Chương 1 : Cơ sở lý luận của đề tài Chương 2 : Thực trạng quản lý hoạt động kiểm tra, đánh giá trình độ tiếng Anh của Giám đốc trung tâm ngoại ngữ ở các tỉnh thuộc khu vực Tây nguyên Chương 3: Một số biện pháp nâng cao hiệu quả quản lý hoạt động KT-ĐG trình độ tiếng Anh của Giám đốc trung tâm ngoại ngữ ở các tỉnh thuộc khu vực Tây nguyên • Kết luận và Kiến nghị • Danh mục tài liệu tham khảo • Phụ lục 8 CHƢƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA ĐỂ TÀI 1. Một số khái niệm cơ bản có liên quan đến vấn đề nghiên cứu 1. Khái niệm quản lý Ngay từ khi hình thành xã hội loài ngƣời, con ngƣời đã biết phối hợp các nỗ lực cá nhân để thực hiện mục tiêu duy trì sự sống. Khi xuất hiện nền sản xuất xã hội, nhu cầu phối hợp các hoạt động riêng rẽ càng tăng lên và rất cần đến ngƣời tổ chức các hoạt động với vai trò là ngƣời quản lý.
Mark đã viết: "Bất cứ lao động xã hội hay cộng đồng trực tiếp nào, đƣợc thực hiện ở qui mô tƣơng đối lớn, đều cần ở một chừng mực nhất định đến sự quản lý; quản lý xác lập sự tƣơng hợp giữa các công việc cá thể và hoàn thành những chức năng chung xuất hiện trong sự vận động của các bộ phận riêng rẽ của nó" Nhƣ vậy ta có thể hiểu rằng lao động xã hội và quản lý không tách rời nhau và quản lý là lao động tất yếu để điều khiển hoạt động chung. Có nhiều cách định nghĩa khái niệm quản lý khác nhau tuy theo cách tiếp cận khác nhau: * Quản lý là sự tác động liên tục có tổ chức, có định hƣớng, của chủ thể quản lý (ngƣời quản lý hay tổ chức quản lý) lên khách thể (đối tƣợng) quản lý về mặt chính trị, văn hóa, xã hội, kinh tế,. bằng 1 hệ thống các luật lệ, các chính sách, các nguyên tắc, các phƣơng pháp, các biện pháp cụ thể nhằm tạo ra môi trƣờng và điều kiện cho sự phát triển của đối tƣợng. (15,7) * Quản lý là việc đảm bảo sự hoạt động của hệ thống trong điều kiện có sự biến đổi liên tục của hệ thống và môi trƣờng, là chuyển hệ thống đến trạng thái mới thích ứng với hoàn cảnh mới.
(19,15) * Quản lý là thiết kế và duy trì một môi trƣờng mà trong đó các cá nhân làm việc với nhau trong các nhóm có thể hoàn thành các nhiệm vụ và các mục tiêu đã định. (19, 29) 9 * Quản lý là sự tác động có định hƣớng, có chủ đích của chủ thể quản lý đến khách thể quản lý trong một tổ chức, làm cho tổ chức đó vận hành và đạt đƣợc mục đích của tổ chức. (16,1) * Quản lý là quá trình đạt đến mục tiêu của tổ chức bằng cách vận dụng các hoạt động (chức năng) kế hoạch hoa, tổ chức, chỉ đạo, kiểm tra. (16,1) Cho dù cách tiếp cận nào thì bản chất của hoạt động quản lý là cách thức tác động (tổ chức, điều khiển, chỉ huy) hợp quy luật của chủ thể quản lý đến khách thể quản lý trong một tổ chức nhằm làm cho tổ chức vận hành đạt hiệu quả mong muốn và đạt mục tiêu đã đề ra… 1.
