Chương 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn về nâng cao chất lƣợng đội ngũ cán bộ công chức, viên chức. Chương 2: Phƣơng pháp nghiên cứu. Chương 3: Thực trạng chất lƣợng đội ngũ cán bộ công chức, viên chức tại Sở GD&ĐT tỉnh Hải Dƣơng. Chương 4: Những giải pháp nâng cao chất lƣợng đội ngũ cán bộ công chức, viên chức tại Sở GD&ĐT tỉnh Hải Dƣơng.
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN http://www.vn 5 Chƣơng 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ NÂNG CAO CHẤT LƢỢNG CÁN BỘ CÔNG CHỨC, VIÊN CHỨC 1. Cơ sở lý luận về cán bộ công, chức, viên chức 1. Cán bộ công chức, viên chức 1. Khái niệm cán bộ công chức, viên chức + Cán bộ là công dân Việt Nam, đƣợc bầu cử, phê chuẩn, bổ nhiệm giữ chức vụ, chức danh theo nhiệm kỳ trong cơ quan của Đảng cộng sản Việt Nam, Nhà nƣớc, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị- xã hội ở trung ƣơng, ở tỉnh, thành phố trực thuộc trung ƣơng (sau đây gọi chung là cấp tỉnh), ở quận, huyện, thị xã, thành phố thuộc tỉnh (sau đây gọi chung là cấp huyện), trong biên chế và hƣởng lƣơng từ ngân sách nhà nƣớc”.
+ Công chức, viên chức là công dân Việt Nam, đƣợc tuyển dụng, bổ nhiệm vào ngạch, chức vụ, chức danh trong cơ quan của Đảng Cộng sản Việt Nam, Nhà nƣớc, tổ chức chính trị - xã hội ở trung ƣơng, cấp tỉnh, cấp huyện; trong cơ quan, đơn vị thuộc Quân đội nhân dân mà không phải là sĩ quan, quân nhân chuyên nghiệp, công nhân quốc phòng; trong cơ quan, đơn vị thuộc Công an nhân dân mà không phải là sĩ quan, hạ sĩ quan chuyên nghiệp và trong bộ máy lãnh đạo, quản lý của đơn vị sự nghiệp công lập của Đảng Cộng sản Việt Nam, Nhà nƣớc, tổ chức chính trị - xã hội (sau đây gọi chung là đơn vị sự nghiệp công lập), trong biên chế và hƣởng lƣơng từ ngân sách nhà nƣớc; đối với công chức, viên chức trong bộ máy lãnh đạo, quản lý của đơn vị sự nghiệp công lập thì lƣơng đƣợc bảo đảm từ quỹ lƣơng của đơn vị sự nghiệp công lập theo quy định của pháp luật”. Bên cạnh các khái niệm “cán bộ”, “công chức, viên chức” là khái niệm “viên chức”. Luật Viên chức đƣợc Quốc hội nƣớc Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam khóa XII, kỳ họp thứ 8 thông qua ngày 15 tháng 11 năm 2010. Luật này có hiệu lực thi hành từ ngày 01 tháng 01 năm 2012.
Điều 2 quy định: Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN http://www.vn 6 Viên chức là công dân Việt Nam, đƣợc tuyển dụng theo vị trí việc làm, làm việc tại đơn vị sự nghiệp công lập theo chế độ hợp đồng làm việc, hƣởng lƣơng từ quỹ lƣơng của đơn vị sự nghiệp công lập theo quy định của pháp luật”. Viên chức là ngƣời thực hiện các công việc hoặc nhiệm vụ có yêu cầu về năng lực, kỹ năng chuyên môn, nghiệp vụ trong các đơn vị sự nghiệp công lập thuộc các lĩnh vực: giáo dục, đào tạo, y tế, khoa học, công nghệ, văn hóa, thể dục thể thao, du lịch, lao động - thƣơng binh và xã hội, thông tin - truyền thông, tài nguyên - môi trƣờng, dịch vụ. nhƣ bác sĩ, giáo viên, giảng viên đại học. hƣởng lƣơng từ quỹ lƣơng của đơn vị sự nghiệp công lập theo quy định của pháp luật.
