Luận văn thạc sĩ về quyền tùy nghi truy tố: Kinh nghiệm quốc tế và bài học cho Việt Nam

Khám phá quyền tùy nghi truy tố trong luật học qua kinh nghiệm quốc tế và bài học áp dụng cho Việt Nam. Tìm hiểu chi tiết trong bài viết.

• Tác giả: Tiêu Thị Hà Phương
• Người hướng dẫn: TS. Mai Thanh Hiếu
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Luật Hình sự và Tố tụng hình sự
• Đề tài: Quyền Tùy Nghi Truy Tố, Kinh Nghiệm Một Số Quốc Gia Trên Thế Giới Và Bài Học Cho Việt Nam
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: NHỮNG VAN DE LÝ LUẬN VÀ LICH SỬ
• 1.1. VỀ QUYỀN TÙY NGHI TRUY TỐ
• 1.2. Khái niệm truy tố, quyền tùy nghi truy tố
• 1.3. Ý nghĩa của quyền tùy nghi truy tố
• 1.4. Lịch sử của quyền tùy nghi truy tố
• 1.5. KẾT LUẬN CHƯƠNG 1
• 2. CHƯƠNG 2: QUYỀN TÙY NGHI TRUY TỐ TRONG PHÁP LUẬT HOA KỲ VÀ MỘT SỐ QUỐC GIA KHÁC
• 2.1. Quyền tùy nghi truy tố trong pháp luật Hoa Kỳ
• 2.2. Tổng quan về tố tụng hình sự tại Hoa Kỳ
• 2.3. Cơ quan tiến hành truy tố
• 2.4. Thủ tục truy tố
• 2.5. Quyền tùy nghi truy tố trong pháp luật một số quốc gia khác
• 2.5.1. Quyền tùy nghi truy tố trong pháp luật Đức
• 2.5.2. Quyền tùy nghi truy tố trong pháp luật Pháp
• 2.5.3. Quyền tùy nghi truy tố trong pháp luật Nga
• 2.5.4. Quyền tùy nghi truy tố trong pháp luật Trung Quốc
• 2.6. KẾT LUẬN CHƯƠNG 2
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG PHÁP LUẬT TỐ TỤNG HÌNH SỰ VIỆT NAM VỀ QUYỀN TRUY TỐ VÀ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN THEO KINH NGHIỆM MỘT SỐ QUỐC GIA TRÊN THẾ GIỚI
• 3.1. Thực trạng pháp luật tố tụng hình sự Việt Nam về quyền truy tố
• 3.2. Giải pháp hoàn thiện pháp luật tố tụng hình sự Việt Nam về quyền truy tố
• 3.3. KẾT LUẬN CHƯƠNG 3
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Giới thiệu về quyền tùy nghi truy tố

Quyền tùy nghi truy tố là một khái niệm quan trọng trong hệ thống pháp luật hình sự, phản ánh quyền lực của cơ quan công tố trong việc quyết định có truy tố hay không đối với một vụ án hình sự. Quyền này có thể được hiểu là khả năng của viện kiểm sát trong việc lựa chọn hành động pháp lý phù hợp dựa trên các yếu tố như tính chất của vụ án, mức độ nghiêm trọng của tội phạm và nguyện vọng của các bên liên quan. Tại nhiều quốc gia, quyền này được quy định rõ ràng trong luật pháp, cho phép các công tố viên có sự linh hoạt trong quyết định của mình. Điều này không chỉ giúp giảm tải cho hệ thống tư pháp mà còn góp phần vào việc bảo vệ quyền lợi của công dân, đặc biệt là trong các vụ án có tính chất phức tạp.

1.1. Khái niệm và ý nghĩa của quyền tùy nghi truy tố

Khái niệm quyền tùy nghi truy tố đã được nghiên cứu và định nghĩa qua nhiều góc độ khác nhau. Theo đó, quyền này không chỉ đơn thuần là quyền lựa chọn truy tố mà còn phản ánh sự cân nhắc của viện kiểm sát trong việc bảo vệ lợi ích công cộng và quyền lợi của bị cáo. Việc thực hiện quyền này cần phải dựa trên các căn cứ pháp lý rõ ràng và phải đảm bảo tính minh bạch, công bằng trong quá trình tố tụng hình sự. Điều này có ý nghĩa lớn trong việc duy trì trật tự pháp luật và bảo vệ quyền con người, đồng thời tạo ra một môi trường pháp lý an toàn và công bằng cho tất cả công dân.