Quản lý giáo dục Khái niệm về Quản lý giáo dục, có nhiều định nghĩa khác nhau nhƣng cơ bản đều thống nhất với nhau về nội dung, bản chất: "Quản lý giáo dục là hệ thống những tác động có mục đích, có kế hoạch, hợp qui luật của chủ thể quản lý nhằm làm cho hệ vận hành theo đƣờng lối nguyên lí của Đảng, thực hiện đƣợc các tính chất của nhà trƣờng XHCN Việt nam mà tiêu điểm hội tụ là quá trình dạy học, giáo dục thế hệ trẻ, đƣa hệ giáo dục đến mục tiêu dự kiến lên trạng thái về chất" (16,35) Chủ thể quản lý: Bộ máy quản lý giáo dục các cấp. Khách thể quản lý: Hệ thống giáo dục quốc dân, các trƣờng học. Quan hệ quản lý: Đó là những mối quan hệ giữa ngƣời học và ngƣời dạy, quan hệ giữa ngƣời quản lý với ngƣời dạy, ngƣời học, quan hệ giữa ngƣời dạy- ngƣời học, quan hệ giữa giáo giới - cộng đồng.Các mối quan hệ đó có ảnh hƣởng đến chất lƣợng đào tạo, chất lƣợng hoạt động của nhà trƣờng, của toàn bộ hệ thống giáo dục. Nội dung của quản lý giáo dục bao gồm một số vấn đề cơ bản.
Xây dựng và chỉ đạo thực hiện chiến lƣợc, quy hoạch, kế hoạch, chính sách phát triển giáo dục, ban hành, tổ chức thực hiện các văn bản qui phạm pháp luật về giáo dục, tiêu chuẩn về nhà giáo, về cơ sở vật chất thiết bị trƣờng học, tổ chức 10 bộ máy quản lý giáo dục, tổ chức, chỉ đạo việc đào tạo bồi dƣỡng CBQL, GV, huy động, quản lý, sử dụng các nguồn lực. Nhƣ vậy, quản lý giáo dục là quản lý hoạt động dạy và học, đƣa hoạt động đó từ trạng thái này sang trạng thái khác, cụ thể hóa đƣờng lối giáo dục của Đảng, biến đƣờng lối đó thành hiện thực để dần dần tiến tới mục tiêu giáo dục đáp ứng yêu cầu của nhân dân, của đất nƣớc. Quản lý nhà trƣờng a. Khái niệm quản lý nhà trƣờng Nhà trƣờng là tổ chức giáo dục cơ sở mang tính nhà nƣớc, trực tiếp làm công tác giáo dục, đào tạo thế hệ trẻ, trực tiếp tham gia vào quá trình thực hiện mục tiêu nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dƣỡng nhân tài cho đất nƣớc.
Nhà trƣờng trong hệ thống giáo dục quốc dân đƣợc thành lập theo quy hoạch, kế hoạch của nhà nƣớc nhằm phát triển sự nghiệp giáo dục. Nhà trƣờng là cơ quan hành chính nhà nƣớc đồng thời là một tổ chức mang tính xã hội. Quản lý nhà nƣớc đối với giáo dục ở tất cả các cấp đều phải nhằm mục đích tạo điều kiện tối ƣu cho sự vận hành thuận lợi của trƣờng học. Các cấp giáo dục tồn tại không phải vì bản thân chung mà trƣớc hết trên hết phải vì chất lƣợng và hiệu quả giáo dục của trƣờng học.
Do đó quản lý nhà trƣờng vừa có tính chất nhà nƣớc vừa có tính chất xã hội, nhà nƣớc và xã hội hợp tác chăm lo xây dựng và quản lý nhà trƣờng. Thành tích thực chất của trƣờng học làm nên chất lƣợng giáo dục. Chất lượng giáo dục thực chất do chất lượng trường học tạo nên (16,35) Khái niệm quản lý trƣờng học đƣợc định nghĩa nhiều cách khác nhau. Theo tác giả Phạm Minh Hạc: "Quản lý nhà trƣờng là thực hiện đƣờng lối giáo dục của Đảng trong phạm vi trách nhiệm của mình, tức là đƣa nhà trƣờng vận hành theo nguyên lý giáo dục, để tiến tới mục tiêu giáo dục" Trong nhà trƣờng, hệ bị quản lý gồm có tập thể giáo viên và tập thể học sinh, còn hệ quản lý chỉ gồm có lãnh đạo trƣờng.
