Khóa luận tốt nghiệp nghiên cứu phát triển mô hình du lịch sinh thái cộng đồng tại khu bảo tồn thiên nhiên pù luông tỉnh thanh hóa

Tài liệu chuyên sâu Mô Hình Du Lịch Sinh Thái Cộng Đồng Tại Khu Bảo Tồn Pù ..., phân tích đa chiều, cung cấp kiến thức nền tảng vững chắc cho môi

• Tác giả: Quỳnh Đinh Thị Quyên
• Trường học: Trường Đại Học Khoa Học Xã Hội Và Nhân Văn, ĐHQGHN
• Đề tài: Mô Hình Du Lịch Sinh Thái Cộng Đồng Tại Khu Bảo Tồn Pù Luông, Thanh Hóa
• Loại tài liệu: khóa luận
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Giới thiệu về mô hình du lịch sinh thái cộng đồng

Mô hình du lịch sinh thái cộng đồng tại khu bảo tồn Pù Luông, Thanh Hóa, được xây dựng nhằm bảo tồn thiên nhiên và phát triển kinh tế địa phương. Du lịch sinh thái không chỉ mang lại lợi ích kinh tế mà còn góp phần bảo vệ môi trường và văn hóa địa phương. Khu bảo tồn Pù Luông với cảnh quan thiên nhiên đa dạng, là nơi lý tưởng cho việc phát triển du lịch bền vững. Mô hình này không chỉ giúp nâng cao nhận thức của cộng đồng về giá trị của tài nguyên thiên nhiên mà còn tạo ra cơ hội việc làm cho người dân địa phương. Theo nghiên cứu, du lịch cộng đồng tại Pù Luông đã thu hút một lượng lớn khách du lịch, tạo ra nguồn thu nhập ổn định cho người dân. Điều này cho thấy sự cần thiết của việc phát triển mô hình du lịch sinh thái gắn liền với cộng đồng.

1.1. Khái niệm và nguyên tắc của du lịch sinh thái cộng đồng

Theo Tổ chức Du lịch Thế giới, du lịch sinh thái cộng đồng là hình thức du lịch dựa vào thiên nhiên, gắn liền với bản sắc văn hóa địa phương. Nguyên tắc chính của mô hình này bao gồm sự tham gia của cộng đồng trong việc quản lý và phát triển hoạt động du lịch. Điều này không chỉ giúp bảo tồn tài nguyên thiên nhiên mà còn đảm bảo rằng lợi ích từ du lịch được phân chia công bằng cho tất cả các thành viên trong cộng đồng. Mô hình này cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc bảo vệ môi trường và phát triển bền vững, nhằm tạo ra một môi trường sống tốt hơn cho cả người dân và du khách.

II. Thực trạng và tiềm năng phát triển du lịch sinh thái tại Pù Luông

Khu bảo tồn Pù Luông có nhiều tiềm năng để phát triển du lịch sinh thái nhờ vào cảnh quan thiên nhiên hùng vĩ và sự đa dạng sinh học phong phú. Tuy nhiên, thực trạng hiện tại cho thấy còn nhiều thách thức trong việc phát triển mô hình này. Các cơ sở hạ tầng chưa được đầu tư đồng bộ, và nhận thức của người dân về du lịch bền vững còn hạn chế. Theo số liệu thống kê, lượng khách du lịch đến Pù Luông tăng trưởng đều qua các năm, cho thấy nhu cầu về du lịch cộng đồng đang gia tăng. Việc phát triển các sản phẩm du lịch độc đáo, như trải nghiệm văn hóa địa phương và khám phá thiên nhiên, sẽ là chìa khóa để thu hút du khách. Đặc biệt, việc kết hợp giữa du lịch sinh thái và bảo tồn văn hóa sẽ tạo ra những trải nghiệm phong phú cho du khách, đồng thời mang lại lợi ích cho cộng đồng.

2.1. Các sản phẩm du lịch sinh thái tại Pù Luông

Các sản phẩm du lịch sinh thái tại Pù Luông bao gồm các tour khám phá thiên nhiên, trải nghiệm văn hóa và ẩm thực địa phương. Du khách có thể tham gia vào các hoạt động như trekking, tham quan các thửa ruộng bậc thang, và tìm hiểu về phong tục tập quán của người dân địa phương. Những hoạt động này không chỉ giúp du khách có những trải nghiệm thú vị mà còn tạo ra nguồn thu nhập cho người dân. Việc phát triển các sản phẩm du lịch này cần được thực hiện một cách bền vững, đảm bảo rằng tài nguyên thiên nhiên không bị khai thác quá mức và văn hóa địa phương được bảo tồn.

