Kỹ Năng Sống Của Học Viên Các Học Viện, Trường Công An Nhân Dân

Luận án tiến sĩ phân tích kỹ năng sống của học viên các học viện trường công an nhân dân, xây dựng cơ sở lý luận, kiểm chứng thực nghiệm, đóng góp tri thức mới cho ngành.

• Tác giả: Nguyễn Thị Hiền
• Người hướng dẫn: GS. Nguyễn Ngọc Phú
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Tâm lý học
• Đề tài: Kỹ Năng Sống Của Học Viên Các Học Viện, Trường Công An Nhân Dân
• Loại tài liệu: luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Tổng Quan Kỹ Năng Sống Của Học Viên Công An Giới Thiệu

Kỹ năng sống đóng vai trò then chốt với học viên trường công an. Nó không chỉ là khả năng ứng xử mà còn là nền tảng để tự nhận thức, giao tiếp hiệu quả và giải quyết vấn đề. Trong môi trường đào tạo đặc thù, kỹ năng sống giúp học viên thích nghi, rèn luyện bản lĩnh và hoàn thiện nhân cách. Đào tạo kỹ năng mềm công an giúp học viên đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của xã hội và hội nhập quốc tế. Rèn luyện kỹ năng sống cho học viên công an là ưu tiên hàng đầu.

1.1. Tầm quan trọng của kỹ năng sống trong đào tạo công an

Kỹ năng sống không chỉ giúp học viên công an ứng phó với các tình huống nghiệp vụ mà còn là hành trang để họ trở thành những chiến sĩ công an gương mẫu, tận tụy. Giáo dục kỹ năng sống trong trường công an giúp học viên hiểu rõ vai trò và trách nhiệm của mình đối với xã hội. Vai trò kỹ năng sống với học viên công an thể hiện qua khả năng bảo vệ an ninh quốc gia và trật tự an toàn xã hội.

1.2. Đặc thù môi trường học tập và rèn luyện tại trường công an

Môi trường học tập và rèn luyện trong trường công an đòi hỏi học viên phải có tính kỷ luật cao, khả năng chịu đựng áp lực tốt và tinh thần đồng đội. Kỹ năng mềm quan trọng cho học viên công an như làm việc nhóm, giao tiếp và ứng phó với tình huống khẩn cấp là yếu tố then chốt để thành công trong môi trường này. Điều này ảnh hưởng lớn đến việc hình thành và phát triển đạo đức nghề nghiệp công an.

II. Thách Thức Kỹ Năng Sống Của Học Viên Công An Vấn Đề

Mặc dù được đào tạo bài bản, học viên công an vẫn đối mặt với nhiều thách thức về kỹ năng sống. Áp lực học tập, kỷ luật nghiêm ngặt và sự thay đổi nhanh chóng của xã hội đòi hỏi học viên phải liên tục trau dồi và hoàn thiện bản thân. Tình trạng vi phạm kỷ luật, ứng xử chưa phù hợp vẫn còn xảy ra, ảnh hưởng đến hình ảnh người chiến sĩ công an. Vì vậy, việc nâng cao kỹ năng sống cần thiết cho công việc công an là vô cùng quan trọng.

2.1. Thiếu hụt kỹ năng mềm và kỹ năng giao tiếp ứng xử

Một số học viên còn hạn chế về kỹ năng giao tiếp công an, kỹ năng làm việc nhóm công an và văn hóa ứng xử công an. Điều này gây khó khăn trong việc phối hợp công tác, giải quyết mâu thuẫn và xây dựng mối quan hệ tốt đẹp với đồng nghiệp và người dân. Kỹ năng thuyết phục đám đông cũng cần được chú trọng.

2.2. Áp lực học tập kỷ luật và nguy cơ stress sang chấn tâm lý

Môi trường đào tạo nghiêm ngặt có thể gây ra áp lực tâm lý lớn cho học viên. Thiếu kỹ năng tự kiểm soát cảm xúc và kỹ năng phục hồi sau sang chấn có thể dẫn đến căng thẳng, mệt mỏi và thậm chí là các vấn đề về sức khỏe tâm thần. Cần trang bị tâm lý học ứng dụng trong công an cho học viên.

