Nghiên Cứu Đặc Điểm Lâm Sàng và Cận Lâm Sàng Bệnh Phổi Tắc Nghẽn Mạn Tính

Tài liệu nghiên cứu Nghiên cứu đặc điểm lâm sàng cận lâm sàng và một số căn nguyên vi khuẩn trong đợt cấp của bệnh phổi, tổng hợp lý thuyết và thực hành, cung cấp kiến thức chuyên

• Tác giả: Hoàng Thủy
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Viết Nhung
• Trường học: Trường Đại Học Y Hà Nội
• Chuyên ngành: Lao
• Đề tài: Nghiên Cứu Đặc Điểm Lâm Sàng và Cận Lâm Sàng Bệnh Phổi Tắc Nghẽn Mạn Tính
• Loại tài liệu: Luận Án Tiến Sĩ Y Học
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• LỜI CAM ĐOAN
• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG
• DANH MỤC BIỂU ĐỒ
• DANH MỤC HÌNH ẢNH
• ĐẶT VẤN ĐỀ
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN
• 1.1. Đợt cấp bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính
• 1.1.1. Gánh nặng của đợt cấp BPTNMT
• 1.1.2. Cơ chế bệnh sinh của đợt cấp BPTNMT
• 1.1.3. Nguyên nhân đợt cấp BPTNMT
• 1.1.4. Lâm sàng đợt cấp BPTNMT
• 1.1.5. Các thăm dò trong đợt cấp BPTNMT
• 1.1.6. Chẩn đoán xác định đợt cấp BPTNMT
• 1.1.7. Đánh giá mức độ nặng của đợt cấp BPTNMT
• 1.1.8. Sử dụng kháng sinh trong đợt cấp bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính
• 1.2. Các phương pháp xác định căn nguyên vi khuẩn trong đợt cấp BPTNMT
• 1.2.1. Các phương pháp lấy bệnh phẩm đường hô hấp
• 1.2.2. Nuôi cấy đờm phân lập vi khuẩn
• 1.2.3. Phương pháp realtime PCR phân lập vi khuẩn không điển hình
• 1.3. Một số nghiên cứu liên quan về vi sinh trong đợt cấp BPTNMT
• 1.3.1. Trên thế giới
• 1.3.2. Tại Việt Nam
• 2. CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Đối tượng, địa điểm và thời gian nghiên cứu
• 2.1.1. Đối tượng nghiên cứu
• 2.1.1.1. Tiêu chuẩn chọn bệnh nhân nghiên cứu
• 2.1.1.2. Tiêu chuẩn loại trừ
• 2.2. Nội dung nghiên cứu
• 2.2.1. Đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng đối tượng nghiên cứu
• 2.2.2. Đặc điểm tác nhân vi khuẩn phân lập và mối liên quan giữa vi khuẩn với lâm sàng, cận lâm sàng trong đợt cấp BPTNMT
• 2.3. Phương pháp nghiên cứu
• 2.3.1. Thiết kế nghiên cứu
• 2.3.2. Nghiên cứu lâm sàng
• 2.3.3. Nghiên cứu cận lâm sàng
• 2.3.4. Các biến số nghiên cứu
• 2.3.5. Các chỉ tiêu đánh giá
• 2.3.6. Phương pháp thu thập, phân tích và xử lý số liệu
• 2.4. Đạo đức nghiên cứu
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đặc điểm chung đối tượng nghiên cứu
• 3.1.1. Đặc điểm về tuổi
• 3.1.2. Đặc điểm về giới
• 3.1.3. Tiền sử bệnh đồng mắc
• 3.2. Đặc điểm lâm sàng
• 3.2.1. Thời gian mắc bệnh BPTNMT và số đợt cấp
• 3.2.2. Yếu tố khởi phát đợt cấp
• 3.2.3. Phân loại mức độ nặng của BPTNMT
• 3.2.4. Triệu chứng cơ năng, toàn thân
• 3.2.5. Triệu chứng thực thể
• 3.2.6. Phân loại mức độ nặng của đợt cấp BPTNMT
• 3.3. Đặc điểm cận lâm sàng
• 3.3.1. Số lượng bạch cầu máu ngoại vi
• 3.3.2. Kết quả nồng độ CRP
• 3.3.3. Kết quả định lượng Procalcitonin
• 3.3.4. Kết quả khí máu động mạch
• 3.3.5. Kết quả điện tâm đồ
• 3.3.6. Kết quả Xquang ngực