III. Giải pháp phát triển mô hình du lịch sinh thái cộng đồng

Để phát triển mô hình du lịch sinh thái cộng đồng tại Pù Luông, cần có những giải pháp đồng bộ từ chính quyền và cộng đồng. Trước hết, cần nâng cao nhận thức của người dân về lợi ích của du lịch bền vững. Các chương trình đào tạo về quản lý du lịch và bảo tồn thiên nhiên cần được tổ chức thường xuyên. Thứ hai, cần đầu tư vào cơ sở hạ tầng để tạo điều kiện thuận lợi cho du khách. Cuối cùng, việc xây dựng các chính sách hỗ trợ cho cộng đồng tham gia vào hoạt động du lịch là rất quan trọng. Chính quyền địa phương cần tạo ra các cơ chế khuyến khích người dân tham gia vào du lịch sinh thái, từ đó tạo ra một mô hình phát triển bền vững và hiệu quả.

3.1. Tăng cường sự tham gia của cộng đồng

Sự tham gia của cộng đồng là yếu tố quyết định đến thành công của mô hình du lịch sinh thái cộng đồng. Cần khuyến khích người dân tham gia vào quá trình lập kế hoạch và quản lý hoạt động du lịch. Điều này không chỉ giúp họ có tiếng nói trong việc phát triển du lịch mà còn đảm bảo rằng lợi ích từ du lịch được phân chia công bằng. Các chương trình hỗ trợ tài chính và kỹ thuật cho cộng đồng cũng cần được triển khai để giúp họ phát triển các sản phẩm du lịch độc đáo, từ đó nâng cao thu nhập và cải thiện đời sống.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương I của Luật Du lịch năm 2005: “Du lich sinh thái là hình thức đu lịch dựa vào thiên nhiên, gắn với bản sắc văn hoá địa phương với sự tham gia của cộng động nham phát triên bên vững”. Hiệp hội du lịch sinh thái của Mỹ (1998) đưa ra định nghĩa “Du lịch sinh thái là du lịch có mục đích với các khu vực tự nhiên, hiểu biết về lịch sử, văn hóa và lịch sử tự nhiên của môi trường, không làm biến đổi tình trạng của hệ sinh thái, đồng thời ta có cơ hội dé phát triển kinh tế, bảo vệ nguồn tài nguyên thiên nhiên và lợi ich cho cộng dong địa phương. ” Cộng đông: một nhóm người có chung những đặc điểm, thường theo tiêu chí về địa lý. Vì mục đích phát triển du lịch, “cộng đồng” được áp dụng chủ yếu dé nói về cộng đồng ở nông thôn, thành thị riêng biệt hoặc cộng đồng có mối kết nối về di sản hoặc văn hóa.

Du lịch sinh thái cộng đồng: Theo nhà nghiên cứu Nicole Hausle và Wollfgang Strasdas (2009): "Du lich sinh thai cộng dong là một hình thái du lich trong đó chủ yếu là người dân địa phương đứng ra phát triển và quản lý. Lợi ích kinh tế có được từ du lịch sẽ đọng lại nên kinh tế địa phương ". Theo tô chức Respondsible Ecological Social Tours (1997) thì du lịch sinh thái cộng đồng là "phương thức tổ chức du lịch đề cao về môi trường, văn hóa xã hội. Du lịch sinh thái cộng đông do cộng đông sở hữu và quản ly, vì cộng đồng và cho phép khách du lịch nâng cao nhận thức và học hỏi về cộng dong, về cuộc sống đời thường cua ho".

Loai hinh du lich nay nhấn mạnh việc tạo cơ hội việc làm và trao quyền đưa ra các quyết định, tham gia quản lí du lịch cho người dân địa phương, khuyến khích họ tham gia vào các hoạt động du lịch. Tóm lại, du lịch sinh thái cộng đồng (DLSTCĐ) là loại hình du lịch do người dân tham gia tổ chức, quản lí, đựa vào thiên nhiên và các yếu tố văn hóa cộng đồng (truyền thống, phong tục, di sản văn hóa, âm thực, kiến trúc, tôn giáo .) hướng tới mục tiêu bảo vệ môi trường, mang lại lợi ích cho nền kinh tế địa phương. Đối với khách du lich, DLSTCD tạo cơ hội tìm hiểu, nâng cao nhận thức về môi trường và giao lưu văn hóa, trải nghiệm cuộc sông hang ngày của cộng đông. Như vậy, DLSTCD chính là sự kết hợp giữa du lịch sinh thái và du lịch bền vững.

