Giải Pháp Tăng Cường Xuất Khẩu Thủy Sản Tại Quảng Nam - Đà Nẵng

Khám phá các giải pháp hiệu quả để thúc đẩy xuất khẩu thủy sản tại Quảng Nam - Đà Nẵng, nâng cao năng lực cạnh tranh cho doanh nghiệp.

• Người hướng dẫn: PTS. Võ Xuân Tiến
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Quốc Dân
• Chuyên ngành: Kinh Tế, Quản Lý và Kế Toán
• Đề tài: Giải Pháp Tăng Cường Xuất Khẩu Thủy Sản Tại Quảng Nam - Đà Nẵng
• Loại tài liệu: luận án thạc sĩ
• Năm xuất bản: 1997
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• PHẦN MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA ĐỀ TÀI LUẬN ÁN
• 1.1. MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CHUNG VỀ XUẤT KHẨU
• 1.1.1. Khái niệm về hoạt động kinh doanh xuất nhập khẩu
• 1.1.2. Các lý thuyết cơ bản về xuất nhập khẩu
• 1.1.3. Chức năng và nhiệm vụ của xuất khẩu trong nền kinh tế
• 1.1.4. Vai trò của xuất khẩu thủy sản trong việc phát triển kinh tế của nước ta hiện nay
• 1.1.5. Xuất khẩu thủy sản đem lại nguồn ngoại tệ quan trọng nhằm đáp ứng nhập khẩu phục vụ công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước
• 1.1.6. Xuất khẩu thủy sản góp phần vào việc đẩy mạnh chuyển dịch cơ cấu kinh tế, thúc đẩy sản xuất phát triển
• 1.1.7. Xuất khẩu thủy sản tạo ra nhiều việc làm cho người lao động
• 1.1.8. Xuất khẩu thủy sản tạo điều kiện mở rộng và thúc đẩy các quan hệ kinh tế đối ngoại khác
• 1.1.9. Những nhân tố cơ bản ảnh hưởng đến khả năng đẩy mạnh xuất khẩu của một doanh nghiệp xuất khẩu thủy sản
• 1.1.9.1. Các nhân tố thuộc môi trường vĩ mô
• 1.1.9.2. Các nhân tố thuộc môi trường hoạt động
• 1.1.9.3. Các yếu tố nội tại
• 2. CHƯƠNG 2: PHÂN TÍCH TÌNH HÌNH HOẠT ĐỘNG XUẤT KHẨU THỦY SẢN CỦA CÁC DOANH NGHIỆP TRÊN ĐỊA BÀN QUẢNG NAM - ĐÀ NẴNG THỜI GIAN QUA
• 2.1. Quá trình hình thành và phát triển của ngành xuất khẩu thủy sản Quảng Nam - Đà Nẵng
• 2.2. Những đóng góp của ngành xuất khẩu thủy sản Quảng Nam - Đà Nẵng thời gian qua
• 2.3. Phân tích tình hình xuất khẩu thủy sản của các doanh nghiệp trên địa bàn Quảng Nam - Đà Nẵng thời gian qua
• 2.3.1. Khái niệm xuất khẩu thủy sản
• 2.3.2. Cơ cấu các mặt hàng xuất khẩu
• 2.3.3. Cơ cấu thị trường xuất khẩu
• 2.3.4. Tình hình chất lượng sản phẩm xuất khẩu
• 2.3.5. Chỉ số giá cả xuất khẩu
• 2.4. Đánh giá thực trạng của các doanh nghiệp xuất khẩu thủy sản trên địa bàn khu vực
• 2.4.1. Công tác tổ chức cung ứng nguyên vật liệu
• 2.4.2. Công tác tổ chức tiêu thụ sản phẩm
• 2.4.3. Tình trạng công nghệ và trang thiết bị kỹ thuật
• 2.4.4. Tình trạng chất lượng lao động chế biến
• 2.4.5. Tình hình về hoạt động Marketing
• 2.4.6. Tình hình về vốn kinh doanh
• 2.5. Đánh giá các nguyên nhân kìm hãm khả năng xuất khẩu thủy sản của các doanh nghiệp
• 3. CHƯƠNG 3: NHỮNG GIẢI PHÁP CHỦ YẾU NHẰM ĐẨY MẠNH XUẤT KHẨU THỦY SẢN CỦA CÁC DOANH NGHIỆP TRÊN ĐỊA BÀN KHU VỰC QUẢNG NAM - ĐÀ NẴNG
• 3.1. Tiềm năng, triển vọng và phương hướng phát triển của ngành xuất khẩu thủy sản trên địa bàn khu vực thời gian đến
• 3.1.1. Tiềm năng xuất khẩu thủy sản trên địa bàn khu vực
• 3.1.2. Triển vọng về thị trường xuất nhập khẩu thủy sản thời kỳ 96-2000 và đến 2010
• 3.1.3. Định hướng phát triển của ngành xuất khẩu thủy sản của Việt Nam đến năm 2000 và 2010
• 3.2. Các giải pháp chủ yếu nhằm đẩy mạnh hoạt động xuất khẩu thủy sản của các doanh nghiệp trên địa bàn khu vực Quảng Nam - Đà Nẵng
• 3.2.1. Giải pháp nhằm ổn định hoạt động cho doanh nghiệp
• 3.2.2. Giải pháp nhằm ổn định nguồn nguyên liệu cho chế biến xuất khẩu
• 3.2.3. Giải pháp nhằm ổn định và mở rộng thị trường xuất khẩu
• 3.2.4. Giải pháp nhằm nâng cao chất lượng sản phẩm xuất khẩu
• 3.2.5. Giải pháp nhằm cải thiện điều kiện tài chính cho các doanh nghiệp
• 3.3. Một số kiến nghị với Nhà nước
• KẾT LUẬN
• PHỤ LỤC
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Xuất Khẩu Thủy Sản Tại Quảng Nam Đà Nẵng

