Luận văn hình ảnh chụp cắt lớp vi tính lồng ngực độ phân giải cao ở bệnh nhân bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính điều trị tại bệnh viện đa khoa trung ương thái nguyên

Hình ảnh chụp CT lồng ngực độ phân giải cao là một công cụ quan trọng trong việc chẩn đoán và theo dõi bệnh phổi tắc… 84 trang · Đại Học Thái Nguyên · 2015.

• Tác giả: Nguyễn Thị Ly
• Trường học: Đại Học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Y Dược
• Đề tài: Hình Ảnh Chụp CT Lồng Ngực Độ Phân Giải Cao Ở Bệnh Nhân COPD Tại Thái Nguyên
• Loại tài liệu: Luận Văn Bác Sĩ Nội Trú
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• ĐẶT VẤN ĐỀ
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN
• 1.1. Quan niệm và định nghĩa
• 1.2. Tình hình dịch tễ BPTNMT
• 1.2.1. Tình hình mắc BPTNMT trên thế giới
• 1.2.2. Tình hình dịch tễ BPTNMT ở Việt Nam
• 1.3. Triệu chứng lâm sàng, cận lâm sàng BPTNMT
• 1.3.1. Biểu hiện lâm sàng của BPTNMT
• 1.3.1.1. Triệu chứng toàn thân
• 1.3.1.2. Các triệu chứng cơ năng
• 1.3.1.3. Triệu chứng thực thể
• 1.3.1.4. Các thể lâm sàng
• 1.3.2. Cận lâm sàng BPTNMT
• 1.3.2.1. Thăm dò chức năng thông khí phổi
• 1.3.2.2. X-quang phổi chuẩn
• 1.3.2.3. Điện tâm đồ
• 1.3.2.4. Xét nghiệm máu

Tóm tắt

I. Tổng quan về hình ảnh chụp CT lồng ngực ở bệnh nhân COPD

Hình ảnh chụp CT lồng ngực độ phân giải cao là một công cụ quan trọng trong việc chẩn đoán và theo dõi bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD). Tại Thái Nguyên, việc áp dụng công nghệ này đã giúp phát hiện sớm các tổn thương phổi, từ đó cải thiện chất lượng điều trị cho bệnh nhân. Nghiên cứu cho thấy rằng hình ảnh CT có thể phát hiện các tổn thương như khí phế thũng và dày thành phế quản ngay cả khi chưa có triệu chứng lâm sàng rõ ràng.

1.1. Định nghĩa và vai trò của hình ảnh CT lồng ngực

Hình ảnh CT lồng ngực độ phân giải cao giúp xác định các tổn thương phổi một cách chính xác. Công nghệ này cho phép bác sĩ quan sát chi tiết cấu trúc phổi, từ đó đưa ra chẩn đoán chính xác hơn về tình trạng bệnh nhân COPD.

1.2. Tình hình bệnh COPD tại Thái Nguyên

Tại Thái Nguyên, tỷ lệ mắc bệnh COPD đang gia tăng, đặc biệt ở những người có tiền sử hút thuốc lá. Việc sử dụng hình ảnh CT lồng ngực giúp phát hiện sớm và quản lý bệnh hiệu quả hơn.

II. Thách thức trong chẩn đoán bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính

Chẩn đoán bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD) gặp nhiều khó khăn do triệu chứng lâm sàng không đặc hiệu. Nhiều bệnh nhân thường bỏ qua các dấu hiệu ban đầu, dẫn đến chẩn đoán muộn. Hình ảnh CT lồng ngực độ phân giải cao giúp khắc phục vấn đề này bằng cách phát hiện các tổn thương phổi từ giai đoạn sớm.

2.1. Triệu chứng lâm sàng không rõ ràng

Triệu chứng như ho, khó thở thường bị nhầm lẫn với các bệnh lý khác. Điều này làm cho việc chẩn đoán sớm trở nên khó khăn, ảnh hưởng đến hiệu quả điều trị.

2.2. Khó khăn trong việc phát hiện tổn thương phổi

Hình ảnh X-quang thường không đủ nhạy để phát hiện các tổn thương phổi sớm. Hình ảnh CT lồng ngực độ phân giải cao có thể phát hiện các tổn thương như khí phế thũng và dày thành phế quản một cách chính xác hơn.

