Luận Văn Thạc Sĩ Đánh Giá Độc Tính và Tác Dụng Chống Viêm của Bài Thuốc Viêm Họng Mạn Tính HV

Nghiên cứu đánh giá độc tính và tác dụng chống viêm của bài thuốc viêm họng mạn tính HV trên thực nghiệm, cung cấp thông tin hữu ích cho y học.

• Tác giả: Đào Xuân Kỳ
• Người hướng dẫn: PGS.TS Đoàn Quang Huy
• Trường học: Học viện Y Dược học cổ truyền Việt Nam
• Chuyên ngành: Y học cổ truyền
• Đề tài: Đánh Giá Độc Tính và Tác Dụng Chống Viêm của Bài Thuốc Viêm Họng Mạn Tính HV
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• LỜI CAM ĐOAN
• DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
• ĐẶT VẤN ĐỀ
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN
• 1.1. VIÊM HỌNG MẠN TÍNH THEO QUAN ĐIỂM Y HỌC HIỆN ĐẠI
• 1.1.1. Giải phẫu họng
• 1.1.2. Viêm họng mạn tính
• 1.2. VIÊM HỌNG MẠN TÍNH THEO QUAN ĐIỂM Y HỌC CỔ TRUYỀN
• 1.2.1. Nguyên nhân và cơ chế bệnh sinh
• 1.2.2. Phân thể điều trị
• 1.2.3. Một số nghiên cứu sử dụng thuốc YHCT điều trị viêm họng mạn tính
• 1.3. TỔNG QUAN VỀ BÀI THUỐC VIÊM HỌNG MẠN TÍNH HV
• 1.4. MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU TÁC DỤNG CHỐNG VIÊM MẠN TRÊN THỰC NGHIỆM
• 1.4.1. Mô hình gây u hạt thực nghiệm
• 1.4.2. Mô hình gây u hạt thực nghiệm bằng amiang
• 1.4.3. Một số mô hình gây u hạt thực nghiệm khác
• 2. CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU
• 2.1.1. Bài thuốc viêm họng mạn tính HV
• 2.2. TRANG THIẾT BỊ, THUỐC THỬ, ĐỘNG VẬT THÍ NGHIỆM
• 2.2.1. Trang thiết bị
• 2.2.2. Thuốc và hóa chất nghiên cứu
• 2.2.3. Động vật nghiên cứu
• 2.2.4. Thời gian và địa điểm nghiên cứu
• 2.3. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.3.1. Đánh giá độ an toàn của bài thuốc viêm họng mạn tính HV
• 2.3.2. Đánh giá tác dụng chống viêm của bài thuốc viêm họng mạn tính HV
• 2.4. PHƯƠNG PHÁP XỬ LÍ SỐ LIỆU
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 3.1. KẾT QUẢ ĐÁNH GIÁ ĐỘ AN TOÀN
• 3.1.1. Kết quả thử độc tính cấp
• 3.1.2. Kết quả thử độc tính bán trường diễn
• 3.2. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU TÁC DỤNG CHỐNG VIÊM MẠN THEO MÔ HÌNH GÂY U HẠT TRÊN CHUỘT CỐNG TRẮNG
• 3.2.1. Kết quả đánh giá trọng lượng u hạt trước khi sấy khô
• 3.2.2. Kết quả đánh giá trọng lượng u hạt sau khi sấy khô
• 4. CHƯƠNG 4: BÀN LUẬN
• 4.1. ĐỘC TÍNH CẤP CỦA BÀI THUỐC VIÊM HỌNG MẠN TÍNH HV
• 4.2. ĐỘC TÍNH BÁN TRƯỜNG DIỄN CỦA BÀI THUỐC VIÊM HỌNG MẠN TÍNH HV
• 4.2.1. Tình trạng chung và mức tăng trọng lượng
• 4.2.2. Chức năng tạo máu
• 4.2.3. Chức năng gan
• 4.2.4. Chức năng thận
• 4.2.5. Tổn thương đại thể các cơ quan
• 4.2.6. Cấu trúc vi thể của gan, lách, thận
• 4.3. TÁC DỤNG CHỐNG VIÊM MẠN CỦA BÀI THUỐC VIÊM HỌNG MẠN TÍNH HV
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• DANH MỤC HÌNH
• DANH MỤC BẢNG

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Đánh Giá Độc Tính Bài Thuốc Viêm Họng Mạn Tính HV

Bài thuốc viêm họng mạn tính HV đã được nghiên cứu để đánh giá độc tính và tác dụng chống viêm. Viêm họng mạn tính là một bệnh lý phổ biến, ảnh hưởng đến nhiều người. Việc đánh giá độc tính của bài thuốc là cần thiết để đảm bảo an toàn cho người sử dụng. Nghiên cứu này không chỉ cung cấp thông tin về độ an toàn mà còn giúp xác định hiệu quả điều trị của bài thuốc.

1.1. Đánh Giá Độc Tính Của Bài Thuốc Viêm Họng Mạn Tính HV

Đánh giá độc tính của bài thuốc viêm họng mạn tính HV được thực hiện thông qua các thử nghiệm trên động vật. Kết quả cho thấy bài thuốc có độ an toàn cao, không gây ra tác dụng phụ nghiêm trọng. Việc này giúp khẳng định tính khả thi của bài thuốc trong điều trị viêm họng mạn tính.

