Định Hướng Nghề Nghiệp Sau Tốt Nghiệp Của Sinh Viên Trường Đại Học Ngân Hàng TP.HCM

Khám phá định hướng việc làm cho sinh viên trường đại học Ngân hàng TP.HCM sau khi tốt nghiệp, giúp tối ưu hóa cơ hội nghề nghiệp.

• Trường học: Trường Đại Học Ngân Hàng Thành Phố Hồ Chí Minh
• Đề tài: Định Hướng Việc Làm Sau Khi Tốt Nghiệp Của Sinh Viên Trường Đại Học Ngân Hàng Thành Phố Hồ Chí Minh
• Loại tài liệu: Luận Văn
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Thành Phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• 1. TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI
• 2. ĐỊNH HƯỚNG VIỆC LÀM SAU KHI TỐT NGHIỆP CỦA SINH VIÊN
• 3. MỤC ĐÍCH VÀ NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU
• 3.1. Mục đích
• 3.2. Nhiệm vụ
• 4. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU
• 4.1. Đối tượng nghiên cứu và khách thể nghiên cứu
• 4.2. Phạm vi nghiên cứu
• 5. PHƯƠNG PHÁP LUẬN VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 5.1. Câu hỏi nghiên cứu
• 5.2. Giả thuyết nghiên cứu
• 5.3. Phương pháp thu thập thông tin
• 5.4. Phương pháp chọn mẫu

Tóm tắt

I. Tổng quan về định hướng việc làm của sinh viên đại học ngân hàng

Định hướng việc làm sau khi tốt nghiệp là một vấn đề quan trọng đối với sinh viên Trường Đại học Ngân hàng Thành phố Hồ Chí Minh. Trong bối cảnh thị trường lao động hiện nay, việc tìm kiếm việc làm phù hợp với chuyên môn và sở thích là một thách thức lớn. Nghiên cứu này nhằm làm rõ thực trạng và các yếu tố ảnh hưởng đến định hướng nghề nghiệp của sinh viên.

1.1. Định nghĩa và tầm quan trọng của định hướng nghề nghiệp

Định hướng nghề nghiệp là quá trình giúp sinh viên xác định mục tiêu nghề nghiệp và lựa chọn con đường phù hợp. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến sự nghiệp cá nhân mà còn góp phần vào sự phát triển kinh tế xã hội.

1.2. Thực trạng định hướng nghề nghiệp tại Trường Đại học Ngân hàng

Nhiều sinh viên vẫn chưa có định hướng rõ ràng về nghề nghiệp sau khi tốt nghiệp. Theo khảo sát, khoảng 70% sinh viên cho biết họ chưa chắc chắn về công việc tương lai của mình.

II. Vấn đề và thách thức trong định hướng việc làm của sinh viên

Sinh viên đối mặt với nhiều thách thức trong việc tìm kiếm việc làm sau khi tốt nghiệp. Những thách thức này bao gồm sự thiếu hụt thông tin về thị trường lao động và sự không phù hợp giữa kỹ năng đào tạo và yêu cầu của nhà tuyển dụng.

2.1. Thiếu thông tin về thị trường lao động

Nhiều sinh viên không có đủ thông tin về các cơ hội việc làm, dẫn đến việc lựa chọn nghề nghiệp không phù hợp. Việc này có thể gây ra tình trạng thất nghiệp hoặc làm việc trái ngành.

2.2. Sự không phù hợp giữa kỹ năng và yêu cầu công việc

Nhiều sinh viên tốt nghiệp không đáp ứng được yêu cầu của nhà tuyển dụng do thiếu kỹ năng mềm và kinh nghiệm thực tiễn. Điều này làm giảm khả năng cạnh tranh của họ trên thị trường lao động.

III. Phương pháp định hướng nghề nghiệp hiệu quả cho sinh viên

Để giúp sinh viên có định hướng nghề nghiệp rõ ràng, các phương pháp như tư vấn nghề nghiệp, thực tập và tham gia các hoạt động ngoại khóa là rất cần thiết. Những phương pháp này giúp sinh viên phát triển kỹ năng và mở rộng mạng lưới quan hệ.

3.1. Tư vấn nghề nghiệp tại trường

Trường Đại học Ngân hàng đã triển khai nhiều chương trình tư vấn nghề nghiệp nhằm giúp sinh viên hiểu rõ hơn về thị trường lao động và các cơ hội việc làm.

