báo chiếm 21,1% (16 trường hợp) và thể SXHD nặng chiếm 10,5% (8 trường hợp).
• Phân bố theo độ tuổi và vùng miền: Bệnh tập trung cao nhất ở nhóm tuổi trẻ từ 15 đến 25 tuổi, chiếm tỷ lệ 53,9% (41 bệnh nhân), tiếp theo là nhóm 26 - 35 tuổi chiếm 26,3% (20 bệnh nhân) và giảm dần ở nhóm trên 45 tuổi với 7,9% (6 bệnh nhân). Về địa bàn cư trú, bệnh nhân khu vực nông thôn chiếm 73,7% (56 trường hợp), cao gấp 2,8 lần so với khu vực thành thị với 26,3% (20 trường hợp).
• Đặc điểm giới tính và mức độ nặng: Nam giới chiếm tỷ lệ mắc chung là 55,0% (42 ca) so với nữ giới là 45,0% (34 ca). Tuy nhiên, khi phân tích ở các thể bệnh nghiêm trọng, nữ giới lại có tỷ lệ chuyển biến cảnh báo và nặng cao hơn nam giới (nữ giới chiếm 35,3% ca cảnh báo và 11,8% ca nặng, trong khi nam giới chỉ chiếm 9,5% ở cả hai thể).
• Biến đổi huyết học và men gan: Sự suy giảm tiểu cầu diễn ra rõ rệt nhất vào ngày thứ 3 đến ngày thứ 5 của bệnh, với nhiều trường hợp giảm sâu xuống dưới 50 G/L. Đồng thời, sự gia tăng men gan được ghi nhận ở phần lớn bệnh nhân, trong đó nồng độ AST tăng cao hơn ALT rõ rệt, phản ánh tình trạng tổn thương tế bào gan cấp tính do phản ứng miễn dịch.

Thảo luận kết quả

Các phát hiện nghiên cứu có thể được trực quan hóa thông qua hệ thống biểu đồ tròn về cơ cấu giới tính và biểu đồ cột phân tầng thể bệnh theo nhóm tuổi, giúp làm nổi bật xu hướng chuyển độ trong điều trị. Dữ liệu bảng theo dõi động học Hct và số lượng tiểu cầu theo từng ngày bệnh minh chứng rõ nét quy luật sinh lý bệnh của vi rút Dengue: giai đoạn nguy hiểm thực sự khởi phát từ ngày thứ 3 đến ngày thứ 7.

So sánh với các nghiên cứu trong nước, tỷ lệ người trẻ (15 - 35 tuổi) chiếm trên 80% tổng số ca bệnh hoàn toàn tương đồng với báo cáo của Bệnh viện Bệnh Nhiệt Đới Thành phố Hồ Chí Minh. Nguyên nhân xuất phát từ đặc tính lao động, học tập ngoài trời làm tăng nguy cơ phơi nhiễm với muỗi véc tơ Aedes aegypti, kết hợp với phản ứng đáp ứng miễn dịch tế bào mạnh mẽ ở người trẻ khi tái nhiễm các tuýp huyết thanh khác nhau. Mức độ tăng men gan AST ưu thế hơn ALT với tỷ số xấp xỉ 1,5:1 là một dấu hiệu cận lâm sàng có giá trị phân biệt tổn thương gan do Dengue so với các bệnh lý viêm gan vi rút khác. Những dữ liệu này khẳng định tầm quan trọng của việc giám sát chặt chẽ các chỉ số cô đặc máu và tiểu cầu để tiến hành bù dịch tinh thể Ringer Lactate kịp thời, ngăn chặn bệnh nhân rơi vào vòng xoắn sốc mất bù.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên các kết quả lâm sàng và thực tiễn điều trị tại Bệnh viện Đa khoa Trung ương Cần Thơ, bốn nhóm giải pháp cấp thiết được đề xuất:

1. Thiết lập quy trình sàng lọc và chẩn đoán sớm tại khoa cấp cứu:

   • Hành động: Triển khai xét nghiệm nhanh kháng nguyên NS1Ag cho 100% bệnh nhân sốt cấp tính từ ngày 1 đến ngày 3 có yếu tố dịch tễ.
   • Mục tiêu: Rút ngắn thời gian chẩn đoán xác định dưới 30 phút, nâng tỷ lệ phát hiện sớm ca bệnh lên trên 90%.
   • Chủ thể & Thời gian: Ban Giám đốc chỉ đạo Khoa Khám bệnh và Khoa Cấp cứu thực hiện ngay trong quý I hàng năm trước mùa mưa.