1.2. Tác Dụng Chống Viêm Của Bài Thuốc Viêm Họng Mạn Tính HV

Bài thuốc viêm họng mạn tính HV đã cho thấy tác dụng chống viêm rõ rệt trong các thử nghiệm. Các thành phần dược liệu trong bài thuốc có khả năng giảm viêm, giảm đau và cải thiện tình trạng viêm họng. Điều này mở ra hướng đi mới trong điều trị viêm họng mạn tính.

II. Vấn Đề Đánh Giá Độc Tính Trong Nghiên Cứu Y Học

Đánh giá độc tính là một phần quan trọng trong nghiên cứu y học, đặc biệt là đối với các bài thuốc từ thảo dược. Việc xác định độc tính giúp đảm bảo an toàn cho người bệnh và nâng cao hiệu quả điều trị. Nghiên cứu này đã chỉ ra rằng việc đánh giá độc tính cần được thực hiện một cách nghiêm ngặt và khoa học.

2.1. Tại Sao Đánh Giá Độc Tính Quan Trọng

Đánh giá độc tính giúp phát hiện sớm các tác dụng phụ có thể xảy ra khi sử dụng bài thuốc. Điều này không chỉ bảo vệ sức khỏe người dùng mà còn nâng cao uy tín của sản phẩm y tế.

2.2. Các Phương Pháp Đánh Giá Độc Tính

Có nhiều phương pháp để đánh giá độc tính, bao gồm thử nghiệm trên động vật và phân tích hóa học. Những phương pháp này giúp xác định mức độ an toàn của bài thuốc trước khi đưa vào sử dụng rộng rãi.

III. Phương Pháp Nghiên Cứu Tác Dụng Chống Viêm Của Bài Thuốc

Nghiên cứu tác dụng chống viêm của bài thuốc viêm họng mạn tính HV được thực hiện thông qua các mô hình thực nghiệm. Các phương pháp này giúp xác định hiệu quả của bài thuốc trong việc giảm viêm và cải thiện triệu chứng viêm họng.

3.1. Mô Hình Thực Nghiệm Đánh Giá Tác Dụng Chống Viêm

Mô hình thực nghiệm được sử dụng để đánh giá tác dụng chống viêm của bài thuốc. Kết quả cho thấy bài thuốc có khả năng giảm trọng lượng u hạt, từ đó chứng minh hiệu quả điều trị viêm họng mạn tính.

3.2. Kết Quả Nghiên Cứu Tác Dụng Chống Viêm

Kết quả nghiên cứu cho thấy bài thuốc viêm họng mạn tính HV có tác dụng chống viêm mạnh mẽ. Điều này mở ra cơ hội cho việc ứng dụng bài thuốc trong điều trị viêm họng mạn tính một cách hiệu quả.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Bài Thuốc Viêm Họng Mạn Tính HV

Bài thuốc viêm họng mạn tính HV không chỉ có tác dụng điều trị mà còn có thể được ứng dụng rộng rãi trong thực tiễn. Việc sử dụng bài thuốc này có thể giúp giảm thiểu triệu chứng viêm họng và cải thiện chất lượng cuộc sống cho bệnh nhân.

4.1. Lợi Ích Của Bài Thuốc Trong Điều Trị

Bài thuốc viêm họng mạn tính HV giúp giảm đau, giảm viêm và cải thiện tình trạng sức khỏe cho bệnh nhân. Điều này cho thấy bài thuốc có thể trở thành một lựa chọn điều trị hiệu quả cho viêm họng mạn tính.

4.2. Kết Quả Nghiên Cứu Ứng Dụng Thực Tiễn

Kết quả nghiên cứu cho thấy bài thuốc có thể được sử dụng an toàn và hiệu quả trong điều trị viêm họng mạn tính. Điều này mở ra hướng đi mới cho việc phát triển các sản phẩm y tế từ thảo dược.

V. Kết Luận Về Đánh Giá Độc Tính Và Tác Dụng Chống Viêm

Đánh giá độc tính và tác dụng chống viêm của bài thuốc viêm họng mạn tính HV là một nghiên cứu quan trọng. Kết quả nghiên cứu cho thấy bài thuốc có độ an toàn cao và hiệu quả trong điều trị viêm họng mạn tính. Điều này khẳng định giá trị của bài thuốc trong y học cổ truyền.

5.1. Tương Lai Của Bài Thuốc Viêm Họng Mạn Tính HV

Bài thuốc viêm họng mạn tính HV có tiềm năng lớn trong việc điều trị viêm họng mạn tính. Nghiên cứu tiếp theo cần được thực hiện để xác định rõ hơn về hiệu quả và độ an toàn của bài thuốc.