3.2. Thực tập và trải nghiệm thực tế

Thực tập là một cách hiệu quả để sinh viên áp dụng kiến thức đã học vào thực tiễn. Điều này không chỉ giúp sinh viên có thêm kinh nghiệm mà còn tạo cơ hội để họ kết nối với các nhà tuyển dụng.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về định hướng nghề nghiệp

Nghiên cứu cho thấy rằng sinh viên có định hướng nghề nghiệp rõ ràng sẽ có khả năng tìm việc làm cao hơn. Các yếu tố như gia đình, bạn bè và môi trường học tập đều ảnh hưởng đến quyết định nghề nghiệp của sinh viên.

4.1. Ảnh hưởng của gia đình đến định hướng nghề nghiệp

Gia đình đóng vai trò quan trọng trong việc định hướng nghề nghiệp của sinh viên. Nhiều sinh viên cho biết họ chịu ảnh hưởng lớn từ sự kỳ vọng của cha mẹ trong việc chọn ngành học.

4.2. Vai trò của bạn bè và môi trường học tập

Bạn bè và môi trường học tập cũng có tác động lớn đến quyết định nghề nghiệp của sinh viên. Những sinh viên có mạng lưới bạn bè rộng rãi thường có nhiều cơ hội hơn trong việc tìm kiếm việc làm.

V. Kết luận và tương lai của định hướng nghề nghiệp cho sinh viên

Định hướng nghề nghiệp là một yếu tố quan trọng giúp sinh viên có được việc làm ổn định sau khi tốt nghiệp. Cần có sự phối hợp giữa nhà trường, gia đình và xã hội để tạo ra môi trường thuận lợi cho sinh viên trong việc định hướng nghề nghiệp.

5.1. Tương lai của định hướng nghề nghiệp tại Trường Đại học Ngân hàng

Trường Đại học Ngân hàng cần tiếp tục cải thiện các chương trình định hướng nghề nghiệp để đáp ứng nhu cầu của sinh viên và thị trường lao động.

5.2. Khuyến nghị cho sinh viên trong việc định hướng nghề nghiệp

Sinh viên nên chủ động tìm kiếm thông tin về nghề nghiệp, tham gia các hoạt động ngoại khóa và thực tập để nâng cao kỹ năng và mở rộng cơ hội việc làm.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Thị trường lao động Việt Nam đang trải qua những biến động sâu sắc với thách thức việc làm ngày càng gia tăng đối với lao động trẻ. Báo cáo thống kê từ Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội vào quý 4 năm 2017 ghi nhận cả nước có tới 215,3 nghìn người sở hữu trình độ từ đại học trở lên rơi vào tình trạng thất nghiệp. Bên cạnh đó, các khảo sát học thuật quy mô lớn trên 2.948 sinh viên tại các trung tâm giáo dục lớn cho thấy tỷ lệ thất nghiệp của cử nhân ở mức 26,2%, trong đó có tới 70% sinh viên thừa nhận hoàn toàn thiếu thông tin về hệ thống nghề nghiệp tương ứng với chuyên ngành. Nghịch lý đào tạo chạy theo khả năng cung ứng của nhà trường thay vì nhu cầu thực tế của thị trường đã tạo ra sự mất cân đối cung - cầu lao động nghiêm trọng.

Vấn đề nghiên cứu trọng tâm của luận văn là giải quyết khoảng trống trong nhận thức và định hướng nghề nghiệp của sinh viên khối ngành tài chính - kinh tế trước ngưỡng cửa tốt nghiệp. Mục tiêu cụ thể là khảo sát thực trạng nhận thức, xác định các tiêu chí lựa chọn việc làm và phân tích mức độ tác động của các yếu tố nhà trường, gia đình, bản thân đối với quyết định nghề nghiệp của người học. Phạm vi không gian nghiên cứu được thực hiện tại Trường Đại học Ngân hàng Thành phố Hồ Chí Minh, với khung thời gian khảo sát thực địa từ tháng 3 năm 2018 đến tháng 8 năm 2018.

Ý nghĩa của nghiên cứu thể hiện qua việc cung cấp các luận cứ khoa học thực nghiệm giúp ban lãnh đạo nhà trường và các nhà hoạch định chính sách giáo dục xây dựng giải pháp hỗ trợ việc làm hiệu quả. Kết quả đề tài hướng tới mục tiêu gia tăng tỷ lệ sinh viên có việc làm đúng chuyên ngành vượt mức 85%, đồng thời kéo giảm tỷ lệ 25,9% sinh viên đang hoàn toàn mất phương hướng nghề nghiệp trong giai đoạn hiện nay.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng kết hợp hai nền tảng lý thuyết xã hội học kinh điển để lý giải hành vi và quyết định của người học. Đầu tiên là Lý thuyết Sự lựa chọn hợp lý được khởi xướng bởi George Homans, Debra Friedman và Michael Hechter. Lý thuyết này luận giải rằng sinh viên luôn hành động với tư cách là chủ thể duy lý, thực hiện việc so sánh, tính toán chi phí, rủi ro và tổng số phần thưởng kỳ vọng (bao gồm thu nhập, địa vị xã hội và cơ hội thăng tiến) để đưa ra quyết định chọn ngành và chọn nơi làm việc tối ưu nhất cho bản thân. Nền tảng thứ hai là Lý thuyết Hệ thống, nhìn nhận cá nhân như một phần tử vận động trong mạng lưới cấu trúc xã hội đa tầng, chịu sự tương tác và điều chỉnh liên tục từ các tiểu hệ thống như thiết chế gia đình, môi trường sư phạm nhà trường, nhóm bạn bè đồng trang lứa và bối cảnh kinh tế - xã hội tổng thể.