II. Kinh nghiệm quốc tế về quyền tùy nghi truy tố

Nhiều quốc gia trên thế giới đã áp dụng nguyên tắc quyền tùy nghi truy tố trong hệ thống pháp luật của mình. Tại Hoa Kỳ, quyền này được thực hiện một cách linh hoạt, cho phép các công tố viên quyết định có nên truy tố hay không dựa trên các yếu tố như độ tin cậy của chứng cứ và lợi ích công cộng. Trong khi đó, các quốc gia châu Âu như Đức và Pháp cũng đã xây dựng những quy định pháp luật cho phép các công tố viên có quyền lựa chọn trong việc truy tố. Việc học hỏi từ những kinh nghiệm này có thể giúp Việt Nam cải thiện hệ thống pháp luật của mình, đảm bảo rằng quyền tùy nghi truy tố được thực hiện một cách hiệu quả và hợp lý.

2.1. Quyền tùy nghi truy tố trong pháp luật Hoa Kỳ

Pháp luật Hoa Kỳ cho phép công tố viên có quyền tùy nghi trong việc quyết định có truy tố hay không. Điều này được thể hiện rõ trong các quy định của Bộ luật Tố tụng Hình sự. Công tố viên có thể xem xét nhiều yếu tố như tính chất của tội phạm, mức độ thiệt hại và nguyện vọng của bị hại trước khi đưa ra quyết định. Quyền này không chỉ giúp giảm tải cho hệ thống tư pháp mà còn tạo điều kiện cho việc giải quyết các vụ án một cách hiệu quả hơn, đồng thời bảo vệ quyền lợi của công dân.

III. Thực trạng và bài học cho Việt Nam

Thực trạng pháp luật tố tụng hình sự tại Việt Nam hiện nay cho thấy một số bất cập trong việc áp dụng quyền tùy nghi truy tố. Mặc dù luật pháp cho phép viện kiểm sát có quyền quyết định truy tố, nhưng thực tế cho thấy nhiều vụ án vẫn bị truy tố mặc dù có thể giải quyết bằng các biện pháp khác. Điều này không chỉ gây áp lực lên hệ thống tư pháp mà còn làm giảm hiệu quả trong việc thực thi pháp luật. Việc học hỏi kinh nghiệm từ các quốc gia khác sẽ giúp Việt Nam xây dựng một hệ thống pháp lý linh hoạt và hiệu quả hơn, đồng thời bảo vệ quyền lợi của công dân một cách tốt nhất.

3.1. Những hạn chế trong thực hiện quyền tùy nghi truy tố tại Việt Nam

Một trong những hạn chế lớn nhất trong việc thực hiện quyền tùy nghi truy tố tại Việt Nam là sự thiếu linh hoạt trong các quyết định của viện kiểm sát. Nhiều vụ án, đặc biệt là những vụ án kinh tế, thường bị truy tố mặc dù có thể giải quyết bằng các biện pháp khác như hòa giải hoặc bồi thường thiệt hại. Điều này không chỉ làm tăng tải cho hệ thống tư pháp mà còn gây khó khăn cho các bị cáo. Cần có những cải cách trong quy định pháp luật để đảm bảo quyền tùy nghi truy tố được thực hiện một cách hiệu quả và hợp lý hơn.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Quyền tùy nghi truy tố là một trong những nội dung trọng yếu của tố tụng hình sự, có ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả hoạt động của hệ thống tư pháp hình sự. Theo ước tính, tại nhiều quốc gia phát triển như Hoa Kỳ, hơn 90% các vụ án hình sự được giải quyết thông qua thủ tục thỏa thuận nhận tội, thể hiện vai trò quan trọng của quyền này trong việc giảm tải cho hệ thống tòa án và nâng cao hiệu quả xét xử. Tại Việt Nam, mặc dù pháp luật hiện hành cho phép viện kiểm sát có quyền quyết định truy tố hoặc không truy tố bị can, nhưng vẫn tồn tại nhiều hạn chế trong việc áp dụng nguyên tắc truy tố bắt buộc, đặc biệt trong các vụ án kinh tế và các trường hợp có thể khắc phục hậu quả. Luận văn tập trung nghiên cứu quyền tùy nghi truy tố, phân tích kinh nghiệm của một số quốc gia như Hoa Kỳ, Đức, Pháp, Nga, Trung Quốc và từ đó đề xuất các giải pháp hoàn thiện pháp luật tố tụng hình sự Việt Nam. Phạm vi nghiên cứu bao gồm các quy định pháp luật và thực tiễn áp dụng từ năm 2000 đến 2022, với trọng tâm tại Việt Nam và các quốc gia có hệ thống pháp luật tương đồng. Mục tiêu nghiên cứu nhằm nâng cao chất lượng hoạt động truy tố, đảm bảo sự linh hoạt, hiệu quả và công bằng trong tố tụng hình sự, góp phần thực hiện cải cách tư pháp theo định hướng của Đảng và Nhà nước.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết và mô hình pháp lý về quyền công tố và quyền tùy nghi truy tố, bao gồm:

• Lý thuyết quyền công tố: Quyền công tố được hiểu là quyền của Nhà nước giao cho viện kiểm sát thực hiện việc truy cứu trách nhiệm hình sự, bao gồm quyền khởi tố, điều tra, truy tố và buộc tội bị can trước tòa án. Đây là quyền lực nhà nước gắn liền với chức năng bảo vệ lợi ích công cộng và trật tự pháp luật.

• Nguyên tắc tùy nghi truy tố: Là quyền của công tố viên được lựa chọn có truy tố hay không truy tố một người ra trước tòa, dựa trên sự cân nhắc toàn diện về chứng cứ, lợi ích công cộng và hoàn cảnh cụ thể của vụ án. Nguyên tắc này cho phép linh hoạt trong việc xử lý các vụ án, tránh sự cứng nhắc của nguyên tắc truy tố bắt buộc.

• Mô hình tố tụng tranh tụng và thẩm vấn: Luận văn phân tích sự khác biệt giữa mô hình tố tụng tranh tụng (điển hình là Hoa Kỳ) và mô hình tố tụng thẩm vấn (điển hình là Đức, Pháp), từ đó làm rõ cách thức vận dụng quyền tùy nghi truy tố trong từng hệ thống pháp luật.

Các khái niệm chính được làm rõ gồm: quyền công tố, quyền tùy nghi truy tố, thỏa thuận nhận tội, nguyên tắc truy tố bắt buộc, và các hình thức xử lý vụ án trong giai đoạn truy tố.

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng phương pháp nghiên cứu kết hợp, bao gồm:

• Phương pháp nghiên cứu tài liệu: Thu thập và phân tích các văn bản pháp luật, án lệ, tài liệu học thuật trong và ngoài nước liên quan đến quyền tùy nghi truy tố.

• Phương pháp phân tích so sánh: So sánh quy định và thực tiễn áp dụng quyền tùy nghi truy tố tại Việt Nam với các quốc gia như Hoa Kỳ, Đức, Pháp, Nga, Trung Quốc nhằm rút ra bài học kinh nghiệm phù hợp.

• Phương pháp thống kê: Sử dụng số liệu về tỷ lệ giải quyết vụ án qua thỏa thuận nhận tội, tỷ lệ truy tố và đình chỉ vụ án để đánh giá hiệu quả của quyền tùy nghi truy tố.

• Phương pháp duy vật biện chứng và lịch sử: Áp dụng để phân tích sự phát triển lịch sử và cơ sở lý luận của quyền tùy nghi truy tố trong hệ thống pháp luật.

Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm các văn bản pháp luật, án lệ, báo cáo ngành và các công trình nghiên cứu chuyên sâu từ năm 2000 đến 2022. Phương pháp chọn mẫu tập trung vào các quốc gia có hệ thống pháp luật tương đồng hoặc có ảnh hưởng đến Việt Nam. Timeline nghiên cứu kéo dài trong vòng 12 tháng, từ khảo sát tài liệu đến phân tích và đề xuất giải pháp.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Quyền tùy nghi truy tố tại Hoa Kỳ có tính linh hoạt cao: Theo báo cáo ngành, khoảng 97% các vụ án hình sự liên bang được giải quyết thông qua thỏa thuận nhận tội, cho thấy công tố viên có quyền lực gần như tuyệt đối trong việc quyết định truy tố hay không truy tố. Quyết định này dựa trên nhiều yếu tố như tính nghiêm trọng của tội phạm, hồ sơ phạm tội của bị can, và lợi ích công cộng.

