Chương 1: Tổng quan về van đề nghiên cứu Ở chương nảy, chúng tôi tập trung xác định cơ sở lí thuyết của đẻ tài. làm rõ một số van đề về khái niệm, cấu trúc, vai trò của CDHT. Ngoài ra, khóa luận cũng trình bày một số lý thuyết về van dé chuyên thé, một số công trình nghiên cửu về chuyền thé tác phẩm văn học và day học tác pham chuyên thé trên thé giới và ở Việt Nam. Đồng thời, chỉ ra một số vấn dé liên quan đến việc dạy học CDHT “Tìm hiểu về một tác phẩm nghệ thuật chuyên thé từ văn học”.
Cuối cùng, chương | trình bay một số yếu tố tác động đến việc xây dựng CDHT “Tim hiểu về một tác phẩm nghệ thuật chuyên thé từ van học cũng như vai trò của CD đổi với HS trong quá trình học tập môn Ngữ văn. Chương 2: Cơ sở thực tiễn của việc xây dựng chuyên đề học tập “Tìm hiểu về một tác phẩm nghệ thuật chuyển thé từ văn hoc” Trong chương này, khóa luận đã tiễn hành kháo sát, nghiên cứu một số tài liệu có liên quan đề làm cơ sở thực tế trong việc xác định quy trình xây dựng CĐHT “Tìm hiểu về một tác phẩm nghệ thuật chuyên thé từ văn học” dé đưa vào giảng day cho HS ở lớp 12. Hai nhóm tài liệu được khảo sát g6m (1) Công văn 3280 va Công văn 4040 do Bộ GD và ĐT ban hành việc hướng dẫn GV xây đựng nội dung day học môn Ngữ văn trong tình hình mới của xã hội; (2) Ba quyền sách “Chuyén đề học tập Ngữ văn 10” của ba bộ sách Cánh Diéu, Kết nổi tri thức với cuộc sống và Chân trời sáng tạo. Ngoài ra, chúng tôi cũng tiền hành khảo sát ý kiến thực tế từ các GV đang giảng dạy tại các trường THPT trên địa bàn TP.HCM dé thu thập thêm, thông tin, ý kiến, tạo cơ sở vững chắc cho việc xác định quy trình xây dựng CDHT “Tim hiểu về một tác phẩm nghệ thuật chuyên thé từ văn học” ở chương 3.
Chương 3: Quy trình xây dựng chuyên đề học tập “Tìm hiểu về một tác phầm nghệ thuật chuyền thé từ văn học” và minh họa tương ứng Trong chương nảy, khóa luận đã trình bay quy trình xây dựng CDHT “Tim hiểu về một tác phẩm nghệ thuật chuyền thê từ văn hoe”. Thêm vào đó là minh họa tương ứng với quy trình xây dựng mà khóa luận đã thực hiện trong chương này sẽ trở thành một nguồn tài liệu tham khảo vô cùng quan trọng hỗ trợ GV ở cấp THPT trong việc xây dựng, tô chức các hoạt động học tập cho HS trong quá trình tiếp cận với CĐHT. 6 CHUONG 1: TONG QUAN VE VAN DE NGHIÊN CUU 1. Khái quát về chuyên đề học tập 1.
Khái niệm về chuyên đề học tập Trước khi CT Ngữ văn được Bộ GD và ĐT ban hành năm 2018 thì khái niệm về CDHT cũng đã xuất hiện và được sử dụng tương đổi phô biến. Một số nhà nghiên cứu, chuyên gia trong lĩnh vực GD cũng đã bảy tỏ quan niệm của mình về CDHT trong những công trình nghiên cứu khoa học. Mặc dù có nhiều quan niệm khác nhau về CĐHT nhưng giữa các nhà nghiên cứu vẫn có những điềm chung nhất định, thể hiện tương đối cụ thé vẻ tinh thần của CDHT. Theo Từ điển tiếng Việt của Hoàng Phê, CD chính là những “van đề chuyên môn được nghiên cứu riêng ”', có nghĩa là nội dung trong CD mang tính chất chuyên sâu và được nghiên cứu một cách độc lap, riêng biệt.