Khung khái niệm cốt lõi của nghiên cứu bao gồm khái niệm việc làm theo định nghĩa của Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO) và Điều 9, Chương II, Bộ Luật Lao động Việt Nam năm 2012 quy định việc làm là hoạt động lao động tạo ra thu nhập mà không bị pháp luật ngăn cấm. Khái niệm định hướng việc làm và hướng nghiệp được xác định là quá trình tác động có mục đích giúp cá nhân nhận thức sâu sắc về năng lực, sở trường để tự chủ đưa ra quyết định nghề nghiệp phù hợp. Khái niệm sinh viên được chuẩn hóa theo Từ điển Giáo dục học là người đang tiếp nhận dịch vụ đào tạo tại các cơ sở giáo dục đại học, gắn liền với quy mô 12.679 người học và chương trình cử nhân 129 tín chỉ tại trường nghiên cứu.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp định lượng làm trọng tâm thông qua kỹ thuật phỏng vấn cá nhân bằng bảng hỏi cấu trúc chuẩn hóa. Cỡ mẫu nghiên cứu được xác định là 320 sinh viên thuộc năm thứ 3 (khóa 31) đại diện cho 8 khoa đào tạo thuộc 4 khối ngành chuyên biệt: Kinh tế - Kinh doanh, Luật kinh tế, Ngoại ngữ và Hệ thống thông tin quản lý. Phương pháp chọn mẫu ngẫu nhiên phân tầng được áp dụng nhằm đảm bảo cơ cấu mẫu phản ánh chính xác tỷ lệ tổng thể với 65,9% sinh viên nữ (211 người) và 34,1% sinh viên nam (109 người), cùng phân bổ học lực gồm 7,8% loại giỏi, 68,1% loại khá, 23,1% loại trung bình và 0,9% loại yếu.

Dữ liệu định lượng sau khi thu thập được làm sạch, mã hóa và xử lý bằng phần mềm thống kê chuyên ngành SPSS. Lý do lựa chọn phân tích tần số mô tả và phân tích bảng chéo (Crosstabulation) là nhằm kiểm định mối liên hệ tương quan giữa các biến số nhân khẩu học (địa bàn cư trú, mức sống gia đình, giới tính, kết quả học tập) với biến số hành vi định hướng việc làm. Toàn bộ quy trình từ thiết kế công cụ, thu thập tài liệu thứ cấp đến khảo sát thực địa được triển khai chặt chẽ từ tháng 3 năm 2018 đến tháng 8 năm 2018.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Khảo sát thực nghiệm trên 320 sinh viên mang lại những phát hiện quan trọng về động cơ chọn ngành và kế hoạch tương lai. Lý do chọn ngành học hiện tại xuất phát từ tiềm năng kiếm nhiều tiền trong tương lai chiếm tỷ lệ cao nhất với 38,1%, tiếp theo là sự phù hợp với sở trường cá nhân đạt 34,4%, trong khi lựa chọn theo truyền thống gia đình chỉ chiếm vỏn vẹn 0,9%. Về kế hoạch sau tốt nghiệp, có tới 69,7% sinh viên xác định đi làm ngay và 25,0% lựa chọn phương án vừa làm vừa học nâng cao. Tuy nhiên, vẫn tồn tại 25,9% sinh viên hoàn toàn chưa xác định được bức tranh công việc tương lai của mình sẽ như thế nào.

Xu hướng lựa chọn khu vực kinh tế ghi nhận sự chuyển dịch mạnh mẽ khi có tới 67,19% sinh viên mong muốn làm việc trong khu vực kinh tế tư nhân nước ngoài (doanh nghiệp FDI), 23,12% chọn khu vực tư nhân trong nước và chỉ có 8,44% hướng về khu vực nhà nước. Sự phân hóa này thể hiện rõ nét theo khoa đào tạo: Khoa Kinh tế quốc tế có 95,0% sinh viên chọn khu vực tư nhân nước ngoài, Khoa Kế toán - Kiểm toán là 75,0%, Khoa Quản trị kinh doanh là 70,0%, trong khi Khoa Ngân hàng có 50,0% chọn khối nước ngoài và 20,0% chọn khối nhà nước.

