chương I, trước khi trả lời câu hỏi nghiên cứu mà chúng tôi đã dat ra thi chúng tôi sẽ tập trung nghiên cứu những cơ sở lý luận bằng phương pháp nghiên cứu lý luận về quy trình tô chức theo mô hình lớp học dao ngược, các nguyên tắc va quy trình xây dựng và thiết kế video tương tác mang lại hiệu quả trong việc học tập của HS. Những nên tảng này làm cơ sở để xây dựng các hoạt động dạy học theo mô hình lớp học đảo ngược va hoạt động dạy học trong video tương tác dé triển khai bài hoc Khái niệm đạo ham trong chương II. Thang đo Bloom Từ lâu thang tư duy Bloom hay còn gọi là tháp tư duy Bloom được cho là công cụ nên tảng dé xây dựng mục tiêu va hệ thống hóa các câu hỏi. các bài tập dé kiểm tra, đồng thời đánh giá kết quả học tập đối với người học.
Hiện tại thang tư duy Bloom được phô biến rất rộng rãi trong giáo dục và được sử dụng đề giúp GV có thé kiểm tra sắp xếp câu hỏi theo các mức độ khác nhau. Thang đo nhận thức Bloom Năm 1956, Benjamin Bloom — nha tâm ly giáo dục người Mỹ đã cùng một số cộng sự đã xây đựng nên một thước đo phân loại các mức độ của mục tiêu giáo dục. Đối với Bloom, trong công trình nghiên cứu của minh, ông rất coi trọng và đề cao van dé đánh giá chất lượng của người học. Việc đánh giá giúp xác định các lĩnh vực mà HS cần được hỗ trợ thêm và sau đó họ sẽ được thực hiện các hoạt động bồ trợ, nhằm sửa dé nâng cao khả năng nắm vững kiến thức của họ.
Bên cạnh đó, trong những năm 1990, Lorin Anderson, một trong những học trỏ ưu tủ của Bloom đã lãnh đạo một nhóm gòm các nha tâm lý học nhận thức, các nha lý luận về chương trình giảng day và các nhà nghiên cứu giảng day cũng như các chuyên gia kiểm tra và đánh giá đã xuất bản ban sửa đổi Phân loại của Bloom vào năm 2001 với tiêu dé Phân loại cho việc dạy, học và đánh gia (A Taxonomy for Teaching, Learning and Assessment). Người ta gọi thang đo do Lorin Anderson phát triển dựa trên nền tảng của Bloom là thang đo Bloom Cải tiến (Revised Bloom’s Taxonomy) và được áp dụng phô biến trong đánh giá các cấp độ tư duy nhận thức của người học (Dung, N. 13 Trong đó thang đo về nhận thức giữ vai trò quan trọng trong việc xây dựng mục tiêu đạy học và cũng là cơ sở đẻ thiết lập hệ thống câu hỏi kiểm tra đánh giá hiệu quả học tập của HS. Cách phân loại của Lorin Anderson cụ thé thé như sau (Anderson, L.
(2001)): 1956) (2001) Thang đo nguyên thủy Thang do Bloom cai tiến Tu duymức độ coo Tuduymức độ thớp Đơn giản Hình 1. Thang do Bloom 1956 và năm 2001 ¢ Ghi nhớ (Remember): là khả năng khôi phục, ghi nhận và nhớ lại kiến thức có liên quan. Hay nói cách khác, ghi nhớ là khi người học có thé nhắc lại các thông tin, kiến thức đã học. ¢ Hiểu (Understand): là kha năng diễn đạt ý nghĩa của thông điệp bằng miệng, văn ban hay hình ảnh.
