CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ HOẠT ĐỒNG GIAO NHẬN HÀNG HÓA BẰNG ĐƯỜNG BIỂN CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG GIAO NHẬN HÀNG HÓA NHẬP KHẨU BẰNG ĐƯỜNG BIỂN TẠI CÔNG TY TNHH TM&DV ĐÔNG A CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN HOẠT ĐỘNG GIAO NHẬN HÀNG HÓA NHẬP KHẨU BẰNG ĐƯỜNG BIỂN TẠI CÔNG TY TNHH TM&DV ĐÔNG A Kết luận Tài liệu tham khảo Phụ lục Tên SV: Phan Võ Hoàng Anh 4 Khóa luận tốt nghiệp GVHD: THS. Chu Bảo Hiệp 1. Tổng quan về dịch vụ giao nhận và người giao nhận 1. Khái niệm về dịch vụ giao nhận Nghề giao nhận đã xuất hiện trên thế giới cách đây từ hàng trăm năm trước.
Nhu cầu phân phối hàng hóa và mở rộng thị trường đến nhiều nơi đã khiến ngành này càng ngày càng phát triển theo cấp số nhân. Ngày nay, dịch vụ giao nhận có thể được coi là ngành công nghiệp hiện đại nhất, quy mô khổng lồ nhất cùng nguồn lợi nhuận đem lại hàng tỷ đô đóng góp vào GDP của những quốc gia hùng mạnh. Đặc điểm nổi bật của buôn bán quốc tế là người mua, người bán ở những nước khác nhau. Sau khi hợp đồng mua bán được ký kết, người bán thực hiện việc giao hàng, tức là hàng hóa được vận chuyển từ nước người bán sang nước người mua.
Để cho quá trình vận chuyển đó bắt đầu được, tiếp tục được và kết thúc được; tức là hàng hóa đến tay người mua được thì cần phải thực hiện hàng loạt các công việc khác liên quan đến quá trình chuyên chở. Giao nhận là một khâu quan trọng trong vận tải hàng hóa quốc tế. Vậy dịch vụ giao nhận là gì? Theo luật Thương Mại Việt Nam 1997 (Chương II, Mục 10, Điều 163) quy định: “Dịch vụ giao nhận hàng hóa là hành vi thương mại, trong đó người làm dịch vụ giao nhận hàng hóa nhận hàng từ người gửi, sau đó tổ chức việc vận chuyển, lưu kho, lưu bãi, làm các thủ tục giấy tờ và các dịch vụ khác có liên quan để giao hàng cho người nhận theo sự ủy thác của chủ hàng, của người vận tải hoặc của người giao nhận khác (gọi chung là khách hàng)”. Theo quy tắc mẫu của FIATA – Hiệp hội giao nhận quốc tế (Trích bởi PGS.
TS Hoàng Văn Châu, Giáo trình vận tải giao nhận hàng hóa xuất nhập khẩu) thì dịch vụ giao nhận được định nghĩa như sau: “Dịch vụ giao nhận là bất kì loại dịch vụ nào liên quan đến vận chuyển, gom hàng, lưu kho, bốc xếp, đóng gói hay phân phối hàng hóa cũng như các dịch vụ tư vấn hay có liên quan đến các dịch vụ kể trên, kể cả các vấn đề hải quan, tài chính, mua bảo hiểm, thanh toán, thu thập chứng từ liên quan đến hàng hóa”. Như vậy về cơ bản thì giao nhận hàng hóa là tập hợp những công việc có liên quan đến quá trình vận tải, nhằm thực hiện việc di chuyển hàng hóa từ nơi gửi hàng Tên SV: Phan Võ Hoàng Anh 5 Khóa luận tốt nghiệp GVHD: THS. Chu Bảo Hiệp (người gửi hàng) đến nơi nhận hàng (người nhận hàng). Người giao nhận có thể làm các dịch vụ một cách trực tiếp hoặc thông qua đại lý và thuê dịch vụ của người thứ ba khác.