III. Phương pháp chụp CT lồng ngực độ phân giải cao

Chụp CT lồng ngực độ phân giải cao là phương pháp tiên tiến giúp phát hiện các tổn thương phổi ở bệnh nhân COPD. Phương pháp này sử dụng công nghệ hiện đại để tạo ra hình ảnh chi tiết, giúp bác sĩ đánh giá tình trạng bệnh một cách chính xác.

3.1. Quy trình thực hiện chụp CT

Quy trình chụp CT lồng ngực bao gồm việc chuẩn bị bệnh nhân, thực hiện chụp và phân tích hình ảnh. Bác sĩ cần đảm bảo bệnh nhân thoải mái và tuân thủ các hướng dẫn để có được hình ảnh chất lượng cao.

3.2. Đánh giá hình ảnh CT lồng ngực

Sau khi chụp, hình ảnh CT sẽ được phân tích để xác định các tổn thương phổi. Bác sĩ sẽ tìm kiếm các dấu hiệu của khí phế thũng, dày thành phế quản và các tổn thương khác liên quan đến COPD.

IV. Ứng dụng thực tiễn của hình ảnh CT lồng ngực trong điều trị COPD

Hình ảnh chụp CT lồng ngực độ phân giải cao không chỉ giúp chẩn đoán mà còn hỗ trợ trong việc theo dõi tiến triển của bệnh. Việc đánh giá định kỳ hình ảnh CT giúp bác sĩ điều chỉnh phác đồ điều trị phù hợp cho bệnh nhân.

4.1. Theo dõi tiến triển bệnh

Hình ảnh CT cho phép theo dõi sự tiến triển của bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính. Bác sĩ có thể đánh giá hiệu quả điều trị và điều chỉnh phác đồ nếu cần thiết.

4.2. Cải thiện chất lượng cuộc sống cho bệnh nhân

Việc phát hiện sớm và điều trị kịp thời giúp cải thiện chất lượng cuộc sống cho bệnh nhân COPD. Hình ảnh CT lồng ngực độ phân giải cao đóng vai trò quan trọng trong việc này.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của hình ảnh CT lồng ngực

Hình ảnh chụp CT lồng ngực độ phân giải cao đã chứng minh được giá trị trong việc chẩn đoán và điều trị bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính. Tương lai, công nghệ này sẽ tiếp tục phát triển, mang lại nhiều lợi ích hơn cho bệnh nhân.

5.1. Tiềm năng phát triển công nghệ CT

Công nghệ chụp CT đang không ngừng phát triển, hứa hẹn mang lại hình ảnh chất lượng cao hơn và giảm thiểu liều bức xạ cho bệnh nhân.