2. Chuẩn hóa phác đồ theo dõi và can thiệp bù dịch theo Hct:

   • Hành động: Thực hiện đo Hct và đếm tiểu cầu định kỳ 2 - 4 giờ/lần đối với bệnh nhân có dấu hiệu cảnh báo, tuân thủ phác đồ truyền Ringer Lactate 6 - 7 ml/kg/giờ và giảm liều theo đáp ứng bài niệu.
   • Mục tiêu: Hạ tỷ lệ chuyển độ từ cảnh báo sang sốc nặng xuống dưới 3%, không để xảy ra quá tải dịch gây phù phổi cấp.
   • Chủ thể & Thời gian: Đội ngũ bác sĩ và điều dưỡng Khoa Nhiễm duy trì liên tục và lượng giá hàng tháng.

3. Nâng cấp năng lực xét nghiệm sinh hóa và huyết học chuyên sâu:

   • Hành động: Đầu tư hệ thống máy phân tích khí máu động mạch, đông máu toàn bộ (PT, aPTT, Fibrinogen) và dự trù sẵn khối tiểu cầu gạn tách.
   • Mục tiêu: Đảm bảo thời gian trả kết quả xét nghiệm đông máu khẩn cấp dưới 45 phút cho các ca sốc xuất huyết nặng.
   • Chủ thể & Thời gian: Khoa Xét nghiệm và Phòng Kế hoạch Tổng hợp hoàn thiện trong vòng 6 tháng.

4. Mở rộng mạng lưới truyền thông phòng chống dịch tễ tại cộng đồng:

   • Hành động: Phối hợp tổ chức các chiến dịch diệt lăng quăng, phun hóa chất diệt muỗi Aedes aegypti tại các huyện vùng ven và nông thôn.
   • Mục tiêu: Giảm chỉ số mật độ muỗi (BI) xuống dưới ngưỡng an toàn (BI < 20) tại 100% xã phường trọng điểm.
   • Chủ thể & Thời gian: Trung tâm Kiểm soát Bệnh tật (CDC) phối hợp cùng y tế cơ sở thực hiện cao điểm từ tháng 5 đến tháng 11.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang giá trị chuyên môn cao, đặc biệt hữu ích cho các nhóm đối tượng sau:

• Bác sĩ chuyên khoa Truyền nhiễm và Hồi sức Cấp cứu: Nắm bắt bức tranh lâm sàng toàn diện, nhận diện nhanh các dấu hiệu cảnh báo chuyển độ nặng và áp dụng chuẩn xác sơ đồ chống sốc, chỉ định dịch truyền cao phân tử hoặc chế phẩm máu trên bệnh nhân người lớn.
• Học viên sau đại học và sinh viên ngành Y - Dược: Tiếp cận mô hình thiết kế nghiên cứu mô tả cắt ngang chuẩn mực, phương pháp tính cỡ mẫu dịch tễ học và quy trình xử lý thống kê y học chuyên sâu bằng phần mềm SPSS 20.0.
• Cán bộ quản lý y tế và chuyên viên y tế công cộng: Sử dụng các số liệu dịch tễ học về cơ cấu lứa tuổi, giới tính và phân bố địa lý nông thôn - thành thị để xây dựng chính sách phân bổ nguồn lực y tế dự phòng và dự trù thuốc, dịch truyền cho khu vực Đồng bằng sông Cửu Long.
• Nhân viên y tế tại trạm y tế và bệnh viện tuyến huyện: Nâng cao kỹ năng thực hiện nghiệm pháp dây thắt, đánh giá tiêu chuẩn chẩn đoán ban đầu để sơ cứu bù dịch đúng cách và chuyển tuyến an toàn, tránh chậm trễ trong giai đoạn nguy hiểm.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao sốt xuất huyết Dengue ở người lớn trong nghiên cứu lại tập trung chủ yếu ở nhóm tuổi 15 - 25? Nhóm tuổi 15 - 25 chiếm tỷ lệ mắc cao nhất (53,9%) do đây là lực lượng học tập và lao động có tần suất di chuyển, sinh hoạt ngoài trời cao, gia tăng nguy cơ tiếp xúc với muỗi véc tơ truyền bệnh. Ngoài ra, phản ứng miễn dịch dịch thể và giải phóng cytokine ở nhóm tuổi trẻ diễn ra mạnh mẽ hơn, khiến các triệu chứng lâm sàng bộc lộ rõ rệt và thúc đẩy bệnh nhân nhập viện sớm.

