Mở đầu, Kết luận, Khuyến nghị, Danh mục tài liệu tham khảo luận văn được trình bày trong 3 chương: Chƣơng 1: Cơ sở lý luận về đảm bảo chất lượng quá trình dạy học trong giai đoạn hiện nay. Chƣơng 2: Thực trạng quản lý đảm bảo chất lượng quá trình dạy học tại công ty cổ phần phát triển giáo dục POMath trong giai đoạn hiện nay. Chƣơng 3: Biện pháp quản lý đảm bảo chất lượng quá trình dạy học tại công ty cổ phần phát triển giáo dục POMath trong giai đoạn hiện nay. 6 Chƣơng 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ ĐẢM BẢO CHẤT LƢỢNG QUÁ TRÌNH DẠY HỌC TRONG GIAI ĐOẠN HIỆN NAY 1.
Tổng quan nghiên cứu vấn đề 1. Các công trình nghiên cứu về đảm bảo chất lượng quá trình dạy học Mọi tổ chức muốn phát triển bền vững, các nhà hoạch định, quản lý cần phải quan tâm, chú trọng đến chất lượng sản phẩm, chất lượng hoạt động của tổ chức mình. Nhưng chất lượng không tự nhiên sinh ra, mà là kết quả tác động của hàng loạt yếu tố và quá trình có liên quan. Muốn đạt được chất lượng mong muốn với các mục tiêu đáp ứng đánh giá từ bên ngoài hay theo nhu cầu tự thân của một tổ chức, cần phải quản lý các yếu tố của quá trình này.
Toàn bộ hoạt động có kế hoạch và hệ thống, được tiến hành trong hệ thống quản lý đã được chứng minh là đủ mức cần thiết để tạo sự tin tưởng rằng đối tượng sẽ thỏa mãn đầy đủ các yêu cầu chất lượng được hiểu là hoạt động đảm bảo chất lượng. Có nhiều định nghĩa khác nhau của các chuyên gia về quản lý chất lượng, song cho dù đề cập đến khái niệm quản lý chất lượng từ góc độ nào, các nhà nghiên cứu cũng thống nhất ở một điểm chung đó là: Thiết lập chuẩn, đối chiếu thực trạng so với chuẩn và có các biện pháp nâng thực trạng ngang chuẩn. Đảm bảo chất lượng là một mô hình quản lý chất lượng ở mức cao hơn so với mô hình kiểm soát chất lượng. Mô hình quản lý này đã khắc phục được những hạn chế của mô hình quản lý trước đó là đưa hệ thống thiết kế vào quản lý chất lượng ngay từ đầu, nhấn mạnh tới đảm bảo chất lượng chứ không phải phát hiện và loại bỏ những sản phẩm không đáp ứng yêu cầu.
Do đó, BĐCL là chiến lược ngăn ngừa việc sản xuất ra những phế phẩm. Về BĐCL, ở nhiều nước phát triển trên thế giới và trong khu vực như 7 Hoa Kỳ, Canada, Nhật Bản, Hàn Quốc, Anh, Trung Quốc, Sing – ga – po từ lâu họ đã rất chú trọng đến quản lý đảm bảo chất lượng theo bộ chuẩn đánh giá chất lượng dạy và học của các nhà trường, được công bố rộng rãi và thế giới thừa nhận. Theo Bộ GD-ĐT (2008), “đảm bảo chất lượng là quá trình xảy ra trước, trong khi thực hiện; phòng ngừa sai phạm từ bước ban đầu; chất lượng được thiết kế ngay trong quá trình từ khâu đầu đến khâu cuối theo tiêu chuẩn “không sai hỏng”; trách nhiệm người lao động lớn hơn trách nhiệm của thanh tra viên, mặc dù thanh tra viên vẫn có vai trò nhất định trong đảm bảo chất lượng”. Đảm bảo chất lượng trong giáo dục được xác định như các hệ thống, chính sách, thủ tục, quy trình hành động và thái độ được xác định từ trước nhằm đạt được, duy trì, giám sát và củng cố chất lượng.