5.2. Hướng nghiên cứu trong tương lai

Nghiên cứu tiếp theo sẽ tập trung vào việc cải thiện độ chính xác của chẩn đoán và phát triển các phương pháp điều trị mới dựa trên hình ảnh CT lồng ngực.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (BPTNMT) là một trong những gánh nặng y tế hàng đầu trên phạm vi toàn cầu với khoảng 650 triệu người mắc và tỷ lệ hiện mắc dao động từ 80 đến 100 ca trên 100.000 dân tại các khu vực có tỷ lệ hút thuốc lá cao. Theo điều tra dịch tễ của mạng lưới BOLD tại 12 quốc gia thuộc khu vực Châu Á - Thái Bình Dương, Việt Nam ghi nhận tỷ lệ mắc BPTNMT ở mức cao nhất với 6,7%, trong khi nghiên cứu dịch tễ quy mô toàn quốc trên 25.000 người trưởng thành cho thấy tỷ lệ mắc bệnh ở nhóm đối tượng trên 40 tuổi là 4,2%. Vấn đề nghiên cứu cốt lõi xuất phát từ thực tế chẩn đoán lâm sàng: các tổn thương cấu trúc quan trọng như khí phế thũng, dày thành phế quản hay bẫy khí thường khó phát hiện đầy đủ trên phim X-quang ngực thẳng thông thường, hoặc chỉ ghi nhận ở giai đoạn muộn khi chức năng hô hấp đã suy giảm nghiêm trọng. Kỹ thuật chụp cắt lớp vi tính lồng ngực độ phân giải cao (HRCT) với độ dày lát cắt mỏng từ 0,5 đến 1,5 mm ra đời như một bước đột phá, cho phép phát hiện sớm và chi tiết các biến đổi giải phẫu bệnh lý ngay cả khi rối loạn thông khí chưa biểu hiện rõ. Luận văn tập trung vào hai mục tiêu cụ thể: thứ nhất, mô tả các đặc điểm hình ảnh trên phim chụp HRCT ở bệnh nhân BPTNMT; thứ hai, xác định mối liên quan giữa các hình ảnh tổn thương này với đặc điểm lâm sàng và các chỉ số thông khí phổi. Nghiên cứu được triển khai trên 77 bệnh nhân điều trị nội trú tại Khoa Nội tiết - Hô hấp, Bệnh viện Đa khoa Trung ương Thái Nguyên trong giai đoạn từ tháng 9 năm 2014 đến tháng 7 năm 2015. Kết quả nghiên cứu mang lại ý nghĩa thực tiễn to lớn trong việc nâng cao tỷ lệ chẩn đoán đúng kiểu hình bệnh lên trên 68,8%, tối ưu hóa phác đồ điều trị cá thể hóa và hỗ trợ kiểm soát nguy cơ bùng phát đợt cấp hiệu quả cho người bệnh.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên định nghĩa chuẩn hóa của Chiến lược Toàn cầu về Bệnh phổi Tắc nghẽn Mạn tính (GOLD 2011, GOLD 2013) phối hợp với các khuyến cáo từ Hội Lồng ngực Hoa Kỳ (ATS) và Hội Hô hấp Châu Âu (ERS). Về mặt bệnh sinh học, BPTNMT được xác định là tình trạng tắc nghẽn luồng khí thở ra tiến triển, không hồi phục hoàn toàn, đặc trưng bởi chỉ số Gaensler (FEV1/FVC) dưới 70% sau nghiệm pháp hồi phục phế quản. Quá trình viêm mạn tính cùng sự mất cân bằng giữa hệ thống proteinase và anti-proteinase dẫn đến hai cơ chế tổn thương chính: phá hủy thành phế nang gây khí phế thũng và viêm xơ hóa tái cấu trúc làm dày thành phế quản. Khung lý thuyết của đề tài tích hợp 4 khái niệm hình thái học cơ bản trên phim HRCT: khí phế thũng trung tâm tiểu thùy, khí phế thũng đa tiểu thùy, khí phế thũng cạnh vách và khí phế thũng dạng bóng khí. Ngoài ra, các chỉ số định lượng như tỷ số bề dày thành phế quản trên đường kính ngoài (tỷ lệ T/D với ngưỡng bình thường là 0,2) và tỷ số đường kính phế quản trên động mạch đi kèm (tỷ lệ B/A với ngưỡng bình thường từ 0,65 đến 0,7) được sử dụng để chuẩn hóa chẩn đoán dày thành và giãn phế quản.

