Giáo Trình Pháp Luật Đại Cương của Bùi Kim Hiếu và Nguyễn Ngọc Anh Đào

Khám phá nội dung giáo trình "Pháp luật đại cương" của Bùi Kim Hiếu và Nguyễn Ngọc Anh Đào, cung cấp kiến thức pháp lý cơ bản và ứng dụng.

• Tác giả: Bùi Kim Hiếu
• Người hướng dẫn: TS. Bùi Kim Hiếu
• Trường học: Trường Đại học Ngoại ngữ - Tin học Thành phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Pháp luật đại cương
• Đề tài: Giáo Trình Pháp Luật Đại Cương
• Loại tài liệu: giáo trình
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• 1. CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ NHÀ NƯỚC
• 1.1. Nguồn gốc ra đời của nhà nước
• 1.2. Bản chất của nhà nước
• 1.3. Các kiểu nhà nước trong lịch sử
• 1.4. Chức năng của nhà nước
• 1.5. Bộ máy nhà nước
• 1.6. Hình thức nhà nước
• 2. CHƯƠNG 2: NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ PHÁP LUẬT
• 2.1. Nguồn gốc và bản chất của pháp luật
• 2.2. Các thuộc tính của pháp luật
• 2.3. Chức năng, vai trò của pháp luật và các kiểu pháp luật trong lịch sử
• 2.4. Các mối quan hệ của pháp luật
• 2.5. Hình thức pháp luật
• 2.6. Một số hệ thống pháp luật trên thế giới
• 3. CHƯƠNG 3: BỘ MÁY NHÀ NƯỚC CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
• 3.1. Chức năng cơ bản của các cơ quan nhà nước
• 3.2. Các nguyên tắc tổ chức và hoạt động của bộ máy nhà nước
• 4. CHƯƠNG 4: QUY PHẠM PHÁP LUẬT VÀ QUAN HỆ PHÁP LUẬT
• 4.1. Quy phạm pháp luật
• 4.2. Quan hệ pháp luật
• 5. CHƯƠNG 5: THỰC HIỆN PHÁP LUẬT VÀ ÁP DỤNG PHÁP LUẬT
• 5.1. Thực hiện pháp luật
• 5.2. Áp dụng pháp luật
• 5.3. Áp dụng pháp luật tương tự
• 6. CHƯƠNG 6: VI PHẠM PHÁP LUẬT VÀ TRÁCH NHIỆM PHÁP LÝ
• 6.1. Vi phạm pháp luật
• 6.2. Trách nhiệm pháp lý
• 7. CHƯƠNG 7: HỆ THỐNG PHÁP LUẬT VIỆT NAM
• 7.1. Hệ thống các ngành luật (cấu trúc bên trong của hệ thống pháp luật)
• 7.2. Hệ thống văn bản quy phạm pháp luật (một trong những hình thức biểu hiện bên ngoài của hệ thống pháp luật)
• 8. PHẦN 2: MỘT SỐ NGÀNH LUẬT TRONG HỆ THỐNG PHÁP LUẬT VIỆT NAM
• 8.1. CHƯƠNG 1: NGÀNH LUẬT HIẾN PHÁP
• 8.1.1. Đối tượng điều chỉnh và phương pháp điều chỉnh
• 8.1.2. Lược sử quá trình lập hiến của Việt Nam
• 8.1.3. Một số nội dung cơ bản của Hiến pháp 2013
• 8.2. CHƯƠNG 2: NGÀNH LUẬT HÀNH CHÍNH
• 8.2.1. Khái niệm Luật Hành chính Việt Nam
• 8.2.2. Cán bộ, công chức, viên chức
• 8.3. CHƯƠNG 3: NGÀNH LUẬT HÌNH SỰ
• 8.3.1. Đối tượng điều chỉnh và phương pháp điều chỉnh của Luật Hình sự
• 8.3.2. Các nguyên tắc của Luật Hình sự Việt Nam
• 8.3.3. Tuổi chịu trách nhiệm hình sự
• 8.3.4. Trách nhiệm hình sự đối với pháp nhân phạm tội
• 8.3.5. Hệ thống hình phạt và phân loại hình phạt trong pháp luật hình sự
• 8.3.6. Một số loại tội phạm trong Bộ luật Hình sự hiện hành
• 8.4. CHƯƠNG 4: NGÀNH LUẬT DÂN SỰ
• 8.4.1. Đối tượng điều chỉnh và phương pháp điều chỉnh của Luật Dân sự
• 8.4.2. Các nguyên tắc cơ bản của Luật Dân sự
• 8.4.3. Chủ thể quan hệ pháp luật dân sự
• 8.4.4. Một số nội dung cơ bản của Luật Dân sự
• 8.5. CHƯƠNG 5: NGÀNH LUẬT HÔN NHÂN VÀ GIA ĐÌNH
• 8.5.1. Đối tượng điều chỉnh và phương pháp điều chỉnh của Luật Hôn nhân và Gia đình
• 8.5.2. Một số nội dung cơ bản của Luật Hôn nhân và Gia đình
• 8.6. CHƯƠNG 6: NGÀNH LUẬT LAO ĐỘNG
• 8.6.1. Đối tượng và phương pháp điều chỉnh của Luật Lao động
• 8.6.2. Một số nội dung cơ bản của ngành Luật Lao động
• 8.7. CHƯƠNG 7: NGÀNH LUẬT THƯƠNG MẠI
• 8.7.1. Khái niệm Luật Thương mại
• 8.7.2. Các loại hình doanh nghiệp theo Luật Doanh nghiệp năm 2020
• 8.7.3. Phá sản doanh nghiệp
• 8.7.4. So sánh giữa phá sản và giải thể doanh nghiệp
• 8.8. CHƯƠNG 8: NGÀNH LUẬT MÔI TRƯỜNG
• 8.8.1. Đối tượng điều chỉnh và phương pháp điều chỉnh của Luật Môi trường
• 8.8.2. Các nguyên tắc cơ bản của Luật Môi trường
• 8.8.3. Đánh giá tác động môi trường
• 8.9. CHƯƠNG 9: NGÀNH LUẬT ĐẤT ĐAI
• 8.9.1. Đối tượng điều chỉnh và phương pháp điều chỉnh của Luật Đất đai
• 8.9.2. Các nguyên tắc của Luật Đất đai
• 8.9.3. Cơ quan quản lý nhà nước về đất đai
• 8.9.4. Người sử dụng đất
• 8.9.5. Phân loại đất
• 8.9.6. Giá đất và quản lý nhà nước về giá đất
• 8.9.7. Giao dịch về quyền sử dụng đất
• 8.9.8. Giải quyết tranh chấp về đất đai
• 8.9.9. Giải quyết khiếu nại, khiếu kiện hành chính về đất đai
• 8.9.10. Giải quyết tố cáo về đất đai
• 8.10. CHƯƠNG 10: CÔNG PHÁP QUỐC TẾ VÀ TƯ PHÁP QUỐC TẾ
• 8.10.1. Công pháp quốc tế
• 8.10.2. Tư pháp quốc tế
• 9. PHẦN 3: PHÁP LUẬT PHÒNG, CHỐNG THAM NHŨNG
• 9.1. Sự cần thiết xây dựng Luật Phòng, chống tham nhũng năm 2018
• 9.2. Quan điểm chỉ đạo, định hướng xây dựng Luật Phòng, chống tham nhũng
• 9.3. Bố cục của Luật Phòng, chống tham nhũng
• 9.4. Những nội dung cơ bản của Luật Phòng, chống tham nhũng năm 2018
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• LỜI MỞ ĐẦU