2. Tại Đức, quyền tùy nghi truy tố được áp dụng chủ yếu với tội phạm ít nghiêm trọng: Khoảng 60% các vụ án tội phạm ít nghiêm trọng được miễn truy tố hoặc tạm đình chỉ theo quy định tại Điều 153 Bộ luật Tố tụng hình sự Đức. Quyền này được thực hiện với sự phê chuẩn của tòa án nhằm đảm bảo cân bằng giữa lợi ích xã hội và cá nhân.

3. Thực trạng pháp luật Việt Nam còn hạn chế trong áp dụng quyền tùy nghi truy tố: Luật tố tụng hình sự Việt Nam hiện hành quy định viện kiểm sát phải bắt buộc truy tố các vụ án đủ yếu tố cấu thành tội phạm, dẫn đến tình trạng quá tải và thiếu linh hoạt trong xử lý các vụ án kinh tế và các trường hợp có thể khắc phục hậu quả. Tỷ lệ vụ án bị đình chỉ hoặc trả hồ sơ điều tra bổ sung chiếm khoảng 15-20% tổng số vụ án.

4. Kinh nghiệm quốc tế cho thấy quyền tùy nghi truy tố giúp tiết kiệm nguồn lực tư pháp và nâng cao hiệu quả xét xử: Việc cho phép công tố viên lựa chọn truy tố hoặc không truy tố, áp dụng thỏa thuận nhận tội đã giúp giảm đáng kể số lượng vụ án phải đưa ra xét xử chính thức, từ đó giảm chi phí và thời gian xét xử, đồng thời tăng tỷ lệ kết án có tội lên trên 90% tại nhiều quốc gia.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân của sự khác biệt trong áp dụng quyền tùy nghi truy tố giữa Việt Nam và các quốc gia khác xuất phát từ sự khác biệt về hệ thống pháp luật, mô hình tố tụng và truyền thống pháp lý. Hệ thống pháp luật Việt Nam theo mô hình tố tụng thẩm vấn với nguyên tắc truy tố bắt buộc, trong khi Hoa Kỳ và các nước theo hệ thống Common Law áp dụng nguyên tắc tùy nghi truy tố với mô hình tố tụng tranh tụng.

Việc áp dụng quyền tùy nghi truy tố tại Việt Nam sẽ giúp giải quyết các hạn chế hiện tại như giảm tải cho tòa án, tăng tính linh hoạt trong xử lý vụ án, và nâng cao hiệu quả công tác truy tố. So sánh với nghiên cứu của một số công trình khoa học trong nước và quốc tế, quyền tùy nghi truy tố không chỉ là công cụ pháp lý mà còn là giải pháp thực tiễn để cân bằng lợi ích công và lợi ích cá nhân, đồng thời thúc đẩy cải cách tư pháp.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ tỷ lệ vụ án được giải quyết qua thỏa thuận nhận tội tại Hoa Kỳ, Đức và Việt Nam, cũng như bảng so sánh các quy định pháp luật về quyền tùy nghi truy tố giữa các quốc gia.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Hoàn thiện khung pháp lý về quyền tùy nghi truy tố tại Việt Nam: Cần sửa đổi Bộ luật Tố tụng hình sự để cho phép viện kiểm sát có quyền lựa chọn truy tố hoặc không truy tố trong các trường hợp cụ thể, đặc biệt là các vụ án kinh tế và tội phạm ít nghiêm trọng. Mục tiêu là giảm 15-20% số vụ án phải đưa ra xét xử chính thức trong vòng 3 năm tới. Chủ thể thực hiện là Quốc hội và Bộ Tư pháp.

2. Xây dựng hướng dẫn chi tiết về áp dụng quyền tùy nghi truy tố cho công tố viên: Ban hành các quy định, tiêu chí rõ ràng để công tố viên căn cứ vào đó đưa ra quyết định truy tố hoặc không truy tố, đảm bảo tính minh bạch và công bằng. Thời gian thực hiện trong 1 năm, do Viện kiểm sát nhân dân chủ trì phối hợp với Bộ Tư pháp.

3. Đào tạo, nâng cao năng lực cho công tố viên về quyền tùy nghi truy tố: Tổ chức các khóa đào tạo chuyên sâu về kỹ năng đánh giá chứng cứ, cân nhắc lợi ích công và áp dụng thỏa thuận nhận tội. Mục tiêu nâng cao tỷ lệ giải quyết vụ án qua thỏa thuận nhận tội lên trên 30% trong 2 năm. Chủ thể thực hiện là Viện kiểm sát nhân dân và các trường đại học luật.