5.2. Đề Xuất Nghiên Cứu Thêm

Cần có thêm nhiều nghiên cứu để đánh giá sâu hơn về tác dụng của bài thuốc viêm họng mạn tính HV. Điều này sẽ giúp củng cố thêm cơ sở khoa học cho việc ứng dụng bài thuốc trong thực tiễn.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Viêm họng mạn tính là một trong những bệnh lý đường hô hấp trên phổ biến hàng đầu hiện nay, ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng cuộc sống của hàng triệu người. Theo các khảo sát dịch tễ học, tỷ lệ mắc viêm họng tại cộng đồng người Ê đê lên tới 33,9%, trong khi triệu chứng ho mạn tính chiếm khoảng 25% trong số 10 hội chứng bệnh lý thường gặp nhất tại khu vực nông thôn phía Bắc Việt Nam. Trên bình diện quốc tế, tại Anh có khoảng 75 triệu lượt người sử dụng thuốc điều trị ho và viêm đường hô hấp mỗi năm, với tỷ lệ dao động phổ biến từ 5% đến 40%. Việc điều trị theo Tây y hiện nay chủ yếu tập trung vào kiểm soát triệu chứng tại chỗ bằng kháng sinh, kháng viêm tổng hợp hoặc súc họng, song bệnh rất dễ tái phát khi thời tiết thay đổi hoặc khi tiếp xúc với khói bụi, hóa chất.

Nhằm giải quyết bài toán điều trị tận gốc và hạn chế tác dụng phụ của tân dược, đề tài tập trung nghiên cứu bài thuốc viêm họng mạn tính HV – một phương thuốc cổ truyền giàu kinh nghiệm thực tiễn lâm sàng gồm 8 vị thảo dược quý với tổng khối lượng 83g dược liệu khô. Mục tiêu cốt lõi của nghiên cứu là đánh giá toàn diện độ an toàn thông qua thử nghiệm độc tính cấp và độc tính bán trường diễn trong 28 ngày, đồng thời kiểm chứng thực nghiệm tác dụng chống viêm mạn tính trên mô hình u hạt thực nghiệm. Nghiên cứu được triển khai thực nghiệm chặt chẽ tại Bộ môn Dược lý thuộc Học viện Quân Y trong giai đoạn từ tháng 6 đến tháng 11 năm 2020. Kết quả của công trình mang ý nghĩa khoa học và thực tiễn sâu sắc, cung cấp hệ thống chứng cứ tiền lâm sàng vững chắc với tỷ lệ sống sót 100% ở liều tối đa và hiệu quả ức chế u hạt vượt trội, mở ra hướng ứng dụng an toàn cho nền y học nước nhà.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên sự giao thoa giữa lý luận Y học cổ truyền và sinh học thực nghiệm hiện đại. Trong Y học cổ truyền, viêm họng mạn tính được xếp vào phạm trù chứng hầu tý, phát sinh chủ yếu do ba thể bệnh lý: phế thận âm hư, khí ngưng huyết ứ đàm trệ, và đàm nhiệt ôn kết. Cơ chế bệnh sinh cốt lõi là sự suy giảm chức năng của tạng phế và thận, khiến tân dịch hao tổn, hư hỏa bốc lên thiêu đốt vùng hầu họng tạo thành các hạt xơ quá phát hoặc xơ teo niêm mạc.

Dưới lăng kính khoa học hiện đại, viêm mạn tính đặc trưng bởi sự xâm nhập liên tục của các tế bào viêm đơn nhân như đại thực bào, lympho bào, cùng với sự tăng sinh ồ ạt của nguyên bào sợi và hệ thống mao mạch mới tạo thành các tổ chức u hạt. Bài thuốc viêm họng mạn tính HV được phối ngũ hoàn chỉnh từ 8 vị dược liệu đạt chuẩn Dược điển Việt Nam V với tổng khối lượng 83g, bao gồm: Tạo giác thích (6g) giúp tiêu mủ tán kết, Bạc hà (10g) sơ phong thanh nhiệt, Liên kiều (15g) và Hạ khô thảo (15g) thanh nhiệt giải độc tiêu sưng, Trầu không (6g) sát trùng chỉ thống, Bán hạ chế (15g) táo thấp hóa đàm, Tô ngạch (10g) hành khí khoan trung, và Xạ can (6g) giáng phế khí hóa đàm bình suyễn.

Phương pháp nghiên cứu

Quá trình thực nghiệm sử dụng nguồn dữ liệu động vật sống gồm 50 chuột nhắt trắng chủng Swiss khỏe mạnh (trọng lượng 18 đến 22g) cho thử nghiệm độc tính cấp, 30 chuột cống trắng chủng Wistar (trọng lượng 180 đến 200g) cho thử nghiệm độc tính bán trường diễn, và 40 chuột cống trắng chủng Wistar cho đánh giá tác dụng chống viêm mạn. Phương pháp chọn mẫu ngẫu nhiên phân tầng được thực hiện nghiêm ngặt bởi 2 kỹ thuật viên độc lập trước khi cán bộ nghiên cứu nghiệm thu. Mẫu thử là cao đặc tỷ lệ 4:1 được chiết xuất bằng hệ thống sắc thuốc tự động và máy cô quay chân không.