• 3.3.7. Đánh giá mức độ tắc nghẽn theo kết quả đo chức năng hô hấp
• 3.4. Mối liên quan giữa mức độ nặng đợt cấp BPTNMT và các triệu chứng lâm sàng, cận lâm sàng
• 3.5. Liên quan giữa chỉ định dùng kháng sinh và các đặc điểm trong đợt cấp BPTNMT
• 3.6. Đặc điểm vi khuẩn học ở bệnh nhân đợt cấp BPTNMT và mối liên quan với lâm sàng, cận lâm sàng
• 3.6.1. Kết quả vi khuẩn phân lập được ở đờm bằng cả 2 phương pháp nuôi cấy và realtime PCR
• 3.6.2. Kết quả các loài vi khuẩn phân lập được ở đờm bằng cả 2 phương pháp nuôi cấy và realtime PCR
• 3.6.3. Kết quả kháng sinh đồ của vi khuẩn phân lập được bằng cấy đờm
• 3.6.4. Mối liên quan giữa kết quả vi khuẩn với một số đặc điểm lâm sàng
• 3.6.5. Mối liên quan giữa kết quả vi khuẩn phân lập được ở đờm với một số đặc điểm cận lâm sàng
• 3.6.6. Mối liên quan giữa kết quả vi khuẩn điển hình, không điển hình với một số đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng
• 3.6.7. Khả năng dự đoán nhiễm khuẩn của triệu chứng lâm sàng, bạch cầu, Protein C phản ứng, Procalcitonin
• 4. CHƯƠNG 4: BÀN LUẬN
• 4.1. Đặc điểm chung của đối tượng nghiên cứu
• 4.1.1. Đặc điểm về tuổi và giới
• 4.1.2. Đặc điểm về tiền sử hút thuốc lá
• 4.1.3. Đặc điểm về tiền sử các bệnh đồng mắc
• 4.1.4. Thời gian mắc bệnh BPTNMT và số đợt cấp BPTNMT/năm
• 4.1.5. Yếu tố khởi phát đợt cấp
• 4.1.6. Phân loại mức độ nặng của BPTNMT theo GOLD
• 4.2. Đặc điểm lâm sàng
• 4.2.1. Triệu chứng cơ năng, toàn thân
• 4.2.2. Triệu chứng thực thể
• 4.2.3. Mức độ nặng đợt cấp BPTNMT
• 4.3. Đặc điểm cận lâm sàng
• 4.3.1. Số lượng bạch cầu
• 4.3.2. Nồng độ CRP và Procalcitonin (PCT) máu
• 4.3.3. Khí máu động mạch
• 4.3.4. Đo chức năng hô hấp
• 4.4. Liên quan mức độ nặng đợt cấp BPTNMT với các đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng
• 4.4.1. Các yếu tố liên quan với mức độ nặng đợt cấp BPTNMT
• 4.4.2. Các yếu tố nguy cơ độc lập với mức độ nặng đợt cấp BPTNMT
• 4.5. Liên quan giữa các yếu tố nguy cơ và chỉ định kháng sinh trong đợt cấp BPTNMT
• 4.5.1. Các yếu tố nguy cơ sử dụng kháng sinh trong đợt cấp của BPTNMT
• 4.5.2. Phân tích đa biến dự đoán các yếu tố nguy cơ sử dụng kháng sinh trong đợt cấp BPTNMT
• 4.6. Vi khuẩn gây bệnh trong đợt cấp BPTNMT
• 4.6.1. Kết quả vi khuẩn phân lập ở đờm
• 4.6.2. Kết quả phân lập các loài vi khuẩn ở đờm
• 4.6.3. Tính nhạy cảm kháng sinh của một số vi khuẩn phân lập được
• 4.6.4. Mối liên quan giữa kết quả vi khuẩn với một số đặc điểm lâm sàng
• 4.6.5. Mối liên quan giữa kết quả vi khuẩn với một số đặc điểm cận lâm sàng
• 4.6.6. Mối liên quan giữa kết quả nuôi cấy, vi khuẩn không điển hình với một số đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng
• 4.6.7. Khả năng định hướng nhiễm khuẩn của các triệu chứng và dấu ấn sinh học
• DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH CÔNG BỐ KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU CỦA ĐỀ TÀI LUẬN ÁN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Bệnh Phổi Tắc Nghẽn Mạn Tính COPD Định Nghĩa

Bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD) là một bệnh lý hô hấp phổ biến, có khả năng phòng ngừa và điều trị. Đặc trưng bởi các triệu chứng hô hấp kéo dài và giới hạn luồng khí, COPD là hậu quả của phản ứng viêm bất thường tại đường thở và phế nang do tiếp xúc với các hạt hoặc khí độc hại. Khói thuốc lá, thuốc lào là yếu tố nguy cơ hàng đầu, nhưng ô nhiễm không khí và khói từ chất đốt cũng đóng vai trò quan trọng. Các bệnh đồng mắc và các đợt kịch phát làm trầm trọng thêm tình trạng bệnh. Theo Tổ chức Y tế Thế giới, có khoảng 65 triệu người trên toàn cầu mắc Bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính mức độ từ trung bình đến nặng, và bệnh này là nguyên nhân gây tử vong đứng thứ ba trên thế giới. Dự kiến số người mắc sẽ vượt quá 210 triệu vào năm 2030.

1.1. Định Nghĩa Bệnh Phổi Tắc Nghẽn Mạn Tính Theo GOLD

GOLD (Global Initiative for Chronic Obstructive Lung Disease) định nghĩa COPD là một bệnh phổi tiến triển đặc trưng bởi sự hạn chế luồng khí không hồi phục hoàn toàn. Sự hạn chế này thường liên quan đến phản ứng viêm bất thường của phổi đối với các hạt hoặc khí độc hại. Định nghĩa này nhấn mạnh tính chất tiến triển của bệnh và vai trò của viêm nhiễm trong cơ chế bệnh sinh. Việc chẩn đoán và điều trị sớm theo hướng dẫn của GOLD giúp cải thiện chất lượng cuộc sống của bệnh nhân và giảm thiểu các biến chứng.

1.2. Các Yếu Tố Nguy Cơ Chính Gây Bệnh Phổi Tắc Nghẽn Mạn Tính

Yếu tố nguy cơ quan trọng nhất của COPD là tiền sử hút thuốc. Mức độ nghiêm trọng của bệnh thường tương quan với thời gian và cường độ hút thuốc. Các yếu tố nguy cơ khác bao gồm tiếp xúc với ô nhiễm không khí, khói từ chất đốt (đặc biệt ở các nước đang phát triển), bụi và hóa chất nghề nghiệp. Yếu tố di truyền cũng có thể đóng vai trò, mặc dù ít phổ biến hơn. Theo nghiên cứu, những người có tiền sử gia đình mắc COPD có nguy cơ mắc bệnh cao hơn.

II. Triệu Chứng COPD Cách Nhận Biết Chẩn Đoán Sớm Bệnh

Triệu chứng COPD thường tiến triển chậm theo thời gian. Các triệu chứng ban đầu có thể nhẹ và dễ bị bỏ qua, bao gồm ho khan kéo dài, khạc đờm, và khó thở khi gắng sức. Khi bệnh tiến triển, khó thở trở nên nghiêm trọng hơn và có thể xảy ra ngay cả khi nghỉ ngơi. Các triệu chứng khác có thể bao gồm thở khò khè, tức ngực, và mệt mỏi. Chẩn đoán COPD thường dựa trên bệnh sử, thăm khám lâm sàng, và đánh giá chức năng phổi bằng phương pháp đo phế dung kế, đặc biệt là chỉ số FEV1/FVC. Việc chẩn đoán sớm rất quan trọng để làm chậm sự tiến triển của bệnh và cải thiện chất lượng cuộc sống.

2.1. Khó Thở Triệu Chứng Điển Hình Mức Độ Nghiêm Trọng

Khó thở là một trong những triệu chứng COPD điển hình và gây nhiều khó khăn nhất cho bệnh nhân. Mức độ khó thở có thể thay đổi từ nhẹ (khó thở khi gắng sức) đến nặng (khó thở ngay cả khi nghỉ ngơi). Việc đánh giá mức độ khó thở thường sử dụng các thang điểm như mMRC (Modified Medical Research Council dyspnea scale) để định lượng mức độ ảnh hưởng của khó thở đến hoạt động hàng ngày của bệnh nhân.

2.2. Đo Chức Năng Hô Hấp Phương Pháp Chẩn Đoán COPD Quan Trọng

Đo chức năng hô hấp, đặc biệt là đo phế dung kế, là phương pháp chẩn đoán COPD quan trọng nhất. Phương pháp này đo lường thể tích khí thở ra tối đa trong giây đầu tiên (FEV1) và dung tích sống gắng sức (FVC). Tỷ lệ FEV1/FVC thấp (thường dưới 0.7 sau khi dùng thuốc giãn phế quản) là tiêu chuẩn chính để chẩn đoán COPD. Kết quả đo chức năng hô hấp cũng giúp đánh giá mức độ nghiêm trọng của bệnh và theo dõi hiệu quả điều trị.

2.3. Phân Biệt COPD Với Hen Phế Quản Điểm Khác Biệt Cần Lưu Ý

Mặc dù COPD và Hen phế quản đều gây khó thở và khò khè, chúng là hai bệnh lý khác nhau. COPD thường liên quan đến tiền sử hút thuốc và hạn chế luồng khí không hồi phục hoàn toàn, trong khi hen phế quản có thể hồi phục hoặc cải thiện đáng kể sau khi dùng thuốc giãn phế quản. Test phục hồi phế quản có thể giúp phân biệt hai bệnh này. Tiền sử bệnh, tuổi khởi phát, và các yếu tố kích thích cơn khó thở cũng là những yếu tố giúp phân biệt.