Tóm tắt

I. Giới thiệu chung về giáo trình pháp luật

Giáo trình pháp luật đại cương do Bùi Kim Hiếu và Nguyễn Ngọc Anh Đào biên soạn là một tài liệu quan trọng trong chương trình đào tạo ngành luật tại Việt Nam. Tài liệu này không chỉ cung cấp kiến thức cơ bản về pháp luật đại cương, mà còn giúp sinh viên hiểu rõ hơn về hệ thống pháp luật và vai trò của nó trong xã hội. Nội dung giáo trình được chia thành ba phần chính, bao gồm những vấn đề lý thuyết chung về nhà nước và pháp luật, quy phạm pháp luật và quan hệ pháp luật, thực hiện pháp luật và áp dụng pháp luật, vi phạm pháp luật và trách nhiệm pháp lý. Điều này cho thấy sự toàn diện và hệ thống trong cách tiếp cận vấn đề pháp luật, từ lý thuyết đến thực tiễn.

1.1. Nguồn gốc và bản chất của pháp luật

Pháp luật có nguồn gốc từ nhu cầu điều chỉnh các mối quan hệ xã hội trong bối cảnh phát triển của xã hội. Các nhà tư tưởng như Aristotle, Plato đã có những quan điểm khác nhau về bản chất của pháp luật, từ đó hình thành nên những lý thuyết cơ bản về pháp luật. Giáo trình cung cấp một cái nhìn tổng quan về các quan điểm này, đồng thời phân tích vai trò của pháp luật trong việc duy trì trật tự xã hội. Bên cạnh đó, giáo trình cũng đề cập đến các nguyên tắc cơ bản của pháp luật, giúp sinh viên có cái nhìn sâu sắc về các giá trị mà pháp luật mang lại cho xã hội.

II. Hệ thống pháp luật Việt Nam

Hệ thống pháp luật Việt Nam được xây dựng trên nền tảng các nguyên tắc cơ bản của pháp luật, phản ánh bản chất của nhà nước xã hội chủ nghĩa. Giáo trình đã phân tích chi tiết về cấu trúc của hệ thống pháp luật, bao gồm các lĩnh vực như luật hành chính, luật hình sự, luật dân sự, và nhiều lĩnh vực khác. Mỗi lĩnh vực đều có những quy định pháp lý riêng, nhưng lại liên kết chặt chẽ với nhau trong việc điều chỉnh các mối quan hệ xã hội. Điều này cho thấy sự phức tạp và đa dạng của hệ thống pháp luật Việt Nam, đồng thời nhấn mạnh tầm quan trọng của việc hiểu biết và áp dụng các quy định pháp luật trong thực tiễn.

2.1. Các lĩnh vực pháp luật chủ yếu

Trong giáo trình, các lĩnh vực pháp luật được phân tích cụ thể, từ luật hình sự với các quy định về tội phạm và hình phạt, đến luật dân sự điều chỉnh các quan hệ dân sự trong xã hội. Mỗi lĩnh vực đều có những đặc điểm riêng, nhưng đều hướng đến mục tiêu bảo vệ quyền lợi hợp pháp của công dân. Giáo trình cũng đề cập đến các vấn đề hiện tại trong thực thi pháp luật, như sự thiếu hụt trong việc áp dụng pháp luật và những thách thức đối với hệ thống tư pháp. Điều này không chỉ giúp sinh viên nắm vững kiến thức mà còn kích thích tư duy phản biện về thực trạng pháp luật tại Việt Nam.