Mạng lưới xã hội và gia đình tiếp tục giữ vai trò chi phối quan trọng. Khảo sát chỉ ra 68,8% sinh viên từng chủ động tham khảo ý kiến cha mẹ về định hướng công việc. Phần lớn phụ huynh định hướng con em tìm kiếm công việc ổn định (chiếm 45,0%) và công việc có nhiều cơ hội phát triển (chiếm 24,7%). Về kênh tiếp cận thông tin tuyển dụng, mạng xã hội chiếm tỷ trọng cao nhất với 29,9%, vượt trội so với kênh bạn bè (16,6%), giảng viên (16,4%), gia đình (10,6%) và hội chợ việc làm (5,2%).

Thảo luận kết quả

Các phát hiện phản ánh tâm lý thực tế, năng động của thế hệ trẻ trong bối cảnh hội nhập quốc tế. Động cơ lựa chọn khu vực tư nhân nước ngoài bắt nguồn từ hai tiêu chuẩn hàng đầu: môi trường làm việc chuyên nghiệp (chiếm 54,9% lý do) và thu nhập cao (chiếm 39,1% lý do). Ngược lại, những sinh viên hướng về khu vực nhà nước chủ yếu tìm kiếm sự ổn định công việc (chiếm 96,3% lý do). Sự sụt giảm tỷ lệ lựa chọn khu vực công phản ánh tác động từ chính sách tinh giản biên chế bộ máy nhà nước và mong muốn khẳng định bản thân trong môi trường cạnh tranh cao.

So sánh với các nghiên cứu trước đây tại trường, xu hướng việc làm của sinh viên đã chuyển dịch từ sự phụ thuộc vào các ngân hàng thương mại cổ phần truyền thống (từng chiếm 51,5% năm 2015) sang các tập đoàn đa quốc gia và doanh nghiệp dịch vụ tài chính hiện đại. Toàn bộ các tương quan này có thể được trình bày trực quan thông qua biểu đồ cột chồng thể hiện tỷ lệ lựa chọn khu vực kinh tế theo 8 khoa đào tạo, kết hợp cùng bảng ma trận phân tích mối quan hệ giữa mức thu nhập bình quân hộ gia đình và kỳ vọng nghề nghiệp.

Về phía nhà trường, vai trò của giảng viên cố vấn được 58,12% sinh viên đánh giá tích cực trong việc chia sẻ kinh nghiệm, trong khi 59,1% sinh viên ghi nhận giảng viên bộ môn có lồng ghép hướng nghiệp vào bài giảng. Các câu lạc bộ đội nhóm thu hút 56,25% sinh viên tham gia, đóng góp tích cực vào rèn luyện kỹ năng thực hành nghề nghiệp.

Đề xuất và khuyến nghị

Thứ nhất, chuẩn hóa và nâng cao hiệu quả hoạt động của đội ngũ cố vấn học tập. Ban Giám hiệu và Phòng Đào tạo cần ban hành quy chế cố vấn học tập định kỳ hàng tháng, chuyển giao thông tin tuyển dụng và yêu cầu kỹ năng thực tế đến từng lớp sinh hoạt. Mục tiêu cụ thể là nâng tỷ lệ sinh viên nhận được sự định hướng thường xuyên từ mức 24,06% hiện nay lên trên 75% trong lộ trình 2019-2021.

Thứ hai, mở rộng mạng lưới liên kết doanh nghiệp và nâng cấp Ngày hội việc làm BUH thường niên. Trung tâm Hỗ trợ sinh viên và Quan hệ doanh nghiệp cần chủ động ký kết hợp tác chiến lược với các ngân hàng thương mại và doanh nghiệp FDI, nâng quy mô sự kiện lên trên 60 đơn vị tham gia, cam kết cung ứng tối thiểu 2.500 đầu việc thực tập và làm việc chính thức cho sinh viên khóa cuối từ quý 1 năm 2019.

Thứ ba, tái cấu trúc chương trình đào tạo theo hướng tích hợp kỹ năng thực hành và chuyển đổi số. Các khoa chuyên môn cần chủ động rà soát khung 129 tín chỉ, tăng cường thời lượng thực hành xử lý dữ liệu, ngoại ngữ chuyên ngành và kỹ năng giao tiếp ứng xử trong môi trường đa văn hóa. Giải pháp này hướng tới mục tiêu giảm tỷ lệ sinh viên chưa xác định được công việc tương lai từ 25,9% xuống dưới 10% trong vòng hai năm học.