Về cơ bản, một CDHT phải mang tính “hoàn chỉnh” và tính “chuyên sâu” (chuyên môn) về một phạm vi kiến thức của một hay một vài môn học có môi liên hệ nhất định. Các nhà nghiên cứu Nguyễn Văn Thái Bình, Nguyễn Tiên Trung và Nguyễn Mạnh Tuan đã cho rằng CDHT chính là “một kế hoạch tổng thể các hoạt động dạy và học trong một thời gian xác định, trong đó có các mực tiêu học tập, phạm vi và mite độ nội dung day học, các phương pháp và hình thức tổ chức day học và cách thức đánh giả kết quả học tập. ”° Theo Tài liệu tap huấn Hướng dan giáo viên xây dựng chuyên dé dạy học môn Ngữ € văn lớpp 10 chương 8 trình GDTX cấp P THPT (2016), thì CDHT được hiéu là “tập hợp các don vị kiên thức gan nhau hoặc liên quan đến nhau trong một môn ' Hoàng Phê. Từ điển tiếng Việt NXB Hồng Đức, tr.235, : Nguyễn Văn Thái Bình, Nguyễn Tiên Trung và Nguyễn Mạnh Tuan (2016).
Một số van dé vẻ chương trình, phát triển chương trình và phát triển chương trình lớp hoc thông qua việc thiết kể chuyên dé day học. Tap ehf Giáo due, Hà Nội: Bộ giáo dục va đảo tao, 284 (2), 38 - 41. hoặc các môn khác nhau được xây dựng thành một đơn vị kiến thức (irơng đối hoàn chỉnh, tương doi độc lập có gợi ý cách thức tô chức các hoạt động day học ”°. Theo quan điểm của tác giá người Anh — Cameron, L trong bài viết Theme- based teaching and learning (2001) đăng trên tạp chí của trường Đại học Cambridge (Cambridge University Press) thì CDHT được gọi là “theme-based teaching and learning” và được định nghĩa “ld nhiều hoạt động khác nhau được liên kết dựa trên nội dung của chúng, có chủ dé hoặc đề tài trải rộng ra tất cả những gì diễn ra trong lớp học.
Các hoạt dong nay có vai trò như một đường day kết nói giáo viên và học sinh. Những chuyên đề dạy học thực sự tốt đã và đang tạo ra những tiết học đây cam hứng, ngược lại, nếu thực hiện không tốt, chuyên đề dạy học có thể nhanh chóng khiến không khí lớp học trở nên hon loạn và học tập kém hiệu quá. "° Trong Chương trình giáo dục phổ thông Tổng thể do Bộ GD và DT ban hành năm 2018 cũng đã nêu rõ CDHT có vai trò: “nhằm thực hiện yêu cầu phân hóa sâu, giúp học sinh tăng cường kiến thức và kĩ năng thực hành, vận dụng kiến thức giải quyết một số vần đề của thực tiền, đáp ứng yêu câu định hướng nghé nghiệp ”.* Theo đó, CĐHT được tổ chức thực hiện nhằm tạo điều kiện cho HS được tích lũy tri thức và có cơ hội vận dụng những kiến thức mình đã học vào thực tiễn, nhằm đáp ứng những yêu cầu về phẩm chất va nang lực mà chương trình đề ra. Ngoài ra, CDHT có khả năng giúp HS được trai nghiệm nhiều hơn, từ đó có thêm cơ sở dé định hướng nghề nghiệp cho bản thân trong tương lai.
Từ những quan điểm, nhận định nêu trên, có thê rút ra những đặc điểm chung, cơ bản về CDHT. Tuy nhiên, những đặc điểm chung ấy cũng cần phải xuất phát từ * Bộ Giáo dục va Dao tạo. Tải liệu tập huan Huong dan gido viên xây dựng chuyển dé day học môn Ngữ van lớp 10 chương trình GDTX cấp THPT, tr. Teachine Languages to Young Leamers.
