Chương 1 giới thiệu khái quát về cơ sở hình thành đề tài, trình bày mục tiêu, câu hỏi và phạm vi nghiên cứu, nói lên ý nghĩa thực tiễn của đề 5 tài. Chương 2 giới thiệu tổng quan về cơ sở lý thuyết và phương pháp luận được ứng dụng vào phân tích dự án. Chương 3 mô tả và giới thiệu tổng quát về dự án, đồng thời giới thiệu các phương án đầu tư dự án. Chương 4 sẽ phân tích về mặt tài chính của dự án đối với từng phương án, sau đó dựa vào các tiêu chí tài chính của các phương án để phân tích đánh giá tính khả thi của dự án.
Chương 5 phân tích rủi ro về mặt tài chính của dự án đối với phương án chọn. Chương 6 phân tích tính khả thi về mặt kinh tế và xã hội của dự án từ đó tiến hành đánh giá về mục tiêu xã hội và những đối tượng chính liên quan khi dự án được triển khai. Chương 7 sẽ tóm tắt lại các kết quả phân tích đã được thực hiện trong các chương trước, đồng thời đưa ra kết luận và kiến nghị cho dự án. 6 CHƯƠNG 2 TỔNG QUAN VÀ PHƯƠNG PHÁP LUẬN Dựa vào phạm vi nghiên cứu, nội dung Chương 2 giới thiệu tổng quan về các cơ sở lý thuyết và phương pháp luận được sử dụng để thực hiện phân tích, đánh giá đối với dự án xây dựng khu dân cư tại phường 7, Tp.1 Tổng Quan Cơ Sở Lý Thuyết Thẩm định dự án là khâu quan trọng trong công tác chuẩn bị dự án đầu tư, sự thành bại của dự án phụ thuộc trực tiếp vào việc ra các quyết định đúng đắn.
Dựa vào việc sử dụng các công cụ và phương pháp trong việc thẩm định dự án có thể cho nhà đầu tư có cái nhìn tổng quan về dự án, các hiệu quả về tài chính, hiệu quả về kinh tế - xã hội mà sự hiện diện của dự án mang lại, thông qua đó giúp việc ra quyết định về dự án đầu tư một cách chính xác và đúng đắn hơn.1 Các định nghĩa Giới thiệu các khái niệm cơ bản về dự án và các khái niệm được sử dụng trong phân tích dự án. “Chủ đầu tư là tổ chức, cá nhân sở hữu vốn hoặc người thay mặt chủ sở hữu hoặc người vay vốn và trực tiếp quản lý, sử dụng vốn để thực hiện hoạt động đầu tư” (Nguồn: Luật đầu tư Số 59/2005/QH11). Theo quy định của luật đầu tư: “Dự án đầu tư là tập hợp các đề xuất bỏ vốn trung và dài hạn để tiến hành các hoạt động đầu tư trên địa bàn cụ thể, trong khoảng thời gian xác định” (Nguồn: Luật đầu tư Số 59/2005/QH11). Dự án đầu tư xây dựng công trình theo định nghĩa của luật Xây dựng “Dự án đầu tư xây dựng công trình là tập hợp các đề xuất có liên quan đến việc bỏ vốn để xây dựng mới, mở rộng hoặc cải tạo những công trình xây dựng nhằm mục đích phát triển, duy trì, nâng cao chất lượng công trình hoặc sản phẩm, dịch vụ trong một thời hạn nhất định”.