Đặc điểm của dịch vụ giao nhận Không tạo ra sản phẩm vật chất: chỉ tác động làm cho đối tượng thay đổi vị trí về mặt không gian chứ không thay đổi đối tượng đó. Mang tính thụ động: do phụ thuộc vào nhu cầu của khách hàng, các quy định của người vận chuyển, các ràng buộc về pháp luật, tập quán của nước người xuất khẩu, nhập khẩu, nước thứ ba. Mang tính thời vụ: hoạt động giao nhận phụ thuộc vào hoạt động xuất nhập khẩu. Mà hoạt động xuất nhập khẩu mang tính thời vụ nên hoạt động giao nhận mang tính thời vụ.
Hoạt động giao nhận phụ thuộc vào cơ sở vật chất và trình độ của người giao nhận. Vai trò của dịch vụ giao nhận Dịch vụ giao nhận tạo điều kiện cho hàng hóa lưu thông một cách nhanh chóng, an tòan và tiết kiệm hơn. Bên cạnh đó dịch vụ giao nhận còn giúp cho người chuyên chở đẩy nhanh tốc độ quay vòng của phương tiện vận tải, tận dụng tối đa và hiệu quả sử dụng của các phương tiện vận tải cũng như các phương tiện hỗ trợ khác. Ngoài ra dịch vụ giao nhận cũng góp phần mở rộng thị trường trong buôn bán quốc tế, như chiếc cầu nối trong việc chuyển dịch hàng hóa trên các tuyến đường mới đến các thị trường mới đúng yêu cầu về thời gian và địa điểm đã đặt ra.
Dịch vụ giao nhận cũng mang lại cho doanh nghiệp nhiều lợi ích. Thứ nhất là giảm thiểu được những rủi ro cho hàng hóa trong quá trình vận chuyển vì những người giao nhận là người có nhiều kinh nghiệm trong việc thuê phương tiện, nhất là tàu biển vì họ thường xuyên tiếp xúc nhiều với các hãng tàu nên họ biết rõ hãng tàu nào có uy tín, cước phí phù hợp, lịch trình tàu chạy… Thứ hai là giúp cho chủ hàng tiết kiệm được thời gian làm các thủ tục và tìm kiếm người giao nhận, tiết kiệm được chi phí phát sinh cho chủ hàng. Thứ ba, việc sử dụng dịch vụ giao nhận thường xuyên sẽ tạo điều kiện cho doanh nghiệp giảm bớt nhân sự, nhất là việc giao nhận không thường xuyên. Bên cạnh đó do tính chuyên môn của lĩnh vực này nên người Tên SV: Phan Võ Hoàng Anh 6 Khóa luận tốt nghiệp GVHD: THS.
Chu Bảo Hiệp giao nhận thường tiến hành các công việc một cách nhanh chóng nên có thể tránh được tình trạng chậm trễ trong việc thực hiện hợp đồng xuất nhập khẩu. Cuối cùng, người giao nhận có thể thay mặt doanh nghiệp (nếu được doanh nghiệp ủy quyền) để làm các thủ tục khiếu nại với người vận chuyển hoặc cơ quan bảo hiểm khi xảy ra tổn thất hàng hóa, người giao nhận cũng có thể giúp doanh nghiệp ghi chứng từ hợp lý cũng như áp mã thuế (nếu là hàng phải chịu thuế) sao cho số thuế mà doanh nghiệp phải nộp là hợp lý. Phạm vi của dịch vụ giao nhận Phạm vi của dịch vụ giao nhận là nội dung cơ bản của dịch vụ giao nhận. Trừ khi bản thân người gửi hàng (hoặc người nhận hàng) muốn trực tiếp tham gia làm bất kì khâu thủ tục, chứng từ nào đó; còn thông thường người giao nhận có thể thay mặt người gửi hàng (hoặc người nhận hàng) lo liệu quá trình vận chuyển hàng hóa qua các công đoạn cho đến tay người nhận cuối cùng.
Những dịch vụ mà người giao nhận thường tiến hành: - Chuẩn bị hàng hóa để chuyên chở. - Tổ chức chuyên chở hàng hóa trong phạm vi ga, cảng. - Tổ chức xếp dỡ hàng hóa. - Làm tư vấn cho chủ hàng trong việc chuyên chở hàng hóa.
- Ký kết hợp đồng vận tải với người chuyên chở, thuê tàu, lưu cước. - Làm các thủ tục gửi hàng, nhận hàng. - Làm thủ tục hải quan, kiểm nghiệm, kiểm dịch. - Mua bảo hiểm cho hàng hóa.