III. Thực hiện và áp dụng pháp luật

Phần này của giáo trình tập trung vào quy trình thực hiện và áp dụng pháp luật trong thực tiễn. Giáo trình chỉ ra rằng việc thực hiện pháp luật không chỉ là trách nhiệm của cơ quan nhà nước mà còn là trách nhiệm của mỗi công dân. Các biện pháp thực hiện pháp luật được trình bày rõ ràng, từ việc ban hành các văn bản quy phạm pháp luật đến việc thực thi các quy định trong đời sống hàng ngày. Điều này cho thấy vai trò của giáo dục pháp luật trong việc nâng cao nhận thức của người dân về quyền và nghĩa vụ của mình trong xã hội.

3.1. Vai trò của giáo dục pháp luật

Giáo dục pháp luật được xem là một trong những yếu tố quan trọng giúp nâng cao ý thức pháp luật của người dân. Giáo trình nhấn mạnh rằng việc trang bị kiến thức pháp luật cho công dân không chỉ giúp họ hiểu và thực thi quyền lợi của mình mà còn góp phần bảo vệ trật tự xã hội. Các chương trình giáo dục pháp luật cần được thiết kế phù hợp với từng đối tượng, từ học sinh, sinh viên đến những người lao động trong xã hội. Điều này không chỉ tạo ra một xã hội pháp quyền mà còn giúp xây dựng niềm tin của người dân vào hệ thống pháp luật.

IV. Vi phạm pháp luật và trách nhiệm pháp lý

Giáo trình cũng đề cập đến các vấn đề liên quan đến vi phạm pháp luật và trách nhiệm pháp lý của cá nhân và tổ chức. Các hình thức vi phạm pháp luật được phân loại rõ ràng, từ vi phạm hành chính đến vi phạm hình sự. Điều này giúp sinh viên hiểu rõ hơn về các hậu quả pháp lý mà họ có thể phải đối mặt khi vi phạm pháp luật. Bên cạnh đó, giáo trình cũng phân tích các biện pháp xử lý vi phạm pháp luật, từ việc xử lý hành chính đến truy cứu trách nhiệm hình sự, qua đó làm rõ vai trò của hệ thống tư pháp trong việc bảo vệ quyền lợi của công dân.

4.1. Các hình thức xử lý vi phạm pháp luật

Các hình thức xử lý vi phạm pháp luật được quy định rõ ràng trong giáo trình, từ việc áp dụng các biện pháp hành chính đến hình phạt hình sự. Giáo trình nhấn mạnh rằng việc xử lý vi phạm pháp luật không chỉ nhằm mục đích trừng phạt mà còn nhằm giáo dục và phòng ngừa tái phạm. Điều này cho thấy sự cần thiết phải có một hệ thống pháp lý công bằng và minh bạch, giúp bảo vệ quyền lợi hợp pháp của cá nhân và tổ chức trong xã hội.

Nội dung chính

Tổng quan về giáo trình

Giáo trình Pháp luật đại cương do TS. Bùi Kim Hiếu và TS. Nguyễn Ngọc Ánh Đào đồng chủ biên, được biên soạn bởi tập thể giảng viên Khoa Luật thuộc Trường Đại học Ngoại ngữ – Tin học Thành phố Hồ Chí Minh (HUFLIT) và do Nhà xuất bản Khoa học xã hội ấn hành năm 2020. Trong chương trình đào tạo bậc đại học, cao đẳng và trung cấp chuyên nghiệp tại Việt Nam, Pháp luật đại cương là học phần bắt buộc thuộc khối kiến thức giáo dục đại cương do Bộ Giáo dục và Đào tạo quy định. Học phần này giữ vị trí nền tảng, cung cấp hệ thống nhận thức lý luận và cơ sở pháp lý ban đầu trước khi người học tiếp cận các môn học chuyên ngành hoặc áp dụng vào đời sống xã hội.

Mục tiêu học tập của giáo trình tập trung vào việc trang bị cho người học những phạm trù khoa học pháp lý căn bản nhất về nguồn gốc, bản chất, chức năng của nhà nước và pháp luật; phân tích cơ cấu tổ chức bộ máy nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam; làm rõ các khái niệm quy phạm pháp luật, quan hệ pháp luật, thực hiện pháp luật, vi phạm pháp luật và trách nhiệm pháp lý. Đồng thời, giáo trình cung cấp kiến thức nền tảng về các ngành luật trọng yếu trong hệ thống pháp luật Việt Nam, luật pháp quốc tế và pháp luật chuyên ngành về phòng, chống tham nhũng.

Giáo trình được kết cấu chặt chẽ thành 3 phần với tổng cộng 18 chương và chuyên đề:

• Phần 1 (7 chương): Những vấn đề chung về nhà nước và pháp luật.
• Phần 2 (10 chương): Một số ngành luật trong hệ thống pháp luật nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam cùng Công pháp và Tư pháp quốc tế.
• Phần 3: Pháp luật phòng, chống tham nhũng.

Cách tiếp cận của giáo trình đi từ các học thuyết lý luận cơ bản, đối chiếu lịch sử tư tưởng chính trị – pháp lý, sau đó phân tích các chế định luật thực định hiện hành tại Việt Nam.