4. Tăng cường giám sát và đánh giá việc thực hiện quyền tùy nghi truy tố: Thiết lập cơ chế giám sát độc lập, đánh giá định kỳ việc áp dụng quyền tùy nghi truy tố nhằm phát hiện và xử lý kịp thời các sai phạm, bảo đảm quyền lợi của các bên liên quan. Thời gian triển khai trong 2 năm, do Thanh tra Bộ Tư pháp và Viện kiểm sát phối hợp thực hiện.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cán bộ, công chức ngành tư pháp: Viện kiểm sát, tòa án, cơ quan điều tra có thể áp dụng các kiến thức và giải pháp trong luận văn để nâng cao hiệu quả công tác truy tố và xét xử.

2. Nhà lập pháp và cơ quan quản lý nhà nước: Bộ Tư pháp, Quốc hội có thể sử dụng kết quả nghiên cứu để hoàn thiện chính sách, pháp luật về tố tụng hình sự, đặc biệt là về quyền tùy nghi truy tố.

3. Giảng viên, sinh viên ngành luật: Luận văn cung cấp cơ sở lý luận và thực tiễn phong phú, giúp nâng cao hiểu biết về quyền công tố và quyền tùy nghi truy tố trong hệ thống pháp luật hình sự.

4. Các tổ chức nghiên cứu và cải cách tư pháp: Có thể tham khảo để xây dựng các đề án, chương trình đào tạo và cải cách phù hợp với xu hướng hội nhập và phát triển pháp luật hình sự.

Câu hỏi thường gặp

1. Quyền tùy nghi truy tố là gì?
   Quyền tùy nghi truy tố là quyền của công tố viên được lựa chọn có truy tố hay không truy tố một người ra trước tòa, dựa trên sự cân nhắc toàn diện về chứng cứ và lợi ích công cộng. Ví dụ, tại Hoa Kỳ, công tố viên có thể quyết định không truy tố nếu vụ án không đủ nghiêm trọng hoặc có thể giải quyết bằng thỏa thuận nhận tội.

2. Tại sao quyền tùy nghi truy tố quan trọng trong tố tụng hình sự?
   Quyền này giúp tăng tính linh hoạt, giảm tải cho tòa án, tiết kiệm nguồn lực tư pháp và nâng cao hiệu quả xét xử. Nó cũng khuyến khích người bị buộc tội nhận tội, giúp rút ngắn thời gian giải quyết vụ án, từ đó công lý được thực thi nhanh chóng hơn.

3. Việt Nam hiện áp dụng quyền tùy nghi truy tố như thế nào?
   Hiện nay, pháp luật Việt Nam chủ yếu áp dụng nguyên tắc truy tố bắt buộc, viện kiểm sát phải truy tố các vụ án đủ yếu tố cấu thành tội phạm. Quyền tùy nghi truy tố chưa được áp dụng rộng rãi, dẫn đến hạn chế trong xử lý các vụ án ít nghiêm trọng hoặc có thể khắc phục hậu quả.

4. Kinh nghiệm quốc tế nào có thể áp dụng cho Việt Nam?
   Việc học hỏi kinh nghiệm từ Hoa Kỳ về thỏa thuận nhận tội, từ Đức về miễn truy tố tội phạm ít nghiêm trọng và tạm đình chỉ vụ án có thể giúp Việt Nam hoàn thiện pháp luật tố tụng hình sự, tăng tính linh hoạt và hiệu quả trong hoạt động truy tố.

5. Làm thế nào để đảm bảo quyền tùy nghi truy tố không bị lạm dụng?
   Cần xây dựng cơ chế giám sát, đánh giá độc lập, quy định rõ tiêu chí và quy trình ra quyết định truy tố, đồng thời đào tạo công tố viên về đạo đức nghề nghiệp và kỹ năng pháp lý để đảm bảo quyền này được thực hiện công bằng, minh bạch.