Xuất khẩu thủy sản tại Quảng Nam - Đà Nẵng đóng vai trò quan trọng trong nền kinh tế địa phương. Ngành này không chỉ tạo ra nguồn thu nhập lớn mà còn góp phần nâng cao giá trị sản phẩm nông nghiệp. Tuy nhiên, để phát triển bền vững, cần có những giải pháp cụ thể nhằm tăng cường hiệu quả xuất khẩu.

1.1. Tình Hình Hiện Tại Của Ngành Xuất Khẩu Thủy Sản

Ngành xuất khẩu thủy sản tại Quảng Nam - Đà Nẵng đã có những bước phát triển đáng kể trong những năm qua. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều thách thức như chất lượng sản phẩm và thị trường tiêu thụ.

1.2. Vai Trò Của Xuất Khẩu Thủy Sản Trong Kinh Tế Địa Phương

Xuất khẩu thủy sản không chỉ tạo ra việc làm mà còn góp phần vào sự phát triển kinh tế bền vững của khu vực. Điều này thể hiện rõ qua sự gia tăng kim ngạch xuất khẩu hàng năm.

II. Những Thách Thức Trong Xuất Khẩu Thủy Sản Tại Quảng Nam Đà Nẵng

Mặc dù có nhiều tiềm năng, ngành xuất khẩu thủy sản tại Quảng Nam - Đà Nẵng đang đối mặt với nhiều thách thức. Các vấn đề như chất lượng sản phẩm, cạnh tranh từ thị trường quốc tế và chính sách hỗ trợ chưa đủ mạnh đang cản trở sự phát triển.

2.1. Vấn Đề Chất Lượng Sản Phẩm Xuất Khẩu

Chất lượng sản phẩm là yếu tố quyết định đến khả năng cạnh tranh trên thị trường quốc tế. Nhiều doanh nghiệp vẫn chưa đáp ứng được tiêu chuẩn xuất khẩu, dẫn đến việc mất thị trường.

2.2. Cạnh Tranh Từ Thị Trường Quốc Tế

Sự cạnh tranh từ các nước khác trong khu vực đang gia tăng. Điều này đòi hỏi các doanh nghiệp phải nâng cao chất lượng và giảm giá thành sản phẩm để duy trì thị phần.

III. Giải Pháp Tăng Cường Xuất Khẩu Thủy Sản Tại Quảng Nam Đà Nẵng

Để tăng cường xuất khẩu thủy sản, cần áp dụng các giải pháp đồng bộ từ cải thiện chất lượng sản phẩm đến mở rộng thị trường. Các doanh nghiệp cần chủ động trong việc nâng cao năng lực sản xuất và tìm kiếm thị trường mới.

3.1. Nâng Cao Chất Lượng Sản Phẩm Xuất Khẩu

Cần đầu tư vào công nghệ chế biến và kiểm soát chất lượng sản phẩm. Việc áp dụng tiêu chuẩn quốc tế sẽ giúp sản phẩm dễ dàng thâm nhập vào thị trường khó tính.

3.2. Mở Rộng Thị Trường Xuất Khẩu

Các doanh nghiệp cần tìm kiếm và phát triển các thị trường mới, đặc biệt là các thị trường tiềm năng tại châu Á và châu Âu. Việc tham gia các hội chợ thương mại quốc tế cũng là một cách hiệu quả.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Và Kết Quả Nghiên Cứu Về Xuất Khẩu Thủy Sản

Nghiên cứu cho thấy rằng việc áp dụng các giải pháp cải thiện chất lượng và mở rộng thị trường đã mang lại kết quả tích cực. Nhiều doanh nghiệp đã tăng trưởng doanh thu và mở rộng quy mô sản xuất.

4.1. Kết Quả Từ Các Doanh Nghiệp Tiêu Biểu

Một số doanh nghiệp đã áp dụng thành công các giải pháp nâng cao chất lượng và mở rộng thị trường, từ đó gia tăng kim ngạch xuất khẩu đáng kể.