Thứ tư, thiết lập Mạng lưới Cựu sinh viên đồng hành và phát triển mô hình cố vấn nghề nghiệp trực tiếp. Đoàn Thanh niên và Hội Sinh viên cần xây dựng cơ sở dữ liệu cựu sinh viên thành đạt, tổ chức các buổi tọa đàm chuyên đề chuyên sâu nhằm nâng tỷ lệ cựu sinh viên tham gia hướng nghiệp từ 8,0% lên trên 30% trong giai đoạn 2019-2022.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nhóm thứ nhất là Ban Giám hiệu và các nhà hoạch định chiến lược giáo dục đại học. Nghiên cứu cung cấp cơ sở dữ liệu thực chứng từ 320 mẫu khảo sát để rà soát, điều chỉnh chương trình đào tạo 129 tín chỉ sát với đòi hỏi khắt khe của thị trường lao động tài chính - ngân hàng.

Nhóm thứ hai là đội ngũ giảng viên và cố vấn học tập tại các trường đại học khối ngành kinh tế. Tài liệu mang lại khung tham chiếu hữu ích để tích hợp phương pháp hướng nghiệp vào từng bài giảng chuyên môn, gia tăng tỷ lệ hỗ trợ sinh viên vượt mức 58,12% hiện tại.

Nhóm thứ ba là sinh viên đại học khối ngành kinh tế, tài chính, quản trị và ngôn ngữ. Luận văn giúp người học nhận diện sớm các tiêu chuẩn tuyển dụng, thấu hiểu xu hướng chuyển dịch việc làm sang 67,19% khối doanh nghiệp FDI để chủ động tích lũy kỹ năng mềm và ngoại ngữ ngay từ năm thứ 3.

Nhóm thứ tư là các chuyên gia nhân sự và nhà tuyển dụng tại các định chế tài chính, ngân hàng và tập đoàn đa quốc gia. Kết quả nghiên cứu giúp doanh nghiệp nắm bắt chính xác 42,8% kỳ vọng về môi trường chuyên nghiệp của nguồn nhân lực trẻ, từ đó tối ưu hóa chiến lược thu hút nhân tài.

Câu hỏi thường gặp

Yếu tố nào chi phối mạnh nhất đến quyết định lựa chọn ngành học của sinh viên? Dữ liệu khảo sát trên 320 sinh viên chỉ ra rằng triển vọng thu nhập cao trong tương lai là yếu tố chi phối mạnh nhất, chiếm 38,1%, theo sát là mức độ phù hợp với sở trường bản thân đạt 34,4%. Ngược lại, yếu tố truyền thống gia đình chỉ chiếm 0,9%, chứng minh tính tự chủ rất cao của sinh viên hiện đại.

Tại sao phần lớn sinh viên có xu hướng chọn làm việc tại khu vực kinh tế tư nhân nước ngoài? Có tới 67,19% sinh viên lựa chọn khối doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài xuất phát từ hai tiêu chí cốt lõi: mong muốn được làm việc trong môi trường chuyên nghiệp đạt 54,9% và kỳ vọng mức thu nhập cao đạt 39,1%. Khu vực nhà nước chỉ thu hút 8,44% sinh viên chủ yếu vì tính ổn định.

Vai trò của giảng viên trong việc định hướng nghề nghiệp cho người học được đánh giá ra sao? Giảng viên đóng vai trò dẫn dắt quan trọng khi 59,1% sinh viên ghi nhận thầy cô thường xuyên lồng ghép định hướng nghề nghiệp vào giờ giảng. Thêm vào đó, 58,12% sinh viên đánh giá giảng viên cố vấn học tập rất tích cực chia sẻ kinh nghiệm thực tiễn và cung cấp thông tin thị trường lao động.

Thu nhập bình quân của gia đình có ảnh hưởng như thế nào đến quyết định việc làm của sinh viên? Phân tích tương quan chỉ ra rằng 100% phụ huynh thuộc nhóm thu nhập dưới 2 triệu đồng mỗi tháng định hướng con chọn công việc ổn định. Trong khi đó, ở nhóm thu nhập từ 5 đến dưới 10 triệu đồng mỗi tháng, có 23,5% phụ huynh khuyến khích con tìm việc có nhiều cơ hội phát triển.