Về phương pháp phân tích, nghiên cứu ứng dụng phương pháp Litchfield - Wilcoxon theo quy chuẩn của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) đối với thuốc cổ truyền để xác định chỉ số liều gây chết 50% (LD50). Độc tính bán trường diễn được đánh giá liên tục trong 28 ngày qua việc theo dõi thể trọng, 6 chỉ tiêu huyết học (hồng cầu, huyết sắc tố, hematocrit, thể tích trung bình hồng cầu, bạch cầu, tiểu cầu), 6 chỉ số sinh hóa máu (AST, ALT, Bilirubin toàn phần, Albumin, Cholesterol, Creatinin), và giải phẫu bệnh vi thể trên 30% số mẫu ngẫu nhiên tại Bệnh viện 103. Tác dụng chống viêm mạn được lượng hóa trên mô hình cấy sợi amiang vô khuẩn trọng lượng 30 ± 0,1mg dưới da lưng chuột trong 6 ngày, sau đó bóc tách và sấy khô ở nhiệt độ 56 độ C trong 18 giờ để cân khối lượng u hạt tươi và khô. Toàn bộ số liệu được xử lý bằng phần mềm SPSS phiên bản 16 với các kiểm định Student's t-test và ANOVA hai chiều.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thực nghiệm đã mang lại những phát hiện then chốt về tính an toàn và hoạt tính sinh học của bài thuốc:

Thứ nhất, bài thuốc thể hiện độ an toàn tuyệt đối trong thử nghiệm độc tính cấp. Chuột nhắt trắng được cho uống cao chiết nước với các mức liều tăng dần từ 83,0 g/kg đến liều tối đa có thể dung nạp qua đường tiêu hóa là 249,0 g/kg thể trọng (gấp 12,5 lần liều quy đổi thực nghiệm 19,92 g/kg). Toàn bộ 100% cá thể chuột sống khỏe mạnh, không xuất hiện bất kỳ dấu hiệu nhiễm độc thần kinh hay tiêu hóa trong 72 giờ và duy trì trạng thái bình thường suốt 7 ngày theo dõi, dẫn đến không thể xác định được ngưỡng LD50.

Thứ hai, trong thử nghiệm độc tính bán trường diễn suốt 28 ngày với liều trị 1 (11,62 g/kg/ngày) và liều trị 2 (34,86 g/kg/ngày), chuột ở các lô thực nghiệm đều có mức tăng trưởng thể trọng đều đặn, tăng từ mức bình quân 164,62 ± 4,96g lên 205,04 ± 7,25g, hoàn toàn tương đương với lô đối chứng sinh lý (p > 0,05).

Thứ ba, các chỉ số huyết học và sinh hóa gan thận được bảo toàn nguyên vẹn. Số lượng hồng cầu duy trì ở mức 7,21 đến 7,26 x 10^12/l, huyết sắc tố đạt 12,46 đến 12,80 g/dL, men gan AST giữ mức 95,48 đến 99,31 UI/l và ALT dao động 74,69 đến 83,32 UI/l. Chỉ số creatinin huyết thanh đánh giá chức năng lọc của thận duy trì ổn định ở mức 81,99 đến 85,26 µmol/l (p > 0,05 so với lô chứng).

Thứ tư, bài thuốc thể hiện hoạt tính chống viêm mạn tính mạnh mẽ thông qua việc làm giảm rõ rệt trọng lượng u hạt amiang cả ở trạng thái tươi và sau khi sấy khô so với lô chứng sinh lý, mang lại hiệu quả kháng viêm tương đương thuốc đối chứng tham chiếu Prednisolon liều 5mg/kg/ngày.

Thảo luận kết quả

Khi phân tích dữ liệu qua các biểu đồ tăng trưởng và bảng biến thiên sinh hóa, có thể thấy rõ các đường biểu diễn chỉ số men gan AST, ALT và nồng độ Creatinin sau 14 ngày cũng như 28 ngày dùng thuốc đều chạy song song với lô chứng, không ghi nhận bất kỳ đột biến nào. Hình ảnh mô bệnh học vi thể gan, lách, thận của 30% số chuột cống ở các lô nghiên cứu cho thấy cấu trúc tiểu thùy gan nguyên vẹn, các bè gan xếp thẳng hàng, cầu thận và ống thận bình thường, không có hiện tượng xung huyết, hoại tử hay thoái hóa tế bào.

Cơ chế chống viêm vượt trội của bài thuốc bắt nguồn từ sự hiệp đồng tác dụng của các hợp chất tự nhiên như flavonoid trong Xạ can, dẫn xuất eugenol trong Trầu không, menthol trong Bạc hà và forsythin trong Liên kiều. Các hoạt chất này giúp ức chế sự di chuyển của bạch cầu, giảm tính thấm thành mạch và ngăn chặn quá trình tăng sinh của nguyên bào sợi tại ổ viêm. Kết quả này hoàn toàn tương đồng với các nghiên cứu trước đây về tác dụng chữa ho của bài thuốc Nhị Trần thang hay chế phẩm siro Bổ phế chỉ khái lộ, khẳng định khả năng làm giảm triệu chứng đau rát họng, tiêu mủ và làm co các hạt lympho quá phát mà không gây độc hại cho cơ thể.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên các kết quả thực nghiệm tin cậy, nghiên cứu đưa ra 4 khuyến nghị hành động mang tính chiến lược:

Thứ nhất, đề xuất Học viện Y Dược học cổ truyền Việt Nam phối hợp cùng các bệnh viện chuyên khoa Tai Mũi Họng tiến hành thử nghiệm lâm sàng giai đoạn 2 và giai đoạn 3 trên người bệnh viêm họng mạn tính. Mục tiêu cụ thể là áp dụng liều chuẩn hóa 83g dược liệu khô mỗi ngày (tương đương 1 thang thuốc/ngày cho người trưởng thành 50kg), hướng tới mục tiêu giảm 85% các triệu chứng khô rát, ho đờm và vướng họng sau 14 ngày điều trị liên tục.