“Nhà ở thu nhập thấp là nhà ở do các thành phần kinh tế tham gia đầu tư xây dựng nhà ở để bán (trả tiền một lần hoặc trả góp), cho thuê, cho thuê mua đối với người 7 có thu nhập thấp tại khu vực đô thị theo phương thức xã hội hóa” (Nguồn: Quyết Định Số 67/2009/QĐ- TTg). Đây là loại hình nhà được đầu tư bằng nguồn vốn thương mại của các doanh nghiệp cùng với một số ưu đãi và khuyến khích của nhà nước. Do đó, nhà thu nhập thấp cũng là loại hình nhà thương mại nhưng có sự điều tiết của nhà nước về diện tích, giá cả, điều kiện và các đối tượng được mua bán loại nhà này.2 Chu trình phát triển và nội dung phân tích một dự án a. Chu trình phát triển dự án Chu trình phát triển của dự án bao gồm 3 thời kỳ: chuẩn bị dự án, thực hiện dự án, vận hành và đánh giá hậu dự án.
Chuẩn bị đầu tư Hình thành ý tưởng và xác định dự án nhằm xác định các thông tin liên quan đến nhu cầu về hàng hóa và dịch vụ mà dự án tạo ra và tiến hành đánh giá sơ bộ về nhu cầu đối với các dự án. Giai đoạn này nếu thực hiện đầy đủ sẽ tạo nền tảng ban đầu cho khâu nghiên cứu tiền khả thi khi dự án được đánh giá là triển vọng trong khâu đánh giá sơ bộ. Nghiên cứu tiền khả thi nhằm đánh giá triển vọng chung của dự án, hỗ trợ ra quyết định có hay không chuyển sang giai đoạn nghiên cứu khả thi. Trong khi tiến hành nghiên cứu tiền khả thi, người ta thường dùng những nguồn thông tin thứ cấp ở những lúc nào có thể được bao gồm việc tham khảo, phân tích các tài liệu đã có trước đây về các vấn đề đang nghiên cứu, hoặc tham khảo các tài liệu tạp chí kỹ thuật và thương mại chuyên ngành… nhằm thu thập các thông tin có liên quan đến công việc thẩm định dự án.
Nghiên cứu khả thi cũng được thực hiện tương tự như giai đoạn nghiên cứu tiền khả thi nhưng khác nhau ở mức độ chi tiết hơn, chính xác hơn bằng cách sử dụng tối đa cả hai nguồn thông tin thứ cấp và sơ cấp. Mọi khía cạnh của dự án đều được xem xét, chủ yếu là tập trung vào các yếu tố bất định, các biến số chủ yếu có vai trò quyết định đối với dự án. 8 Thẩm định và ra quyết định đầu tư là giai đoạn sử dụng các kỹ thuật phân tích dự án đã được thiết lập để xem xét toàn diện các nội dung cơ bản ảnh hưởng trực tiếp đến dự án. Kết quả của việc thẩm định dự án là căn cứ để các nhà đầu tư, các cơ quan quản lý đầu tư ra quyết định đầu tư hay bãi bỏ dự án.
Thực hiện dự án Thực hiện dự án bao gồm các hoạt động phân bổ hay điều phối nguồn lực để dự án có thể hoạt động thông qua các kế hoạch và tổ chức kiểm soát, giúp dự án thực hiện đúng chức năng. Vận hành và đánh giá hậu dự án Sau khi dự án hoàn thành công tác vận hành được tiếp diễn dưới sự quản lý của ban quản lý mới. Trong giai đoạn này có sự chuyển giao nhân sự, kỹ thuật dần dần từ phía thực hiện dự án cho khâu nhân sự mới. Việc đánh giá hậu dự án nhằm so sánh các kết quả kỳ vọng với kết quả thực tế của dự án, đánh giá sự đóng góp thực tế của dự án đối với quốc gia, đồng thời rút ra các bài học kinh nghiệm tiếp tục phát huy những thành công và tránh những sai lầm đã gặp.
