Chương 1.NHỮNG VẤN DE LY LUAN VE QUAN LÝ NHÀ NƯỚC VẺ THONG TIN TREN MANG XA HOI VA KINH NGHIEM QUOC TE CHO VIET NAM 1. Thong tin tren mang xa hoi 1. Khai miém Ngày nay, trong đời sống hàng ngày, ở đâu ta cũng thây người ta nói tới thông tin thông tin là nguôn lực của sự phát triển; chúng ta đang sống trong thời đại thông tin, một nên công nghiệp thông tin một xã hội thông tin đang hình thành vv. Quả thật thông tin (Information) la khai mém co ban cua khoa hoc citing là khai mém trung tâm của xã hội trong thời đai chứng ta Mợi quan hệ, mới hoạt động của con người đều đựa trên một hình thức giao lưu thông tin nào đó.
Mơ trí thức đều bắt nguồn bằng một thông tin về những điêu đã điền ra, về những cái người ta da biét, da noi, da lam. Va điêu đó luôn xác định bản chất và chât luơng của nÏ1ững tôi quan hệ của con người. Vậy thông tin là gì? Có rât nhiều cách tiểu về thông tin Thâm chỉ ngay các từ điển cũng không thể có một định ngiĩa thông nhật Ví du Tir dién Oxford English Dictionary thì cho răng thông tin là "điều mà người ta đánh giá hoặc nói đền, là tri thức, tin tức" Tử điển khác thì đơn giản đồng nhất thông tin với kiên thức: "Thông tinlà điêu mà người ta biệt" hoặc "thông tin là sư chuyên giao trị thức làm tăng thêm sư hiểu biết của con người" vv. Nguyên nhân của sự khac nhau trong việc sử dụng thuật ngữ này chúnh la do thông tin không thê sở hay câm năm được.
Người ta bắt gắp thông tin chỉ trong qua trình hoạt động thông qua tác động trừu tượng của no. Thuat ngit “Information” (gộc Latin là “Tnformatio”) là thuật ngữ thông dụng nhật, được sử dụng rồng rãi trong mơi lĩnh vực của đời sông xã hội. Thir nhat, “Information” là đông tử, thông tra được luểu là một hành động rất cụ thể là tạo ra một hình dang (forme). Thur hai, “Information” 1a danh tix tuy theo tinh hudéng thông tin được hiểu la sự truyền dat mot y trong, mot kha mém hay mot biéu tượng.
Trong đời sông hẳng ngày, thông tin là tật cả các sư việc, sự kiện ý tưởng, phán đoán làm tảng thêm sự hiểu biệt của con người. Thông tia hình thành trong quá trình giao tiệp: một người có thể nhận thông tin trực tiếp từ người khác thông qua các phương tiện thông tin đại chúng từ các ngân hàng đữ liệu hoặc từ tật cả các liên tương quan sat được trong môi trường xung quanh Trong các lĩnh vực khoa hoc khac nivr triệt hoc, toan hoc, vat ly hoc, điều khiển hoc, di truyén hoc,. khai niém théng tin duce str dung voi ndi dung rat khac nhau Theo quan diém diéu khién hoc: Théng tin 1a tính trật tự của các đối tượng vat chat co mdi quan hé bién chimg Theo quan diém hé thông Thông tin là sự hạn chê tính đa dạng của mỗi hệ thông sự vật đôi với m ôi trường Theo quan điểm triệt học: Thông tin là sự phản ảnh của tự niên và xã hồi (thê giới vật châÐ bảng ngôn từ, ký hiệu, hình ảnh v. hay nói rông hơn băng tật cả các phương tiên tác động lên giác quan của con 1gười.
Theo tiêu chuan Viét Nam 5453 - 1991- Thông tin là các đữ liệu, tin tức được xem xét trong quá trinh tồn tại và vân đông trong không gian và thời gian Tớm lại, có thể liểu Thông tin là tật cả các sư việc, sự kiên ý tưởng phan đoán làm tăng thêm sư liễu biệt của con người Thông tin hình thành trong quả trình giao tiệp: một nguời có thể nhận thông tín trực tiếp từ người khác thông qua các phương tiền thong tin đại chung từ các ngân hang dữ liệu hoặc từ tât cả các hiện tương quan sát được trong m ôi trường xung quanh: Trong đời sông con người, nhu câu thông tin là một nhu câu rất cơ bản Nhu cau đó không ngừng tăng lên cùng với sự gia tăng các môi quan hệ trong xã hội. Mỗi người sử dụng thông tin lại tạo ra thông tin mới Các thông trì đó lại được truyền cho người khác trong quá trình thảo luận, truyền đạt mệnh lệnh, trong thư từ và tài liệu hoặc qua các phương tiên truyện thông khác. Thông tin được tổ chức tuân theo một số quan hệ logic nhật định, trở thành một bộ phân của trí thức, đời hỏi phải được khai thác và nghiên cứu một cách hệ thông. Các thuộc tỉnh của thông tin Thông tin tiêm tàng khắp nơi trong xã hội Đó là các nguồn thông tin về lao đông đât đai, tài nguyên môi trường, thông tin vệ các tổ chức và các hoat động kinh tê, xã hội, thông tin về khoa học và công nghệ, thông tin về sản xuất, kinh doanh v.
Nhưng thông tin chỉ có giá trị và ý ng†ĩa khi nó được truyền đi, phd tiên và được sử dung Có thể nởi bản chât của thông tin năm trong sự giao lưu của no. Noi cach khac thuộc tính cơ bản của thong tin la giao lưu. Đã phân biệt nội dung thông tin cân truyén di va cách thức chuyển giao thông tin người ta tách nội đụng thông tin ra khỏi hình thức biêu đến nó Các hình thức biểu diễn thông tin (các kỷ hiệu, dâu hiệu, hình ảnh.) là hữu hạn nhưng nội dung cua thông tin (khái ruệm, ý tưởng sự kiện tên v. ) tín vô hạn Trong trường hợp thông tin có một hình thức biểu điện, quá trình chuyên giao thông tin chính là quá trình truyền các ký hiệu biểu điền nó.