2.3. Khó khăn trong việc ứng phó với các tình huống phức tạp

Học viên có thể gặp khó khăn trong việc xử lý tình huống giao thông, phòng chống tội phạm, trấn áp tội phạm hoặc bảo vệ hiện trường nếu không được trang bị đầy đủ kỹ năng nghiệp vụ công an và kỹ năng ứng phó tình huống khẩn cấp công an.

III. Giải Pháp Nâng Cao Kỹ Năng Sống Chương Trình Đào Tạo

Để giải quyết những thách thức trên, cần có một chương trình đào tạo kỹ năng sống toàn diện và hiệu quả. Chương trình này cần tập trung vào việc trang bị cho học viên những kiến thức, kỹ năng và thái độ cần thiết để ứng phó với các tình huống trong học tập, công việc và cuộc sống. Chương trình đào tạo kỹ năng sống trong trường công an cần được thiết kế khoa học và phù hợp với đặc thù của lực lượng công an.

3.1. Xây dựng chương trình đào tạo kỹ năng sống toàn diện

Chương trình cần bao gồm các nội dung về kỹ năng mềm công an, kỹ năng giao tiếp công an, kỹ năng làm việc nhóm công an, kỹ năng giải quyết vấn đề công an, kỹ năng tư duy phản biện công an và kỹ năng quản lý thời gian công an. Đồng thời, cần chú trọng đến kỹ năng tự vệ công an và kỹ năng sơ cứu công an.

3.2. Tích hợp kỹ năng sống vào các môn học nghiệp vụ

Kỹ năng sống không nên được dạy như một môn học riêng biệt mà cần được tích hợp vào các môn học nghiệp vụ. Điều này giúp học viên hiểu rõ hơn về tầm quan trọng của kỹ năng sống và biết cách vận dụng chúng vào thực tế công việc, ví dụ như kỹ năng điều tra công an và kỹ năng viết báo cáo công an.

3.3. Tạo môi trường thực hành và trải nghiệm kỹ năng sống

Cần tạo ra nhiều cơ hội để học viên thực hành và trải nghiệm kỹ năng sống thông qua các hoạt động ngoại khóa, câu lạc bộ, diễn đàn và các tình huống mô phỏng. Kỹ năng làm việc với cộng đồng cần được rèn luyện qua các hoạt động thực tế.

IV. Ứng Dụng Kỹ Năng Sống Trong Nghiệp Vụ Thực Tiễn Công An

Kỹ năng sống không chỉ quan trọng trong quá trình học tập mà còn vô cùng cần thiết trong công tác nghiệp vụ. Khả năng giao tiếp, ứng xử khéo léo, giải quyết vấn đề hiệu quả và làm việc nhóm tốt giúp người chiến sĩ công an hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao, bảo vệ an ninh trật tự và phục vụ nhân dân. Kỹ năng sử dụng vũ khí công an cũng cần đi đôi với kỹ năng tự kiểm soát cảm xúc để tránh những sai sót đáng tiếc.

4.1. Nâng cao hiệu quả giao tiếp vận động quần chúng

Kỹ năng giao tiếp tốt giúp người chiến sĩ công an dễ dàng tiếp cận, lắng nghe và thấu hiểu người dân. Điều này rất quan trọng trong công tác vận động quần chúng tham gia bảo vệ an ninh trật tự và xây dựng phong trào toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc.

4.2. Giải quyết các vụ việc mâu thuẫn một cách hòa bình

Kỹ năng giải quyết vấn đề hiệu quả giúp người chiến sĩ công an tìm ra các giải pháp hòa bình cho các vụ việc, mâu thuẫn trong cộng đồng. Điều này góp phần giữ vững ổn định xã hội và giảm thiểu nguy cơ bạo lực.

4.3. Ứng phó linh hoạt trong các tình huống khẩn cấp nguy hiểm

Kỹ năng ứng phó tình huống khẩn cấp giúp người chiến sĩ công an phản ứng nhanh chóng, chính xác và hiệu quả trong các tình huống nguy hiểm. Điều này có thể cứu sống tính mạng của bản thân, đồng đội và người dân.