Phân loại cán bộ công chức, viên chức Việc phân loại cán bộ công chức, viên chức đƣợc coi là vấn đề cơ bản, quan trọng, là yêu cầu cần thiết xuất phát từ thực tiễn đổi mới cơ chế quản lý đặt ra hiện nay. Mục tiêu của việc phân loại là nhằm xây dựng và thực hiện cơ chế quản lý, chính sách đãi ngộ gắn với đặc điểm và tính chất hoạt động của cán bộ với công chức, viên chức và đẩy mạnh việc hoàn thiện, đổi mới cơ chế quản lý đội ngũ cán bộ; đội ngũ công chức, viên chức; đội ngũ viên chức làm việc trong các cơ quan, tổ chức của Đảng, Nhà nƣớc, tổ chức chính trị- xã hội. Theo ngạch Ngạch là tên gọi thể hiện thứ bậc về năng lực và trình độ chuyên môn, nghiệp vụ của công chức, viên chức. Ngạch là một dấu hiệu đặc thù của cán bộ công chức, viên chức.
Bất cứ một ngƣời cán bộ nào sau khi đƣợc tuyển dụng chính thức đều đƣợc xét vào một ngạch nhất định. Ngƣời ta căn cứ vào quá trình đào tạo, khả năng chuyên môn nghiệp vụ để phân loại cán bộ công chức, viên chức theo ngạch khác nhau, và có chức danh tiêu chuẩn riêng. Ngƣời cán bộ công chức, viên chức muốn nhập ngạch hoặc lên ngạch cao hơn phải đƣợc xét chọn và qua thi tuyển. Căn cứ để xếp vào ngạch đối với cán bộ công chức, viên chức chủ yếu là do năng lực chuyên môn thể hiện qua văn bằng phản ánh quá trình đào tạo.
Ví dụ: những ngƣời không đƣợc đào tạo chính quy đƣợc tuyển vào làm các công việc giản đơn thì xếp vào ngạch nhân viên, những ngƣời đƣợc đào tạo bậc trung Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN http://www.vn 7 học thì xếp vào ngạch cán sự, còn chuyên viên đòi hỏi cán bộ phải đào tạo từ trình độ đại học trở lên. Ngƣời công chức, viên chức thuộc một ngạch nhất định nếu không đƣợc đào tạo để nâng lên trình độ cao hơn thì sẽ mãi mãi nằm tại ngạch đó. Muốn chuyển lên ngạch cao hơn thì ngƣời cán bộ công chức, viên chức phải có văn bằng cao hơn hoặc qua kỳ thi tuyển nhập ngạch mới. Hiện nay cán bộ công chức, viên chức trong bộ máy nhà nƣớc ta đƣợc xếp theo ngạch: Chuyên viên cao cấp và tƣơng đƣơng; Chuyên viên chính và tƣơng đƣơng; Chuyên viên và tƣơng đƣơng; Cán sự và tƣơng đƣơng; Nhân viên.
Thực ra tên gọi các ngạch chỉ là quy ƣớc. Vấn đề quan trọng là phải định rõ tiêu chuẩn cho từng ngạch để có căn cứ thoả đáng xếp cán bộ công chức, viên chức vào ngạch nhất định. Theo bậc Mỗi ngạch lại chia thành nhiều bậc. Bậc là các thứ hạng trong một ngạch.
Nếu chuyển ngạch phải đƣợc đào tạo, thi tuyển thì việc nâng bậc trong phạm vi ngạch chỉ phụ thuộc vào thâm niên công tác, chất lƣợng công tác và kỷ luật công chức, viên chức. Ngƣời cán bộ công chức, viên chức khi đƣợc nâng bậc không phải thi tuyển, cũng không đòi hỏi quá trình đào tạo thể hiện qua văn bằng. Nếu ngƣời cán bộ công chức, viên chức hoàn thành nhiệm vụ đƣợc giao, không vi phạm pháp luật và quy chế thì cứ đến thời gian ấn định họ sẽ đƣợc nâng lên bậc trên kế tiếp. Tuy nhiên những cán bộ công chức, viên chức có cống hiến xuất sắc thì có thể xét nâng bậc trƣớc thời hạn hoặc vƣợt bậc.
