Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong xu thế toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế, các cơ sở giáo dục đại học đối mặt với sự cạnh tranh ngày càng gay gắt từ cả các trường trong nước lẫn các tổ chức giáo dục khu vực và quốc tế. Giáo dục đại học chịu sự chi phối nhất định của các quy luật thị trường, đòi hỏi các trường phải không ngừng nâng cao chất lượng dịch vụ đào tạo để duy trì lợi thế cạnh tranh. Nghiên cứu thực tiễn cho thấy các nguyên tắc và chiến lược quản trị doanh nghiệp hoàn toàn có thể ứng dụng hiệu quả trong môi trường giáo dục (Nadiri et al., 2009). Tại Việt Nam, sự đa dạng về đối tượng người học dẫn đến những kỳ vọng và cảm nhận khác nhau về chất lượng đào tạo. Trường Đại học Ngân hàng TP. Hồ Chí Minh (HUB) đang trong tiến trình quốc tế hóa, đổi mới toàn diện nhằm nâng cao chất lượng giảng viên, cơ sở vật chất và cung cấp nguồn nhân lực chất lượng cao cho ngành ngân hàng - tài chính. Việc đo lường chính xác cảm nhận và mức độ hài lòng của sinh viên là cơ sở thực tiễn để nhà trường điều chỉnh dịch vụ, đáp ứng tốt hơn nhu cầu người học.

Khóa luận được xây dựng nhằm giải quyết các mục tiêu và câu hỏi nghiên cứu cụ thể:

  • Mục tiêu tổng quát: Xác định các yếu tố của chất lượng dịch vụ đào tạo tác động đến sự hài lòng của sinh viên Trường Đại học Ngân hàng TP.HCM, từ đó đề xuất một số hàm ý quản trị giúp nâng cao sự hài lòng của sinh viên đối với chất lượng dịch vụ đào tạo của nhà trường.
  • Mục tiêu cụ thể:
    1. Xác định các yếu tố của chất lượng dịch vụ đào tạo của Trường Đại học Ngân hàng TP.HCM tác động đến sự hài lòng của sinh viên qua việc kiểm chứng các giả thuyết về những mối tương quan.
    2. Đo lường và đánh giá mức độ tác động của các yếu tố chất lượng dịch vụ đào tạo tác động đến sự hài lòng của sinh viên Trường Đại học Ngân hàng TP.HCM.
    3. Đề xuất các hàm ý quản trị nhằm nâng cao sự hài lòng của sinh viên Trường Đại học Ngân hàng TP.HCM về chất lượng dịch vụ đào tạo.
  • Câu hỏi nghiên cứu:
    1. Các yếu tố chất lượng dịch vụ đào tạo tác động như thế nào đến sự hài lòng của sinh viên Trường Đại học Ngân hàng TP.HCM?
    2. Mức độ tác động của các yếu tố chất lượng dịch vụ đào tạo đến sự hài lòng của sinh viên Trường Đại học Ngân hàng TP.HCM như thế nào?
    3. Những hàm ý quản trị nào được đưa ra nhằm nâng cao sự hài lòng của sinh viên Trường Đại học Ngân hàng TP.HCM đối với chất lượng dịch vụ đào tạo?

Về phạm vi và đối tượng nghiên cứu:

  • Đối tượng nghiên cứu: Các yếu tố của chất lượng dịch vụ đào tạo tác động đến sự hài lòng của sinh viên Trường Đại học Ngân hàng TP.HCM.
  • Đối tượng khảo sát: Sinh viên hệ chính quy đang theo học tại Trường Đại học Ngân hàng TP.HCM.
  • Phạm vi không gian: Trường Đại học Ngân hàng TP.HCM.
  • Phạm vi thời gian: Nghiên cứu được triển khai thu thập và xử lý dữ liệu từ tháng 09/2023 đến tháng 12/2023.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận tổng hợp hệ thống lý luận về chất lượng dịch vụ, chất lượng dịch vụ đào tạo và sự hài lòng của khách hàng thông qua các định nghĩa và mô hình kinh điển:

  • Chất lượng dịch vụ: Tiếp cận theo ISO 8402, mô hình so sánh khoảng cách giữa kỳ vọng và nhận thức của Parasuraman et al. (1988), và mức độ đáp ứng mong đợi của Kasper et al. (1999).
  • Chất lượng dịch vụ đào tạo: Khung đánh giá 5 khía cạnh của Phạm Thị Liên (2016) (vượt trội, hoàn hảo, phù hợp mục tiêu, đáng giá đồng tiền, sự chuyển đổi) và định nghĩa theo hiệu quả đạt mục tiêu của Green & Harvey (1993).
  • Sự hài lòng của sinh viên: Lý thuyết đánh giá trải nghiệm học tập của Kaldenberg et al. (1998), quan điểm xem sinh viên là khách hàng của Grossman (1999), lý thuyết so sánh kết quả nhận được với kỳ vọng của Kotler (2001), và quan niệm thái độ ngắn hạn của Elliott & Healy (2001).
  • Các mô hình lý thuyết nền tảng: Mô hình SERVQUAL (Parasuraman et al., 1985; 1988), mô hình SERVPERF (Cronin & Taylor, 1992), mô hình HEdPERF chuyên biệt cho giáo dục đại học gồm 5 thành phần (Firdaus Abdullah, 2005; Brochado, 2009), và mô hình chỉ số hài lòng khách hàng CSI (Fornell, 1992).

Tác giả đã tổng hợp 10 công trình nghiên cứu thực nghiệm trong và ngoài nước để làm căn cứ hình thành khung nghiên cứu:

STT Tác giả & Năm công bố Tên công trình Yếu tố tác động chính Phương pháp nghiên cứu sử dụng
1 Hứa Anh Vũ (2022) Các yếu tố ảnh hưởng đến sự hài lòng của sinh viên Khoa Kiến Trúc - Xây Dựng và Môi Trường về CLDV đào tạo tại Đại học Nam Cần Thơ Danh tiếng của trường, Chương trình đào tạo, Cơ sở vật chất, Hoạt động hỗ trợ sinh viên, Giảng viên, Hỗ trợ tài chính Bảng câu hỏi, Cronbach’s Alpha, EFA, Tương quan, Hồi quy tuyến tính, T-Test, ANOVA
2 Jihyun Si (2022) Các yếu tố chất lượng học tập trực tuyến quan trọng ảnh hưởng đến sự hài lòng của sinh viên tại một trường y Hàn Quốc Chất lượng hệ thống người học, Người hướng dẫn, Tương tác Khảo sát bảng hỏi, Thống kê mô tả, Cronbach’s Alpha, EFA
3 Trương Anh Tuấn (2022) Sự hài lòng của sinh viên đối với CLDV đào tạo trực tuyến của các trường đại học trên địa bàn TP.HCM Tương tác, Giảng viên và phương pháp giảng dạy, Quản lý và hỗ trợ đào tạo, Giáo trình và tài liệu học tập, Công nghệ, Chương trình đào tạo, Giao diện hệ thống Cronbach’s Alpha, EFA, Tương quan Pearson, Hồi quy bội
4 Augustine M. Kara, Edward Tanui & Jeremiah M. Kalai (2016) Chất lượng dịch vụ giáo dục và sự hài lòng của sinh viên tại các trường đại học công lập ở Kenya Cơ sở giảng dạy, Môi trường thư viện, Dịch vụ internet, Sách giáo khoa thư viện, Dịch vụ hành chính, Giảng viên, Thực hành giảng dạy, Độ tin cậy kỳ thi, Kết quả học tập, Dịch vụ phúc lợi Lấy mẫu phân tầng ngẫu nhiên, EFA
5 Phạm Thị Liên (2016) Chất lượng dịch vụ đào tạo và sự hài lòng của người học trường hợp Trường Đại học Kinh tế, ĐHQGHN Cơ sở vật chất, Khả năng phục vụ, Chương trình đào tạo, Giảng viên Thống kê mô tả, Cronbach’s Alpha, EFA, Hồi quy bội
6 Vasiliki G. Vrana, Sotirios G. Dimitriadis & George J. Karavasilis (2015) Đo lường chất lượng dịch vụ giáo dục sinh viên tại một trường đại học Hy Lạp Khía cạnh học thuật, Cơ sở vật chất, Chương trình đào tạo, Đội ngũ giảng viên, Dịch vụ hỗ trợ Khảo sát bảng hỏi, Cronbach’s Alpha, EFA, Tương quan, Hồi quy, Kiểm định sai biệt
7 Govand Anwar, Inji Shukur (2015) Tác động của các khía cạnh chất lượng dịch vụ đến sự hài lòng của sinh viên Tính hữu hình, Khả năng đáp ứng, Đảm bảo, Sự đồng cảm, Độ tin cậy Bảng câu hỏi, Thống kê mô tả, Cronbach’s Alpha, EFA
8 Nguyễn Thị Bảo Châu & Thái Thị Bích Châu (2013) Đánh giá mức độ hài lòng của sinh viên đối với chất lượng đào tạo của Khoa Kinh tế và QTKD - ĐH Cần Thơ Tác phong và năng lực của giảng viên, Cơ sở vật chất Phân tầng ngẫu nhiên, EFA
9 Sepideh Farahmandian, Hadi Minavand & Mona Afshardost (2013) Cảm nhận chất lượng dịch vụ và sự hài lòng của sinh viên trong giáo dục đại học Cơ sở vật chất, Dịch vụ tư vấn, Chương trình giảng dạy, Hỗ trợ tài chính và học phí Khảo sát bảng hỏi, Thống kê mô tả, Cronbach’s Alpha, EFA, Hồi quy, T-Test, ANOVA
10 Nguyễn Quốc Nghi, Nguyễn Thị Bảo Châu & Phạm Ngọc Giao (2012) Các yếu tố ảnh hưởng đến mức độ hài lòng của sinh viên đối với chất lượng đào tạo ngành du lịch ở ĐBSCL Mức độ tương tác với giảng viên, Kiến thức xã hội, Nâng cao kỹ năng ngoại ngữ, Điều kiện thực tập Thang đo, Cronbach’s Alpha, EFA, Hồi quy tuyến tính bội