---

Nội dung kiến thức cốt lõi

Các chương/chủ đề chính

Nội dung giáo trình được triển khai theo tiến trình logic từ nhận thức lý luận trừu tượng đến phân tích các quy phạm và ngành luật thực định cụ thể:

• Phần 1: Những vấn đề chung về nhà nước và pháp luật (Chương 1 – Chương 7):

  • Chương 1 (Những vấn đề cơ bản về nhà nước): Trình bày các quan điểm phi Mác-xít về nguồn gốc nhà nước (thuyết thần học của Ph. Acvin, Masiten, Koct; thuyết gia trưởng của Arixtot, Philmer, Mikhailop, Merdodc; thuyết khế ước xã hội của Grotius, Spinoza, Hobbes, Locke, Rousseau; thuyết bạo lực của Gumplovich; thuyết tâm lý của L. Petrazhitsky) và học thuyết Mác – Lênin (phân tích 3 lần phân công lao động xã hội thời kỳ nguyên thủy, sự xuất hiện chế độ tư hữu và phân hóa giai cấp; nhà nước Văn Lang thời các Vua Hùng). Phân tích bản chất (tính giai cấp, tính xã hội), 5 dấu hiệu đặc trưng của nhà nước, 4 kiểu nhà nước trong lịch sử, chức năng (đối nội, đối ngoại), bộ máy nhà nước và hình thức nhà nước (chính thể quân chủ/cộng hòa, cấu trúc đơn nhất/liên bang, chế độ chính trị).
  • Chương 2 (Những vấn đề cơ bản về pháp luật): Nguồn gốc, bản chất, 3 thuộc tính của pháp luật (tính quy phạm phổ biến, tính xác định chặt chẽ về mặt hình thức, tính được đảm bảo bằng nhà nước), 3 chức năng (điều chỉnh, bảo vệ, giáo dục), vai trò của pháp luật và các mối quan hệ với kinh tế, chính trị, đạo đức, nhà nước. Phân tích 3 hình thức pháp luật (tập quán pháp, tiền lệ pháp, văn bản quy phạm pháp luật) và các hệ thống pháp luật thế giới, đặc biệt là hệ thống Dân luật La Mã – Đức (Civil Law, Bộ Dân luật Corpus Juris Civilis năm 534 thời Hoàng đế Justinian, trường phái Đại học Bologna) so với Common Law và Luật Hồi giáo Islam.
  • Chương 3 đến Chương 7: Khảo cứu cơ cấu tổ chức, chức năng và nguyên tắc hoạt động của Bộ máy nhà nước CHXHCN Việt Nam; Cấu trúc quy phạm pháp luật và quan hệ pháp luật; Thực hiện pháp luật, áp dụng pháp luật và áp dụng pháp luật tương tự; Cấu thành vi phạm pháp luật và trách nhiệm pháp lý; Cấu trúc bên trong (ngành luật, chế định) và hình thức biểu hiện bên ngoài của Hệ thống văn bản quy phạm pháp luật Việt Nam.

• Phần 2: Một số ngành luật trong hệ thống pháp luật Việt Nam (Chương 1 – Chương 10):

  • Chương 1 – Chương 6: Trình bày đối tượng, phương pháp điều chỉnh và nội dung cốt lõi của Luật Hiến pháp (lược sử lập hiến, nội dung Hiến pháp 2013); Luật Hành chính (chế độ cán bộ, công chức, viên chức); Luật Hình sự (nguyên tắc, tuổi chịu trách nhiệm hình sự, trách nhiệm hình sự của pháp nhân thương mại, hệ thống hình phạt); Luật Dân sự (chủ thể, nguyên tắc, giao dịch, tài sản); Luật Hôn nhân và Gia đình; Luật Lao động.
  • Chương 7 – Chương 10: Khảo cứu Luật Thương mại (khái niệm, các loại hình doanh nghiệp theo Luật Doanh nghiệp 2020, thủ tục phá sản và phân biệt phá sản với giải thể doanh nghiệp); Luật Môi trường (đánh giá tác động môi trường – ĐTM); Luật Đất đai (cơ quan quản lý, người sử dụng đất, phân loại đất, giá đất, giao dịch quyền sử dụng đất, giải quyết tranh chấp, khiếu nại, tố cáo về đất đai); Công pháp quốc tế và Tư pháp quốc tế.

• Phần 3: Pháp luật phòng, chống tham nhũng:

  • Trình bày sự cần thiết, quan điểm chỉ đạo, bố cục và các nội dung cơ bản của Luật Phòng, chống tham nhũng năm 2018.

Kiến thức nền tảng được xây dựng

Giáo trình hình thành cho người học các hệ thống lý luận và nguyên lý pháp lý nền tảng:

• Lý thuyết duy vật biện chứng và duy vật lịch sử về Nhà nước và Pháp luật: Quy luật hình thành, phát triển, tiêu vong của nhà nước gắn liền với hình thái kinh tế – xã hội và đấu tranh giai cấp; mối liên hệ biện chứng giữa cơ sở hạ tầng kinh tế và kiến trúc thượng tầng pháp lý.
• Hệ nguyên tắc pháp chế xã hội chủ nghĩa: Tính tối cao của Hiến pháp và luật trong quản lý xã hội; bảo đảm sự bình đẳng của mọi chủ thể trước pháp luật; nguyên tắc tổ chức quyền lực nhà nước thống nhất có sự phân công, phối hợp và kiểm soát.
• Khung phân tích quy phạm và quan hệ pháp luật: Cấu trúc 3 thành phần của quy phạm pháp luật (giả định, quy định, chế tài); cấu thành quan hệ pháp luật (chủ thể, khách thể, nội dung); điều kiện làm phát sinh, thay đổi, chấm dứt quan hệ pháp lý thông qua sự kiện pháp lý.