Những ý tưởng mới sẽ được truyền đi bảng một tô hợp mới của một số hữu han các lý luậu (chữ cái, chữ số. Trong đời sông hàng ngày thông tin được biểu đến bảng ngôn ngữ Khi đó thông tia được điển tả bằng cú pháp và ngữ ngiĩa của ngôn ngữ mà người ta sử dụng Lý thuyêt thông tin xác nhân rằng càng rêu tín liệu sinh ra từ nguồn tín thì càng có rêu thông tin được truyền đ. Khi đó thông tin được mô tả bằng sự thông kê và tô hợp các dâu liêu phát ra tử nguôn. Thông báo được chuyển di bang ghi tin hiệu lên một dạng vật chât trung gian, tức là một cái gia, got la vat mang tin.
Vat mang tin co thé là giây, sóng điện từ, băng từ, v. Vê mặt lý thuyêt mỗi vat mang tin đều có khả năng xác định giới han số luợng các tín hiệumà nó có thể chứa đựng trên đơn vị không gian hay đơn vị thời gian Các kỹ sư truyền thông có trách nhiệm truyền đi chính xác các tín hiệu Nhưng họ không cân quan tâm đền nội dưng cũng như chất lượng của thông tra R6 ràng là việc truyền đ& chính xác một thông tin không chính xác không lắm cho thông tin này trở nên "tốt hon". Trong một nghiên cứu mới đây, người ta thây có bốn yéu té tac dang dén chât lương thông tia và đem lai giá trị cho nó. Đó là: tính chính xác, pham vi bao quát của nội dung tính câp nhật và tân sô sử dưng Trong đỏ quan trong nhật là nội dung, thir dénlà tính chính xác.
Trên bình điện tông quát, ta thây răng thông tin có giá trị là những thông tia có tinh chat riéng biét va thang tin co tinh chat cur bao. Tinh chat riêng biệt làm cho thông tin phù hợp với yêu câu của người sử dụng Còn tính chât dự báo cho phép người ta có thể lựa chọn một quyêt định trong nhiéu kha nang cho phép. Co thé noi thêm rắng giá trị nhân thức của thôngtin đự báo liên quan mật thiết đân tính đúng đẫn của việc lựa chọn quyêt định. Trên mốt ý nghĩa rông hơn, giá trị của thông tin năm trong quyên lực tô chức của no.
Thông tin phần ánh cái xác định, trật tự trong các tôi quan hệ của tỏ chức. Thông tin có giá trị cao cho phép người ta có thể làm môi trường tốt lên và có thể ra những quyêt định đôi phó được với sự thay đổi của hoàn cảnh Tính chât quyên lực nây của thông tin còn năm trong cách nó có thể tương trưng cho những kiên trúc vật chat va tinh than va duoc phan ảnh trong các định nghĩa của từ điển về đông từ "thông tin": "Thông tin là sắp xêp, hình thành, tạo thành (trí tuệ và tinh cach.) bằng cách truyền đạt kiên thức" (Oxford English Dictionary). Sự vật luôn vận đông 6 trang thai bat định và chứa đựng tính ngau nhién Tăng lượng tin tức về một luận tượng nào đó cũng là giảm đô chưa biệt hoặc độ bắt định của nó. V¡ vậy trên quan điểm của lý thuyêt thông tin thì thông tín là sự loại trừ tinh bat dinh cia hién tuong ngau nhién Tinh trật tự đổi lập với cái bắt định và ngau nhién 1a thuộc tính cơ bản của thông tin mà Lý thuyệt thông tin của Claude E.
Shanon phát hiện. V ới ý nghĩa đó thông tin là lương đo trật tư nhân tạo chồng lại sự hỗn đôn của tự nhiên Chính điêu đó giải thích ý ngiữa to lớn của thông tra trong mọi lĩnh vực hoạt động của con người. Hiên nay người ta thừa nhận rắng vật chât, năng lượng và thông tin và bản sắc văn hoá dân tộc là các nhân tổ quyêt định sự tôn tại va phat trién của mỗi quốc gia. Đặc biệt trong điêu kiện cách mạng và công nghệ đang diễn ra với quy mô lớn nhur hiện nay, khoa học và công nghệ đang trở thành lực lượng sản xuất trực tiệp của xã hội, thi thong tin khoa học và công nghệ thật sự trở thành nguôn lực quan trọng tao nên những ưu thê kinh tê và chính trị của mỗi nước.
Nêu như trước đây các nên kinh tê đều dựa chủ yêu vào các nguôn tài nguyên thiên nhiên, lây việc khai thác và chê biên các tài nguyên thiên niuên là nguôn chủ yêu tạo ra các của cải và sự giàu có cho xã hội, thì từ những năm cuối của thê kỷ X%, thông tin đã được xem là một nguôn tài nguyên kinh tê, giống như các tải nguyên khác như vật chất, lao động tiên vốn. Bởi vi việc sở hữu, sử đụng và khai thác thông tín có thể đem lại liệu quả kính tê cho nhiéu qua trinh vat ly và nhận thức. Ngày nay các hoạt động liên quan đên xử lý thông tin trong công nghiệp chê tạo cũng như trong việc giải quyét các vân đề xã hôi và con người tăng lên đáng kế Khác với các nguôn tài nguyên khác, tài nguyên thông tin có thể mở rộng phát triển không ngừng và hâu như chỉ bi hạn chê bởi thời gian và khả năng nhận thức của cơn người.