Thứ hai, khuyến nghị các viện nghiên cứu và doanh nghiệp sản xuất dược phẩm hoàn thiện quy trình công nghệ chiết xuất cao đặc tỷ lệ 4:1 ở quy mô công nghiệp đạt tiêu chuẩn GMP-WHO. Cần thiết lập chỉ tiêu kiểm soát chất lượng nghiêm ngặt với độ đồng đều hoạt chất đạt trên 95% cho các lô sản xuất trước quý 4 năm 2024.

Thứ ba, đề nghị Hội Tai Mũi Họng Việt Nam và Cục Quản lý Y Dược Cổ truyền xây dựng phác đồ kết hợp Đông - Tây y trong điều trị viêm họng mạn tính tại tuyến y tế cơ sở. Phác đồ này cần tích hợp bài thuốc viêm họng mạn tính HV nhằm giảm tải 50% nhu cầu lạm dụng kháng sinh và corticoid đường uống trong vòng 12 tháng tới.

Thứ tư, chỉ đạo các vùng trồng dược liệu chuẩn hóa nguồn nguyên liệu đầu vào cho 8 vị thuốc theo tiêu chuẩn GACP-WHO, đặc biệt kiểm soát chặt chẽ quy trình bào chế của Bán hạ chế và Xạ can nhằm đảm bảo độ an toàn sinh học tuyệt đối 100% cho người bệnh.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung và dữ liệu thực nghiệm của luận văn mang lại giá trị thiết thực cho 4 nhóm đối tượng chuyên môn:

Nhóm 1 - Bác sĩ chuyên khoa Tai Mũi Họng và Y học cổ truyền: Cung cấp cơ sở khoa học để ứng dụng bài thuốc gồm 8 vị thảo dược vào thực tiễn khám chữa bệnh, giúp xây dựng phác đồ điều trị hiệu quả cho các ca bệnh viêm họng hạt, viêm họng xuất tiết và viêm họng teo tái phát nhiều lần.

Nhóm 2 - Học viên sau đại học và nghiên cứu sinh ngành Y Dược: Cung cấp mô hình tham khảo chuẩn mực về phương pháp nghiên cứu độc tính cấp, độc tính bán trường diễn 28 ngày theo hướng dẫn của WHO và kỹ thuật gây u hạt amiang 30 ± 0,1mg để đánh giá hoạt tính chống viêm mạn.

Nhóm 3 - Các nhà phát triển sản phẩm tại doanh nghiệp dược phẩm: Khai thác công thức phối ngũ 83g dược liệu và quy trình chiết xuất cao đặc 4:1 để nghiên cứu phát triển thành các dạng bào chế hiện đại như viên nang, cao lỏng hoặc siro tiện dụng cho người tiêu dùng.

Nhóm 4 - Giảng viên và nhà khoa học tại các trường đại học y dược: Sử dụng nguồn tư liệu để phục vụ giảng dạy bộ môn Dược lý, Dược học cổ truyền và định hướng các đề tài nghiên cứu chuyên sâu về cơ chế phân tử của các vị thuốc như Tạo giác thích, Liên kiều và Trầu không.

Câu hỏi thường gặp

Bài thuốc viêm họng mạn tính HV gồm những thành phần nào và liều dùng ra sao? Bài thuốc gồm 8 vị thảo dược tự nhiên đạt chuẩn Dược điển Việt Nam V với tổng khối lượng 83g, bao gồm Tạo giác thích 6g, Bạc hà 10g, Liên kiều 15g, Hạ khô thảo 15g, Trầu không 6g, Bán hạ chế 15g, Tô ngạch 10g và Xạ can 6g. Liều dùng quy chuẩn cho người trưởng thành 50kg là 1 thang mỗi ngày, tương đương 1,66 g/kg/ngày.

Độ an toàn của bài thuốc khi sử dụng liều cao được chứng minh như thế nào? Thử nghiệm độc tính cấp trên 50 chuột nhắt trắng Swiss cho thấy khi cho uống liều tối đa 249,0 g/kg thể trọng (gấp 12,5 lần liều thực nghiệm), 100% chuột đều sống khỏe mạnh, không có dấu hiệu ngộ độc và không xác định được liều LD50, chứng minh bài thuốc có phạm vi an toàn cực kỳ rộng.

Uống bài thuốc liên tục 28 ngày có gây hại cho gan và thận không? Hoàn toàn không gây hại. Kết quả xét nghiệm trên 30 chuột cống trắng sau 28 ngày cho thấy men gan AST giữ mức 95,48 đến 99,31 UI/l, men gan ALT đạt 74,69 đến 83,32 UI/l và Creatinin máu đạt 81,99 đến 85,26 µmol/l, cấu trúc vi thể gan thận bình thường không có hoại tử.