V. Kết Quả Nghiên Cứu Kỹ Năng Sống Đánh Giá Học Viên Công An

Nghiên cứu thực tế về kỹ năng sống của học viên công an cho thấy một số điểm mạnh và điểm yếu cần được khắc phục. Học viên có ý thức cao về trách nhiệm và đạo đức nghề nghiệp, tuy nhiên, vẫn còn hạn chế về kỹ năng giao tiếp, làm việc nhóm và giải quyết vấn đề. Theo nghiên cứu từ ĐHQGHN năm 2018, cần tăng cường kỹ năng mềm công an để học viên phát triển toàn diện.

5.1. Thực trạng kỹ năng sống tự đánh giá của học viên

Học viên tự đánh giá cao về ý thức kỷ luật và tinh thần phục vụ nhân dân. Tuy nhiên, họ nhận thấy cần cải thiện kỹ năng giao tiếp, thuyết phục và giải quyết các tình huống phức tạp. Cần chú trọng kỹ năng tự đánh giá bản thân cho học viên.

5.2. So sánh đánh giá của học viên và giảng viên về kỹ năng sống

Giảng viên đánh giá cao về tinh thần học tập và rèn luyện của học viên. Tuy nhiên, họ cho rằng cần tăng cường các hoạt động thực hành và trải nghiệm để nâng cao kỹ năng mềm cho học viên, từ đó hình thành và củng cố đạo đức nghề nghiệp công an.

5.3. Phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến kỹ năng sống

Nghiên cứu chỉ ra rằng môi trường học tập, chương trình đào tạo và sự hỗ trợ từ giảng viên đóng vai trò quan trọng trong việc hình thành và phát triển kỹ năng sống của học viên. Cần chú trọng đến văn hóa ứng xử công an và pháp luật liên quan đến công an.

VI. Phát Triển Kỹ Năng Sống Công An Tương Lai Và Hướng Đi

Phát triển kỹ năng sống cho học viên công an là một quá trình liên tục và lâu dài. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa nhà trường, gia đình và xã hội để tạo ra một môi trường giáo dục toàn diện, giúp học viên phát triển toàn diện về nhân cách, trí tuệ và kỹ năng. Kỹ năng sử dụng công nghệ thông tin và kỹ năng bảo mật thông tin ngày càng trở nên quan trọng trong bối cảnh hiện nay.

6.1. Ứng dụng công nghệ thông tin trong đào tạo kỹ năng sống

Sử dụng các phần mềm mô phỏng, trò chơi trực tuyến và các nền tảng học tập trực tuyến để tạo ra môi trường thực hành và trải nghiệm kỹ năng sống hấp dẫn và hiệu quả. Kỹ năng giám sát và theo dõi cũng có thể được rèn luyện qua các công cụ công nghệ.

6.2. Tăng cường hợp tác giữa nhà trường gia đình và xã hội

Tổ chức các buổi nói chuyện chuyên đề, hội thảo và các hoạt động ngoại khóa với sự tham gia của gia đình và các chuyên gia để nâng cao nhận thức về tầm quan trọng của kỹ năng sống. Cần phát triển kỹ năng thu thập và phân tích thông tin cho học viên.

6.3. Đổi mới phương pháp đánh giá và công nhận kỹ năng sống

Sử dụng các phương pháp đánh giá đa dạng và toàn diện, bao gồm đánh giá năng lực thực tế, phỏng vấn và tự đánh giá, để công nhận và khuyến khích sự phát triển kỹ năng sống của học viên. Trang bị kỹ năng ngoại ngữ cho công an cũng là một yếu tố quan trọng.

Trích đoạn nội dung tài liệu

mở đầu đàm thoại, giai đoạn truyền đạt thông tin, giai đoạn lập luận, giai đoạn vô hiệu hoá ý kiến đối phƣơng, giai đoạn ra quyết định và kết thúc đàm thoại [53]. Ngoài ra, còn có hàng loạt các công trình nghiên cứu về kỹ năng giao tiếp nghề nghiệp nhƣ các công trình nghiên cứu của Mary Ellen Guffy và R. Rasbery về kỹ năng giao tiếp trong lĩnh vực kinh doanh thƣơng mại; D. Garofalo về kỹ năng giao tiếp của cảnh sát; Dennis P., Wexler và Bruce J.dan TIEU LUAN MOI download : [e-mail] nghiên cứu về kỹ năng giao tiếp của luật sƣ.