Kết luận

• Quyền tùy nghi truy tố là công cụ pháp lý quan trọng giúp nâng cao hiệu quả hoạt động tố tụng hình sự, được áp dụng rộng rãi tại nhiều quốc gia phát triển.
• Luật tố tụng hình sự Việt Nam hiện còn hạn chế trong việc áp dụng quyền này, dẫn đến sự cứng nhắc và thiếu linh hoạt trong xử lý vụ án.
• Kinh nghiệm quốc tế cho thấy quyền tùy nghi truy tố giúp tiết kiệm nguồn lực tư pháp, tăng tỷ lệ giải quyết vụ án qua thỏa thuận nhận tội và nâng cao tính công bằng trong xét xử.
• Luận văn đề xuất hoàn thiện khung pháp lý, xây dựng hướng dẫn áp dụng, đào tạo công tố viên và tăng cường giám sát để phát huy hiệu quả quyền tùy nghi truy tố tại Việt Nam.
• Các bước tiếp theo bao gồm nghiên cứu sâu hơn về thực tiễn áp dụng, thí điểm mô hình quyền tùy nghi truy tố và đề xuất chính sách cụ thể cho giai đoạn 2023-2025.

Hành động ngay hôm nay để góp phần cải cách tư pháp hiệu quả và công bằng hơn!

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 Tại Chương | tác gia đã phân tích làm rõ khái niệm, ý nghĩa cũng như đưa ra góc nhìn lich sử về quyền tùy nghi truy tố. Có thé thấy, đây là quyền lực của công tô viên được hình thành từ lâu đời trong hệ thống pháp luật Anh - Mỹ, và được phát triển một cách rực rỡ tại Mỹ. Khi có quyền lực này, công tố viên có toàn quyền trong việc quyết định truy tố hay không truy tố một người ra trước tòa án. Điều này không những giúp đảm bảo tính hiệu quả của hoạt động xét xử, bởi khi đưa ra quyết định truy tố, công tô viên đã phải cân nhắc rất kỹ các yêu tô liên quan đến cấu thành tội phạm cũng như cân nhắc lợi ích công, tập trung truy tố những tội phạm nghiêm trọng, nhờ đó, cũng tiết kiệm được một nguồn lực tư pháp lớn khi tránh được các chi phí cho hoạt động xét xử.

Đối với người phạm tội, việc áp dụng quyền tùy nghỉ truy tố thông qua thỏa thuận nhận tội sẽ khuyến khích họ nhận tội. Và hơn hết, khi áp dụng quyền tùy nghỉ truy tố, các vụ án sẽ được giải quyết nhanh chóng, qua đó, công lý được thực thi sớm đối với nạn nhân. “Công lý chậm trễ thì không còn là công lý”, bởi vậy, việc giải quyết các vụ án mà không phải theo đuôi tố tụng đài ngày sẽ giúp nạn nhân nhanh chóng 6n định tâm lý và cuộc sống. 18 CHUONG 2: QUYEN TÙY NGHỊ TRUY TO TRONG PHÁP LUẬT HOA KỲ VÀ MỘT SO QUOC GIA KHAC 2.

Quyền tùy nghỉ truy tố trong pháp luật Hoa Ky 2. Tổng quan về tổ tụng hình sự tại Hoa Kỳ Hệ thống pháp luật Mỹ được chia thành 2 cấp độ: Liên bang và Tiểu bang. Hai hệ thống này gần như độc lập tách rời nhau trong đó có sự phân định lĩnh vực nào thuộc thấm quyền của Bang và thuộc thẩm quyền Liên bang. Cả chính quyên liên bang và chính quyền các tiểu bang đều có quyền truy tố tội phạm, đều có hệ thống pháp luật, hệ thong toà an, công tố, cảnh sát riêng [15, tr.

Cơ quan có thâm quyền thực hành quyền công tố ở Mỹ rất khác nhau ở từng bang. Trong giai đoạn đầu của nền tư pháp Mỹ, quyền quyết định truy tô tội phạm ra tòa thuộc vé các Ủy viên Hội đồng tại các thành phó, đại bồi thẩm đoàn và các công dân. Vai trò của công dân được đặc biệt nhấn mạnh với thâm quyền được tư tố trong những năm đầu lập quốc của quốc gia này. Hiện nay, các cơ quan công tô của Mỹ được phân chia theo cấp bang và liên bang.

Ở cấp bang, do pháp luật mỗi bang khác nhau nên nhiệm vụ và quyền hạn của công tố viên ở từng bang cũng khác nhau. Điểm chung nhất của cơ quan công tố bất ky cấp nào cũng là truy t6 tội phạm ra trước Tòa án. Các quy định của luật pháp và thực tiễn áp dụng cho thấy, các tội phạm do cơ quan liên bang truy tố thường là các tội phạm buôn bán, vận chuyên ma tuý, tội phạm có tô chức, tội phạm về tài chính và gian lận mức độ lớn, những tội phạm xâm hại đến các quyền lợi liên bang như chống lại công chức liên bang, lừa đảo, gian lận. nhăm vào liên bang.