III. Đợt Cấp COPD Nguyên Nhân Triệu Chứng và Cách Xử Lý Khẩn Cấp

Đợt cấp COPD là tình trạng các triệu chứng hô hấp (khó thở, ho, khạc đờm) trở nên xấu đi đột ngột so với tình trạng ổn định thường ngày. Nhiễm trùng đường hô hấp (vi khuẩn, virus) là nguyên nhân phổ biến nhất, nhưng các yếu tố khác như ô nhiễm không khí, tiếp xúc với các chất kích thích, và không tuân thủ điều trị cũng có thể gây ra đợt cấp COPD. Điều trị đợt cấp COPD thường bao gồm tăng liều thuốc giãn phế quản, sử dụng corticosteroid, kháng sinh (nếu có bằng chứng nhiễm khuẩn), và đôi khi cần hỗ trợ hô hấp (oxy liệu pháp, thở máy).

3.1. Nhiễm Trùng Đường Hô Hấp Nguyên Nhân Hàng Đầu Gây Đợt Cấp COPD

Nhiễm trùng đường hô hấp, bao gồm cả nhiễm vi khuẩn (như Haemophilus influenzae, Streptococcus pneumoniae, Moraxella catarrhalis) và nhiễm virus, là nguyên nhân phổ biến nhất gây ra đợt cấp COPD. Nhiễm trùng làm tăng viêm đường thở, tăng sản xuất chất nhầy, và gây co thắt phế quản, dẫn đến các triệu chứng trở nên tồi tệ hơn. Xét nghiệm tế bào học đờm và khí máu động mạch có thể giúp xác định loại nhiễm trùng và mức độ suy hô hấp.

3.2. Sử Dụng Kháng Sinh Trong Đợt Cấp COPD Hướng Dẫn Chi Tiết

Việc sử dụng kháng sinh trong đợt cấp COPD cần được cân nhắc cẩn thận, chỉ nên sử dụng khi có bằng chứng rõ ràng về nhiễm khuẩn (ví dụ: đờm mủ, tăng bạch cầu, sốt). Việc lạm dụng kháng sinh có thể dẫn đến kháng kháng sinh. Quyết định sử dụng kháng sinh nên dựa trên hướng dẫn điều trị, kết quả xét nghiệm vi sinh, và đánh giá lâm sàng của bác sĩ.

3.3. Oxy Liệu Pháp Trong Đợt Cấp COPD Mục Tiêu Lưu Ý Quan Trọng

Oxy liệu pháp là một phần quan trọng trong điều trị đợt cấp COPD, đặc biệt khi có suy hô hấp. Mục tiêu là duy trì độ bão hòa oxy trong máu (SpO2) ở mức phù hợp (thường 88-92%). Cần theo dõi sát khí máu động mạch để điều chỉnh lưu lượng oxy cho phù hợp và tránh tình trạng tăng CO2 trong máu (CO2 retention).

IV. Chẩn Đoán COPD Nâng Cao CT Scan Phổi Biomarker Hướng Dẫn

Ngoài đo chức năng hô hấp, các phương pháp chẩn đoán COPD nâng cao bao gồm CT scan phổi (để đánh giá mức độ khí phế thũng và các bệnh lý khác), và xét nghiệm biomarker COPD (như CRP, procalcitonin để đánh giá mức độ viêm và nhiễm trùng). CT scan phổi có thể giúp phát hiện các biến chứng như giãn phế quản, ung thư phổi. Các biomarker COPD có thể hỗ trợ trong việc quyết định sử dụng kháng sinh và tiên lượng bệnh.

4.1. CT Scan Phổi Vai Trò Trong Đánh Giá Mức Độ Khí Phế Thũng

CT scan phổi là một công cụ hữu ích để đánh giá mức độ khí phế thũng (destruction of lung tissue), một trong những đặc điểm chính của COPD. CT scan có thể cung cấp hình ảnh chi tiết về cấu trúc phổi và giúp phân biệt các loại khí phế thũng khác nhau. Ngoài ra, CT scan cũng có thể giúp phát hiện các bệnh lý khác như u phổi hoặc giãn phế quản, góp phần vào việc chẩn đoán chính xác và toàn diện.

4.2. Biomarker COPD CRP Procalcitonin Vai Trò Trong Điều Trị

Các biomarker COPD như CRP (C-reactive protein) và procalcitonin (PCT) có thể giúp đánh giá mức độ viêm nhiễm và nhiễm trùng trong đợt cấp COPD. CRP tăng cao thường liên quan đến viêm nhiễm do nhiều nguyên nhân, trong khi PCT tăng cao thường chỉ ra nhiễm trùng do vi khuẩn. Việc sử dụng các biomarker này có thể giúp bác sĩ đưa ra quyết định sử dụng kháng sinh hợp lý hơn và theo dõi hiệu quả điều trị.

4.3. Khí Máu Động Mạch Cách Đánh Giá Suy Hô Hấp Điều Chỉnh Oxy

Khí máu động mạch là xét nghiệm quan trọng để đánh giá chức năng hô hấp và tình trạng trao đổi khí trong đợt cấp COPD. Xét nghiệm này đo lường áp suất riêng phần của oxy (PaO2) và carbon dioxide (PaCO2) trong máu, cũng như pH máu. Kết quả khí máu động mạch giúp xác định mức độ suy hô hấp, điều chỉnh lưu lượng oxy liệu pháp, và theo dõi hiệu quả điều trị.

