VIEN KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM VIÊN NHÀ NƯỚC VÀ PHAP LUẬT LÊ MINH TÂM MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỀN XÂY DUNG VÀ HOÀN THIEN HỆ THONG PHÁP LUAT VIỆT NAM Chuyên ngành: Luật nhà nước Ma hiện: 5.05 LUẬN ÁN PHÓ TIẾN SĨ LUẬT HỌC Người hướng dẫn: HOÀNG THẾ LIÊN Phó tiến sĩ Luật học Phó viện trưởng Viện Nhà nước và Pháp luật HÀ NỘI - 1992 NOT __ DUNG LOI NOI ĐAU CHUONG MOT MOT SO VAN DE LY LUAN CHUNG 2 I- KHAI NIEM PHAP LUAT 10 II- KHAI NIGM HE THONG PHAP LUAT ý 24 III- NHUNG TIEU CHUAN CO BAN DE XAC ĐINH MUC ĐO, HOAN THIEN CUA MOT HE THONG PHAP LUAT 40 CHUONG HAI KHAI LUAN VE HE THONG PHAP LUAT VIET NAM QUA CAC GIAT DOAN PHAT TRIEN 52 I- HE THONG PHAP LUAT VIET NAM GIAT DOAN 1945-1959 32 TI- HE THONG PHAP LUAT VIET NAM GIAI ĐOAN 1960-1980 78 III-HE THONG PHAP LUAT VIET NAM GIAT DOAN 1980 ĐEN NAY 94 IV- NGUYEN NHAN NHUNG NHUOC DIEM TON TAL CUA HE THONG PHAP LUAT NUOC TA HIEN NAY 113 GHUONG BA PHUONG HUONG VA NHUNG GIAI PHAP DE HOAN THIEN HE THONG PHAP LUAT VIET NAM ge I- XAY DUNG CHIEN LUOC PHAP LUAT, HINH THANH HE THONG QUAN DIEM SAU SAC THONG NHAT, RO RANG CHI DAO VIBG XAY DUNG VA HOAN THIEN PHAP LUAT TRONG DIEU KIEN MOT 124 sạc DAY MANE CONG TẠO NGHIÊN GUU KHÔA HOC PHAP LY 151 IiI- TANG CUONG HOAT DONG CUA QUOC HOI TRONG LINH TUỔ LAP’ PHAP 139 I¥- THUONG XUYEN RA SOAT VA HE THONG HOA PHAP LUAT, TONG KET KINH NGHIEM, XAY DUNG VA HOAN THIEN PHAP LUAT 142 V- DAY MANH CONG TẠO DAO TẠO VA BOL DUONG CAN BO PHAP LY om 145 KET LUAN ; 149 CHU TH TÔ 155 DANH MUC TAT LIEU THAM KHAO 155 \ PHU LUC eer trong tinh hình đất nuọc ta hiện nay, việc xây đựng m2L A z ^ ca 7. ® hệ théng phep luật hoan chini: dé phục vụ cho sự nghiệp dol me} đáp ume: véu cau quan ly Hha nuớc bồng; phap Lua t,tïng; + ⁄ ^ \ \ cuơữn,; phap ché xa hoi chu nghia la mot trong nh ưng đoi hoi có tình khách quan và cấp thiết.Đại hội Dang cộng sản Việt nam lần thứ VI trân co sở phân tích tình hình đất nuức ,đánh giá con tac xây dựng pháp luật và hiệu guia cle viéc quan ly Kha nước hy, 2 Ấ 2 + ~ my | = lô : , + bang phap luật o nuce tá nhưng nằm qua đe khống định : “Tiếp 3 2. ` ^ A h ki i a ` : tục 4 sua dối va xây dung rÍ it hệ» thống = phap 4 luật. f Nang — cao trinn SỐ 2 Là ` ra x i” x “ độ cua cac cc quan Nha nược về xây dựng pháp luật, som ban Ề a ` _ : h k a “.
hanh luật về trinh tu: xây ở dung,. ri} E 3 ban hanh va tô chức thuc hiện ^ Y rổ + A ? ? ` “ 3 “. sÄ ` An - Lỗi An a phap luật,bso dam cho Nha nuớc quan ly mọi mat của doi sóng: (1) xa hội bằng pháp luật". “Phục tiến pháp ly da cho thay ,x4y đựn,; va hoan thiện.