Nội dung phân tích một dự án - Phân tích thị trường hay sức cầu: nhằm ước lượng, định lượng hóa nhu cầu của hàng hóa và dịch vụ mà dự án làm ra trong hiện tại, tương lai và khả năng cạnh tranh của sản phẩm. - Phân tích kỹ thuật: nhằm xác định các yêu cầu, quy định về điều kiện kỹ thuật của dự án, các yếu tố công nghệ, nhân công và ước toán sơ khảo về chi phí của các yếu tố này. - Phân tích nhân lực và quản lý: xác định nguồn nhân lực cần thiết cho việc thực hiện cũng như vận hành trong suốt quá trình dự án. - Phân tích tài chính hay ngân sách: tổng hợp các dữ liệu về tài chính để xác định dòng ngân lưu cho dự án và kiểm tra tính khả thi về mặt tài chính.
9 - Phân tích hiệu quả kinh tế: dựa vào dữ liệu trong phân tích tài chính chuyển đổi sang giá kinh tế nhằm xác định các dòng tiền kinh tế của dự án, thẩm định mức độ đóng góp của dự án cho nền kinh tế và các phúc lợi xã hội. - Phân tích hiệu quả xã hội: phân tích ảnh hưởng của dự án đối với một số nhóm đối tượng trong xã hội, xác định những đối tượng nào được hưởng lợi và những đối tượng nào chịu chi phí khi có dự án. Ngoài ra còn xác định các ảnh hưởng ngoại tác của dự án đến xã hội mà không thể lượng hóa được.3 Các quan điểm phân tích dự án Tùy theo mục đích và mối quan tâm của các đối tượng liên quan đến dự án mà việc phân tích dự án sẽ được tiến hành theo các quan điểm khác nhau, bao gồm: quan điểm tổng đầu tư, quan điểm chủ đầu tư, quan điểm kinh tế và quan điểm xã hội. Quan điểm tổng mức đầu tư hay còn gọi là quan điểm ngân hàng, quan điểm này phân tích dự án dựa trên dòng ngân lưu của tổng vốn đầu tư, theo đó các ngân hàng xem xét các dòng tài chính rót vào dự án (kể cả phần trợ cấp, trợ giá) và các dòng ngân lưu chi cho dự án (kể cả phần đóng thuế).
Qua đó các ngân hàng sẽ xác định được tính khả thi về mặt tài chính, nhu cầu cần vay vốn cũng như khả năng trả nợ vay của dự án. Mục đích xem xét dự án là nhằm đánh giá mức an toàn của số vốn cho vay. “Quan điểm tổng mức đầu tư = Lợi ích tài chính trực tiếp – Chi phí tài chính trực tiếp – Chi phí cơ hội của các tài sản hiện có” (Nguồn: Phân tích chi phí và lợi ích cho các quyết định đầu tư - chương trình giảng dạy kinh tế Fulbright năm 2007-2008) Quan điểm chủ đầu tư còn gọi là quan điểm cổ đông, quan điểm này mục đích nhằm tính toán giá trị thu nhập ròng còn lại của dự án so với trường hợp không thực hiện dự án. Khác với quan điểm ngân hàng, chủ đầu tư xem xét dòng ngân lưu bao gồm luôn vốn vay vào dòng ngân lưu vào, trả lãi vay và vốn gốc vào dòng ngân lưu ra.
Ngân lưu ròng có thể được diễn tả như sau: “Quan điểm chủ đầu tư = Quan điểm tổng mức đầu tư + Vốn Vay –Trả lãi và nợ vay” (Nguồn: Phân tích chi phí và lợi ích cho các quyết định đầu tư - chương trình giảng dạy kinh tế Fulbright năm 2007-2008) 10 Quan điểm kinh tế là quan điểm đứng trên phương diện nền kinh tế quốc gia, nhằm xem xét những lợi ích mà dự án có thể đóng góp, làm tăng của cải cho nền kinh tế hay không khi sử dụng các nguồn lực sẵn có của nền kinh tế. Phân tích kinh tế phải sử dụng giá kinh tế để định giá các nhập lượng và xuất lượng của dự án và thực hiện những điều chỉnh cần thiết khác do tác động của thuế, trợ giá hay của thị trường lên các yếu tố xem xét.