V. Điều Trị COPD Toàn Diện Thuốc Phục Hồi Chức Năng Thay Đổi Lối Sống

Điều trị COPD là một quá trình toàn diện, bao gồm sử dụng thuốc (thuốc giãn phế quản, corticosteroid), phục hồi chức năng hô hấp, và thay đổi lối sống (bỏ thuốc lá, tập thể dục, chế độ ăn uống lành mạnh). Thuốc giãn phế quản giúp mở rộng đường thở và giảm triệu chứng khó thở. Phục hồi chức năng hô hấp bao gồm các bài tập thở, tập luyện sức bền, và tư vấn dinh dưỡng. Thay đổi lối sống giúp làm chậm sự tiến triển của bệnh và cải thiện chất lượng cuộc sống.

5.1. Thuốc Giãn Phế Quản LABA LAMA Vai Trò Trong Kiểm Soát Bệnh

Thuốc giãn phế quản là nền tảng trong điều trị COPD. Các loại thuốc giãn phế quản chính bao gồm LABA (long-acting beta2-agonists) và LAMA (long-acting anticholinergic bronchodilators). LABA giúp giãn phế quản bằng cách kích thích thụ thể beta2 trên cơ trơn đường thở, trong khi LAMA giúp giãn phế quản bằng cách ức chế thụ thể muscarinic. Sự kết hợp giữa LABA và LAMA thường mang lại hiệu quả tốt hơn so với việc sử dụng một loại thuốc đơn lẻ.

5.2. Phục Hồi Chức Năng Hô Hấp Bài Tập Thở Tăng Cường Sức Bền

Phục hồi chức năng hô hấp là một phần quan trọng trong điều trị COPD. Các bài tập thở (như thở chúm môi, thở cơ hoành) giúp cải thiện hiệu quả hô hấp và giảm khó thở. Tập luyện sức bền (như đi bộ, đạp xe) giúp tăng cường sức khỏe tim mạch và cơ bắp, cải thiện khả năng vận động và giảm mệt mỏi. Tư vấn dinh dưỡng cũng đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì cân nặng hợp lý và cung cấp đủ năng lượng cho cơ thể.

5.3. Bỏ Thuốc Lá Biện Pháp Quan Trọng Nhất Để Ngăn Ngừa Tiến Triển

Bỏ thuốc lá là biện pháp quan trọng nhất để ngăn ngừa tiến triển của COPD. Thuốc lá gây tổn thương trực tiếp đến đường thở và phế nang, làm tăng viêm nhiễm và phá hủy cấu trúc phổi. Bỏ thuốc lá giúp làm chậm sự suy giảm chức năng phổi, giảm tần suất đợt cấp COPD, và cải thiện chất lượng cuộc sống. Có nhiều phương pháp hỗ trợ bỏ thuốc lá, bao gồm tư vấn, liệu pháp thay thế nicotine, và thuốc hỗ trợ.

VI. Nghiên Cứu Đặc Điểm Lâm Sàng Cận Lâm Sàng BPTNMT Tổng Kết

Nghiên cứu về đặc điểm lâm sàng và cận lâm sàng của Bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính rất quan trọng để hiểu rõ hơn về bệnh và cải thiện việc chẩn đoán và điều trị. Các nghiên cứu tập trung vào việc xác định các yếu tố nguy cơ, triệu chứng đặc trưng, các chỉ số chức năng phổi, và các dấu ấn sinh học liên quan đến bệnh. Kết quả của các nghiên cứu này có thể giúp phát triển các phương pháp chẩn đoán sớm và chính xác hơn, cũng như các phương pháp điều trị hiệu quả hơn.

6.1. Đánh Giá Độ Nặng COPD Theo GOLD Tiêu Chí Ứng Dụng Thực Tế

GOLD sử dụng kết hợp các yếu tố như mức độ hạn chế luồng khí (dựa trên FEV1), triệu chứng (sử dụng thang điểm mMRC và CAT), và tần suất đợt cấp COPD để đánh giá độ nặng COPD. Việc đánh giá này giúp phân loại bệnh nhân vào các nhóm khác nhau (A, B, C, D), từ đó đưa ra các phác đồ điều trị phù hợp. Ứng dụng thực tế của phân loại GOLD giúp cá nhân hóa điều trị và cải thiện kết quả lâm sàng.