Mô hình nghiên cứu đề xuất được kế thừa từ thang đo HEdPERF (Firdaus, 2005) và nghiên cứu của Phạm Thị Liên (2016), gồm 4 biến độc lập: (1) Cơ sở vật chất (CSVC), (2) Hoạt động hỗ trợ (HDHT), (3) Đội ngũ giảng viên (DNGV), (4) Chương trình đào tạo (CTDT) tác động trực tiếp cùng chiều lên biến phụ thuộc là Sự hài lòng của sinh viên (SHL).

Phương pháp nghiên cứu kết hợp hai giai đoạn:

  • Nghiên cứu định tính: Đánh giá tổng quan tài liệu, tham vấn ý kiến người hướng dẫn khoa học để điều chỉnh thang đo phù hợp với đặc thù của HUB, xây dựng bảng câu hỏi khảo sát sơ bộ.
  • Nghiên cứu định lượng: Phân phát bảng câu hỏi trực tuyến ngẫu nhiên theo thang đo Likert. Tổng số phiếu phát ra là 280, thu về 250 phiếu khảo sát hợp lệ từ sinh viên chính quy đang học tập tại HUB. Dữ liệu được làm sạch và phân tích bằng phần mềm SPSS 20.0 thông qua: Thống kê mô tả; Đánh giá độ tin cậy Cronbach’s Alpha; Phân tích nhân tố khám phá (EFA); Phân tích tương quan Pearson; Phân tích hồi quy tuyến tính bội; Kiểm định hiện tượng đa cộng tuyến (VIF); và kiểm định sai biệt nhân khẩu học (T-Test/ANOVA).

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Giới thiệu nghiên cứu

Chương mở đầu phân tích bối cảnh hội nhập quốc tế của giáo dục đại học Việt Nam, khẳng định sự cần thiết của việc nâng cao chất lượng dịch vụ đào tạo tại HUB. Tác giả xác lập hệ thống mục tiêu nghiên cứu (mục tiêu tổng quát và 3 mục tiêu cụ thể), 3 câu hỏi nghiên cứu, phạm vi nghiên cứu (sinh viên chính quy HUB, thời gian từ 09/2023 đến 12/2023) và tóm tắt bố cục 5 chương của khóa luận.