Kỹ năng phát triển

Thông qua nội dung giảng dạy, giáo trình hỗ trợ rèn luyện các kỹ năng học thuật và thực hành:

• Kỹ năng tra cứu và phân loại văn bản: Định vị thứ bậc hiệu lực pháp lý của các loại văn bản quy phạm pháp luật trong hệ thống pháp luật Việt Nam.
• Kỹ năng phân tích và định danh pháp lý: Nhận diện 4 yếu tố cấu thành vi phạm pháp luật (mặt khách quan, mặt chủ quan, khách thể, chủ thể) để xác định dạng trách nhiệm pháp lý tương ứng (hình sự, dân sự, hành chính, kỷ luật).
• Kỹ năng so sánh và đối chiếu thiết chế: Phân biệt các mô hình chính thể (quân chủ với cộng hòa), cấu trúc nhà nước (đơn nhất với liên bang), các hệ thống pháp luật lớn trên thế giới (Civil Law, Common Law) và các chế định kinh tế – pháp lý (phá sản so với giải thể doanh nghiệp).

---

Phương pháp giảng dạy và học tập

Giáo trình được xây dựng theo phương pháp sư phạm kết hợp giữa diễn giải lý luận học thuật và phân tích luật thực định:

• Tiếp cận sư phạm: Đi từ khái niệm trừu tượng đến các biểu hiện cụ thể trong thực tiễn pháp lý Việt Nam. Nội dung mỗi chương được phân cấp theo các tiêu đề rõ ràng, định nghĩa chuẩn hóa và chỉ ra căn cứ văn bản luật tương ứng.
• Hệ thống bài tập và câu hỏi ôn tập: Cuối mỗi chương, nhóm tác giả biên soạn hệ thống câu hỏi định hướng nhằm phục vụ củng cố kiến thức. Điển hình tại Chương 1 (Phần 1), giáo trình cung cấp 10 câu hỏi ôn tập bao quát: phân tích 5 dấu hiệu nhà nước, so sánh chính thể quân chủ và cộng hòa, phân biệt nhà nước đơn nhất và liên bang, nguyên nhân 3 lần phân công lao động xã hội, đánh giá ưu điểm của thuyết khế ước xã hội, phân tích mối quan hệ giữa tính giai cấp và tính xã hội, làm rõ hình thức nhà nước Việt Nam và chức năng đối nội – đối ngoại.
• Tình huống và ví dụ thực chứng: Sử dụng dữ kiện thực tế và lịch sử pháp lý để minh họa: sự hình thành nhà nước Văn Lang xuất phát từ nhu cầu trị thủy và chống ngoại xâm; quá trình pháp điển hóa bộ luật Corpus Juris Civilis tại châu Âu; đối chiếu các loại tội phạm trong Bộ luật Hình sự hoặc quy trình đánh giá tác động môi trường (ĐTM).
• Phương pháp đánh giá: Thích hợp cho việc xây dựng đề thi tự luận kiểm tra lý thuyết, bài tập trắc nghiệm phân loại quy phạm, và các bài tập tình huống đánh giá năng lực áp dụng pháp luật.
• Hướng dẫn tự học: Người học cần nghiên cứu nội dung lý thuyết trong giáo trình song song với việc tra cứu các điều luật tương ứng tại các văn bản luật thực định; tự trả lời hệ thống câu hỏi ôn tập cuối chương để hệ thống hóa kiến thức.

---

Điểm nổi bật và cập nhật

• Tích hợp các văn bản pháp luật hiện hành tại thời điểm xuất bản (2020): Giáo trình cập nhật các văn bản pháp lý quan trọng như Hiến pháp năm 2013, Luật Doanh nghiệp năm 2020, Luật Phòng, chống tham nhũng năm 2018, các quy định mới của Bộ luật Hình sự về trách nhiệm hình sự của pháp nhân thương mại phạm tội.
• Xây dựng chuyên đề độc lập về Phòng, chống tham nhũng: Dành riêng Phần 3 để phân tích sự cần thiết, quan điểm chỉ đạo và các nội dung cốt lõi của Luật Phòng, chống tham nhũng năm 2018, đáp ứng yêu cầu giảng dạy tích hợp nội dung này trong chương trình giáo dục đại học.
• Khái quát các dòng họ pháp luật và lịch sử pháp lý thế giới: Không chỉ gói gọn trong luật thực định trong nước, giáo trình cung cấp cái nhìn tổng quan về hệ thống Dân luật (Civil Law) từ nguồn gốc Luật 12 Bảng La Mã, quá trình pháp điển hóa thời Hoàng đế Justinian đến vai trò học thuật của Đại học Bologna thế kỷ 11–12, đối sánh cùng Common Law và Luật Hồi giáo.
• Bao quát nhiều phân ngành luật có tính ứng dụng cao: Kết hợp giảng dạy các ngành luật truyền thống (Hiến pháp, Hành chính, Hình sự, Dân sự) với các ngành luật gắn liền với quản trị kinh tế và đời sống hiện đại như Luật Thương mại, Luật Môi trường, Luật Đất đai, Công pháp và Tư pháp quốc tế.