Cơ quan Đảm bảo chất lượng giáo dục Australia đã sử dụng khái niệm này. Có ba xu hướng cơ bản trong quản lý dạy học thường xuất hiện trong các nghiên cứu quốc tế, đó là: (1) “Quản lý dạy học và quản lý lớp học”, vì quản lý dạy học là một khái niệm liên quan tới hệ thống các khái niệm khác, như quản lý lớp học vì mọi hoạt động đều diễn ra trong phạm vi lớp hoặc ngoài giờ lên lớp nhưng có tính chất tương tự. Điều này cũng dẫn đến là các nghiên cứu về quản lý dạy học sẽ thường gắn với quản lý lớp học hoặc nếu tách độc lập thì vẫn có các yếu tố liên quan; (2) “Nghiên cứu quản lý dạy học còn được nhắc đến trong mối liên hệ với phong cách giảng dạy và phong cách học tập của học sinh”; và (3) “Nghiên cứu tập trung vào mối quan hệ giữa quản lý, lãnh đạo nhà trường và công việc dạy học của giáo viên”. Các xu hướng này được minh họa cụ thể bằng tóm tắt các nghiên cứu thể hiện sau đây.
(1) Nghiên cứu tiêu biểu về “xu hướng quản lý dạy học và quản lý lớp học của các tác giả Muhammad Abdul Malik, Dr. Ali Murtaza, Dr.Abdul 8 Majeed Khan, trong nghiên cứu “Vai trò của giáo viên trong quản lý tình huống dạy và học” - “Role of Teachers in Managing Teaching Learning Situation”- Interdisciplinary Journal of Contemporary Research in Business- September 2011, Vol 3, No 5”. Nghiên cứu này: Xem xét lại vai trò của giáo viên trong các tình huống dạy học; Đánh giá vai trò của giáo viên trong quản lý tính huống giảng dạy; Xác định các vấn đề liên quan đến tình huống dạy học mà giáo viên thường gặp phải; Đề xuất các giải pháp cho các vấn đề và tình huống liên quan đến việc quản lý dạy và học. Đối tượng nghiên cứu chủ yếu là giáo viên môn khoa học và học sinh học môn khoa học ở nhà trường thành phố Gujrat, Pakistan, với số lượng đến 180 học sinh và 100% giáo viên là giảng dạy môn khoa học.
Bên cạnh nghiên cứu bằng cách quan sát và thu thập dữ liệu, thì các tác giả cũng sử dụng bảng hỏi cho cả giáo viên và học sinh với nội dung tập trung vào các vấn đề: giáo viên dành thời gian cho giảng bài thế nào, sử dụng bảng biểu, ngôn ngữ giảng dạy, mức độ hài lòng với các giải thích khi sử dụng powerpoint,. Nghiên cứu này cũng chỉ ra mối quan tâm của giáo viên tập trung vào bối cảnh môn học, sự tương tác giữa các cá nhân, kiểm soát và kỷ luật lớp học, đặc biệt là cách truyền đạt thông tin. Để quản lý giảng dạy ngoài các yếu tố chuyên môn còn cần “…bảo đảm sự hợp tác, sự tham gia, can thiệp và liên quan của các thành viên trong cùng mục đích…” [33, tr. Khi đề cập đến mức độ quản lý lớp học để đảm bảo cho các hoạt động giảng dạy được diễn ra như kế hoạch, nghiên cứu cũng chỉ ra các vấn đề mà giáo viên phải kiểm soát như phân bổ thời gian, giám sát thời gian, các qui định của lớp học, tốc độ học của học sinh.