DLSTCĐ nhắn mạnh vào cả ba yếu tố là môi trường, du lịch và cộng đồng. Các tiêu chí của du lịch sinh thái cộng đồng Tổ chức Du lịch Thế giới UNWTO (2008) cho rằng những tiêu chí của DLSTCD đang hướng tới gồm: Tiêu chí 1: Người dân nên được tham gia vào quá trình lên kế hoạch và quan ly hoạt động du lich tại cộng đồng. Tiêu chí 2: Hoạt động du lịch này phải mang lại lợi ích một cách công bằng cho cộng đồng. Tiêu chí 3: Hoạt động du lịch này nên bao gồm tất cả các thành viên của cộng đông hơn chỉ là sự tham gia của một vài thành viên.

Tiêu chí 4: Quan tâm đến sự bên vững của môi trường. Tiêu chí 5: Mọi hoạt động du lịch sinh thái cộng đồng phải tôn trọng nền văn hoá và các "câu trúc xã hội" tại cộng đông. Tiêu chí 6: Có hệ thống/ phương pháp để giúp người trong cộng đồng có thể "vượt qua” những ảnh hưởng của những khách du lịch phương tây. Tiêu chí 7: Hoạt động du lịch thường được giữ ở quy mô nhỏ nhằm hạn chế tối đa những ảnh hưởng đến văn hoá và môi trường.

Tiêu chí §: Hướng dẫn tổng quan cho khách du lịch về cộng đồng để giúp họ có những hành động hợp lý trong quá trình du lịch. Tiêu chí 9: Không yêu cầu người trong cộng đồng phải thực hiện những hoạt động trái với văn hoá/tôn giáo của họ. Tiêu chí 10: Không yêu cầu người dân trong cộng đồng tham gia vào các hoạt động du lịch nếu họ không muốn. Nguyên tắc và mục tiêu của du lịch sinh thái cộng đồng 1.

Nguyên tắc của du lịch sinh thái cộng đồng Theo “Sổ tay hướng dẫn phát triển dụ lịch sinh thái tại Việt Nam” của Tổng cục Du lịch, DLST cần đáp ứng ít nhất 2 trong 4 nguyên tắc sau: - Diễn ra trong các khu vực thiên nhiên được bảo vệ hay ít bị tác động, với những hệ sinh thái đặc sắc, tính đa dang sinh học cao và ton tại ít nhất một loài sinh vật quý hiếm, nguy cấp, có trong danh mục Sách Đỏ Việt Nam hoặc thế gidi. - Gan với muc dich bao tén, vi vậy thường được tổ chức cho các nhóm nhỏ; _ sử dung cơ sở vật chất hạ tầng kỹ thuật, phương tiện, tiện nghi quy mô nhỏ và thân thiện với môi trường; không làm thay đổi tính toàn vẹn và quá trình diễn tiến tự nhiên của hệ sinh thái hay không làm suy giảm đa dạng sinh học; khuyến khích các cơ chế tạo nguồn thu từ DLST và sử dụng chúng để đầu tư cho công tác bao tổn tài nguyên thiên nhiên và môi trường. _ Có tính giáo dục cao, không chỉ đối với du khách mà cả với ngành du lịch và cộng đồng địa phương. - Góp phần phát triển kinh tế địa phương, thu hút sự tham gia tích cực và đem | lại lợi ích tối đa cho cộng đồng dân cư bản địa nơi diễn ra các hoạt động DLST.

Võ Quế (2008) cho rằng các nguyên tắc để phát triển du lịch dựa vào cộng đồng bao gồm: - Cộng đồng được quyền tham gia thảo luận các kế hoạch, quy hoạch, thực hiện và quản lý, đầu tư và có thể trao quyền làm chủ cho cộng đồng. - Phi hợp với khả năng của cộng đồng. - Chia sẻ lợi ích từ du lịch cho cộng đồng - _ Xác lập quyền sở hữu và tham gia của cộng đồng đối với tài nguyên và văn hoá. Theo tô chức WTO (2004), các nguyên tắc để phát triển du lịch cộng đồng cần phải dựa trên các nguyên tắc của du lịch bền vững: - Sử dụng tối ưu nguồn môi trường, duy trì các tiến trình sinh thái học chủ yếu và giúp bảo tồn nguồn tự nhiên và hệ sinh thái được thừa hưởng.