~ pháp luật la công việc hết sức khó khăn và phúc tạp, Đã xây dựng dug một hệ thống pháp luật hoạn chỉnh doi bói phải giai quyết tốt các vấn đề về ly luận và thục tién,ddng thoi phai có đủ những điều kiện và yếu tố cần thiết, O'’nuoe ta, tu sau cach mạng tháng tam năm 1945, một hệ thống pháp luật dân chủ moi da hình thanh va ngay cans phat triển.NÏnunz do nhiều nguyên nhân,cho đến nay hệ thống pháp luật nuœc ta vẫn con nhiều han ché,khuyét điểm ,chua dap ứng được yêu cầu của sự nghiệp đối moi. Vấn đề đặt ra la cần có sự tong kết đánh giá toạn bộ qua. trinh phát thiêu của hệ thống: pháp luật Việt cred „ À x wo sows « Š ~ a a nain dé tim ra nhung dae diem ,nhuns yếu tố hop ly của hệ thon; do trong cac giai đoan da qua va hiện nay ,khẳng định tinh lieen tục,sựEe kế Mã thưa : va Se phat suyg triểnỄ : các Ẩn yếu cà tố do1 ¡ đồng thoi II chỉ ro những Ñ nhược LUỘC dié điểm, chuyết khuyết điể điểm, u nhưng yếu ếu tố tố chi chi mang La SA LỆ, sử Ề tình hiện tuợng nhất thoi,ching minh tính tất nhiên của: su 2 es is 2, › : ⁄ „` Gut doan,su doi moi,phu dinh cai cu va sự cần m thiết phải ' va (sect ‘iL cua ie] một h as) thống quy phạm mới, bị 2 rên co sơ cue việc nghiên ctu một cach toàn điện có thé rut ra duợc nhưng kết luận, Lam sang tô cáo nguyén nhân của những mặt da đạt được va nhưng khuyết diam tồn tại tư đố đề ma nhưng quan đi êm ;vạch ra nhung phuơng hưởng Ha, giai pháp đễ nhanh chóng xây dụng va hoàn thiện hệ thống pháp luật Việt nam trong những năm tơi. => re " Fog n c ~x „ ? n TT Nhưng vấn dé nêu trên noi lên tinh cấp thiết cua dé tal luận an khoa hoc.
Tình hình nghiên cứu trong khoa học pháp ly,tu lậu vấn — a cle eeyy ao. dé hệ thống pháp luật da được nhiều nha luật học quan tâm nghiên cứu va da có nhiều công trình khoa học được công bố. Ô Việt nam vấn dé ly thuyết va thực tiền xây dựng hệ thống pháp luật ngay cang đuợc nhiều nguoi quan tâm nghiên cứu. Một số nha “luật học đa công bố nhưng kết qua nghiên cứu của minh voi cách tiếp cận tu nhưng góc độ khác nhau như :Nguyễn ngọc Minh, Nguy én dinh lồ ‹ Nguyễn ngọc Hiến, Đao trí Uc ,Nguy én Niên,Trần trong Huu,Lé hồng; Hanh, Hoang thé Lién.
0’ nuvre ngoai, cac nga luật hee như S.Sebanov, Rene David, G. là những người đã có nhiều kết qua nghiên cưu những vấn đề ly thuyết về hệ thống. Tuy nhiên, cho đến nay nhiều vấn đề lyluận về phấp luật như : Ban chất, vai trò, chức năng xã hội và nhimg đặc trưng của pháp luật, khái niệm hệ thống phấp luật, ahững tit chuẩn để xác định mức độ hoàn thiện của một hệ thống pháp luật. vẫn con co những quan đi ém khác nhau, đồi hỏi phải tiếp tục nghiên cứu để 1am sáng to, ô Việt nam, qua cac công trình đã công bố như : " Một số vấn đề về Nha nuove và phap luật Việt nam " của Viện luật học, Nhà xuất bẩn khoa học xã hoi, 1975"; So thao lich sử Nhà nuoc và pháp luật Việt nam (từ cách mạng thang tam đến nay )" của Viện luật học, Nhà xuất bản khoa học xã hội, 1983," Nghiên cứu những tư tương của Chu tịch Hồ Chí Minh về Nhà nưoc và phấp luật" của Nguyễn Ngọc Minh, Nhà xuất bản sự thật, 1988 ; " Lý luận Mác Lê Nin về Nhà nước và phấp luật", Trưởng đại học pháp Lý Hà nội,1989 "Lý luận chung về Nhà nươc và phấp luật", Trưởng đại học phấp ly Hà nội, 1992.