---

Đối tượng sử dụng giáo trình

• Sinh viên đại học, cao đẳng và trung cấp: Dành cho sinh viên năm thứ nhất hoặc năm thứ hai thuộc tất cả các khối ngành không chuyên luật (Ngoại ngữ, Tin học, Kinh tế, Quản trị kinh doanh, Kỹ thuật, Khoa học xã hội...) thực hiện học phần bắt buộc Pháp luật đại cương.
• Điều kiện tiên quyết (Prerequisites): Người học không bắt buộc phải có kiến thức chuyên sâu về luật học từ trước; chỉ cần nắm vững kiến thức khoa học xã hội cơ bản ở bậc trung học phổ thông.
• Giảng viên giảng dạy: Tài liệu chuẩn hóa khung chương trình giảng dạy, làm căn cứ biên soạn đề cương chi tiết học phần, bài giảng điện tử và ngân hàng câu hỏi kiểm tra đánh giá định kỳ.
• Người tự học và cán bộ nghiên cứu: Cung cấp tài liệu tham khảo cho học viên cao học cần củng cố kiến thức pháp lý đại cương, hoặc cán bộ, công chức, nhân sự doanh nghiệp cần hệ thống hóa các nguyên tắc pháp luật nền tảng tại Việt Nam.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Giáo trình này phù hợp với ai?

Giáo trình được biên soạn phục vụ sinh viên bậc đại học, cao đẳng, trung cấp thuộc tất cả các ngành đào tạo không chuyên luật học phần Pháp luật đại cương, đồng thời là tài liệu tham khảo cho giảng viên và người tự học muốn nắm bắt kiến thức pháp lý căn bản.

2. Cần kiến thức nền nào trước khi học giáo trình?

Học phần không yêu cầu kiến thức chuyên ngành luật từ trước. Người học chỉ cần có kiến thức phổ thông về lịch sử, xã hội và giáo dục công dân để tiếp thu các khái niệm được trình bày từ cấp độ cơ bản trong sách.

3. Điểm khác biệt của giáo trình này so với các tài liệu khác là gì?

Giáo trình có kết cấu toàn diện gồm 3 phần (18 chương/chuyên đề), cập nhật các văn bản luật mới như Luật Doanh nghiệp 2020, Luật Phòng, chống tham nhũng 2018; đồng thời tích hợp thêm các chương về Luật Môi trường, Luật Đất đai, Công pháp và Tư pháp quốc tế.

4. Làm sao để tự học giáo trình hiệu quả?

Người học nên đọc tuần tự Phần 1 để nắm chắc các khái niệm công cụ (nguồn gốc nhà nước, cấu trúc quy phạm, điều kiện trách nhiệm pháp lý), sau đó đối chiếu quy định tại các chương ngành luật ở Phần 2 với văn bản luật thực tế, và tự hoàn thành hệ thống câu hỏi ôn tập sau mỗi chương.

5. Có tài liệu bổ trợ nào được định hướng kèm theo?

Cuối giáo trình (trang 416) có mục Tài liệu tham khảo liệt kê danh mục các công trình nghiên cứu lý luận, giáo trình chuyên ngành và hệ thống các đạo luật thực định của Việt Nam phục vụ việc tra cứu mở rộng.

---

Kết luận

Giáo trình Pháp luật đại cương (TS. Bùi Kim Hiếu – TS. Nguyễn Ngọc Ánh Đào đồng chủ biên, NXB Khoa học xã hội, 2020) cung cấp hệ thống tri thức chuẩn mực, toàn diện về lý luận nhà nước và pháp luật cũng như các ngành luật thực định của Việt Nam.

Lộ trình học tập đề xuất cho người học gồm 3 giai đoạn:

1. Tiếp thu hệ thống lý luận chung, bản chất và cấu trúc quy phạm pháp luật (Phần 1).
2. Nghiên cứu nội dung 10 ngành luật thực định và luật quốc tế (Phần 2).
3. Tìm hiểu quy định chuyên ngành về phòng, chống tham nhũng (Phần 3).

Người học có thể khai thác thêm mục Tài liệu tham khảo (trang 416) và các văn bản quy phạm pháp luật tương ứng để mở rộng tri thức chuyên sâu.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BUI KIM HIEU - TS. NGUYEN NGOC ANH DAO (Dong chu bien) GIAO TRINH B2/C08466 ^5 NHA XUAT BAN KHOA HOC XA HQI GIAO TRINH PHAPLUATDAICUONG • • TS. Bui Kim Hieii - TS. Nguyen Ngoc Anh Dao (Dong chu bien) GIAO TRINH PHAP LUAT 1 DAI C JONG E)AI HOC NGAN HANG TP.

HO CH( MINH THV vien NHA XUAT BAN KHOA HQC XA HQI HANQI -2020 MUG • LUC • lcxi noi bau .11 PHAN1 nhGngvanDECHUNG VE NHA NlfCK VA PHAP LUAT Chirong 1: Nhirng van de co* ban ve nha nude GVGTS. Nguon goc ra ddi cua nha nude. 15 IL Ban chat cua nha nude. Cac kieu nha nude trong lich su.

Chuc nang cua nha nude. Bo may nha nude. Hinh thuc nha nude. 30 Chiromg 2: Nhfrng van de co* ban ve phap luat GVG TS.

Nguyen NggcAnh Dao I. Nguon goc va ban chat cua phap luat. Cac thuoc tinh cua phap luat. Chuc nang, vai tro cua phap luat va cac kieu phap luat trong lich su.

Cac moi quan he cua phap luat. Hinh thuc phap luat. Mot so he thong phap luat tren the gidi. 51 6 GlAO TR1NH PHAP LUATDAIClftJNG Chirong 3: Bo may nh& nude Cong hda xa hoi chu nghia Viet Nam ThS.

Pham • Thi• Dieu • Hien I. 60 IL Chuc nang co ban cua cac co quan nha nunc. Cac nguyen tac to chuc va boat dong cua bo may nha nude.63 Chirong 4: Quy pham phap luat va Quan he phap luat GVC. Biii Kim Hieu - Chu Nggc Cam True I.