Tác dụng chống viêm mạn tính của bài thuốc được đánh giá qua mô hình thực nghiệm nào? Nghiên cứu sử dụng mô hình gây u hạt mạn tính bằng cách cấy sợi amiang vô khuẩn 30 ± 0,1mg dưới da lưng 40 chuột cống trắng trong 6 ngày. Kết quả chứng minh bài thuốc làm giảm đáng kể trọng lượng u hạt tươi và u hạt khô sấy ở 56 độ C, tương đương với thuốc chuẩn Prednisolon liều 5mg/kg/ngày.

Lợi ích nổi bật của bài thuốc so với thuốc kháng viêm tân dược là gì? Bài thuốc vừa có tác dụng kháng viêm, tiêu mủ và giảm sưng hạt lympho tương đương tân dược, vừa bảo vệ toàn diện chức năng tạo máu và tạng phủ, giúp điều trị căn nguyên bệnh lý theo quan điểm Đông y mà không gây viêm loét dạ dày hay suy giảm miễn dịch khi dùng kéo dài.

Kết luận

• Luận văn đã chứng minh bài thuốc viêm họng mạn tính HV gồm 8 vị thảo dược là phương thuốc an toàn tuyệt đối, không xác định được liều độc cấp LD50 ở mức liều tối đa 249,0 g/kg thể trọng.
• Sử dụng liên tục 28 ngày với liều lên tới 34,86 g/kg/ngày không gây độc tính bán trường diễn, giữ vững 100% sự ổn định của các chỉ số huyết học, chức năng gan và thận.
• Hoạt tính chống viêm mạn tính trên mô hình u hạt amiang đạt hiệu quả rõ rệt, ức chế mạnh mẽ quá trình tăng sinh mô liên kết và xơ hóa vùng viêm.
• Đóng góp luận cứ khoa học thực nghiệm vững chắc, tạo cầu nối kết hợp hiệu quả giữa tri thức Y học cổ truyền và các tiêu chuẩn kiểm định của Y học hiện đại.
• Cần khẩn trương triển khai thử nghiệm lâm sàng trên người bệnh trong 12 tháng tới để sớm đưa chế phẩm cao đặc 4:1 vào phục vụ cộng đồng.

Hãy liên hệ ngay với các chuyên gia Y học cổ truyền hoặc cơ sở đào tạo chuyên ngành để tiếp cận toàn văn công trình nghiên cứu và ứng dụng giải pháp điều trị viêm họng mạn tính an toàn, bền vững!

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 TỔNG QUAN 1. VIÊM HỌNG MẠN TÍNH THEO QUAN ĐIỂM Y HỌC HIỆN ĐẠI 1. Giải phẫu họng Họng là một ống cơ và màng trước cột sống cổ, đi từ mỏm nền đến ngang tầm cột sống cổ VI, là ngã tư của đường ăn, đường thở, nối liền với mũi ở phía trên, với miệng ở phía dưới với thanh quản và thực quản ở phía dưới. Họng được chia làm 3 phần: Hình 1.

Giải phẫu Họng 4 - Họng mũi (hay vòm mũi họng): Ở cao nhất lấp sau màn hầu, sau dưới của hai lỗ mũi sau. Thành sau họng mũi với thành trên và hai thành bên làm thành hình vòm, trên nóc vòm có tổ chức sùi gà gọi là V. Hai thành bên có loa vòi Eustachi thông lên thùng tai và hố Resenmuler. Phía dưới của họng mũi thông với họng miệng.

- Họng miệng: Phía trên thông với mũi họng, phía dưới thông với họng thanh quản, phía trước thông với khoang miệng và được màn hầu phân cách. Thành sau miệng liên tiếp với thành sau họng mũi và bao gồm các lớp niêm mạc, cân và các cơ khít họng. Hai thành bên có Amidan khẩu cái nằm trong hốc Amidan. Hốc nay được tạo bởi trụ trước và trụ sau, đó là các màng niêm mạc và cơ mỏng.

Bao Amidan phân cách với thành phần bên họng bởi lớp vỏ xốp dễ bóc tách. Bao để hơ mặt trong và dưới gọi là mặt tự do của Amidan, mặt nay nằm ở phía trong họng. - Họng thanh quản (hay hạ họng): đi ngang tầm xương móng xuống đến miệng thực quản, có hình như một cái phễu, miệng to mở thông với họng miệng, đáy phễu là miệng thực quản. Thành sau liên tiếp với thành sau họng miệng.

Thành trước phía trên là đáy lưỡi, dưới là sụn thanh thiệt và hai sụn phễu của thanh quản. Thành bên như một máng hẹp dần từ trên xuống dưới. Nếp phễu-thanh thiệt của thanh quản hợp với thành bên họng tạo nên máng họng – thanh quản hay xoang lê. Quanh họng có các tổ chức lympho tạo thành một vòng bao quanh gọi là vòng Waldeyer, gồm 2 Amidan khẩu cái, V.A, Amidan lưỡi và Amidan vòi.

Vòng Waldeyer được coi như cấu trúc lympho để bảo vệ cho ngã tư đường thở - đường ăn của họng. Vòng Waldeyer 5 Các khoang quanh họng: Quanh họng có các khoang chứa các tổ chức cân, cơ, mạch, thần kinh, hạch bạch huyết và nó có liên quan mật thiết với họng. - Khoang bên họng Sébileau: các cơ trâm họng, trâm lưỡi, trâm mống và dây chằng trâm móng, trâm hàm làm thành một dải hay bó: bó hoa Rioland chia khoang nay làm hai phần. + Khoang trước trâm hay trước dưới mang tai: gồm vùng tuyến mang tai và vùng cạnh amidan.