2. Nghiên cứu ghi nhận sự khác biệt nào về độ nặng của bệnh giữa nam và nữ? Mặc dù tỷ lệ mắc bệnh chung ở nam giới chiếm ưu thế với 55,0%, nhưng tỷ lệ xuất hiện các dấu hiệu cảnh báo và thể bệnh nặng ở nữ giới lại cao hơn (nữ giới chiếm 35,3% ca cảnh báo và 11,8% ca nặng so với mức 9,5% ở nam giới). Điều này liên quan đến các yếu tố biến đổi sinh lý, tính thấm mao mạch và nguy cơ xuất huyết niêm mạc kèm theo ở nữ giới trong độ tuổi sinh sản.

3. Vai trò của xét nghiệm NS1Ag và kháng thể IgM/IgG trong chẩn đoán SXHD là gì? Xét nghiệm NS1Ag có giá trị chẩn đoán xác định cao nhất trong giai đoạn sốt cấp tính từ ngày thứ 1 đến ngày thứ 5 của bệnh với độ đặc hiệu đạt 100%. Từ ngày thứ 5 trở đi, khi nồng độ kháng nguyên giảm dần, xét nghiệm huyết thanh học tìm kháng thể IgM và IgG giúp xác định tình trạng sơ nhiễm hoặc tái nhiễm vi rút để định hướng tiên lượng điều trị.

4. Bệnh nhân SXHD người lớn có dấu hiệu cảnh báo được chỉ định truyền dịch khi nào? Truyền dịch tĩnh mạch được chỉ định khi người bệnh có dấu hiệu cảnh báo kèm theo tình trạng nôn ói nhiều, không thể bù dịch bằng đường uống, có dấu hiệu mất nước lâm sàng hoặc chỉ số Hct tăng cao trên 40%. Dung dịch lựa chọn ban đầu là Ringer Lactate hoặc NaCl 0,9% với tốc độ 6 - 7 ml/kg/giờ trong 1 - 3 giờ đầu, sau đó giảm liều dựa trên sự cải thiện của Hct và mạch, huyết áp.

5. Tiêu chuẩn an toàn nào được áp dụng để cho bệnh nhân SXHD xuất viện? Bệnh nhân được xuất viện an toàn khi đáp ứng đầy đủ 3 tiêu chuẩn bắt buộc theo hướng dẫn của Bộ Y tế: người bệnh hết sốt hoàn toàn trong ít nhất 2 ngày liên tục mà không cần dùng thuốc hạ sốt, tổng trạng tỉnh táo, mạch và huyết áp hoàn toàn ổn định, số lượng tiểu cầu máu ngoại vi phục hồi đạt mức trên 50 G/L.

Kết luận

• Luận văn đã phân tích toàn diện 76 ca bệnh SXHD người lớn, khẳng định bệnh cảnh lâm sàng tập trung chủ yếu ở nhóm 15 - 25 tuổi (53,9%) và khu vực nông thôn (73,7%).
• Tỷ lệ phân độ ghi nhận 68,4% thể thông thường, 21,1% thể có dấu hiệu cảnh báo và 10,5% thể nặng, trong đó nữ giới có tỷ lệ diễn tiến nặng cao hơn nam giới.
• Đóng góp quan trọng của công trình là lượng hóa các biến đổi cận lâm sàng về động học Hct, hạ tiểu cầu và tăng men gan AST vượt trội so với ALT trong giai đoạn ngày 3 đến ngày 5 của bệnh.
• Việc áp dụng phác đồ điều trị và sơ đồ bù dịch của Bộ Y tế năm 2011 giúp kiểm soát hiệu quả biến chứng, phục hồi huyết động và bảo đảm an toàn tính mạng cho người bệnh.
• Các cơ sở y tế cần đẩy mạnh triển khai xét nghiệm chẩn đoán nhanh NS1Ag trong 72 giờ đầu và theo dõi sát chỉ số Hct để tối ưu hóa hiệu quả điều trị sốt xuất huyết người lớn ngay từ hôm nay.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1.1 Tình hình bệnh sốt xuất huyết Dengue trên thế giới và Việt Nam 1.1 Tình hình bệnh sốt xuất huyết Dengue (SXHD) trên thế giới Bệnh SXHD đầu tiên xảy ra trên thế giới, được ghi nhận vào năm 1635 ở vùng Tây Ấn Độ Dương thuộc Pháp, năm 1779-1780 ở Châu Á, Châu Phi và Bắc Mỹ, đến 1953-1954 bệnh SXHD mới được khẳng định tại vụ dịch ở Philippin, từ đó, SXHD đã lan truyền khắp các châu lục và có nhiều vụ dịch SXHD xảy ra hầu hết ở các nước Đông Nam Á và Châu Á Thái Bình Dương với tỷ lệ tử vong cao (5%)[41]. Trước năm 1970, chỉ có 9 quốc gia xảy ra dịch bệnh sốt xuất huyết Dengue nặng, nhưng hiện nay đã lan rộng và trở thành bệnh lưu hành hơn 128 quốc gia. Châu Mỹ, Đông Nam Á và các khu vực Tây Thái Bình Dương là những khu vực bị ảnh hưởng nghiêm trọng nhất. Số trường hợp mắc sốt xuất huyết tại 3 khu vực này đã vượt quá 1,2 triệu lượt trong năm 2008 và hơn 3,2 triệu trong năm 2015, và gần đây số trường hợp mắc được báo cáo tiếp tục tăng.