6.2. Tiên Lượng Biến Chứng COPD Các Yếu Tố Ảnh Hưởng Cách Phòng Ngừa

Các biến chứng COPD bao gồm suy hô hấp mạn tính, tăng áp phổi, bệnh tim mạch, và ung thư phổi. Các yếu tố ảnh hưởng đến tiên lượng bao gồm mức độ nghiêm trọng của bệnh, tần suất đợt cấp COPD, các bệnh đồng mắc, và khả năng tuân thủ điều trị. Phòng ngừa biến chứng COPD bao gồm bỏ thuốc lá, tiêm phòng cúm và phế cầu, điều trị các bệnh đồng mắc, và tuân thủ điều trị COPD.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Bộ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỌ Y TẺ TRƯỜNG ĐẠI HỌC Y HÀ NỘI HOÀNGTHỦY NG HIÊN CỨU ĐẬC ĐIỂM LÀM SÀNG, CẬN LẢM SÀNG VÀ MỘT SỐ CĂN NGUYÊN VI KHUAN trong ĐỢT CÂP CỨA BỆNH PHỔI TÁC NGHẼN MẠN TÍNH LUẬN ÁN TIÊN Si Y HỌC HÀ NỘI - 2023 1W ut> w H7C Y M >>y Bộ GIÁO DỤC VÀ DÀO TẠO BỌ Y TÉ TRƯỜNG ĐẠI HỌC Y HÀ NỘI HOÀNG THỦY NGHIÊN CỪU ĐẠC DIÊM LÂM SÀNG, CẬN LÂM SÀNG VÀ MỌT SÓ CĂN NGUYÊN VI KHOÁN TRONG ĐỢT CÁP CỦA BỆNH PHÔI TAC NGHẼN MẠN TÍNH Chuyên ngành: Lao Mà số: 9720109 LUẬN ẢN TIÊN Sl Y HỌC NGƯỜI HƯỚNG DÀN KHOA HỌC 1. Nguyễn Viết Nhung 2. Nguyễn Đinh Tien HANOI-2023 TMT ufk bjr KJC V M w LỜI CẢM ON Trong suốt quá trinh học tập và nghiên cứu. đề thực hiện thành công luận án này.

tỏi dà nhận dược sự chi báo tận tinh cúa rắt nhiều thầy cò và sự giúp dò nhiệt tinh của bạn bè. Với lòng kinh trọng vã bict on sâu sắc. tôi xin gứi lời cam ơn tới: - Ban giám hiệu, Phòng đào lạo -sau đụi học. Bộ môn Lao và Bệnh phối Trường Đại Học Y Hà Nội đă tạo diều kiện tốt nhất cho lôi học tập và nghiên cứu.

- Với lòng kinh trọng và biết ơn sâu sắc. tói xin chán thành cam ơn Thầy PGS. Nguyền Vici Nhung. Nguyền Đinh Tien - những người thay đà trực tiếp hướng dần.

tận linh giúp dở và chi bao tôi trong suốt quá trinh hoãn thành luận án. - Quý Thầy Cô trong Hội dồng dà dóng góp nhùng ỷ kicn quý báu de tôi hoàn thành luận ãn. Tôi xin chân thành cám ơn: - Ban giám đổc. tập thè cân bộ nhân viên Trung tâm Điều trị theo yêu cẩu công nghệ cao.

Khoa Vi sinh và Labo lao chuẩn quốc gia. Phòng Kế hoạch tông hợp, tỏ lưu trử hồ sơ bệnh án Bệnh viện Phôi Trung ương, Khoa Sinh học phân tư Bệnh viện Trung ương Quân dội 108 dã tạo diều kiện cho tòi trong quá trinh học tạp và nghiên cứu. Tôi cùng xin bày tó lòng biết ơn tới các bệnh nhân diều trị tại Bệnh viện Phối Trung ưưng dã tham gia vào nghiên cứu đê tói có thể hoàn thành luận án này. Dặc biệt tòi xin bày to lóng bict ơn lới nhừng người thân trong gia đinh: bố.

con dà luôn ờ bèn lói trong suối quá trinh học tập và nghiên cửu. Tôi xin ghi nhận, biết ơn nhùng tỉnh cảm và còng lao ấy. Học Viên Hoàng Thúy 1W ut> w H7C Y M >>y LỞI CAM DOAN Tòi là Hoàng Thủy, nghiên cứu sinh khóa 34. Trường Dại học Y Hà Nội.

chuyên ngành Lao. xin cam đoan: - Dày là luận án do ban thân lôi trực tiếp thực hiện dưới sự hướng dàn cua Thầy PGS. Nguyen Viết Nhung và Thầy PGS. Nguyền Dinh Tien.