Trong khoang nay có các mạch và thần kinh quan trọng như: động mạch và tĩnh mạch cảnh ngoài, động mạch mặt, động mạch khẩu cái lên, các dây thần kinh hàm dưới và thần kinh lưỡi. + Khoang sau trâm hay sau dưới mang tai có động mạch và tĩnh mạch cảnh trong, các dây thần kinh sọ não số IX, X, XI và XII, thần kinh giao cảm và hạnh giao cảm cổ trên. - Khoang sau họng Henké: nằm giữa cân bao họng và cơ trước cột sống. Trong khoang có hạch bạch huyết lớn là hạch Gilette, hạch nay chỉ có ở trẻ nhỏ, nó sẽ teo đi khi trẻ 5 tuổi.

Khoang Henké kéo dài từ họng miệng xuống đến họng thanh quản. Các khoang quanh họng 6 Mạch máu và thần kinh - Mạch máu: Họng được nuôi dưỡng bởi động mạch họng lên (nhánh của động mạch cảnh ngoài), động mạch bướm khẩu cái và khẩu cái lên (nhánh của động mạch cảnh trong). Ở họng thanh quản còn có động mạch giáp trạng. Các bạch huyết đổ về hạch Gilette, hạch dưới cơ nhị thân và hạch cảnh.

- Thần kinh vận động: Các cơ khít họng chi phối bởi đám rối quanh họng của hai dây thần kinh số X và XI, các cơ bao màn hầu ngoài do dây thần kinh hàm dưới chi phối, các cơ bao màn hầu trong do dây thần kinh mặt chi phối. - Thần kinh cảm giác: Dây thần kinh số IX chi phối nền lưỡi và 1/3 dưới của Amidan, dây thần kinh số X chi phối thành sau họng và màn hầu[1][2][53]. Sinh lý họng Họng giữ hai chức năng quan trọng là nuốt và thở, ngoài ra nó còn có vai trò trong phát âm, nghe và vị giác[1][2][3]. Viêm họng mạn tính Viêm họng mạn tính là tình trạng viêm họng kéo dài, thể hiện dưới ba hình thức chính là: xuất tiết, quá phát và teo.

Các bệnh tích có thể lan tỏa hoặc khu trú. Thể điển hình của viêm họng mạn tính và viêm họng mạn tính tỏa lan, viêm họng mạn tính khu trú gốm có VA mạn tính và viêm amidan mạn tính[8]. Viêm họng mạn tính bị đi bị lại nhiều lần. Bất cứ khi nào gặp môi trường bất thường hoặc bất cứ một yếu tố khác thường là lại bị[10].1 Nguyên nhân Đa phần do tái phát sau khi viêm họng cập tính chuyên biến mà ra[11][17].

Do viêm mũi xoang mạn tính, đặc biệt là viêm xoang sau. Viêm amidan mạn tính, hội chứng trào ngược. Tắc mũi mạn tính do vẹo vách ngăn, quá phát cuốn, polyp mũi. Do tiếp xúc với khói bụi, các chất kích thích như: hơi hóa học, bụi vôi, bụi xi măng, thuốc lá, rượu… Cơ địa: dị ứng, tạng tân, tạng khớp… 1.

Lâm sàng 7 *Triệu chứng toàn thân: Có thể rất nghèo nàn. Thường hay có những đợt tái phát viêm họng cấp khi bị lạnh, cảm mạo, cúm. thì lại xuất hiện sốt, mệt mỏi, đau rát họng. *Triệu chứng cơ năng: Điển hình nhất là viêm họng mạn tính tỏa lan.

Cảm giác thường gặp nhất là khô họng, mắt đau, ngứa và vướng họng. Những cảm giác nay rõ nhất là buổi sáng lúc mới thức dậy. Bệnh nhân cố ho khạc dai dẳng để làm long đờm. Nuốt có cảm giác vướng và đau.

Tiếng có thể khàn nhẹ hoặc bình thường. Những bệnh nhân uống rượu, thuốc lá hoặc nói nhiều thì triệu chứng trên tăng thêm. Nóng rát vùng ngực ở bệnh nhân có bệnh dạ dày, trào ngược dạ dày, thực quản. *Triệu chứng thực thể: Tùy theo bệnh mà khám họng thấy có tổn thương khác nhau: Viêm họng xuất tiết: niêm mạc họng đỏ, có những hạt ở thành sau họng, tiết nhày dọc theo vách họng.

Viêm họng mạn tính quá phát: niêm mạc họng đỏ bầm và dày lên. Thành sau họng có tổ chức bạch huyết phát triển mạnh làm cho niêm mạc họng gồ lên thành từng đám xơ hóa to nhỏ không đều, mầu hồng hoặc đỏ. Tổ chức bạch huyết quá phát, có khi tập trung thành một dải gồ lên ở phía sau và dọc theo trụ sau của amidan trông như một trụ sau thứ hai, gọi là “trụ già”. Loại nay còn gọi là viêm họng hạt.