Phương pháp nghiên cứu

Đề tài áp dụng thiết kế nghiên cứu mô tả cắt ngang với phương pháp chọn mẫu có chủ đích, thu thập toàn bộ 77 bệnh nhân BPTNMT điều trị nội trú thỏa mãn các tiêu chuẩn lựa chọn theo GOLD 2013 trong khoảng thời gian từ tháng 9 năm 2014 đến tháng 7 năm 2015. Cỡ mẫu nghiên cứu được xác định theo công thức ước tính tỷ lệ cho nghiên cứu mô tả, dựa trên tỷ lệ bệnh nhân BPTNMT có tổn thương khí phế thũng trên HRCT theo các y văn quốc tế là khoảng 85% (tương đồng với nghiên cứu của Umang Shah năm 2014 là 87%), với độ chính xác mong muốn d = 0,07 và mức ý nghĩa thống kê 95% (hệ số tin cậy Z = 1,96). Quy trình thu thập dữ liệu cận lâm sàng được kiểm soát nghiêm ngặt: đo chức năng thông khí bằng máy Spiroanalyzer ST-300 thực hiện test phục hồi phế quản với liều 400 µg Salbutamol; chụp cắt lớp vi tính lồng ngực độ phân giải cao trên hệ thống máy Siemens Multislice CT Scanner phiên bản Syngo 2009E với độ dày lớp cắt từ 0,5 đến 1,0 mm, điện áp 120 kV và dòng điện từ 100 đến 200 mA; phân tích tế bào máu bằng hệ thống tự động Sentax. Toàn bộ số liệu được xử lý thống kê bằng phần mềm SPSS 16.0, áp dụng thuật toán kiểm định Chi-bình phương (χ²) và kiểm định t-Student với ngưỡng xác suất p < 0,05 để đảm bảo tính chuẩn xác và giá trị khoa học của kết quả.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Nghiên cứu trên 77 bệnh nhân ghi nhận độ tuổi trung bình là 71,34 ± 9,74 tuổi, trong đó nam giới chiếm ưu thế tuyệt đối với 84,4% (65 ca) so với 15,6% nữ giới (12 ca). Về tiền sử, 76,6% bệnh nhân có thói quen hút thuốc lá nặng từ 20 bao-năm trở lên với mức tiêu thụ trung bình đạt 33,0 ± 19,51 bao-năm; số năm mắc bệnh trung bình là 10,7 ± 4,60 năm và tần suất xuất hiện đợt bùng phát trung bình là 2,36 ± 1,33 đợt mỗi năm. Đánh giá thông khí phổi cho thấy chỉ số FEV1 trung bình giảm còn 1,1 ± 0,25 lít (tương đương 47,86 ± 11,84% trị số lý thuyết) và chỉ số FEV1/FVC trung bình là 52,2 ± 4,69%. Mức độ tắc nghẽn đường thở phân bố chủ yếu ở giai đoạn nặng (GOLD III chiếm 49,4%, GOLD IV chiếm 11,9%), và phân loại theo GOLD 2013 ghi nhận nhóm D (nguy cơ cao, nhiều triệu chứng) chiếm tỷ lệ cao nhất với 48,1%.

Trên phim chụp HRCT lồng ngực, tổn thương khí phế thũng xuất hiện phổ biến nhất với tỷ lệ 68,8% (53 bệnh nhân). Về hình thái, khí phế thũng trung tâm tiểu thùy chiếm tỷ lệ cao nhất đạt 52,8% (28 ca), tiếp đến là khí phế thũng đa tiểu thùy chiếm 49,1% (26 ca), khí phế thũng cạnh vách chiếm 28,3% (15 ca) và dạng bong bóng chiếm 22,6% (12 ca). Ngoài ra, tổn thương dày thành phế quản và giãn phế quản đều xuất hiện với tỷ lệ tương đồng là 28,6% (22 ca), tổn thương xơ phổi ghi nhận ở 32,5% (25 ca) và hình ảnh tưới máu khảm mosaic ghi nhận ở 13,0% (10 ca).

Thảo luận kết quả

Sự chiếm ưu thế của hình thái khí phế thũng trung tâm tiểu thùy (52,8%) và vị trí tập trung nhiều ở thùy trên phổi (35,8%) phản ánh rõ nét cơ chế bệnh sinh do khói thuốc lá gây nên tình trạng viêm hủy hoại cấu trúc tiểu phế quản hô hấp. Kết quả này hoàn toàn tương thích với các nghiên cứu của Nazia Mehfooz (ghi nhận 40-57% khí phế thũng trên HRCT) và nghiên cứu MESA COPD của Benjamin M. Smith khi chỉ ra mối liên hệ chặt chẽ giữa hút thuốc trên 20 bao-năm với tổn thương trung tâm tiểu thùy. Bên cạnh đó, tỷ lệ dày thành phế quản chiếm 28,6% và ưu thế tại thùy trên (68,2%) thể hiện tình trạng viêm nhiễm mạn tính kéo dài và tái cấu trúc đường thở ở các bệnh nhân có triệu chứng ho khạc đờm đục (chiếm 74,0%).

Khi trực quan hóa dữ liệu qua các biểu đồ phân bố không gian và bảng ma trận đối chiếu giữa hình thái HRCT với mức độ khó thở mMRC (trong đó khó thở độ 3 chiếm 44,2%), có thể thấy mức độ tổn thương thực thể trên phim chụp tương quan thuận với mức độ suy giảm FEV1 và tần suất đợt cấp hàng năm. Sự xuất hiện của 13,0% hình ảnh khảm mosaic cùng 28,6% giãn phế quản khẳng định HRCT là công cụ vượt trội giúp phân loại chính xác các kiểu hình hỗn hợp mà các thăm dò chức năng đơn thuần không thể bộc lộ hết.