co thể nhận thấy là:. Hai công trình cua Viện luật học nhằm nghiên cứu những vấn đề thuộc đối tượng nghiên cứu của lich sử Nhà nược và Phấp luật; còn mục đích nghiên cum của công trình của giáo sư Nguyễn Ngọc Minh 14 nhằm chon một số vấn đề về Nhà nude và phấp luật có liên quan đến vai trò của Chủ Tich Hồ Chí Minh trong lịch sử aa kh 3c họa những tư tương Hồ cht Minh về Nhà nươc và phấp luật. Đối Nv “ voi hai công trình của Trường dại học pháp lý Ila nội đề cập một cach toàn điển các vấn đề v8 Nha nuớc và pháp luật theo cach trình bay của giáo trình giảng dạy vì vậy vấn đề hệ thống pháp luật Việt nam chỉ duoc gioi thiệu một cach chung nhất, m.- " RB sữa : chưa.co điều kiến để di sau. Ngoai các tác phẩm trên, nhưng công trình nghiên cứu cue da số tác gia nuoc ta la các bai viết dược công bố trong các tạp chi khoa học, nên moi công trình chỉ đề cập một, hoặc một số khía cạnh nhất định của hệ thống pháp luật voi phương pháp tiếp cận rất khác nhau.
Vi vậy -se la họ'p Ly va CÓ ý nghĩa nếu như có thê coi đây la hia an đầu tiên, vơi phuong pháp tiếp cận hệ thống buơe dau nghién cứu lam sang to mộ t ME vấn đề ly luận va thục tiễn xây dựng va hoan thiện hệ thống pháp luật Việt nam một cách toàn điện. _Mục dich nghiên cứu và nhiệm vu cua luận an được dat ra Me; phan tich nhung vấn dé ly thuyết cơ bản về hệ thống pháp luật ,xây đụng khái niệm chuẩn và nhung tiêu chuận dé xác định mức độ hoan thiện của một hệ thống pháp luật. ˆ Tên cơ sơ những vấn dé lý luận da duoc giai quyết liên hệ vơi thục tiên pháp lý Việt nam, phân tichdanh gia qua trình hình thành va phát trién của hệ thống pháp luật Việt nam trong 47 nam qua, khái quát hóa về mặt lý luận tính chất. 4) chung va những đặc diễm, đặc thu cna hệ thống pháp luật tron, môi thời kỳ,chúng minh tính liên tục,sự kế thua đồng thời khẳng định sự cần thiết phai nắm vunzr nguyên ly: Pháp luật phai phù hợp voi trình dd phát triên của kinh tế xa hoi, đã Vấn dụng vao quá trình xây dung va hoan thiện hé thống pháp luật.
Danh gia thực trạng, v33 phan tìch nguyên nhân dén dến 3 nhưng ưu diém va nhược diém cua hệ thống pháp luật Việt nam hiện nay. Đề xuất nhung phuong hương và giai pháp hoan thiện hệ thống pháp luật Việt nam tron; thời gian tới. ? ⁄ yh ? we Z ` = ^ 4 > a Co so ly luận cua luận an la nhưng nguyén ly va luận điểm khoa học thé hién trong cac tac phẩm của các nha kinh diễn của chủ nghĩa kac-LÙê nin ; các tác phẩm cue Chủ Lien Hồ Chi hinh va các đồng chi lanh đạo của Đang va Nha ore ; "Cương lĩnh xây dựng đất nườc trong; thời kỳ qua ag" va chién Luge ổn định va phát triển kinh tế xa hội dén năm 2000", cáo văn kiện và tai liêu của Đang cộng san Việt nam va Nha nươc ? Việt nam. Luận án con sử dụng va tham khao nhiều quan diém LỆ "`.
“ ? z + re? thé hiện trong cac công trình nghiên cuu cua cac tac gia Pa ` + ss bs — ` + Đo N ? z trong nuoc va nuoe ngoại, đặc biệt la cac công trinh cua cac a ý SA “ie a es ` n x tac gia Việt nam moi duge công bố nhung nắm gần day.: pháp nghiên cuu luận an duye thực hiện trên cơ » ?