- Công trinh này không trùng lập với bất kỳ nghiên cứu nào khác dà dược còng bố tại Việt Nam. - Các số liệu và thông tin trong nghiên cứu lã hoàn toàn chinh xác. trung thực và khách quan, dà dược xác nhận và chấp thuận cùa CƯ sứ nơi nghiên cứu. Tòi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm trước pháp luật ve những cam kct nãy.

ngày 2S tháng J 2 nãm 2023 Người viết cam đoan Hoàng Thủy W«t>(lỊnflCV»lír DANH MỤC CÁC TÙ’MÉT TÁT ATS : American Thoracic Society - Hiệp hội lồng ngực Mỳ Aưc : Area under curve - Diện tích dưới đường cong BA : Blood agar - Thạch máu BCAT : Bạch cầu ái toan BCĐNTT : Bạch câu da nhãn trung tinh BMI : Body mass index - Chi số khối CƯ thề BPTNMT : Bệnh phôi (ac nghèn mạn tinh CA : Chocolate agar • Thạch Chocolate CAT : (COPD Assessment Test) Bộ càu hoi VC BPTNMT anh hướng đến chất lượng cuộc sổng. CFU : Colony forming unit - Đơn vị khuân lục CLS1 : Clinical & Laboratory Standards Institute - Viện Tiêu chuẩn Lâm sàng và Xét nghiệm Hoa Kỳ CNHH : Chức nâng hỏ hấp. CRP : c reactive protein - protein phàn ứng c Cs : cộng sự DNA : Deoxyribonucleic acid - Vật liệu di truyền ERS : European Respiratory Society - Hội hỏ hấp Châu Âu FEV1 : Forced expiratory volume on second - thê tích khi thờ ra tối da trong giày dâu tiên FVC : Forced vital capacity - dung tích sống thờ gắng sức GOLD : Global initiative for chronic Obstructive Lung Disease - sáng kiến toàn cầu VC bệnh phối tắc nghẽn mạn tinh ICS : Inhaled corticosteroids - Corticoid dường phun hít IL-6 : Interleukin-6 IDSA : Infectious Diseases Society of .America - Hiệp hội bệnh truyền nhiễm Hoa Kỳ LABA : Long-acting beta2-agomst bronchodilators - Thuốc giàn phe quan cưởng beta2 lác dụng kéo dài TMT utk bjr K)C V M hặr LAMA : Long-acting anticholinergic bronchodilators - Thuốc giãn phế quan kháng Cholinergic lác dụng kéo dãi LTB4 : Leukotrien BI MAC.MC : Mac Conkcy agai - Thạch Mac Conkey inMRC : (Modified Medical Research Council Scale) Thang diem khó tho cua Hội nghiên cúu y khoa Anh có cai biên MPO : Myeloperoxidase NHLBI : National Heart Lung and Blood Institute - Viện Quốc gia tim phổi và huyết học NICE : National Institute for Health and Care Excellence - Viện Châm sóc sức khóc quốc gia Anh PaCO; : Partial pressure of carbon dioxid in arterial blood - phân áp CO; dộng mạch PaO: : Partial pressure of oxygen in arterial blood - phân áp oxy dộng mạch PCR : Polymerase chain reaction - Phan ứng chuồi polymerase PCT : Procalcitonin SABA : Short-acting beta2-agonist bronchodilators - Thuốc giàn phc quan cường beta? tác dụng ngắn SAMA : Short-acting anticholinergic bronchodilators - Thuốc giàn phế quan kháng Cholinergic tác dụng ngăn SpO2 : Arterial oxygen saturation - độ bào hòa oxy trong máu mao mạch TBBM : Te bào biêu mô VK : Vi khuân WHO : World Health Organization - Tố chức Y tế thể giói 1W ut> w H7C Y M >>y MỤC LỤC DẠT VÁN DÈ. 1 Chmmg 1: TÔNG QUAN.

Đợt cấp bệnh phôi tắc nghèn mụn tính. Gánh nặng cùa đợt cấp BPTNMT. Cơ chế bệnh sinh cùa đợt cap BPTNMT. Nguyên nhãn đạt cắp BPTNMT.

Lâm sàng dọt cắp BPTNMT. Các thâm dò trong đợi cấp BPTNMT. Chân đoán xác định dot cấp BPTNMT. Đánh giá mức độ nặng cua đợt cấp BPTNMT.

Sư dụng khàng sinh trong đợt cấp bệnh phôi tắc nghèn mạn linh 26 1. Các phương pháp xác định cán nguyên vi khuân trong dụt cấp BPTNMT. Các phương pháp lẩy bệnh phẩm đường lỉõ hấp:. Nuôi cẩy đởm phân lập vi khuân.

Phương pháp realtime PCR phản lập VI khuân không điền hình. Một sỗ nghiên cửu liên quan về vi sinh trong dợt cap BPTNMT. Trên thể giới. Tại Việt Nam.

39 Chương 2: ĐÓI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN cứu. Đỗi tượng, dịa diem và thời gian nghiên cứu. Đối tượng nghiên cứu. Tiêu chuấn chọn bệnh nhãn nghiên cứu.

Tiêu chuẩn loại trừ. Nội dung nghiên cứu. Đặc diêm lâm sàng, cận lâm sàng dối tượng nghiên cứu. Dặc điếm tác nhãn vi khuân phân lập và mỗi liên quan giừa vi khuân với làm sàng, cận lâm sàng trong đợt cấp BPTNMT.