Đề xuất và khuyến nghị

Từ các phát hiện thực nghiệm, luận văn đưa ra 4 giải pháp can thiệp có tính ứng dụng cao:

• Chuẩn hóa quy trình chỉ định chụp HRCT lồng ngực với độ dày lớp cắt từ 0,5 đến 1,0 mm cho 100% bệnh nhân BPTNMT thuộc nhóm C và nhóm D hoặc bệnh nhân có tiền sử đợt cấp từ 2 lần/năm trở lên nhằm xác định chính xác kiểu hình bệnh ngay trong vòng 24 đến 48 giờ sau khi nhập viện, do Khoa Hô hấp phối hợp cùng Khoa Chẩn đoán hình ảnh thực hiện.
• Xây dựng chương trình tư vấn và can thiệp cai nghiện thuốc lá chủ động kết hợp quản lý hô hấp ký định kỳ 6 tháng một lần cho nhóm đối tượng có tiền sử phơi nhiễm từ 20 bao-năm trở lên, đặt mục tiêu giảm ít nhất 30% tỷ lệ tái phát đợt cấp trong vòng 12 tháng, do mạng lưới y tế cơ sở và phòng khám ngoại trú phụ trách.
• Tích hợp bắt buộc thang điểm khó thở mMRC và bộ câu hỏi CAT vào bệnh án điện tử để theo dõi liên tục chất lượng cuộc sống, hỗ trợ bác sĩ điều trị điều chỉnh phác đồ thuốc giãn phế quản tác dụng kéo dài kết hợp corticoid dạng hít kịp thời trước khi bệnh nhân xuất viện.
• Triển khai ứng dụng phần mềm định lượng tự động thể tích khí phế thũng và độ dày thành phế quản trên hệ thống chụp cắt lớp vi tính đa dãy tại các bệnh viện tuyến tỉnh và tuyến trung ương trong giai đoạn 2025 - 2030, do Hội Hô hấp và các trung tâm đào tạo chuyên sâu chủ trì chuyển giao công nghệ.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

• Bác sĩ chuyên khoa Hô hấp và Nội khoa: Cung cấp bằng chứng thực tiễn về mối tương quan giữa tổn thương giải phẫu trên HRCT với mức độ tắc nghẽn thông khí (GOLD III chiếm 49,4%), giúp tối ưu hóa việc phân loại kiểu hình và lựa chọn phác đồ điều trị cá thể hóa chính xác.
• Bác sĩ Chẩn đoán hình ảnh: Làm chủ tiêu chuẩn nhận diện các dạng tổn thương vi thể trên các lát cắt mỏng từ 0,5 đến 1,0 mm như hình ảnh "sâu ăn lá", khảm mosaic (13,0%) hay tỷ lệ dày thành phế quản T/D vượt ngưỡng 0,2 trên hệ thống máy cắt lớp hiện đại.
• Học viên Bác sĩ nội trú, Cao học và Nghiên cứu sinh Y học: Nắm vững quy trình thiết kế nghiên cứu mô tả cắt ngang chuẩn mực, phương pháp tính cỡ mẫu dịch tễ học và kỹ thuật xử lý số liệu thống kê y sinh học bằng phần mềm SPSS.
• Các nhà quản lý bệnh viện và chuyên gia y tế công cộng: Sử dụng các chỉ số dịch tễ lâm sàng thực tế tại khu vực miền núi phía Bắc để xây dựng kế hoạch phân bổ trang thiết bị chẩn đoán hình ảnh và hoạch định chiến lược quản lý bệnh không lây nhiễm tại địa phương.

Câu hỏi thường gặp

• Tại sao chụp X-quang ngực thẳng thông thường không thể thay thế HRCT trong đánh giá BPTNMT?
  X-quang ngực thẳng thường chỉ phát hiện tổn thương ở giai đoạn muộn hoặc mang tính gián tiếp như hình ảnh "phổi bẩn" (chiếm khoảng 48,7%), trong khi HRCT với lát cắt siêu mỏng 0,5-1,0 mm có khả năng phát hiện sớm và định lượng chính xác khí phế thũng ở 68,8% bệnh nhân, giúp nhận diện rõ từng phân thùy tổn thương ngay cả khi thông khí chưa suy giảm nặng.

