Chương 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ GIẢNG VIÊN GIÁO DỤC NGHỀ NGHIỆP TRONG BỐI CẢNH ĐỔI MỚI GIÁO DỤC 1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề Phát triển đội ngũ giáo viên là vấn đề được nhiều học giả, nhà nghiên cứu quan tâm. Đến nay đã có nhiều nghiên cứu về lý luận và thực tiễn về phát triển đội ngũ giáo viên nói chung, đội ngũ giảng viên GDNN nói riêng.
Theo tác giả Phạm Văn Linh (1996) trong cuốn “Đổi mới căn bản, toàn diện nền giáo dục Việt Nam thời cơ, thách thức và những vấn đề đặt ra” đã chỉ rõ những tồn tại, hạn chế của đội ngũ giáo viên dạy nghề. Tác giả nhấn mạnh việc nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên dạy nghề là vấn đề then chốt, tạo tiền đề cơ sở để nâng cao chất lượng công tác đào tạo nghề. Tác giả nhấn mạnh giải pháp đẩy mạnh công tác đào tạo, bồi dưỡng nâng cao trình độ chuyên môn, tay nghề của giáo viên. Trong đó cần đặc biệt quan tâm, tranh thủ sự tham gia của doanh nghiệp của công tác đào tạo, bồi dưỡng giáo viên dạy nghề.[9] Tác giả Cao Văn Sâm (2009) trong đề tài khoa học cấp Bộ “Giải pháp phát triển đội ngũ giáo viên dạy nghề” trên cơ sở nghiên cứu lý luận về phát triển nguồn nhân lực, tác giả đánh giá thực trạng đội ngũ giáo viên dạy nghề, chỉ rõ những bất cập về số lượng, chất lượng và cơ cấu.
Một nội dung được tác giả đi sâu phân tích là tình trạng thiếu giáo viên có trình độ tay nghề. Tác giả đưa ra các giải pháp phát triển đội ngũ giáo viên dạy nghề, trong đó chú trọng phối hợp với các doanh nghiệp để rèn luyện khả năng thực hành nghề cho giáo viên.[18] Tác giả Cao Văn Sâm (2009) trong bài viết “Một số giải pháp phát triển đội ngũ giáo viên dạy nghề đến năm 2020”. Tác giả khẳng định một trong những giải pháp trọng tâm để phát triển công tác dạy nghề đó chính là nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên, giảng viên dạy nghề. Tác giả đã đưa ra 03 nhóm giải pháp chính, mang tính đột phá đó là: chế độ chính sách, đào tạo và bồi dưỡng đội ngũ giáo viên.[17] Tác giả Nguyễn Thị Kim Ngân (2009) trong bài viết “Một số định hướng và giải pháp cơ bản phát triển đội ngũ giáo viên dạy nghề đến năm 2020”.
Trong bài 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com viết này tác giả đưa ra 7 nhóm giải pháp tầm vi mô nhằm phát triển đội ngũ giáo viên dạy nghề nhằm nhằm đáp ứng yêu cầu đổi mới và phát triển của công tác dạy nghề. Trong đó tác giả nhấn mạnh giải pháp hoàn thiện cơ chế chính sách, có chính sách đãi ngộ phù hợp để thu hút đội ngũ giáo viên dạy nghề.[13] Theo Đặng Văn Đạt (2010) trong luận văn “Phát triển đội ngũ giáo viên trường trung cấp nghề tỉnh Hà Giang theo hướng chuẩn hóa”. Trên cơ sở yêu cầu về chuẩn hóa đội ngũ giáo viên dạy nghề, tác giả đã đề xuất 6 biện pháp phát triển đội ngũ giáo viên trong đó đặc biệt nhấn mạnh yêu cầu rà soát, đánh giá đội ngũ giáo viên theo hướng chuẩn hóa.