Nhìn chung, những công trình này đã chỉ ra những thiếu hụt các kỹ năng giao tiếp có thể dẫn đến thất bại trong các lĩnh vực mà họ nghiên cứu. Tổng quan các công trình nghiên cứu về kỹ năng ở nƣớc ngoài cho thấy, các nhà Tâm lý học đã rất quan tâm về vấn đề này. Các công trình nghiên cứu đã chỉ ra đƣợc khái niệm, đặc điểm, cấu trúc và các giai đoạn hình thành kỹ năng. Chúng tôi cho rằng, kỹ năng là vấn đề vô cùng quan trọng ảnh hƣởng đến hiệu quả hoạt động của con ngƣời.

Khi nghiên cứu vấn đề này, cần xem xét kỹ năng trên cả hai bình diện: biểu hiện và hình thành, có nhƣ vậy mới đảm bảo cho con ngƣời thích ứng đƣợc với đời sống xã hội và đảm bảo hiệu quả cho hoạt động của họ. Những nghiên cứu nói trên đã tạo cơ sở lý luận cho việc tiếp cận một cách đầy đủ, toàn diện về kỹ năng sống của học viên các Học viện, Trƣờng CAND. Trong nghiên cứu này, chúng tôi tiếp cận kỹ năng theo hƣớng kỹ năng là sự vận dụng tri thức vào các tình huống cụ thể để thực hiện có kết quả các hoạt động. Nghiên cứu về kỹ năng sống Trong xu thế hội nhập thế giới hiện nay, chúng ta muốn tồn tại và phát triển đƣợc đòi hỏi cá nhân phải nhanh chóng hòa nhập với cộng đồng.

Xã hội phát triển, một mặt đem đến cho con ngƣời những thuận lợi và cơ hội phát huy tiềm năng của bản thân, mặt khác cũng mang lại cho con ngƣời những khó khăn, thách thức đòi hỏi con ngƣời phải trang bị cho mình cả kiến thức và kỹ năng hành động cần thiết để giải quyết nó. Trong những kỹ năng hành động, kỹ năng sống có vai trò đặc biệt quan trọng và đƣợc nhiều nhà Tâm lý học và Giáo dục học quan tâm nghiên cứu. Khái quát các công trình nghiên cứu về kỹ năng sống ở nƣớc ngoài chúng tôi nhận thấy có hai hƣớng nghiên cứu chủ yếu sau: - Hướng nghiên cứu về kỹ năng sống trong lao động, việc làm và các ngành nghề cụ thể. Những nghiên cứu theo hƣớng này, có thể kể đến một số công trình và tác giả tiêu biểu nhƣ: Công trình nghiên cứu về kỹ năng lao động của ngƣời lao động Canada của Bộ phát triển Nguồn Nhân lực và Kỹ năng Canada (Human Resources and Skills Development Canada – HRSDC).

Trong nghiên cứu này đã đƣa ra danh sách những kỹ năng hành nghề cần thiết nhằm nâng cao năng lực ra quyết định và năng suất làm (LUAN.dan TIEU LUAN MOI download : [e-mail] việc của ngƣời lao động Canada. Những kỹ năng này bao gồm: kỹ năng giao tiếp; kỹ năng giải quyết vấn đề; kỹ năng tƣ duy và hành vi tích cực; kỹ năng thích ứng; kỹ năng làm việc với con ngƣời, kỹ năng nghiên cứu khoa học, công nghệ và toán [dẫn theo 31, tr.Covey với công trình “Seven habits of Highly Effective People” - Bảy thói quen của ngƣời thành đạt, đã chỉ ra từng bƣớc mà cá nhân phải đi để sống một cuộc đời trung thực, nhất quán, lƣơng thiện và xứng với nhân phẩm của bản thân. Theo tác giả, bảy thói quen mà cá nhân phải đi để thành đạt bao gồm: luôn chủ động; bắt đầu định hƣớng tƣơng lai; việc quan trọng làm trƣớc; lợi ngƣời - lợi ta; hiểu rồi đƣợc hiểu; cùng hiệp đồng; sự tƣơng hỗ lẫn nhau [59]. Năm 2002, Hội đồng Kinh doanh Úc và Phòng thƣơng mại và công nghiệp Úc với sự bảo trợ của Bộ Giáo dục, Đào tạo và Khoa học và Hội đồng giáo dục quốc gia Úc đã xuất bản cuốn “Kỹ năng hành nghề cho tương lai”.