• Tiền sử hút thuốc lá ảnh hưởng như thế nào đến hình thái khí phế thũng trên HRCT?
  Trong nghiên cứu, có tới 76,6% bệnh nhân hút thuốc lá từ 20 bao-năm trở lên với mức tiêu thụ trung bình 33,0 bao-năm. Khói thuốc chứa các gốc oxy tự do làm tổn thương trực tiếp tiểu phế quản hô hấp, khiến khí phế thũng trung tâm tiểu thùy chiếm tỷ lệ cao nhất với 52,8% và tập trung chủ yếu ở vùng thùy trên phổi.

• Giá trị của tỷ số T/D và tỷ số B/A trong đánh giá tổn thương đường dẫn khí là gì?
  Tỷ số giữa bề dày thành phế quản và đường kính ngoài (T/D) khi vượt quá ngưỡng sinh lý 0,2 là tiêu chuẩn vàng xác định dày thành phế quản (ghi nhận ở 28,6% bệnh nhân). Tương tự, tỷ số lòng phế quản trên đường kính động mạch đi kèm (B/A) vượt quá 0,7 là tiêu chuẩn xác định giãn phế quản trên phim HRCT.

• Vì sao phân loại nhóm BPTNMT theo GOLD 2013 cần phối hợp cả mMRC và số đợt cấp hàng năm?
  Chỉ số FEV1 đơn thuần không phản ánh đầy đủ mức độ suy giảm khả năng gắng sức hàng ngày. Sự phối hợp thang điểm mMRC với tần suất đợt cấp (trung bình 2,36 đợt/năm) cho phép phân tầng chính xác 48,1% bệnh nhân thuộc nhóm D (nguy cơ cao, nhiều triệu chứng) để áp dụng các can thiệp điều trị tích cực và toàn diện.

• Thời điểm nào là tối ưu để chỉ định chụp HRCT cho bệnh nhân BPTNMT?
  Bác sĩ nên chỉ định chụp HRCT khi bệnh nhân đã kiểm soát ổn định các triệu chứng cấp tính, có mức độ khó thở mMRC từ độ 2 trở lên (chiếm hơn 78% trong nghiên cứu), xuất hiện đợt cấp từ 2 lần/năm hoặc khi cần chẩn đoán phân biệt với giãn phế quản và hội chứng chồng lấp hen - BPTNMT.

Kết luận

• Tỷ lệ phát hiện tổn thương khí phế thũng trên phim HRCT đạt 68,8%, trong đó hình thái khí phế thũng trung tâm tiểu thùy chiếm ưu thế cao nhất với 52,8%.
• Tỷ lệ dày thành phế quản và giãn phế quản đều ghi nhận ở mức 28,6%, phân bố chủ yếu tại thùy trên của phổi và có mối liên quan mật thiết với tình trạng ho khạc đờm mạn tính.
• Phân tích dịch tễ học khẳng định bệnh nhân nam giới cao tuổi (trung bình 71,34 tuổi) có tiền sử hút thuốc lá nặng (76,6% hút ≥ 20 bao-năm) là nhóm đối tượng có nguy cơ tổn thương nhu mô phổi nặng nề nhất.
• Khẳng định giá trị vượt trội của HRCT trong việc hỗ trợ phân tầng mức độ bệnh, đặc biệt ở nhóm bệnh nhân tắc nghẽn nặng GOLD III (49,4%) và phân nhóm GOLD D (48,1%).
• Cung cấp cơ sở khoa học vững chắc giúp các nhà lâm sàng định hình kiểu hình bệnh để xây dựng phác đồ điều trị cá thể hóa chính xác và hiệu quả.