Cán bộ công chức, viên chức cũng có thể không đƣợc chuyển ngạch, nhƣng theo thâm niên họ liên tục đƣợc nâng bậc. Bởi vậy số bậc của mỗi ngạch phải tính đến yếu tố đảm bảo cho một cán bộ công chức, viên chức nếu suốt đời chỉ thuộc một ngạch nào đó vẫn luôn đƣợc nâng bậc đúng niên hạn cho đến khi về hƣu. Thông thƣờng ngƣời ta sắp xếp công chức, viên chức ngạch thấp có nhiều bậc vì ngƣời ra nhập ngạch thấp thƣờng ít tuổi, nếu họ không có điều kiện chuyển ngạch mà suốt đời công tác trong ngạch đó thì rất dài nên phải có nhiều bậc để họ có thể lên lƣơng, Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN http://www.vn 8 không dẫn đến tình trạng đội khung, vƣợt khung của ngạch, không khuyến khích công chức, viên chức phấn đấu. Ngƣợc lại, khi công chức, viên chức gia nhập ngạch cao thì tuổi đời đã lớn, thời gian công tác còn lại ngắn nên cần số bậc ít.
Theo chất lượng: Căn cứ vào kết quả đánh giá, cán bộ công chức, viên chức được phân loại đánh giá như sau: - Hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ: Tổng điểm đạt từ 90 đến 100 điểm, trong đó điểm của nội dung đánh giá về Kết quả thực hiện nhiệm vụ đƣợc giao phải đạt 55 điểm trở lên; - Hoàn thành tốt nhiệm vụ: Tổng điểm đạt từ 70 đến 89 điểm, trong đó điểm của nội dung đánh giá về Kết quả thực hiện nhiệm vụ đƣợc giao phải đạt từ 50 điểm trở lên; - Hoàn thành nhiệm vụ nhƣng còn hạn chế về năng lực (đối với viên chức là Hoàn thành nhiệm vụ): Tổng điểm đạt từ 50 đến 69 điểm, trong đó điểm của nội dung đánh giá về Kết quả thực hiện nhiệm vụ đƣợc giao phải đạt từ 45 điểm trở lên; 1. Đặc điểm cán bộ công chức, viên chức nước ta hiện nay Hiện nay ở nƣớc ta có khoảng 2,8 triệu cán bộ công chức, viên chức đây là một lực lƣợng đông đảo chủ yếu làm việc tại các cơ quan đảng, chính quyền, đoàn thể từ Trung ƣơng tới cơ sở là những ngƣời trực tiếp thực thi nhiệm vụ của nhà nƣớc theo pháp luật, đƣợc nhà nƣớc bảo đảm các điều kiện cần thiết, các quyền lợi chính đáng, đồng thời họ là lực lƣợng lao động chuyên nghiệp, có trình độ chuyên môn và có tính ổn định cao. Hoạt động của cán bộ công chức, viên chức thƣờng gắn với thực thi theo pháp luật, mang tính thƣờng xuyên, liên tục, mang tính phức tạp. Cán bộ công chức, viên chức hiện nay ở nƣớc ta cơ bản có bản lĩnh chính trị vững vàng, kiên định mục tiêu, con đƣờng mà Đảng, Bác Hồ đã lựa chọn, năng động sáng tạo, hăng hái thực hiện đƣờng lối, chủ trƣơng chính sách của Đảng và Nhà nƣớc, một bộ phận đƣợc rèn luyện thử thách trong quá trình đấu tranh cách mạng, tuy nhiên cũng còn bộc lộ không ít nhƣợc điểm, bất cập, nhƣ: Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN http://www.vn 9 - Việc tiếp cận và cập nhập những kiến thức về pháp luật còn chậm chạp, trì trệ, không đồng bộ, thống nhất.
Điều đó đã dẫn đến hiện tƣợng hoặc nơi này hoặc nơi khác phát sinh tuỳ tiện, thiếu kỷ cƣơng trật tự, ảnh hƣởng đến quá trình phát triển. - Những kiến thức về hành chính, nhất là những kỹ năng, quy trình công nghệ của một nền hành chính còn hạn chế. Từ việc soạn thảo văn bản, bố trí lao động, sắp xếp công việc đến những việc quan trọng nhƣ hoạch định chính sách, điều hành bộ máy, sử dụng nguồn tài chính và tài sản của Nhà nƣớc chƣa đƣợc thực hiện một cách khoa học và có hiệu quả. Từ đó, dẫn đến sự chắp vá, chồng chéo, trùng lắp, hiệu quả công việc không cao.
- Tiếp cận với nền hành chính tiên tiến trên thế giới còn hạn chế, do đó chƣa nghiên cứu, tìm hiểu một cách có hệ thống những kinh nghiệm của các nƣớc.