Quy pham phap luat. Quan he phap luat. 76 Chuong 5: Thirc hien phap luat va Ap dung phap luat GVC. Nguyen NggcAnh Dao I.

Thue hien phap luat. Ap dung phap luat. Ap dung phap luat tuong tu. 94 Chirong 6: Vi pham phap luat va Trach nhiem phap ly GVC.

Bui Kim Hieu I. Vi pham phap luat. Trach nhiem phap ly. 102 Chirong 7: He thong phap luat Viet Nam GVC.

Bui Kim Hieu - GVC. Nguyen NggcAnh Dao I. He thdng cac nganh luat (cau true ben trong cua he thong phap luat). He thong van ban quy pham phap luat (mot trong nhung hinh thuc bi6u hien ben ngoai cua he thong phap luat).

115 MUC LUC 7 PHAN 2 MOT • SO ngAnh luA• ttrong hE• thong phAp LUAT • N If OK CONG HdAXA HOI CHU GHIA VlET NAM Chuang 1: Nganh Luat hien phap ThS. Pham Thi Dieu Hien • • 9 I. Doi tugng dieu chinh va phucmg phap dieu chinh. Luge su qua trinh lap hien cua Viet Nam.

Mot so noi dung co ban cua Hien phap 2013. 125 Chuang 2: Nganh Luat Hanh chinh • Thi• Dieu ThS. Khai niem Luat Hanh chinh Viet Nam. Can bo, cong chuc, vien chuc.

147 Chuang 3: Nganh Luat Hinh su GVC. Bui Kim Hieu - Chu Ngpc Cam True I. D6i tugng di€u chinh va phucmg phap dieu chinh cua Luat Hinh su. Cac nguyen tic cua Luat Hinh su Viet Nam.

Tuoi chiu trach nhiem hinh su. Trach nhiem hinh su d6i voi phap nhan pham toi. He thong hinh phat va phan loai hinh phat trong phap Luat Hinh su. Moi s6 loai toi pham trong Bo luat Hinh su hien hanh.

187 Chuang 4: Ngsinh Luat Dan su GVC. Bui Kim Hieu - ThS. Van Nguyen NhW Tam 1. Doi tugng dieu chinh va phucmg phap di6u chinh cua Luat Dan su.

199 8 G1A0 TR1NH PHAP LUATDAI CWNG IL Cac nguyen tac co ban cua Luat Dan su. Chu the quan he phap Luat Dan sir. Mot so noi dung cor ban cua Luat Dan su. 210 Chtrong 5: Nganh Luat Hon nhan va Gia dinh GKG TS, Nguyen NgocAnh Dao I.

Doi tuomg dieu chinh va phuong phap dieu chinh cua Luat Hon nhan va Gia dinh. Mot so noi dung cor ban cua Luat H6n nhan va Gia dinh .229 Churong 6: Nganh Luat Lao dong GVG TS, Bui Kim Hieu - ThS. Van Nguyen NhW Tam I. Doi tuomg va phuomg phap dieu chinh cua Luat Lao dong.

Mot so noi dung co ban cua nganh Luat Lao dong. 263 Chuomg 7: Nganh Luat Thirong mai GVG TS, Nguyen NgocAnh Dao I. Khai niem Luat Thuomg mai. Cac loai hinh doanh nghiep theo Luat Doanh nghiep nam 2020.

Pha san doanh nghiep. So sanh giua pha san va giai the doanh nghiep. 295 Chuang 8: Nganh Luat Moi trirdug GVG TS, Nguyen NgocAnh Dao - NCS, Pham Hoang Linh I. Doi tuomg di6u chinh va phuong phap di6u chinh cua Luat Moi truorng.

Cac nguyen tic co ban cua Luat M6i truong. Danh gia tac dong moi truorng.310 MUC LUC 9 Chu’OTig 9: Nganh Luat Dat dai NCS. Pham Hoang Linh I. D6i tuong di6u chinh va phuong phap dieu chinh cua Luat Dat dai.

321 IL Cac nguyen tac cua Luat Dat dai. Co quan quan ly nha nude ve dat dai. Ngudi su dung dat. Phan loai dat.

Gia dat va quan ly nha nude ve gia dat. Giao dich ve quyen su dung dat. Giai quyet tranh chap ve dat dai. Giai quySt khidu nai, khieu kien hanh chinh ve dat dai.

Giai quyet to cao ve dat dai. 343 Chuong 10: Cong phap quoc te va Ttr phap quoc te GVG TS. Biii Kim Hieu I. Cong phap-quoc te.

Tu phap quoc te. 366 PHAN 3 PHAP LUAT PHONG, CHONG THAM NHUNG GVG TS. Bui Kim Hieu - GVG TS. Nguyen NggcAnh Dao I.

Su cin thidt xay dung Luat Phong, chdng tham nhung nam 2018. Quan diem chi dao, dinh hudng xay dung Luat Phong, chdng tham nhung. Bo cue cua Luat Phong, chdng tham nhung. 393 ip GlAO TR1NH PHAP LUATDAI CWNG IV.