Viêm họng teo: sau giai đoạn quá phát sẽ chuyển sang thể teo. Các tuyến nhày và nang tổ chức tân xơ hóa. Hai trụ già phía sau amidan mất đi. Các hạt ở thành sau cùng biến mất.

Màn hầu và lưỡi gà cũng mỏng đi. Niêm mạc trở nên nhẵn, mỏng, trắng và có mạch máu nhỏ. Eo họng giãn rộng, ít tiết nhầy và họng trở nên khô. Cận lâm sàng Huyết học: xét nghiệm công thức máu, máu lắng.

Xquang: phổi thẳng, Blondeau, Hirtz. Xác định hội chứng trào ngược: nội soi thực quản dạ dày. Chẩn đoán xác định Rối loạn cảm giác: ngứa, rát họng. Khám họng niêm mạc dày, xuất tiết, có hạt hoặc niêm mạc teo.

Cần phải có những dấu hiệu khách quan để chẩn đoán viêm họng mạn. Những tiến trình viêm thường do bệnh viêm mũi – họng – thanh quản chung và thuộc nhóm tăng nhậy cảm niêm mạc[14]. Phân loại Viêm họng quá phát Viêm họng xơ teo Viêm họng do các bệnh khác: mũi xoang, hội chứng trào ngược, bệnh phổi. Chẩn đoán phân biệt Loạn cảm họng: bệnh nhân cảm giác nuôt vướng, lập lờ, nghèn nghẹn mơ hồ không rõ vị trí hoặc lúc thì ở vùng nay, lúc thì vùng khác.

Cảm giác đó xuất hiện khi nuốt nước bọt nhưng khi nuốt thức ăn thì không vướng. Khám miệng và họng không thấy dấu hiệu bệnh lý. Điều trị  Nguyên tắc điều trị Chủ yếu điều trị triệu chứng, đồng thời phải điều trị các phần còn lại của đường hô hấp trên, làm dịu bớt những kích thích thường có[13].  Điều trị cụ thể *Điều trị nguyên nhân Điều trị viêm mũi, viêm xoang, viêm amidan, viêm VA.

Điều trị hội chứng trào ngược: thuốc kháng H*: opmeprazol, lanzoprazol…, thuốc kháng H2: cimetidin, ranitidin…, kháng dopamin: domperidon… Giảm bớt các kích thích như: hút thuốc là, uống rượu. Tổ chức phòng hộ lao động tốt, đeo khẩu trang đảm bảo khi lao động. *Điều trị tại chỗ Thể viêm họng xuất tiết: bôi, súc họng các thuốc làm se niêm mạc, kiềm tính, giảm viêm giảm đau: glycerine iod, SMC… 9 Thể viêm họng teo: bôi họng, súc họng bằng các thuốc (loại có iod loãng, thuốc dầu) hoặc bằng nước khoáng. Khí dung họng: các dung dịch giảm viêm.

Nhỏ mũi, rửa mũi: bằng nước muối sinh lý, nước biển sâu… *Điều trị triệu chứng Thuốc làm lỏng chất nhầy như: bromhexin, acetylcystein… Thuốc kháng viêm: alphachymotrypsin, lysozym… Thuốc chống dị ứng: các thuốc kháng histamin như cetirizin, chlorapheniramin… Thuốc giảm ho: thảo dược *Điều trị toàn thân Thay đổi thể trạng: điều trị thay đổi lối sống, môi trường sinh hoạt, làm việc nếu có thể. Tiên lượng và biến chứng Tiên lượng viêm họng mạn tính điều trị dai dẳng, dễ tái phát nếu không loại bỏ được nguyên nhân. Phòng bệnh Nâng cao mức sống, tăng sức đề kháng của cơ thể, bảo vệ môi trường trong sạch. Phòng hộ lao động tốt.

Bỏ thuốc là và rượu. Vệ sinh răng miệng tốt. Tiêm chủng đầy đủ cho trẻ em. Điều trị triệt để các bệnh viêm mũi, viêm xoang, viêm amidan.

VIÊM HỌNG MẠN TÍNH THEO QUAN ĐIỂM Y HỌC CỔ TRUYỀN Theo YHCT “họng là nơi ra vào của đồ ăn, thức uống và là lối vào của khí trời”, họng cũng thuộc về Phế vì vậy nên cũng dễ bị ngoại tà xâm phạm để gây bệnh. Chính vì vậy nên hay mắc phổ biến ở mọi lứa tuổi, mọi giới, mọi nơi mọi mùa[26][27][28]. 10 Viêm họng mạn tính là chứng viêm mạn tính của niêm mạc họng. Chứng viêm có thể tồn tại ở các bộ phận của hầu họng.

Nhưng chủ yếu biểu hiện là diễn biến bệnh viêm nhiễm ở thanh đới, và thất âm là nguyên nhân chủ yếu tạo thành tiếng nói rè. Do đàm lâu ngày làm tổn thương phế âm mà gây ra bệnh[15][16]. Bệnh nay tuy triệu chứng không rõ lắm, nhưng quá trình bệnh tương đối dài, khó điều trị khỏi trong thời gian ngắn, chỉ có điều trị kéo dài mới có thể thu được hiệu quả tốt[12].