Chương 2: Cơ sở lý thuyết và mô hình nghiên cứu

Chương này tập trung hệ thống hóa cơ sở lý luận về chất lượng dịch vụ (ISO 8402, Parasuraman et al., 1988), chất lượng dịch vụ đào tạo (Phạm Thị Liên, 2016; Green & Harvey, 1993) và sự hài lòng của sinh viên (Kaldenberg et al., 1998; Kotler, 2001). Tác giả so sánh các mô hình đo lường SERVQUAL, SERVPERF, CSI và đi sâu phân tích thang đo HEdPERF của Firdaus (2005). Sau khi tổng hợp 10 công trình thực nghiệm liên quan, tác giả đề xuất mô hình nghiên cứu gồm 4 biến độc lập (Cơ sở vật chất, Hoạt động hỗ trợ, Đội ngũ giảng viên, Chương trình đào tạo) và xây dựng các giả thuyết nghiên cứu H1, H2, H3, H4 về tác động cùng chiều đến sự hài lòng của người học.

Chương 3: Phương pháp nghiên cứu

Chương 3 trình bày chi tiết quy trình nghiên cứu gồm giai đoạn định tính (hiệu chỉnh thang đo cùng người hướng dẫn) và giai đoạn định lượng chính thức. Tác giả thiết kế bảng câu hỏi cấu trúc theo thang đo Likert, xác định phương pháp chọn mẫu với quy mô phát ra 280 phiếu, thu về 250 mẫu hợp lệ. Chương này cũng thiết lập quy trình kiểm định thống kê trên phần mềm SPSS 20.0: kiểm tra hệ số Cronbach’s Alpha, phân tích nhân tố khám phá EFA (kiểm định KMO và Bartlett), ma trận tương quan, mô hình hồi quy tuyến tính bội, kiểm định đa cộng tuyến qua hệ số VIF và kiểm định sai biệt theo biến nhân khẩu học.

Chương 4: Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Chương 4 công bố kết quả xử lý dữ liệu từ 250 mẫu khảo sát. Các kiểm định độ tin cậy thang đo Cronbach’s Alpha và phân tích EFA cho cả biến độc lập lẫn biến phụ thuộc đều đạt yêu cầu thống kê, cho thấy các biến quan sát hội tụ chuẩn xác vào 4 nhóm nhân tố độc lập và 1 nhân tố phụ thuộc. Phân tích tương quan và hồi quy xác nhận cả 4 yếu tố (Cơ sở vật chất, Hoạt động hỗ trợ, Đội ngũ giảng viên, Chương trình đào tạo) đều có mối quan hệ tương quan và tác động tích cực đến sự hài lòng của sinh viên HUB. Kết quả thống kê mô tả cho thấy sinh viên có mức độ hài lòng cao nhất đối với Đội ngũ giảng viên và Chương trình đào tạo. Phân tích kiểm định sai biệt chỉ ra rằng không có sự khác biệt có ý nghĩa thống kê về mức độ hài lòng theo các yếu tố nhân khẩu học như giới tính, năm học hay ngành học.

Chương 5: Kết luận và hàm ý quản trị

Dựa trên kết quả định lượng, chương cuối tóm lược các phát hiện cốt lõi và đề xuất các nhóm hàm ý quản trị tương ứng với 4 thành phần chất lượng dịch vụ nhằm hỗ trợ lãnh đạo HUB nâng cao chất lượng đào tạo và độ hài lòng của sinh viên. Đồng thời, chương này chỉ ra các giới hạn của nghiên cứu về quy mô mẫu, không gian khảo sát và định hướng mở rộng cho các nghiên cứu tiếp theo.