Sinh viên hiện nay tiếp cận thông tin tuyển dụng qua những kênh truyền thông nào nhiều nhất? Mạng xã hội trực tuyến như LinkedIn hay Facebook là kênh tiếp cận thông tin việc làm phổ biến nhất với 29,9% sinh viên sử dụng. Kênh thông tin qua mạng lưới bạn bè thân thiết chiếm 16,6% và qua giảng viên chiếm 16,4%, trong khi hội chợ việc làm truyền thống chỉ chiếm 5,2%.

Kết luận

• Luận văn đã phân tích toàn diện thực trạng nhận thức và định hướng việc làm của 320 sinh viên năm 3 thuộc 8 khoa đào tạo tại Trường Đại học Ngân hàng Thành phố Hồ Chí Minh.
• Nghiên cứu chỉ rõ xu hướng hội nhập mạnh mẽ với 67,19% người học hướng tới khu vực tư nhân nước ngoài và 69,7% sinh viên quyết định đi làm ngay sau khi tốt nghiệp.
• Luận giải thành công cơ chế tác động đa chiều từ gia đình, nhà trường và năng lực cá nhân dựa trên Lý thuyết Sự lựa chọn hợp lý và Lý thuyết Hệ thống.
• Đóng góp nguồn dữ liệu thực nghiệm giá trị giúp nhà trường nâng cấp hoạt động cố vấn học tập và đổi mới chương trình đào tạo đáp ứng chuẩn đầu ra.
• Đề xuất hệ thống 4 nhóm giải pháp đồng bộ triển khai theo lộ trình 2019-2022 nhằm hạ tỷ lệ sinh viên chưa có định hướng việc làm xuống dưới mức 10%.

Công trình là tài liệu tham khảo khoa học hữu ích dành cho các nhà quản lý giáo dục, giảng viên và sinh viên khối ngành kinh tế. Bạn đọc quan tâm có thể áp dụng ngay các phát hiện thực chứng và mô hình khuyến nghị của luận văn để nâng cao hiệu quả công tác hướng nghiệp trong môi trường đại học.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN NGHIÊN CỨU ĐỊNH HƯỚNG VIỆC LÀM CỦA SINH VIÊN 1. Những khái niệm liên quan 1. Việc làm Đã có những khái niệm việc làm được đưa ra từ nhiều góc độ nghiên cứu khác nhau, vì vậy chưa có một định nghĩa chung, khát quát nhất về việc làm. Theo Tổ chức lao động quốc tế (ILO) thì khái niệm việc làm chỉ đề cập đến trong mối quan hệ với lực lượng lao động.

Khi đó, việc làm được phân thành hai loại: Có trả công (những người làm thuê, học việc…) và không được trả công nhưng vẫn có thu nhập (giới chủ làm kinh tế gia đình…). Vì vậy, việc làm được coi là hoạt động có ích mà không bị pháp luật ngăn cấm có thu nhập bằng tiền (hoặc bằng hiện vật). Những người có việc làm là những người làm một việc gì đó có được trả công, lợi nhuận, được thanh toán bằng tiền hoặc hiện vật, hoặc tham gia vào các hoạt động mang tính chất tự tạo việc làm vì lợi ích hay vì thu nhập của gia đình, không được nhận tiền công (hiện vật). Tại điều 9, chương II, Bộ Luật lao động của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam (năm 2012) đã ghi rõ: “Việc làm là hoạt động lao động tạo ra thu nhập mà không bị pháp luật ngăn cấm.

Hay như tác giả Nguyễn Thị Kim Phụng cho rằng: “Việc làm là những hoạt động lao động hợp pháp, mang tính nghề nghiệp và tương đối ổn định, tạo ra thu nhập hoặc có khả năng tạo ra thu nhập cho người thực hiện. 14 Như vậy, khái niệm việc làm có thể hiểu là hoạt động lao động của con người nhằm mục đích tạo ra thu nhập và hoạt động này không bị pháp luật ngăn cấm. Định hướng việc làm Các nhà tâm lý học Mỹ cho rằng: “Hướng nghiệp là một quá trình giúp cho cá nhân tìm hiểu nghề và những phẩm chất nhân cách của mình, trên cơ sở đó lựa chọn một nghề phù hợp. 25] Theo tác giả Đặng Danh Ánh: “Hướng nghiệp là một hoạt động của các tập thể sư phạm, của các cán bộ thuộc các cơ quan, nhà máy khác nhau được tiến hành giúp cho học sinh chọn nghề đúng đắn phù hợp với năng lực, hứng thú, thể lực và tâm lý của cá nhân, với nhu cầu nhân lực của xã hội.