- Khía cạnh xác thực nền văn hoá - xã hội của cộng đồng địa phương, đảm bảo họ đã xây dựng, kế thừa văn hoá và giá trí truyền thống, đồng thời góp phần vào sự hiệu biết và thông cảm đôi với các nên văn hoá khác nhau. - Dam bảo sự vận hành nên kinh tế lâu đài 6n định, cung cap các lợi ích kinh tế - xã hội đến tất cả những người có liên quan nhằm phân bổ công bằng. Mục tiêu của loại hình du lịch sinh thái cộng đồng - DLSTCD phải góp phần bảo vệ tài nguyên thiên nhiên và văn hóa. - DLSTCĐ phải đóng góp vào phát triển kinh tế địa phương.

- DLSTCD phải có sự tham gia ngày càng tăng của cộng đồng địa phương. - DLSTCD phải mang đến cho khách một sản phẩm có trách nhiệm đối với môi trường và xã hội. _ Ý nghĩa của phát triển du lịch sinh thái cộng đồng Đối với ngành du lịch, loại hình DLSTCĐ góp phần đa dạng hóa sản phẩm du lịch, thu hút khách du lịch và hướng tới mục tiêu bảo vệ tài nguyên du lịch. Đối với cộng đồng, DLSTCĐ phân chia một cách công bằng lợi ích từ hoạt động du lịch cho các chủ thể tham gia, trong đó có cộng đồng địa phương (CDDP).

Với yếu tố “dựa vào cộng đồng” để phát triển du lịch thì cộng đồng sẽ được hưởng lợi trực tiếp từ việc cung cấp các dịch vụ cho khách du lich (homestay, ăn uống, cho thuê phương tiện. Hơn nữa, đây cũng là cơ hội để người dân địa phương quảng bá, giới thiệu nền văn hóa của mình đến du khách và chính người dân cũng tham gia vào việc bảo tôn nên văn hóa bản địa. Đối với du khách, ngoài việc được đi khám phá những vùng đất còn nguyên sơ, du khách còn được học hỏi, tiếp thu những phong tục tập quán, âm thực, tín ngưỡng. của vùng và được trải nghiệm thực tế cuộc sống hằng ngày khi sống và lao động cùng người dân bản địa.

Một số mô hình phát triển du lịch sinh thái cộng đồng của khu vực châu Á và Việt Nam 1. Một số mô hình phát triển du lịch sinh thái cộng đồng của khu vực châu Á * Mô hình du lịch sinh thái cộng đồng ở Mae Klang Luang, Thai Lan Mae Klang Luang 1a mot lang lam DLSTCD nằm ở chân của đỉnh Doi Inthanon. Cảnh quan ở đây tuyệt đẹp với rừng cây lá kim xen kẽ rừng đồi xanh. Nơi đây còn có những thửa ruộng bậc thang rất đẹp.

Làng này thuộc về một dân tộc, được biết đến như Pakakayor hoặc Karen, một người đồi di cư từ Miễn Điện trong vài thế kỷ trước. Điều đặc biệt về ngôi làng này là tất cả các hoạt động du lịch hoàn toàn được quản lý bởi người dân. Đây là một địa điểm lý tưởng cho du khách trải nghiệm xem chim và đi bộ, cũng như tìm hiểu cuộc sống của người Karen thông qua địch vụ homestay. Chuyến tham quan tại đây sẽ thú vị hơn nếu du khách đi bộ dé ngắm các thác nước (tổng cộng có 10 thác).

Nếu du khách thuê một hướng dẫn viên từ làng với mức chi phí không nhiều thì sẽ có thể nhận được rất nhiều thông tin về các điểm đã đến thăm. Ở đây có hai loại hình lưu trú cho du khách: ở homestay hoặc cắm trại. Homestay cung cấp cho du khách một cơ hội tốt hơn dé tìm hiểu về lối sống và văn hóa bộ tộc. Vào ban đêm, người dân địa phương sẽ thực hiện các tiết mục biểu diễn trong nước (thanh kiếm nhảy múa.) và biểu diễn độc tấu cây đàn lia Karen và âm nhạc Ocarina.

Về các sản phẩm du lịch, người dan Karen tham gia vào đan trang phục truyền thống của họ (hầu hết trang phục truyền thống của họ là tác phẩm nghệ thuật đẹp) có thê được bán tại các làng bản lân cận. Họ cũng sản xuất cà phê, chúng thường được mua trực tiếp bởi các cửa hàng cà phê lớn ở các thành phố theo một thỏa thuận giá cả trực tiếp và công bằng. Cộng đồng cũng cung cấp các cơ sở nhà ở đối với những người muốn ở lại với họ và đón tiếp khách rất nồng hậu.