Kết quả và đóng góp

Nghiên cứu mang lại các kết quả định lượng cụ thể dựa trên việc xử lý dữ liệu từ 250 sinh viên Trường Đại học Ngân hàng TP.HCM:

Chỉ số / Nội dung phân tích Kết quả thực nghiệm trong văn bản
Quy mô mẫu khảo sát 280 phiếu phát ra, 250 phiếu hợp lệ thu về
Công cụ phân tích Phần mềm SPSS phiên bản 20.0
Cấu trúc mô hình xác lập 4 biến độc lập (CSVC, HDHT, DNGV, CTDT) và 1 biến phụ thuộc (SHL)
Mối quan hệ giữa các biến Cả 4 khía cạnh đều có mối tương quan và tác động tích cực đến sự hài lòng của sinh viên
Yếu tố sinh viên đánh giá hài lòng cao nhất Đội ngũ giảng viên và Chương trình đào tạo
Kiểm định khác biệt nhân khẩu học Không có sự khác biệt về mức độ hài lòng xét theo giới tính, năm học và ngành học

Từ các phát hiện nghiên cứu, tác giả đề xuất 4 nhóm hàm ý quản trị cho lãnh đạo Trường Đại học Ngân hàng TP.HCM:

  1. Về Cơ sở vật chất: Cải thiện điều kiện phòng học, nâng cấp trang thiết bị giảng dạy, hệ thống chiếu sáng, vệ sinh và môi trường học tập tiện nghi nhằm tạo ấn tượng chuyên nghiệp và đáp ứng tốt nhu cầu học tập.
  2. Về Hoạt động hỗ trợ sinh viên: Nâng cao tính sẵn sàng, thuận tiện và thân thiện của bộ phận hành chính; đảm bảo sự công bằng, tôn trọng và bảo mật thông tin cá nhân của sinh viên trong quá trình tiếp nhận và xử lý yêu cầu.
  3. Về Chương trình đào tạo: Tiếp tục hoàn thiện tính đa dạng, linh hoạt và cập nhật thực tiễn của khung chương trình đào tạo, gắn kết đào tạo lý thuyết với yêu cầu nghề nghiệp trong lĩnh vực tài chính - ngân hàng.
  4. Về Đội ngũ giảng viên: Phát huy thế mạnh về trình độ chuyên môn, phương pháp sư phạm, tác phong giảng dạy và tăng cường kỹ năng tương tác, lắng nghe, hỗ trợ sinh viên trong quá trình học tập.

Khóa luận đóng góp nguồn dữ liệu thực nghiệm kiểm chứng thang đo HEdPERF và SERVQUAL trong bối cảnh cụ thể của một trường đại học khối ngành kinh tế - ngân hàng tại TP.HCM, cung cấp căn cứ dữ liệu khoa học giúp nhà trường hoạch định chính sách nâng cao chất lượng dịch vụ đào tạo.


Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

  • Hạn chế của nghiên cứu:
    • Phạm vi không gian nghiên cứu chỉ giới hạn trong phạm vi sinh viên chính quy tại Trường Đại học Ngân hàng TP.HCM, chưa mở rộng ra các hệ đào tạo khác hoặc các trường đại học lân cận.
    • Thời gian thực hiện nghiên cứu diễn ra trong khoảng thời gian ngắn (tháng 09/2023 - tháng 12/2023).
    • Quy mô mẫu dừng lại ở 250 quan sát và áp dụng phương pháp lấy mẫu ngẫu nhiên trực tuyến, tính đại diện có thể bị giới hạn nhất định.
    • Mô hình tập trung kiểm định 4 nhóm yếu tố cốt lõi, chưa tích hợp thêm các biến số khác như chi phí học phí, danh tiếng thương hiệu trường, hay cơ hội việc làm sau tốt nghiệp.
  • Hướng nghiên cứu tiếp theo:
    • Mở rộng phạm vi khảo sát sang các cơ sở giáo dục đại học khác trong cùng khối ngành kinh tế, tài chính và ngân hàng để nâng cao tính khái quát hóa của mô hình.
    • Gia tăng kích thước mẫu và kết hợp các kỹ thuật chọn mẫu phân tầng nhằm bao quát đầy đủ các khóa học và chương trình đào tạo khác nhau.
    • Bổ sung các yếu tố tiềm năng khác vào mô hình nghiên cứu như hình ảnh thương hiệu, dịch vụ chuyển đổi số, và các chính sách hỗ trợ tài chính cho sinh viên.