Thêm nữa, có một số loại chỉ chính quyền liên bang mới có quyền truy tố, bao gồm các tội phạm trong lĩnh vực hải quan, thuế liên bang, tội gián điệp, phản quốc [38]. 19 Chính quyền các bang truy tố hầu hết các loại tội phạm nhằm vào cá nhân, như giết người và cố ý gây thương tích, các tội xâm phạm sở hữu như cướp, trộm cắp. Nhìn chung, số vụ án các bang xử lý lớn hơn rất nhiều so với con số của liên bang [23, tr56]. Mặc dù các bang có thâm quyên lớn trong VIỆC truy tố hầu hết các loại tội phạm nêu trên, nhưng họ chỉ có thể điều tra và truy tố các tội phạm xảy ra trên dia bàn lãnh thé của bang.

Thâm quyền của liên bang thì mở rộng trên phạm vi toàn liên bang. Do vậy, liên bang có kha năng tốt hơn khi điều tra và truy tố các tội phạm phức tạp, xảy ra trên bình diện rộng. Văn phòng các vấn đề quốc tế (OIA), bộ phận hình sự, Bộ Tư pháp Hoa Kỳ chịu trách nhiệm xử lý tất cả các trường hợp dẫn độ tội phạm với nước ngoài. Khi các chính phủ nước ngoài yêu cầu dẫn độ, họ phải cung cấp chứng cứ cho phía Bộ Tư pháp Hoa Kỳ để Bộ Tư pháp trình bày tại toà khi Quyết định dẫn độ bị kiện, hay bi xem xét tại toa án [38].

Mặc dù có sự khác nhau trong tố tụng hình sự giữa các bang với nhau, giữa các bang và chính quyền liên bang, nhưng một số nguyên tắc cơ bản của luật tố tụng hình sự được áp dụng thong nhất cho các hoạt động điều tra và truy tố của các bang và liên bang. Thứ nhất, một nguyên tắc thống nhất là việc điều tra và truy tố thuộc trách nhiệm của nhánh quyền lực hành pháp. Công tố viên, nhân viên điều tra và cảnh sát là các thành viên nhánh hành pháp, không nam trong nhánh quyền lực tư pháp. Hoa Kỳ không có thâm phán điều tra - vốn tồn tại ở hệ thống pháp luật lục địa, dân sự.

Tuy nhiên, một số hoạt động điều tra chỉ có thé được tiễn hành sau khi có được sự chấp thuận, cho phép của thầm phán. Chỉ thầm phán mới có quyền ra lệnh khám xét và thu giữ chứng cứ về tội phạm, mới có quyền ra lệnh ghi âm các cuộc nói chuyện điện thoại, hay ra lệnh triệu tập nhân chứng hay một người nao đó dé cung cấp thông tin, tài liệu và nếu từ 20 chối sẽ phải chịu trách nhiệm hình sự và trong trường hợp đặc biệt, chỉ thầm phán mới có thé ra lệnh bắt người [19]. Bất cứ khi nào, một công tổ viên (hay một nhân viên cảnh sát, trong trường hợp khẩn cấp) khi thấy cần thiết phải có một quyết định, hay lệnh của toà án để phục vụ hoạt động điều tra, phải làm một yêu cầu chính thức gửi toà án và trình bày rõ các tình tiết và chứng cứ minh chứng cho tính cần thiết của yêu cầu đó. Một thâm phán sẽ chỉ ra lệnh hay quyết định nếu đã xác định rằng, các căn cứ nêu ra có cơ sở cho việc ra lệnh.

Chăng hạn, để ra lệnh khám xét, thẩm phán phải xác định rằng các chứng cứ nêu ra cho thấy có căn cứ về một tội phạm đã xảy ra và chứng cứ về tội phạm có thé tìm thấy ở nơi cần khám xét [38]. Thứ hai, một sô thủ tục, nguyên tac tố tụng hình sự được quy định trong Hiến pháp Hoa Kỳ [15, tr.361] và được áp dụng cho tố tụng hình sự của cả các bang và liên bang. Cơ quan tiễn hành fruy tổ Như đã nêu, trách nhiệm điều tra, truy tố tội phạm ở Hoa Kỳ thuộc nhánh quyền lực hành pháp. Tất cả các công tố viên của Hoa Kỳ đều thuộc Bộ Tư pháp [15, tr.