Hiểu không chi đơn thuần là nhắc lại một thông điệp nao đó. Chúng ta cần thé hiện sự hiểu biết của mình thông qua diễn giải, nêu gương, phân loại. tóm tắt, suy luận, so sánh và giải thích. Qua những gì GV đã giảng day, HS có thé tiếp thu được kiến thức hoặc một số van đẻ, đồng thời có thê hiểu sâu sắc về một số khái niệm, thuật ngữ.
hoặc hiểu được mối quan hệ giữa những kiến thức minh vừa được học. e Ap dụng (Apply): là khả năng vận dụng các thông tin, kiến thức đã học vào một tỉnh hudng hay một thi nghiệm cu thé nào đó. Mục tiêu ở mức độ này là HS có thê sử dụng hoặc áp dụng những gì GV đã giảng dạy vào trong các vấn đề thực tế. Việc vận dụng ở đây không đòi hỏi HS phải cụ thể hóa hay phát triển sự trừu tượng mà chỉ cần ứng dụng những gì mình biết bài bài giảng của GV.
14 ¢ Phân tích (Analyze): là khả năng chia thông tin, kiến thức thành các phần nhỏ, sau đó xác định cách các phần nhỏ đó liên quan với nhau và với một cau trúc hoặc mục đích tông thé. Nói cách khác, khả năng phân tích là có thé dùng dé khám phá một số khái niệm, thuật ngữ một cách chỉ tiết và tường tận hơn, từ đó có thé giúp HS hiểu sâu hơn hoặc có thé tự rút ra được những kết luận vẻ một số khía cạnh của vấn để mà mình đã phân tích được. Đề thực hiện được mức độ này, đòi hoi HS phải đạt thật tốt được mức độ Hiểu, có thé hiểu được thêm một số khía cạnh của van dé, có thé kết nỗi hoặc liên kết các mạch kiến thức với nhau từ đó có thẻ thuận tiện hướng đến quá trình phân tích, đồng thời cũng có thê đưa ra những kết luận chính xác và rõ rang hơn cho phân tích của mình về van dé hoặc khái niệm. se - Đánh giá (Evaluate): là dựa trên các tiêu chí, tiêu chuẩn thông qua việc kiểm tra và phê bình dé đưa ra một phán quyết, nhận định về một van de.
« _ Sáng tạo (Create): Đây la cap độ cao nhất của thang do Bloom. Sáng tạo là khả năng ghép các kiến thức. thông tin đã có lại với nhau dé tạo thành một cau trúc hay định lý mới. Tiêu chuẩn đặt câu hỏi theo thang do Bloom Trong lĩnh vực giáo dục, thang cấp độ tư duy có thể được xem là một công cụ nên tang dé từ đó xây dựng và sắp xếp các mục tiêu giáo duc, xây dựng các chương trình, quy trình giáo dục va đào tao, xây dựng hệ thong hóa câu hỏi va bai tập dùng dé kiểm tra, đánh giá trong quá trình học tập.
Dé các dé kiểm tra hay các câu hỏi đánh giá kết quả học tập của HS đạt được hiệu qua thì các phát biêu về mục tiêu phải được điển đạt đôi với người học. Các chuyên gia trắc nghiệm đã đưa ra dé nghị cho GV khi soạn mục tiêu cho các dé kiểm tra hay bộ câu hỏi, điều đầu tiên nên sử dụng những động từ hành động cụ thé dé xác định rõ những gì HS có thê làm được vào cuỗi giai đoạn học tập (Châu, T. Thông qua nghiên cứu ở nhiều tai liệu, bài báo và tham khảo khung xây dựng câu hỏi của Nguyễn Thị Hạnh (2020), Shorser, L. (1999), chúng tôi đưa ra một bảng xây dựng cách đặt câu hỏi dựa theo Thang đo nhận thức Bloom: 15 Bang 1.