[5] Theo tác giả Nguyễn Thị Mĩ Lộc (2011) trong cuốn: “Kỉ yếu hội thảo quốc gia về khoa học giáo dục Việt Nam”, tham luận về “Phát triển đội ngũ giáo viên trong thế kỷ XXI” tác giả cho rằng trong thế kỷ 21, vai trò của giáo viên tiếp tục được khẳng định và giữ vững. Tuy nhiên để đáp ứng được yêu cầu đổi mới giáo dục người giáo viên phải hội tụ đủ các tiêu chuẩn sau: có phẩm chất chính trị, đạo đức, lối sống; có năng lực tìm hiểu đối tượng và môi trường giáo dục; năng lực xây dựng kế hoạch dạy học và giáo dục; năng lực thực hiện kế hoạch dạy học; năng lực thực hiện kế hoạch giáo dục; năng lực kiểm tra, đánh giá kết quả học tập và rèn luyện đạo đức; năng lực hoạt động chính trị xã hội; và năng lực phát triển nghề nghiệp.[10] Theo tác giả Nguyễn Thị Mỹ Lộc (2012) trong cuốn “Quản lý giáo dục một số vấn đề lý luận và thực tiễn”, trên cơ sở phân tích các cơ sở lý luận chung về quản lý giáo dục, những đặc trưng của quản lý giáo dục trong thế kỷ 21 tác giả đề cập đến chức năng trong quản lý nhà trường và sự điều hành một số công việc thực tế như nhân sự, quản lý tài chính, cơ sở vật chất và thiết bị giáo dục… Trong đó tác giả tiếp tục khẳng định vai trò của đội ngũ giáo viên - những người trực tiếp thực hiện chương trình giáo dục, đào tạo trong các cơ sở giáo dục.
Nội dung quản lý phát triển nhân lực trong các trường học gồm 6 hoạt động: kế hoạch hóa nhân lực, tuyển chọn, sử dụng, đánh giá, đào tạo - bồi dưỡng và chế độ chính sách đãi ngộ.[11] Tác giả Phạm Xuân Thu (2012) trong bài viết “Phát triển đội ngũ Giáo viên dạy nghề góp phần đổi mới căn bản, toàn diện nền giáo dục Việt Nam”. Trên cơ sở 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com đánh giá thực trạng, những thời cơ, thách thức trong công tác phát triển đội ngũ giáo viên dạy nghề tác giả đã đề xuất các giải pháp phát triển đội ngũ, trong đó tập trung vào các giải pháp sau: Chế độ đãi ngộ đối với nhà giáo; tổ chức lại các cơ sở đào tạo, bồi dưỡng giáo viên dạy nghề, đa dạng hóa các hình thức đào tạo, bồi dưỡng giáo viên dạy nghề, Phát huy vai trò chủ đạo của nhà nước trong việc đảm bảo nguồn lực phát triển đội ngũ nhà giáo, huy động nguồn lực từ công tác xã hội hóa đồng thời tăng cường hợp tác quốc tế trong việc phát triển đội ngũ.[23] Theo tác giả Trần Viết Lưu (2012) trong bài viết “Phát triển đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục trong giai đoạn hiện nay”đã chỉ rõ những bất cập về đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục, những yếu tố tác động đến công tác phát triển đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục. Đứng trước yêu cầu đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục cần tập trung triển khai thực hiện đồng bộ nhiều giải pháp nhằm nâng cao chất lượng đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục. Trong bài viết tác giả nhấn mạnh vào các giải pháp sau: nhận thức đúng về chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước; đổi mới công tác đào tạo, bồi dưỡng; ban hành chính sách lương và ưu đãi nghề nghiệp đối với nhà giáo và cán bộ quản lý.[12] Theo tác giả Nguyễn Văn Lâm (2015) trong Luận án “Phát triển đội ngũ giảng viên các trường Cao đẳng Giao thông Vận tải thời kỳ công nghiệp hóa - hiện đại hóa đất nước và hội nhập quốc tế”.