Hoặc cụ thể hơn là chức năng quản lý của giáo viên trong lớp học được thể hiện qua các khía cạnh: quản trị (định hướng, kiểm soát, quản lý…), quản lý nhân sự, lập kế hoạch, quản lý tài chính, kiểm soát- giám sát và hỗ trợ, quản lý và truyền đạt thông tin. Đặc biệt là mục tiêu 9 cao nhất của quản lý giảng dạy là giáo viên chịu trách nhiệm tạo ra và duy trì môi trường học tập tích cực kể cả trong và ngoài chương trình [33, 41]. Với xu hướng quản lý giảng dạy gắn với phong cách giảng dạy và phong cách học tập của học sinh, có các nghiên cứu tiêu biểu như trong nghiên cứu thực nghiệm về kết quả học tập của học sinh tương quan với cách giảng dạy chủ động hoặc bị động của giáo viên (Active versus passive teaching styles: an empirical study of student learning outcomes) của các tác giả Norbert Michel (Nicholls State University), John Cater (Nicholls State University), Otmar Varela (Nicholls State University) - Small Business Instutite® National Proceedings. Nghiên cứu này tập trung chỉ ra ý nghĩa của các nguyên tắc học tập và giảng dạy tích cực có thể đem lại thành tích học tập cao và nhận định rằng để có được những tác động tích cực đến học sinh thì quản lý hoạt động giảng dạy phải áp dụng các nguyên tắc tích cực khi thực hiện các hoạt động sư phạm trong lớp học, cụ thể qua bốn khía cạnh: bối cảnh học tập – tạo không khí cởi mở và thoải mái của lớp học), chuẩn bị bài (tư duy, kế hoạch bài học cụ thể, và sáng tạo trước mỗi giờ dạy), thể hiện trong khi giảng (thực hiện tốt nhất bài học theo kế hoạch), và nâng cao dần (tìm kiếm và sử dụng các ý kiến phản hồi).
Khi các yếu tố này được quản lý chặt chẽ hoặc được thực hiện thành thạo trong quá trình giảng dạy của giáo viên thì việc quản lý giảng dạy đã được thực hiện. Nghiên cứu này cũng chỉ ra, mặc dù các phương pháp giảng dạy tích cực được phát triển chi tiết nhằm thuận tiện hơn cho quản lý và nâng cao chất lượng giảng dạy, nhưng các nghiên cứu lý luận cho thấy tính hiệu quả chưa cao. Ngoài ra, từ các giả thuyết và nghiên cứu thực tiễn kiểm chứng của nghiên cứu này thể hiện trong kết quả định tính là phương pháp giảng dạy tích cực có ảnh hưởng tốt đến thành tích của học sinh và thuận lợi cho sự giám sát quá trình thực hiện của giáo viên [36, 38]. (3) Nghiên cứu tập trung vào mối quan hệ giữa quản lý, lãnh đạo nhà 10 trường và công việc dạy học của giáo viên, như trong công trình “Quản lý dạy và học -Managing teaching and learning” - Education (School Management and Leadership), Department of Education South Africa, 2008.
Trong đó chỉ ra quản lý dạy và học là chức năng quan trọng của lãnh đạo nhà trường, đó là tạo ra điều kiện và môi trường hỗ trợ tốt nhất cho việc dạy và học. Leithwood và các cộng sự (2006a) cho rằng yếu tố lãnh đạo có thể giải thích tới 5 hoặc 7% sự khác biệt trong thành tích học tập của học sinh: “…sự giám sát các tiêu chuẩn của dạy và học… đóng góp cho sự phát triển nhà trường; hay như Ali và Botha (2006) đưa ra những khuyến nghị cho vấn đề này là [30, 37]. Dành thời gian phân tích kết quả học tập Cùng xây dựng kế hoạch học tập với giáo viên Thiết lập việc giám sát giảng dạy Cam kết mục tiêu với giáo viên. Ngoài ra, nghiên cứu này còn chỉ ra người quản lý phải làm mẫu – sử dụng các ví dụ dẫn chứng; giám sát- phân tích và hành động căn cứ dữ liệu học tập của học sinh, hiểu những điều đang diễn ra trong lớp, quan sát lớp học để tìm ra những kỹ năng và chiến lượng giảng dạy hiệu quả; đối thoại – đối thoại nghề nghiệp, các cuộc gặp chính thức và không chính thức …(NCSL 2005: 38).