Có thể nói quản lý nhà trƣờng 11 là tập hợp những tác động tối ƣu của chủ thể quản lý đến tập thể giáo viên, học sinh và các cán bộ giáo dục khác, huy động và sử dụng có hiệu quả các nguồn lực vốn có, đẩy mạnh mọi hoạt động giáo dục trong nhà trƣờng nhằm tiến tới mục tiêu giáo dục và kế hoạch đào tạo đƣa nhà trƣờng phát triển đáp ứng nhu cầu giáo dục của đất nƣớc. Hoạt động trang tâm của nhà trƣờng là dạy và học. Mọi hoạt động đa dạng và phức tạp khác đều xoay quanh hoạt động này. Vì vậy quản lý nhà trƣờng trƣớc hết và chủ yếu là quản lý dạy và học, thực chất là quản lý quá trình lao động sƣ phạm của thầy và lao động học tập của trò.
Chức năng quản lý nhà trƣờng Chức năng quản lý là một phần việc quản lý tƣơng đối độc lập , có thể tách riêng ra đƣợc, mà thông qua đó chủ thể quản lý tác động vào khách thể quản lý nhằm thực hiện một mục tiêu nhất định. Các chức năng quản lý đƣợc sắp xếp theo thứ tự thời gian thực hiện đƣợc gọi là hệ thống chức năng quản lý gồm 4 chức năng cơ bản chủ yếu sau đây : lập kế hoạch, tổ chức, chỉ đạo, kiểm tra. Cũng nhƣ các hoạt động quản lý kinh tế - xã hội, quản lý nhà trƣờng gắn bó bốn chức năng trên, cụ thể nhƣ sau: (i) Lập kế hoạch : Lập kế hoạch là khởi điểm của quá trình quản lý. Lập kế hoạch trong nhà trƣờng là đƣa mọi hoạt động Giáo dục- Đào tạo vào kế hoạch với mục tiêu biện pháp rõ ràng, xác định các điều kiện cung ứng cho việc thực hiện mục tiêu.
Trên cơ sở kết quả phân tích sƣ phạm và căn cứ vào hƣớng dẫn của cấp trên về nhiệm vụ năm học mới để suy ra những hƣớng phát triển cơ bản của trƣờng, lựa chọn những hƣớng ƣu tiên, dự kiến các mục tiêu cần đạt và các tiêu chuẩn đánh giá. Kết thúc giai đoạn này hiệu trƣởng phải có đƣợc một bản dự thảo kế hoạch của nhà trƣờng sau khi đã tranh thủ ý kiến của những cán bộ chủ chốt và ý kiến của lãnh đạo cấp trên. Sau đó kế hoạch hoa, giai đoạn này có vai trò rất to lớn. Để làm đƣợc việc đó, ngƣời lãnh đạo cần phải: -Định rõ kế hoạch, các mục tiêu cần đạt tới.
12 -Lựa chọn các biện pháp. -Lập chƣơng trình hoạt động của nhà trƣờng trong suốt năm học. -Thông qua tập thế sƣ phạm và trình duyệt cấp trên. -Điều chỉnh và hoàn thiện kế hoạch.
(ii) Tổ chức: Hình thành và phát triển tổ chức tƣơng xứng với sứ mệnh, với nhiệm vụ chính trị, với mục tiêu và kế hoạch đã định. Tổ chức thực hiện kế hoạch là sự sắp đặt một cách hợp lí để công việc diễn ra trôi chảy ; đó là sự phối hợp các tác động bộ phận tạo nên sự cộng hƣởng. Ở giai đoạn này phải thực hiện những hoạt động sau: Thông báo kế hoạch đến từng thành viên; bố trí sắp đặt các bộ phận; tiếp nhận và phân phối nguồn lực theo cấu trúc bộ máy; xác lập cơ chế phối hợp. (iii) Chỉ đạo: Chức năng này thƣờng mang tính tác nghiệp.
Chỉ đạo là quá trình liên kết, liên hệ giữa các thành viên trong tổ chức, tập hợp, động viên họ hoàn thành những nhiệm vụ nhất định để đạt mục tiêu của nhà trƣờng và đảm bảo cho mọi hoạt động của nhà trƣờng diễn ra trong kỉ cƣơng, trật tự. Trong quá trình chỉ đạo lƣu ý sự dân chủ, lấy đƣợc ý kiến từ cơ sở, trong chỉ huy điều hành lƣu ý sự tập trung thống nhất điều khiển. Trong giai đoạn này, hiệu trƣởng giữ vai trò ngƣời chỉ huy, động viên khích lệ khen thƣởng, theo dõi giám sát, điều chỉnh.