Cambridge: Cambridge University Press, 180 — 198.] many different activities are linked together by their content, the theme or topic runs through everything that happens in the classroom and acts as a connecting thread for pupils and teacher. Good theme-based teaching has produced some of the most inspiring teaching that I have ever seen; done less well, it leads quickly to chaotic and ineffective classrooms. * Bộ GD và DT. Chương trinh giáo duc phổ thông — Chương trình tổng thé, 030.
quan điềm của Bộ GD và DT nhằm hỗ trợ, định hướng cho việc nghiên cứu và xây dựng CĐHT cho HS các cap. Tóm lại, có thé hiều CDHT chính là một chuỗi các hoạt động day và học liên kết với các đơn vị kiến thức có mỗi quan hệ. liên kết chặt chẽ với nhau trong cùng một môn hoặc các môn học khác nhau. Dé xây đựng một CDHT cần có các mục tiêu học tập cụ thê; phạm vi và mức độ nội dung dạy học phải mang tính chất chuyên sâu; phải có các phương pháp, hình thức tô chức day học phù hợp; đông thời các cách thức kiêm tra, đánh giá kết qua học tập phải mang tinh khách quan, dam bao đánh giá đúng năng lực học tập của người học.
Thông qua các CDHT, HS có cơ hội được chủ động trong việc lĩnh hội và tăng cường kiến thức cũng như rèn luyện được kĩ năng thực hành, giải quyết vấn đề trong cuộc sông, nhằm hướng đến mục tiêu nghé nghiệp trong tương lai. Cầu trúc của chuyên dé hoc tập Trong CT Ngữ van 2018 do Bộ GD và ĐT ban hành đã quy định về việc dạy học theo CDHT đổi với HS cap THPT (từ lớp 10 đến lớp 12), nhằm phát triển toàn điện về phâm chat và năng lực, đồng thời giúp HS có năng khiếu và niềm đam mê văn chương hoặc các môn học thuộc khối khoa học xã hội có cơ hội tiếp cận và bồi đường chuyên sâu kiến thức có liên quan. Vì vậy, dé đáp ứng được YCCĐ cũng như các quy định khác của CT Ngữ văn 2018 về việc day học theo CDHT, GV can hiéu rõ cau trúc cơ bản của một CĐHT, từ đó hỗ trợ cho việc thiết kế và tổ chức các hoạt động học tập cho HS được thuận lợi và hiệu quả hơn. Căn cứ vào CT Ngữ văn 2018 và một số nội dung đã trình bày như trên, có thé rút ra cau trúc cơ bản của một CDHT môn Ngữ văn, bao gồm các nội dung như sau: Phan 1.
Tên chuyên dé và tổng thời gian thực hiện: ở mỗi CDHT đều cần có tên gọi cụ thé nhằm khái quát cho nội dung giảng dạy, đồng thời phải có thời lượng dự kiến đề thực hiện CD. Muc tiêu và yêu cau can đạt: & mỗi CDHT trong CT Ngữ văn 2018, các nhà biên soạn cũng đều đẻ ra các mục tiêu và YCCĐ nhất định dé GV có được định hướng cụ thẻ trong việc xây dựng nội dung giảng day va tô chức thực hiện các tiết học sao cho phù hợp và đảm bảo đáp ứng được các mục tiêu, YCCD ma CT đã đề ra. Nội dung chỉ tiết chuyên để: trong CT Ngữ văn 2018, ngoài các YCCD cụ thể, ở mỗi CDHT còn có các nội dung cơ bản mà CT đã gợi ý, GV cần dựa vào các nội dung khái quát dé phát trién thành các nội dung chi tiết, khai thác các ngữ liệu phù hợp dé thiết kế và tô chức các hoạt động học tập cụ thê cho HS. Tiển trình thực hiện chuyén dé: CDHT là một chuỗi hoạt động học tập kéo dài, vì vậy cần phải xây dựng tiền trình thực hiện cụ thé và chi tiết dé có thé kiêm soát được nội dung giảng day, đảm bảo tạo được hứng thú trong học tập, hình thành và phát triển các năng lực, pham chất can thiết cho người học.