Giá trị tham khảo

Khóa luận là tài liệu tham khảo hữu ích cho:

  • Sinh viên và học viên chuyên ngành Quản trị kinh doanh, Quản trị dịch vụ, Quản trị chất lượng và Quản lý giáo dục trong việc tiếp cận phương pháp xây dựng mô hình nghiên cứu định lượng về chất lượng dịch vụ.
  • Người nghiên cứu đang thực hiện đề tài liên quan đến thang đo SERVQUAL, SERVPERF hoặc HEdPERF trong môi trường giáo dục đại học.
  • Phần đáng tham khảo nhất của văn bản là chương tổng quan lý thuyết với bảng tổng hợp 10 công trình nghiên cứu thực nghiệm trong và ngoài nước, cùng quy trình thiết kế thang đo và các bước kiểm định dữ liệu EFA, hồi quy trên phần mềm SPSS 20.0.

Câu hỏi thường gặp

1. Khóa luận sử dụng khung lý thuyết gốc nào để xây dựng mô hình đo lường chất lượng dịch vụ đào tạo?
Tác giả kế thừa và điều chỉnh từ mô hình thang đo HEdPERF của Firdaus (2005) kết hợp với nghiên cứu của Phạm Thị Liên (2016) để xác lập mô hình gồm 4 khía cạnh: Cơ sở vật chất, Hoạt động hỗ trợ, Đội ngũ giảng viên và Chương trình đào tạo.

2. Quy mô mẫu khảo sát và phần mềm xử lý dữ liệu của nghiên cứu là gì?
Nghiên cứu đã phát ra 280 phiếu khảo sát trực tuyến, thu về 250 mẫu trả lời hợp lệ từ sinh viên chính quy HUB và sử dụng phần mềm SPSS phiên bản 20.0 để thực hiện các phân tích thống kê.

3. Khóa luận gồm những biến độc lập và biến phụ thuộc nào?
Mô hình nghiên cứu bao gồm 4 biến độc lập là Cơ sở vật chất, Hoạt động hỗ trợ, Đội ngũ giảng viên, Chương trình đào tạo và 1 biến phụ thuộc là Sự hài lòng của sinh viên Trường Đại học Ngân hàng TP.HCM.

4. Kết quả nghiên cứu có cho thấy sự khác biệt về mức độ hài lòng giữa các nhóm sinh viên theo nhân khẩu học không?
Qua các kiểm định thống kê sai biệt, kết quả khẳng định không có sự khác biệt có ý nghĩa thống kê về mức độ hài lòng của sinh viên xét theo giới tính, năm học hay ngành học.

5. Khía cạnh nào của chất lượng dịch vụ đào tạo tại HUB được sinh viên đánh giá hài lòng cao nhất?
Kết quả phân tích thống kê mô tả chỉ ra rằng phần lớn sinh viên thể hiện mức độ hài lòng cao nhất đối với Đội ngũ giảng viên và Chương trình đào tạo do nhà trường cung cấp.


Kết luận

Khóa luận của tác giả Trần Thị Kiều Oanh đã hệ thống hóa cơ sở lý luận và kiểm định thực nghiệm thành công mô hình tác động của chất lượng dịch vụ đào tạo đến sự hài lòng của sinh viên tại Trường Đại học Ngân hàng TP.HCM. Dữ liệu phân tích từ 250 sinh viên qua phần mềm SPSS 20.0 xác nhận cả 4 yếu tố gồm Cơ sở vật chất, Hoạt động hỗ trợ, Đội ngũ giảng viên và Chương trình đào tạo đều có mối tương quan và tác động tích cực đến mức độ hài lòng của người học. Đây là công trình nghiên cứu định lượng chuẩn mực, cung cấp các hàm ý quản trị cụ thể và là tài liệu tham khảo giá trị cho các nghiên cứu đo lường chất lượng dịch vụ giáo dục đại học.