Trong cuốn sách này, các tác giả đã chỉ ra những kỹ năng hành nghề mà ngƣời lao động phải có, những kỹ năng này bao gồm: kỹ năng giao tiếp; kỹ năng làm việc nhóm; kỹ năng giải quyết vấn đề; kỹ năng sáng tạo và mạo hiểm; kỹ năng lập kế hoạch và tổ chức công việc; kỹ năng quản lý bản thân; kỹ năng học tập; kỹ năng công nghệ [dẫn theo 31, tr. Nghiên cứu của Bộ Lao động Mỹ cùng Hiệp hội Đào tạo và Phát triển Mỹ về các kỹ năng cơ bản trong công việc. Trong nghiên cứu này, các tác giả đã chỉ ra 13 kỹ năng cơ bản cần thiết để thành công trong công việc nhƣ: kỹ năng học và tự học (Learning to learn); kỹ năng lắng nghe (Listening skills); kỹ năng thuyết trình (Oral communication skills); kỹ năng giải quyết vấn đề (Problem solving skills); kỹ năng tƣ duy sáng tạo (Creative thinking skills); kỹ năng quản lý bản thân và tinh thần tự tôn (Self esteem); kỹ năng đặt mục tiêu/tạo động lực làm việc (Goal setting/motivation skills); kỹ năng phát triển cá nhân và sự nghiệp (Personal and caree development skills); kỹ năng giao tiếp ứng xử và tạo lập quan hệ (Interpersonal skills); kỹ năng làm việc nhóm (Team work); kỹ năng đàm phán (Negotiation skills); kỹ năng tổ chức công việc (Organizational effectiveness); kỹ năng lãnh đạo bản thân (Leadership skills). Đồng thời, nghiên cứu cũng chỉ ra việc luyện tập có hƣớng dẫn, làm việc nhóm là con đƣờng hình thành kỹ năng sống.

Heathfield là một chuyên gia về nguồn nhân lực thuộc đại học (LUAN.dan TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Michigan - Hoa Kỳ. Bà và các cộng sự đã đƣa ra nhiều công trình nghiên cứu về kỹ năng sống của ngƣời lao động bao gồm cả thủ lĩnh và các nhân viên. Nhiều lời khuyên của bà vô cùng có giá trị với nhiều đối tƣợng khác nhau. Chẳng hạn, phải “luôn nhớ mình là ngƣời lớn” để có cách cƣ xử cho đúng; “phải tự nhận biết các năng lực ẩn dụ trong chính mình” để còn tìm cách thực hiện trong cuộc sống và nếu chẳng may có sự thất bại nào đó thì hãy cứ vui lên và “hãy nhớ rằng thất bại luôn luôn là một phần của thành công” [88].

[85] đã liệt kê một số kỹ năng cần thiết đối với sinh viên và học viên cao học gồm các kỹ năng: giao tiếp, giải quyết vấn đề, đàm phán, sáng tạo, tƣ duy, tổ chức phê phán, quản lý thời gian,. tác giả cũng cho rằng để hình thành, phát triển kỹ năng cho sinh viên cần thông qua các khóa đào tạo, đồng thời cá nhân cũng tự rèn luyện đƣợc kỹ năng dựa trên các tài liệu hƣớng dẫn và tích cực tham gia các hoạt động xã hội và câu lạc bộ. Trong cuốn “Kỹ năng mềm giúp tăng khả năng làm việc: Kết nối giảng đƣờng đại học với doanh nghiệp”. [77] đƣa ra các kỹ năng mà mỗi cá nhân cần phải có để đáp ứng với công việc.