Trong năm 2013, có 2,35 triệu trường hợp sốt xuất huyết được báo cáo tại Mỹ, trong số đó có 37.687 trường hợp sốt xuất huyết nặng. Gần đây, số ca mắc được báo cáo đã tiếp tục tăng và lây lan ra nhiều khu vực mà trước đây chưa từng xảy ra ca bệnh nào và bùng phát thành nhiều vụ dịch lớn. Năm 2016 là năm mà dịch sốt xuất huyết bùng phát trên toàn thế giới. Tại khu vực Châu Mỹ, có hơn 2,38 triệu trường hợp mắc, trong đó, Brazil có hơn 1,5 triệu trường hợp, cao hơn gần 3 lần so với năm 2014.032 ca sốt xuất huyết tử vong tại khu vực này.

Tại khu vực Tây Thái Bình Dương, có hơn 375.000 trường hợp nghi ngờ mắc sốt xuất huyết trong năm 2016, trong đó, Philippines có 176.411 trường hợp và Malaysia 100.028 trường hợp, tương đương với gánh nặng bệnh sốt xuất huyết của năm trước đó ở cả 2 quốc qua 4 này. Năm 2017, Châu Mỹ có mức giảm mắc sốt xuất huyết đáng kể từ 2.171 trường hợp trong năm 2016 giảm xuống còn 584.263 trong năm 2017, tương đương giảm 73%. Panama, Peru và Aruba là những nước duy nhất báo cáo có gia tăng ca mắc sốt xuất huyết trong năm 2017 nhưng số ca sốt xuất huyết nặng giảm 53%. Trong quí 1-2018, các nước này tiếp tục giảm 27% so với cùng kỳ năm 2017.

Nhưng đầu năm 2018, Paraguay và Argentina đã báo cáo bùng phát dịch sốt xuất huyết. Khu vực Tây Thái Bình Dương báo cáo đã bùng phát SXH ở một số quốc gia với sự lưu hành các mẫu huyết thanh DEN-1 và DEN-2 [41].2 Tình hình SXHD ở Việt Nam Theo báo cáo của Viện Vệ Sinh Dịch Tễ Trung Ương, vụ dịch sốt xuất huyết đầu tiên được biết vào năm 1958 ở miền Bắc với tỉ lệ tử vong là 7%. Ở miền Nam, trận dịch đầu tiên được ghi nhận xảy ra từ tháng 4 đến tháng 6 năm 1960 tại huyện Cái Bè, tỉnh Tiền Giang với 60 ca mắc. Từ năm 1963- 1995, Việt Nam có 1.808 ca sốt xuất huyết Dengue và tử vong 14.133 trường hợp.429 trường hợp SXHD được thông báo.

Giai đoạn 2001-2010, tổng cộng 592.938 ca SXHD đã được báo cáo từ 19 tỉnh phía Nam của Việt Nam, trung bình là 66.608 trường hợp mỗi năm [6]. Theo báo cáo của Bộ Y tế (2010) trong tháng 10 năm 2010 có đến 29.068 trường hợp mắc Sốt xuất huyết Dengue tại 41 tỉnh, thành phố và tử vong 11 trường hợp [6]. Tuy nhiên, bệnh sốt xuất huyết đã giảm trong những năm gần đây, có tỉ lệ mắc trên/ 100.