Trong giai đoạn tiếp theo, các nghiên cứu mở rộng cần theo dõi dọc biến đổi thể tích khí phế thũng trên HRCT sau điều trị nội khoa kéo dài. Các cơ sở y tế chuyên khoa cần sớm chuẩn hóa quy trình ứng dụng HRCT lát mỏng vào phác đồ chẩn đoán thường quy nhằm nâng cao chất lượng sống và giảm thiểu tỷ lệ tử vong cho người bệnh BPTNMT.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ĐẶT VẤN ĐỀ Bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (BPTNMT) là một bệnh rất phổ biến và có xu hướng ngày càng tăng, đặc biệt ở các nước phát triển. Trên thế giới hiện nay có khoảng 650 triệu người mắc BPTNMT, tỷ lệ mắc khoảng 80- 100/100.000 dân ở những vùng có tỷ lệ hút thuốc lá cao. Bệnh là nguyên nhân gây tử vong hàng thứ năm trên thế giới vào năm 2002, được dự báo sẽ tăng lên hàng thứ ba vào năm 2020 sau bệnh lý về ung thư và tim mạch [76]. Một nghiên cứu về BPTNMT ở 12 nước thuộc vùng châu Á Thái Bình Dương (BOLD) ước tính trên số bệnh nhân hút thuốc lá cho thấy tỷ lệ BPTNMT giai đoạn trung bình và nặng ở nhưng đối tượng trên 30 tuổi trở lên cho thấy tỷ lệ rất khác nhau ở các vùng, thấp nhất 3,5% ở Hồng Kông và cao nhất ở Việt Nam với tỷ lệ 6,7% [78].

Bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính được đặc trưng bởi sự tắc nghẽn luồng khí thở ra không hồi phục hoàn toàn. Sự cản trở thông khí này thường tiến triển từ từ và là hậu quả của sự tiếp xúc lâu ngày với các chất và khí độc hại [3]. Quá trình viêm, mất cân bằng của hệ thống proteinase, anti-proteinase, sự tấn công của các gốc oxy tự do làm phá hủy cấu trúc đường thở lớn, đường thở nhỏ và nhu mô phổi dẫn đến suy giảm chức năng hô hấp không hồi phục hoàn toàn. Một trong các tổn thương nhu mô phổi thường gặp gây hậu quả nghiêm trọng đó là sự phá hủy các thành phế nang liên tục và tăng dần tạo nên các khoang chứa khí cặn (khí phế thũng) – mà không đảm nhiệm được chức năng trao đổi khí.

Mặt khác tình trạng viêm còn gây tổn thương đường thở lớn, đường thở nhỏ với bản chất làm xơ hóa, dày thành phế quản tăng sức cản đường thở, kết hợp với tình trạng tăng tiết nhầy liên tục làm lòng phế quản lại càng hẹp nhiều hơn, hậu quả gây tắc nghẽn đường dẫn khí thường xuyên và không hồi phục. Ngoài ra, tình trạng đáp ứng viêm trong BPTNMT còn phá hủy liên tục vĩnh viễn không hồi phục các tổ chức chống đỡ của 3 thành phế quản như lớp sợi chun, lớp sụn- gây giãn phế quản và xơ hóa mô liên kết [5]. Các tổn thương như khí phế thũng, dày thành phế quản, khó phát hiện được đầy đủ và chi tiết trên x-quang thường quy, hoặc chỉ thấy trong giai đoạn muộn. Chụp cắt lớp vi tính lồng ngực độ phân giải cao có thể phát hiện những tổn thương trên từ giai đoạn sớm ngay cả khi chưa có rối loạn thông khí tắc nghẽn [49].

Đồng thời chụp cắt lớp vi tính lồng ngực độ phân giải cao còn có thể đánh giá được các đặc điểm riêng của từng loại tổn thương như vị trí khí phế thũng, mức độ khí phế thũng, mức độ dày thành phế quản…Vậy những tổn thương đó xuất hiện có liên quan như thế nào với các đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng – đó là điều nghiên cứu này chúng tôi muốn làm sáng tỏ. Vì vậy chúng tôi thực hiện đề tài “Hình ảnh chụp cắt lớp vi tính lồng ngực độ phân giải cao ở bệnh nhân Bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính điều trị tại Bệnh viện Đa khoa Trung Ƣơng Thái Nguyên” nhằm: 1. Mô tả hình ảnh chụp cắt lớp vi tính lồng ngực độ phân giải cao ở bệnh nhân bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính điều trị tại Bệnh viện Đa khoa Trung Ương Thái Nguyên. Xác định mối liên quan giữa đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng với một số hình ảnh chụp cắt lớp vi tính lồng ngực độ phân giải cao bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính.

4 Chƣơng 1 TỔNG QUAN 1.