Trong đó, chủ đạo là kỹ năng giao tiếp, ngoài ra còn có các kỹ năng khác và cách rèn luyện để hình thành, phát triển các kỹ năng này.IN Europe - Training On Professional for Worker In Nations of Europe” [76], tác giả González D. và các cộng sự đã đề ra nhiều loại kỹ năng nghề nghiệp cần đào tạo cho ngƣời lao động tại các nƣớc châu Âu, trong đó tập trung thành 4 nhóm: lãnh đạo (tầm nhìn, phƣơng hƣớng và giải quyết mâu thuẫn), quản lý (hoạch định và quản lý nguồn nhân lực, làm việc nhóm, phát triển con ngƣời.), thể hiện bản thân (kỹ năng giao tiếp, thuyết trình, đàm phán), tự quản lý bản thân (tự nhận thức, thích ứng, quản lý thời gian, lắng nghe. Trong đó cũng cung cấp cách dạy các tài liệu một cách chi tiết để các nhà giáo dục có thể tham khảo trong quá trình đào tạo và phát triển các kỹ năng. Nhìn chung, các nƣớc trên đã quan tâm đến việc hình thành các kỹ năng cần thiết cho ngƣời lao động, giúp họ có khả năng làm việc tốt và nâng cao chất lƣợng cuộc sống.

Tuy nhiên, nếu chỉ quan tâm đến việc phát triển kỹ năng sống cơ bản cho ngƣời lao động thì chƣa đủ mà cần quan tâm đến việc phát triển kỹ năng sống cho các lứa tuổi khác (LUAN.dan TIEU LUAN MOI download : [e-mail] nhau, trong đó lứa tuổi sinh viên là lứa tuổi chuẩn bị trở thành những ngƣời lao động chất lƣợng cao mới là vấn đề quan trọng. - Hướng nghiên cứu kỹ năng sống hướng vào giáo dục sức khỏe, hành vi, cách ứng xử của con người trong xã hội. Những công trình và những tác giả tiêu biểu nghiên cứu về kỹ năng sống theo hƣớng này có thể kể đến nhƣ: Nhà Tâm lý học giáo dục ngƣời Mỹ Diane Tillman (2000) nghiên cứu về Những giá trị sống cho tuổi trẻ. Trong công trình nghiên cứu của mình, tác giả đã chỉ ra 12 giá trị cơ bản cần giáo dục cho tuổi trẻ, những giá trị đó là: hòa bình; tôn trọng; yêu thƣơng; khoan dung; trung thực; khiêm tốn; hợp tác; hạnh phúc; trách nhiệm; giản dị; tự do; đoàn kết [16].

Nhƣ vậy, theo tác giả nền tảng các giá trị sống là cơ sở để hình thành kỹ năng sống của con ngƣời. Trong khi đó, nhóm tác giả Elizabeth Dunn & J. Gordon Arbuckle (2003) khi nghiên cứu về kỹ năng sống của trẻ em có cha mẹ phạm tội đã chỉ ra những thiếu hụt về kỹ năng sống của những đứa trẻ trong các gia đình có hoàn cảnh nhƣ vậy. Nghiên cứu đã phân tích và đề cập đến bảy kỹ năng sống cơ bản mà con ngƣời cần phải có nhƣ: kỹ năng học tập, kỹ năng giao tiếp, kỹ năng đặt mục tiêu, kỹ năng giải quyết vấn đề, kỹ năng tự nhận thức bản thân, kỹ năng ra quyết định và kỹ năng xã hội [75].

Khi nghiên cứu về kỹ năng sống của giới trẻ, nhóm tác giả Scott Murray T. và Yvan Clermont (2005) đã quan tâm đến việc đo lƣờng và đánh giá về kỹ năng đọc, viết và kỹ năng sống của giới trẻ. Đồng thời, các tác giả còn phân biệt sự khác nhau giữa kỹ năng sống và kỹ năng cần thiết của con ngƣời. Trong nghiên cứu này, các tác giả cũng đề xuất những hƣớng phát triển kỹ năng sống và kỹ năng thông thƣờng trong cuộc sống trƣớc những tác động xã hội, trong việc thiết lập các mối quan hệ, làm việc nhóm và tìm kiếm thông tin.

Một trong những hƣớng căn bản để hình thành kỹ năng sống mà các tác giả đề cập đó là luyện tập [86].