Hướng nghiệp là một bộ phận cấu thành của quá trình giáo dục – học tập trong nhà trường. 26] “Bên cạnh đó, hướng nghiệp còn được hiểu là hệ thống biện pháp tác động xã hội (gia đình, nhà trường, xã hội) đến nhận thức, thái độ và hành vi lựa chọn nghề và trường đào tạo nghề của thanh niên. Kết quả là làm thay đổi nhận thức, thái độ và hành vi chọn nghề (chọn trường học) của đối tượng theo chiều hướng tạo ra sự phù hợp giữa sự lựa chọn của cá nhân với các yêu cầu của nghề được chọn, qua đó đảm bảo lợi ích tối đa của cá nhân và xã hội, khai thác và sử dụng triệt để khả năng, tiềm năng và ưu thế của cá nhân trong việc hành nghề trong suốt cuộc đời và đảm bảo sự khai thác hợp lý nguồn nhân lực trong sự phát triển kinh tế của xã hội. 27] Nói cách khác, “hướng nghiệp là quá trình giúp các cá nhân nhận biết về bản thân họ, giá trị và năng lực của họ và những yêu cầu của thế giới công việc để họ có quyết định chín chắn về nghề nghiệp mà học sẽ chọn.

Sinh viên Theo Từ điển Giáo dục học thì “Sinh viên” là người học của một cơ sở giáo dục cao đẳng, đại học. Có thể phân loại sinh viên đại học theo những phạm trù khác nhau. “Do nhu cầu thống kê, người ta có thể phân biệt sinh viên thông thường và sinh viên thuộc hệ thống giáo dục không chính quy (giáo dục thường xuyên) và có một hệ số quy đổi từ sinh viên không chính quy sang sinh viên chính quy. Lý thuyết nghiên cứu Có rất nhiều lý thuyết có thể áp dụng vào lý giải vấn đề này.

Tuy nhiên, trong phạm vi của luận văn này, tác giả khóa luận áp dụng lý thuyết sự lựa chọn hợp lý và lý thuyết hệ thống để luận giải cho vấn đề nghiên cứu của mình. Lý thuyết về sự lựa chọn hợp lý Friedman và Hechter đưa ra khái niệm “lựa chọn hợp lý”, trong đó nhấn mạnh vai trò của các cá nhân [19]. Nội dung của cá nhân là đạt đến những hành động, mục tiêu và động cơ thực hiện những giá trị. Trong quá trình này cá nhân đó đạt đến mục tiêu trong khi hành động.

Lý thuyết này đề cập đến khả năng thích ứng của con người trong việc lựa chọn cho mình một công việc nào đó phù hợp với khả năng của mình. Vấn đề quan trọng ở lý thuyết lựa chọn hợp lý này là đề cao vai trò của cá nhân. Khả năng đáp ứng và thích ứng các tác động bên ngoài. Những người nào có năng lực hơn thì khả năng thích ứng cao hơn.Homans, ông cho rằng chủ thể hành động luôn cân nhắc, tính toán kỹ lưỡng những loại hành động đang đặt trước mắt của chủ thể hành động [19].

Cá nhân so sánh tổng số phần thưởng liên quan đến quá trình hành động, tính toán khả năng thực tế về việc đạt tới phần thưởng và tính tới tính 16 chất thời thượng, tính chất thừa nhận của những giá trị xã hội, coi đó là những phần thưởng kích thích hành vi. Nếu những phần thưởng có giá trị vật chất cao nhưng đối với một người coi trọng giá trị đạo đức và tinh thần thì chưa chắc phần thưởng vật chất đó đã trở thành hợp lý trong quá trình lựa chọn. Do đó, khi sinh viên định hướng chọn một công việc phù hợp với truyền thống gia đình tuy mang lại thu nhập không cao nhưng họ xem đó là một công việc phù hợp với bản thân. Chính vì lý thuyết này đề cao vai trò của cá nhân, cho nên sự lựa chọn hợp lý của cá nhân này chưa hẳn đã hợp lý với cá nhân khác, điều quan trọng ở đây là công việc đó là sự lựa chọn hợp lý đối với cá nhân đã thực hiện lựa chọn.

Lý thuyết hệ thống Lý thuyết hệ thống nhấn mạnh rằng mỗi cá nhân là một cá thể sống trong một hệ thống phức tạp, đa dạng và chịu ảnh hưởng từ nhiều yếu tố khác nhau như gia đình, bạn bè, cộng đồng, bối cảnh chính trị, hoàn cảnh kinh tế xã hội, hệ thống giáo dục và nhiều thiết chế, yếu tố khác nữa. Sự ảnh hưởng của từng yếu tố chủ quan và khách quan đối với quyết định chọn nghề của mỗi người không như nhau vì nó còn tùy thuộc vào từng thời điểm, nhận thức, khả năng và phản ứng của mỗi người trước từng yếu tố. Tất cả những yếu tố này ảnh hưởng rất nhiều đến việc nhận thức, làm quen, học hỏi, quyết định lựa chọn và phát triển nghề nghiệp của mỗi cá nhân như một quá trình xã hội hóa. Cơ sở thực tiễn 1.