Phương pháp nghiên cửu. Thiết kề nghiên cửu. Nghiên cứu lãm sàng. Nghiên cửu cận lâm sàng.

Các biền sổ nghiên cứu. Cãc chi tiêu đánh giá. Phương pháp thu thập, phân tích và xừ lý số liệu. Dạo dửc nghiên cúu.

66 Chương 3: KÉT QUẢ NGHIỀN cứu. Đặc diêm chung đoi tượng nghiên cửu. Đặc diem VC tuồi. Đặc diem về giới.

Tiền sư bệnh đồng mắc. Dặc diem lâm sàng. Thời gian mấc bệnh BPTNMT và sỗ đợt cắp. Yếu tố khới phát đợt cắp.

Phân loại mức độ nặng cua BPTNMT. Triệu chứng cơ nàng, toàn thân. Triệu chúng thực the. Phân loại mức độ nặng cùa đợi cấp BPTNMT.

72 TMT ufk bjr K)C V M w 3. Đặc diêm cận lâm sàng. Số lượng bạch cầu máu ngoại vi. Kồt quá nồng độ CRP.

Kết quá định lượng Procalcitonin. Kct quà khi máu động mạch. Ket qua diện tâm dồ. Kết quá Xquang mhwcj.

Đánh giá mức độ tắc nghèn theo kểt quá đo chức năng hô hấp. Mối liên quan giửa mức độ nặng dựl cap BPTNMT vã các triệu chứng lâm sàng, cận lâm sàng. Liên quan giữa chi định dùng khàng sinh và các dặc diêm trong đợt cấp BPTNMT. Đặc diêm vi khuân học ờ bệnh nhản dụt cắp BPTNMT vã mối liên quan với lâm sàng, cận lâm sàng.

Kết qua vi khuân phân lụp dược 0 dòm bang ca 2 phương pháp nuôi cắy và realtime PCR. Ket qua các loài vi khuân phân lập được ờ đờm bằng cá 2 phương pháp nuôi cấy vã realtime PCR. Kct qua kháng sinh dỗ cua vi khuân phân lập dược bang cấy dòm. Mỗi liên quan giữa kết qua vi khuân với một số dặc diêm lâm sàng, cận lãm sàng.

Mối liên quan giùa ket qua vi khuân pliản lập dược ờ đờm với một số đậc đicm cận lâm sàng. Mối liên quan giũa ket qua vi khuân dien hình, không điền hĩnh với một số dặc diem lãm sàng, cận lâm sàng. Khá nâng dự đoán nhiễm khuân cùa triệu chúng lâm sàng, bạch cầu. Protein c phản úng, Procalcitonin.

99 1W ut> w H7C Y M >>y Chương 4: BÀN LUẬN. Đặc diem chung cua dổi tượng nghiên cứu. Đặc diem về tuồi và giới. Đặc diêm về tiền sứ hút thuốc lá.

Đặc diem về tiền sứ các bệnh đồng mắc. Thời gian mắc bệnh BPTNMT và số đợt cắp BPTNMT/năm. Yen tố khới phát đợt cấp. Phân loại mức độ nặng cùa BPTNMT theo GOLD.

Đục diêm làm sàng. Triệu chứng CƯ nâng, toàn thân. Triệu chúng thục thê. Mức dộ nặng đọt cấp BPTNMT.

Đặc diêm cận lâm sàng. Số lượng bạch cầu. Nồng độ CRP vã Proclcitonin (PCT) máu. Khi máu dộng mạch.

Đo chức năng hô hấp. Liên quan mức dộ nặng dợt cấp BPTNMT với các dặc diêm lâm sàng, cận lâm sàng. Các yểu tồ liên quan với mức độ nặng đợt cấp BPTNMT. Các yếu tố nguy cư độc lập với mức độ nặng đọt cấp BPTNMT.

Các yếu ló nguy cơ sứ dụng kháng sinh trong đợt cap cua BPTNMT 121 4. Liên quan giừa các yếu tồ nguy cơ và chi đinh kháng sinh trong đọt cáp BPTNMT. 121 TMT utk bjr K)C V M hặr 4. Phân lích da hiến dự đoán các yếu tố nguy cơ sư dụng kháng sinh trong dợt cấp BPTNMT.

Vi khuẩn gây bệnh trong dợ! cap BPTNMT. Kết quá vi khuân phân lập ở đởm. Kết quá phân lộp các loài vi khuẩn ơđờm. Tính nhạy cảm kháng sinh cùa một số vi khuân phân lập dược.

Mồi liên quan giữa kết quả vi khuẩn vói một số dục diêm Làm sàng. Mồi hên quan giừa kết quá vi khuẩn với một sổ dặc diem cận lãm sàng. Mỗi liên quan giữa ket qua nuôi cấy. vi khuân không điên hĩnh với một số dặc diêm lãm sàng, cận lãm sàng.

Kha năng định hướng nlùcm khuân cua cãc triệu chúng và dấu ấn sinh hục.