Trên cơ sở nghiên cứu tác giả khẳng định hiện nay có nhiều cách tiếp cận khác nhau trong phát triển đội ngũ giảng viên. Để đánh giá thực trạng và đề xuất những giải pháp phát triển đội ngũ giảng viên tác giả đi vào nghiên cứu phát triển đội ngũ giảng viên theo hướng tiếp cận quản lý nguồn nhân lực. Các biện pháp được đưa ra để phát triển đội ngũ giảng viên dựa trên cơ sở đổi mới các nội dung: quy hoạch phát triển ĐNGV (về số lượng, chất lượng, cơ cấu); tuyển chọn, sử dụng ĐNGV; đào tạo, bồi dưỡng nâng cao năng lực thực hiện nhiệm vụ của ĐNGV; tăng cường kiểm tra, đánh giá năng lực thực hiện nhiệm vụ của ĐNGV và thực hiện chính sách đãi ngộ, tạo động lực cho việc nâng cao năng lực thực hiện nhiệm vụ của ĐNGV.[7] Theo tác giả Nguyễn Thế Dân (2016) trong Luận án “Phát triển đội ngũ giảng viên các trường Đại học sư phạm kỹ thuật theo hướng tiếp cận năng lực”, 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com tiếp tục nhấn mạnh vị trí, vai trò của công tác phát triển đội ngũ giảng viên đối với các trường đại học ngày nay là vấn đề rất cấp thiết, nhằm đáp ứng được những đòi hỏi ngày càng cao của xã hội về nguồn nhân lực mà nhà trường đào tạo ra. Trường đại học phải đảm bảo phát triển đội ngũ giảng viên theo các yêu cầu sau: phải đủ về số lượng; mạnh về chất lượng; đồng bộ về cơ cấu và đồng thuận về lí tưởng làm việc.
Để phát triển đội ngũ giảng viên đại học đáp ứng nhu cầu đào tạo nhân lực phải bao gồm các khâu: Quy hoạch; tuyển chọn và bố trí sử dụng; đào tạo, bồi dưỡng, đãi ngộ; kiểm tra đánh giá và cụ thể hóa cơ chế, chính sách tạo môi trường thuận lợi cho đội ngũ giảng viên làm việc và sáng tạo.[4] Tác giả Nguyễn Xuân Thành (2016), trong bài viết “Các yếu tố ảnh hưởng đến phát triển đội ngũ giáo viên dạy nghề theo chuẩn nghề nghiệp” đã nhấn mạnh vai trò, yêu cầu và các yếu tố ảnh hưởng của phát triển đội ngũ giáo viên các trường dạy nghề theo chuẩn nghề nghiệp. [20] Tác giả Nguyễn Xuân Thành (2017) trong bài viết “Phát triển đội ngũ giáo viên các trường dạy nghề theo chuẩn nghề nghiệp giáo viên, giảng viên dạy nghề” xuất phát từ những tiêu chí, tiêu chuẩn của nhà giáo GDNN, tác giả đã phân tích các đặc điểm phát triển đội ngũ giáo viên GDNN và các nội dung cần thực hiện để phát triển đội ngũ giáo viên theo chuẩn nghề nghiệp nhằm đáp ứng nhu cầu đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao trong giai đoạn hiện nay. Trong đó tác giả nhấn mạnh thực hiện các nội dung: phát triển đội ngũ giáo viên dạy nghề đủ về số lượng; phát triển đội ngũ giáo viên dạy nghề đảm bảo về chất lượng; phát triển đội ngũ giảng viên đảm bảo đồng bộ về cơ cấu; tuyển dụng ngũ giảng viên dạy nghề theo chuẩn nghề nghiệp nhằm đảm bảo nâng cao chất lượng đội ngũ giảng viên; sử dụng hợp lý phù hợp với đặc điểm của từng giảng viên; Đổi mới phương pháp đánh giá giáo viên; tăng cường hoạt động đào tạo, bồi dưỡng cho đội ngũ giáo viên.[21] Tác giả Nguyễn Thị Phương Nhung (2017) trong luận văn “Phát triển đội ngũ giảng viên bậc đại học trên địa bàn tỉnh Phú Yên” khẳng định nguồn lực con người là nhân tố quyết định mọi sự phát triển. Muốn phát triển đội ngũ giảng viên cần tăng cường công tác quy hoạch, bố trí sử dụng hợp lý, tăng cường kiểm tra - đánh giá, đào tạo, bồi dưỡng và đảm bảo chế độ, chính sách đối với giảng viên.
Các 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.