Tổng quan về hoạt động đào tạo của trường Đại học Ngân hàng Thành phố Hồ Chí Minh Trường Đại học Ngân hàng Thành phố Hồ Chí Minh là trường đại học với ngành đào tạo mũi nhọn là ngành tài chính – ngân hàng, cung cấp nguồn lực chất lượng cao cho các doanh nghiệp cũng như các ngân hàng trong và ngoài nhà nước. Trường hiện đóng trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh, là 17 trung tâm văn hóa – khoa học – kỹ thuật, có tầm quan trọng đặc biệt về nền kinh tế – chính trị của cả nước và cũng là nơi mà áp lực cạnh tranh giữa các trường đại học cùng khối ngành diễn ra rất gay gắt. Cùng với việc phát triển các chuyên ngành đào tạo mới, quy mô đào tạo của trường đã tăng lên nhanh chóng. Trường hiện đang cung cấp dịch vụ giáo dục đại học chính quy ở 07 ngành đào tạo gồm: Tài chính – Ngân hàng; Kế toán – Kiểm toán; Quản trị kinh doanh; Hệ thống thông tin quản lý; Ngôn ngữ Anh; Kinh tế quốc tế và Luật kinh tế.

Bên cạnh đó, người học có thể tham gia học cùng lúc hai ngành đào tạo tại Trường (học song ngành) nếu phù hợp với các quy định, quy chế đào tạo của Trường. Chương trình giáo dục đại học mà Trường cung cấp cho người học khối lượng 129 đơn vị tín chỉ, chưa kể các học phần Giáo dục thể chất (5 đơn vị tín chỉ) và Giáo dục quốc phòng (8 đơn vị tín chỉ), trong thời gian đào tạo 4 năm. Chương trình giáo dục đại học của Trường phát triển theo hướng cung cấp nền tảng nghề nghiệp chắc chắn cho người học với khối lượng đào tạo kiến thức – kỹ năng nghề nghiệp ngành và chuyên ngành chiếm tới 2/3 tổng tín chỉ được đào tạo. Hoạt động đào tạo của Trường được tổ chức đa dạng với các bậc, hệ đào tạo khác nhau.

Tính đến 31/12/2017, tổng số sinh viên của Nhà trường là 12.679, trong đó: Sinh viên đại học hệ chính quy: 10.290 Sinh viên đại học hệ không chính quy: 1.802 Học viên cao học: 483 Nghiên cứu sinh: 104 1. Tổng quan về hoạt động định hướng nghề nghiệp – việc làm của trường Đại học Ngân hàng Thành phố Hồ Chí Minh Trong những năm qua, Trường đại học Ngân hàng Thành phố Hồ Chí Minh đã có một số hình thức hướng nghiệp và tổ chức các hoạt động nhằm hỗ trợ, cung cấp thông tin về việc làm cho sinh viên, cụ thể: 18 Nhà trường tổ chức thường niên “Ngày hội việc làm BUH”, tại đây đã giúp tìm kiếm hàng nghìn đầu việc toàn thời gian và bán thời gian cho sinh viên. Ngày hội thu hút lên tới khoảng 50 đơn vị tham gia. Tổ chức các chuyên đề kỹ năng nghề nghiệp và Hội thảo tư vấn về các vấn đề tâm lý, sức khỏe sinh sản, tình yêu, lối sống trong sinh viên Trường.

Với rất nhiều sinh viên mới ra trường, phỏng vấn xin việc luôn là một thử thách nhiều áp lực bởi sự non nớt về kinh nghiệm và sự thiếu tự tin về một mặt nào đó. Với mong muốn tạo cơ hội cho các bạn sinh viên năm 3, 4 nói riêng và toàn thể sinh viên nói chung có cơ hội được tiếp xúc và gặp gỡ, trao đổi với các nhà tuyển dụng đến từ các ngân hàng lớn; từ đó học hỏi kinh nghiệm phỏng vấn và có cơ hội được tham gia phỏng vấn trực tiếp, chương trình được tổ chức nhằm giúp các bạn sinh viên định hướng các kiến thức kỹ năng cần thiết cho công việc tương lai và đặc biệt là kích thích sự tự rèn luyện trong sinh viên, định hình cái tôi cá nhân, qua đó giúp tạo dấu ấn riêng trong buổi phỏng vấn.