Cách đặt câu hỏi dựa theo Thang do nhận thức Bloom Cách tiên hành (Khi đưa ra câu hoi, GV Mức độ Mục tiêu Tác dụng đối với HS có thể sử dụng các cụm từ hỏi nhw: .) Kiểm tra trí nhớ của Giúp người học nhớ lại Cái gi, Ở đâu, The nao, người học về các dữ hoặc tái hiện lại những Khi nao, Hay dinh nghia, Nhớ kiện, số liệu, các định kiến thức mình đã học, Hãy nêu, Hãy mô ta.? nghĩa, quy tắc, khái những van dé mình đã niệm. biết, đã trải qua. Kiém tra kha năng chi ra Người học có khả năng Tại sao, Vì sao, Hãy so ý nghĩa hoặc đưa ra môi diễn đạt bằng lời nói, sánh, Hãy liên hệ, Hãy liên hệ giữa các thông nêu ra được các yếu tô tính, Hãy phân biệt .? Hiéu tin, kết nói các dit liệu, cơ bản hoặc so sánh, số liệu, tính chất hoặc liên hệ được các yếu tố khái niệm mà người học cơ bản trong bải học. Kiểm tra khả năng vận Người học hiểu sâu Làm thê nào, Có cách giải dụng những kiến thức hơn nội dung kiến quyết nào, Hãy tìm ra đã học, đã biết, đã trải thức, về các khía cạnh phương pháp, Hãy tính, qua (các khái niệm, tính khác nhau của một Hãy áp dụng.? chất, quy tắc, phương khái niệm, thuật ngữ pháp.) vào giải quyết hay một van đẻ, biết dung các bài toán hoặc các cách lựa chọn phương van dé trong thực tiễn.
pháp hoặc cách thức phù hợp đẻ giải quyết các bài toán hoặc tinh huồng thực tế. Phan Kiểm tra khả năng phân Người học có thê suy Tại sao, Vi sao, Em có tich tích nội dung hay một nghĩ và hieu sâu hơn nhận xét gì, Hãy chứng 16 van dé của người học, từ về kiên thức, có kha minh, Hay so sanh, Hay đó đi đến một số kết năng tự tìm ra các môi phan tich, Hay néu.? luận hay luận điểm vẻ liên hệ giữa các khái các khía cạnh khác nhau niệm, thuật ngữ hoặc của vấn đề hay khái mỗi liên kết giữa các niệm khía cạnh trong một l4 x van đề. Kiém tra kha nang đóng Thúc day người hoc Em hãy đánh giá, Em hãy gop ¥ kién va sw phan phái tìm tòi nhiều nhận xét, Em có. Vì sao? đoán của HS trong việc mang trí thức, rẻn nhận định, đánh gia một luyện khả nang phản khái niệm.
một vấn dé biện. tư duy logic, tư Danh trong một tình hudng duy phê phán và hình hoặc hiện tượng cụ thê thành năng lực tự học, dựa trên các tiêu chí đã tự đánh giá cho HS. được hình thành trong quá trình tiếp thu kiến thức. Khuyến khích người HS phát triên trí tưởng Có cách làm (hướng khắc học đưa ra những cái tượng va tư duy logic, phục hướng giải quyếU mới, những cách làm kĩ năng giải quyết vấn nào.” Nếu em là.
em sẽ mới, cách giải quyết các đẻ, hình thành năng thực hiện như thé nào? Sang van dé trong thực tiễn. lực sáng tạo và hình tao Qua đó thể hiện những thành thành thói quen ước mơ, nguyện vọng, thích tìm tòi tạo ra cái mong muon thay đôi và mới. phat trién của HS. Các câu hỏi ở cap độ nhận thức thâp hay cao con tùy thuộc vào các van đề, tinh huông và nội dung kiên thức, tùy vào mức độ nhận thức mà có thê là kiên thức mới hoặc kiến thức đã được hình thành.
Hệ thống câu hỏi này cần được xây dựng dựa trên vốn kiến thức, kinh nghiệm mà HS đã được tích lũy; từ đó, HS có thẻ chiếm lĩnh tri thức một 17 cách chủ động, sáng tạo, đảm bảo việc hiểu sâu kiến thức và đạt được mục tiêu dé ra của bai học. Đây la cơ sở dùng dé đặt các câu hỏi tương tác trong những video bài giảng chúng tôi dé xuất ở chương II. Mô hình lớp học đảo ngược 1.