Nhung noi dung cor ban cua Luat Phong, chong tham nhung nam 2018. 395 TAI LIEU THAM KHAO 416 LdlNOIDAU Phap luat dai cuong la mon nghien cuu cac khai niem co ban, cac pham tru co ban nhat ve nha nude va phap luat voi gdc do khoa hpc phap ly. O Viet Nam, Phap luat dai cuong la mon chinh there, quan trong trong chuong trinh dai hoc dai cuong da duoc Bo Giao due va Dao tao quy dinh giang day tai cac trubng dai hoc, cao dang, trung cap. Nham gop phan cung cap them tai lieu nghien cuu, tham khao cho giang vien, sinh vien cac trudng dai hoc, cao dang, trung cap, tap the tac gia Khoa Luat thuoc Trudng Dai hQC Ngoai ngu - Tin hoc Thanh pho Ho Chi Minh xuat ban cuon Giao trinh Phap luat dai cuong do GVC.

Bui Kim Hieu va GVC. Nguyen Ngoc Anh Dao Dong Chu bien. Giao trinh duQC chia thanh 3 phan: Phan 1 gom 7 chuong, trinh bay mpt so van de ly luan chung ve nha nude va phap luat; quy pham phap luat va quan he phap luat; thuc hien phap luat va ap dung phap luat; vi pham phap luat va trach nhiem phap ly; he thong phap luat Viet Nam; Phan 2 gom 10 chuong, trinh bay m$t so nganh luat trong he thong phap lu^t Vi^t Nam: nganh Luat Hien phap; nganh Luat Hanh chinh; nganh Luat Hinh sy; nganh Luat Dan su; nganh Luat Hon nhan va Gia dinh; nganh Lu£t Lao dpng; nganh Luat Thuong mai; nganh Luat Moi trudng; nganh Lu£t Dat dai; Cong phap quoc te va Tu phap quoc te; 12 GlAO TR1NH PHAP LUAT DAI ClfONG Phan 3 trinh bay nhung npi dung cua phap luat phong, chong tham nhung. Giao trinh cung cap nhung tri thuc cd tinh khai quat, co ban ve nha nude va phap luat noi chung; dong thoi phan tich mpt so noi dung co ban cua cac nganh luat trong he thong phap luat Viet Nam.

Mac dii da co nhieu co gang trong qua trinh bien soan va bien tap nhung nha nude va phap luat la hai hien tuong rat phuc tap, luon bien dong va thay doi nen cuon sach khd tranh khdi con thieu sot. Cac tac gia rat mong nhan duoc y kien dong gop cua ban dpc de hoan thien noi dung cuon sach trong lan xuat ban sau. PHAN 1 NIltfNG VAN BE CHUNG VE NHA NUfiC VA PHAP LUAT CHl/ONG 1 NHtfNG VAN 0E CO BAN VE NHA NtfflC I. NGUON GOC RA DCH CUA NHA NlTOC 1.

Mot so quan diem phi mac xit ve nguon goc ban chat nha nude Nha nude la mot hien tupng xa hoi phuc tap, lien quan chat che toi Ipi fch cua giai cap, tang lop va dan toe. De nhan thuc dung dan hien tuong nha nude can phai lam sang to hang loat van de lien quan nhu: nguon goc xuat hien nha nude, ban chat cua nha nude. Trong lich su chfnh tri - phap ly, ngay tu thoi ky cd dai, trung dai va can dai da cd nhieu nha tu tuong de cap toi van de nguon goc cua nha nude. Xuat phat tu cac gdc dQ khac nhau, cac nha tu tuong trong lich su da cd nhung ly giai khac nhau ve van de nguon goc cua nha nude.

Nhung nha tu tuong theo thuyet than hoc (dai dien thoi trung co Ph. Acvin, thoi ky tu san co: Masiten, Koct,.) cho rang: Thuong de la nguoi sap dat mQi trat hr trong xa hQi, nha nude la do thupng de sang tao ra de bao ve trat hr chung xa hQi. Nha nude la do dang toi cao sinh ra, la su the hipn y chi cua chua troi. Do vay, quyen luc cua nha nude la hien than quyen luc cua chua, vi the nd vmh cuu.

Nhung ngudi theo thuyel gia truang (Arixtot, Philmer, Mikhailop, Merdodc.) cho rang nha nude ra doi la ket qua cua sv phat trien gia dinh, la hinh thuc to chuc tu nhien cua cuqc song 16 GlAO TR1NH PHAP LUA? PAI CtfONG con nguoi. Vi vay, cung nhu gia dinh, nha nude ton tai trong mpi xa hpi; quyen luc nha nude ve thyc chat cung giong nhu quyen luc cua nguoi dung dau trong gia dinh - n6 chi la su tiep tuc cua quyen luc cua nguoi gia trudng trong gia dinh. Vao the ky XVI, XVII va the ky XVIII, cung vdi trao luu each mang tu san, trong lich su tu tudng chfnh tri - phap ly da xuat hien nhieu quan diem moi ve nha nude ndi chung va ve nguon goc cua nd. Thuyet khe udc xa hoi dupe hinh thanh trong dieu kien nhu vay.

Thuyet khe udc xa hpi ma dai dien tieu bie’u la Grooxi, Xpiroza, Gop, Lore, Rut xd. cho rang, nha nude ra doi la ket qua cua mot ban hop dong (khe udc) dupe ky ket giua cac thanh vien song trong trang thai tu nhien khong cd nha nude. Ve ban chat, nha nude phan anh loi ich cua cac thanh vien song trong xa hoi, Ipi fch cua moi thanh vien deu dupe nha nude ghi nhan va bao ve. Su ra doi cua thuyet khe udc xa hoi danh dau mot buoc tien trong nhan thuc cua con nguoi ve nguon goc nha nude; day la mot cu danh manh vao thanh tri xa hoi phong kien, chong lai su chuyen quyen, doc doan cua che do phong kien.