Thêm vào đó, tất cả các nhân viên của Cục điều tra liên bang (FBI), của lực lượng phòng chống ma tuý (DEA), của lực lượng cảnh sát liên bang (U. Marshals) và các điều tra viên của lực lượng phòng chống rượu, thuốc lá, vũ khí và chất nỗ (BATFE) đều trực thuộc Bộ Tu pháp và toàn bộ các lực lượng này đều thuộc quyền tổng chỉ huy của Bộ trưởng Bộ Tư pháp (ATTORNEY GENERAL) [19]. Việc truy tố các tội phạm liên bang ở mỗi toà án của quận nào thuộc trách nhiệm của Chưởng lý liên bang tại mỗi quận đó (US Attorney for that district). Chưởng lý liên bang tại mỗi quận do Tổng thống bổ nhiệm và thông báo tới Bộ trưởng Bộ Tư pháp.

Các thông tin về chứng cứ đã được Điều tra 21 viên thu thập sẽ được trình lên Bộ Tư pháp hoặc Chưởng lý liên bang. Sau đó, công tố viên liên bang sẽ quyết định có truy tố vụ việc ra Toà hay không. Ở cấp bang, các công tô viên tiến hành truy tô các tội phạm xâm phạm pháp luật của bang, quyền hạn và trách nhiệm của các công tố viên địa phương được phân chia theo cấp quận, mỗi bang đều có một Tổng chưởng lý và viên chức này có toàn quyền truy tố tat cả các tội phạm theo pháp luật bang quy định. Có 94 toà án quận ở Hoa Kỳ [23] và có 93 Chưởng lý liên bang.

Số lượng các Chưởng lý và công tố viên liên bang ở mỗi quận phụ thuộc vào số lượng các vụ việc ở mỗi quận (cả lĩnh vực hình sự và dân sự). Chăng hạn, Văn phòng Chưởng lý liên bang quận Nam NewYork (Manhattan) có đội ngũ nhân viên nhiều hơn Văn phòng tư pháp thuộc quận Connecticut. Các nhân viên thuộc Vụ hình sự thuộc Bộ Tư pháp liên bang ở thủ đô có quyên truy tố moi tội phạm xảy ra trên tất cả các quận toàn nước Hoa Kỳ, nhưng đứng đầu đội ngũ công tổ viên là 93 giám đốc Chưởng lý liên bang và các chưởng lý dưới quyền, trợ lý chưởng lý liên bang [38]. Thủ tục truy t6 Khi một trong các cơ quan điều tra liên bang tin rằng, đã có đủ chứng cứ về một tội phạm liên bang đã xảy ra, nhân viên điều tra sẽ trình bày mọi phát hiện của họ tới Văn phòng Chưởng lý liên bang tại quận đó.

Một trong những trợ lý của Chưởng lý liên bang sẽ xem xét mọi tình tiết và hỏi lại cơ quan điều tra dé xem đã đủ dé kết luận một tội phạm đã xảy ra hay không. Quyết định việc truy tố dựa trên 3 yếu tố : e Thứ nhất, truy tô khi có đủ chứng cứ pháp lý (đủ các yếu tổ tối thiểu để phát động truy tố hình sự), theo đó, một văn phòng công tố có thê tiếp nhận nhiều vụ án đề truy tố nhưng xử lý phan lớn các vụ án đó thông qua thủ tục mặc cả thú tội. Những căn cứ để xem xét truy tổ bao gồm: Có đủ chứng cứ liên quan đến việc người bị tình nghi đã phạm tội; Tính nghiêm trọng của 22 tội phạm; sỐ lượng án tại Tòa án; Sự cần thiết phải duy trì các nguồn lực công tố dé giải quyết những vụ án nghiêm trọng hơn; Tính sẵn sàng (thực tế) của những lựa chọn đối với hình thức truy tố; Sự có lỗi của bị can (đáng khiển trách về mặt dao đức); Hồ sơ hình sự của bị can (tiền án tiền sự); Sự mong muốn của bị can trong việc hợp tác tại giai đoạn điều tra hoặc truy tố những người khác.