- Lập các chứng từ cần thiết trong quá trình nhận hàng, gửi hàng. - Thanh toán, thu đổi ngoại tệ. - Nhận hàng từ chủ hàng, giao cho người chuyên chở và giao cho người nhận. - Thu xếp chuyển tải hàng hóa.
- Nhận hàng từ người chuyên chở và giao cho người nhận. - Gom hàng, lựa chọn tuyến đường vận tải, phương thức vận tải và người chuyên chở thích hợp. - Đóng gói bao bì, phân loại, tái chế hàng hóa. Tên SV: Phan Võ Hoàng Anh 7 Khóa luận tốt nghiệp GVHD: THS.
Chu Bảo Hiệp - Lưu kho, bảo quản hàng hóa. - Nhận và kiểm tra các chứng từ cần thiết liên quan đến hàng hóa. - Thanh toán cước phí, chi phí xếp dỡ, lưu kho, lưu bãi… - Thông báo tình hình đi và đến của phương tiện vận tải. - Thông báo tổn thất đối với người chuyên chở.
- Giúp chủ hàng trong việc khiếu nại, bồi thường. Khái niệm về người giao nhận Người kinh doanh dịch vụ giao nhận được gọi là người giao nhận. Hiện nay có rất nhiều định nghĩa về người giao nhận nhưng chưa có một định nghĩa thống nhất nào về người giao nhận được quốc tế chấp nhận. Người giao nhận có thể là chủ hàng, chủ tàu, công ty xếp dỡ, hay kho hàng, người giao nhận chuyên nghiệp hay bất cứ người nào khác có đăng ký kinh doanh dịch vụ giao nhận hàng hóa.
Trước đây, người giao nhận thường chỉ làm đại lý (Agent) thực hiện một số công việc do các nhà xuất nhập khẩu ủy thác như xếp dỡ, lưu kho hàng hóa, làm thủ tục giấy tờ, vận tải nội địa… Theo luật Thương Mại Việt Nam 1997 (Chương II, Mục 10, Điều 164) quy định: “Người làm dịch vụ giao nhận hàng hoá là thương nhân có giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh dịch vụ giao nhận hàng hoá”. Theo FIATA (Trích bởi PGS. TS Hoàng Văn Châu, Giáo trình vận tải giao nhận hàng hóa xuất nhập khẩu) thì người giao nhận được hiểu là: “Người lo toan để hàng hóa được chuyên chở theo hợp đồng ủy thác và hành động vì lợi ích của người ủy thác. Người giao nhận cũng đảm nhận mọi công việc thực hiện liên quan đến hợp đồng giao nhận như bảo quản, lưu kho trung chuyển, làm thủ tục hải quan, kiểm hóa”.
Cùng với sự phát triển của thương mại quốc tế và sự tiến bộ kỹ thuật trong ngành vận tải mà dịch vụ giao nhận cũng được mở rộng hơn. Ngày nay, người giao nhận đóng vai trò quan trọng trong thương mại và vận tải quốc tế. Người giao nhận không chỉ làm các thủ tục hải quan, hoặc thuê tàu mà còn cung cấp dịch vụ trọn gói về toàn bộ quá trình vận tải và phân phối hàng hóa. Như vậy về cơ bản, người giao nhận là người: - Hoạt động theo hợp đồng ủy thác với chủ hàng, bảo vệ lợi ích của chủ Tên SV: Phan Võ Hoàng Anh 8 Khóa luận tốt nghiệp GVHD: THS.
Chu Bảo Hiệp hàng. - Lo việc vận tải nhưng chưa hẳn là người vận tải. Người giao nhận có thể là người có hoặc không có phương tiện vận tải, có thể sử dụng thuê mướn người vận tải hoặc trực tiếp tham gia vận tải. Nhưng phải ký hợp đồng ủy thác giao nhận với chủ hàng là người giao nhận chứ không phải là người vận tải.
- Làm một số việc khác trong phạm vi ủy thác của chủ hàng. Nhưng nhìn chung, ở các nước khác nhau tên gọi của người giao nhận có khác nhau (Forwarder, Frieght Forwarder, Forwarding Agent) nhưng đều có chung một tên giao dịch quốc tế là: người giao nhận hàng hóa quốc tế (International freight forwarder) và cùng làm dịch vụ giao nhận.