4.2. Những Bài Học Kinh Nghiệm Từ Thực Tiễn

Các bài học từ những doanh nghiệp thành công có thể được áp dụng rộng rãi cho các doanh nghiệp khác trong ngành thủy sản, giúp nâng cao hiệu quả xuất khẩu.

V. Kết Luận Và Tương Lai Của Xuất Khẩu Thủy Sản Tại Quảng Nam Đà Nẵng

Xuất khẩu thủy sản tại Quảng Nam - Đà Nẵng có nhiều tiềm năng phát triển trong tương lai. Tuy nhiên, để đạt được điều này, cần có sự đồng bộ trong các giải pháp từ chính sách đến thực tiễn sản xuất.

5.1. Triển Vọng Phát Triển Ngành Xuất Khẩu Thủy Sản

Ngành xuất khẩu thủy sản có thể phát triển mạnh mẽ nếu được đầu tư đúng mức và có chiến lược phát triển hợp lý. Điều này sẽ góp phần vào sự phát triển kinh tế bền vững của khu vực.

5.2. Đề Xuất Chính Sách Hỗ Trợ Doanh Nghiệp

Cần có các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp trong việc nâng cao chất lượng sản phẩm và mở rộng thị trường. Điều này sẽ giúp ngành thủy sản phát triển bền vững hơn trong tương lai.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Hoạt động xuất khẩu thủy sản đóng vai trò là ngành kinh tế mũi nhọn, tạo động lực thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế và mang lại nguồn ngoại tệ quan trọng cho khu vực Duyên hải Miền Trung. Tại địa bàn Quảng Nam - Đà Nẵng, sau giai đoạn tăng trưởng nóng với mức tăng bình quân gần 35%/năm trong thời kỳ 1983 - 1994, kim ngạch xuất khẩu đã đạt đỉnh 35,71 triệu USD vào năm 1994. Tuy nhiên, trong hai năm tiếp theo, giá trị xuất khẩu có dấu hiệu suy giảm nghiêm trọng khi năm 1995 chỉ đạt 32,76 triệu USD (bằng 91,4% so với năm 1994) và tiếp tục giảm xuống mức 30,71 triệu USD vào năm 1996 (giảm 14,3% so với năm 1994).

Vấn đề nghiên cứu trọng tâm của đề tài là nhận diện các rào cản kỹ thuật, sự thiếu hụt nguồn nguyên liệu chế biến, sự biến động của thị trường quốc tế và tình trạng công nghệ lạc hậu đang kìm hãm sự phát triển của các doanh nghiệp thủy sản địa phương. Mục tiêu cụ thể là phân tích thực trạng hoạt động xuất khẩu giai đoạn 1983 - 1996, chỉ rõ nguyên nhân sụt giảm kim ngạch và đề xuất hệ thống giải pháp đồng bộ nhằm củng cố năng lực cạnh tranh cho giai đoạn 1996 - 2000, định hướng đến năm 2010.

Phạm vi nghiên cứu tập trung vào 17 cơ sở chế biến và xuất khẩu thủy sản thuộc các thành phần kinh tế trên địa bàn Quảng Nam và Đà Nẵng. Nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn to lớn khi ngành thủy sản chiếm tỷ trọng trên dưới 30% tổng kim ngạch xuất khẩu toàn vùng, đáp ứng gần 35% nhu cầu nhập khẩu và đóng góp trên 20 tỷ đồng tiền thuế cho ngân sách hàng năm. Việc phục hồi và tăng trưởng kim ngạch xuất khẩu thủy sản không chỉ cải thiện sức khỏe tài chính cho doanh nghiệp mà còn giải quyết việc làm cho hơn 3.200 lao động trực tiếp và khoảng 30.000 lao động phụ trợ trong chuỗi cung ứng dịch vụ nghề cá.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn xây dựng nền tảng phân tích dựa trên hệ thống các học thuyết kinh tế quốc tế kinh điển và hiện đại:

• Chủ nghĩa trọng thương (Mercantilism): Đề cao vai trò của thặng dư thương mại và gia tăng xuất khẩu hàng hóa có giá trị cao để tích lũy nguồn lực tài chính quốc gia.
• Lý thuyết lợi thế tuyệt đối của Adam Smith: Khẳng định các quốc gia cần chuyên môn hóa sản xuất và xuất khẩu những mặt hàng có chi phí sản xuất thấp hơn đối tác thương mại để tối ưu hóa lợi ích kinh tế.
• Lý thuyết lợi thế so sánh của David Ricardo (1817): Chứng minh lợi ích thương mại quốc tế phát sinh từ việc chuyên môn hóa vào những sản phẩm có hiệu quả tương đối cao nhất, ngay cả khi quốc gia không có lợi thế tuyệt đối.
• Mô hình Heckscher - Ohlin (H-O): Giải thích lợi thế so sánh bắt nguồn từ sự dồi dào của các yếu tố sản xuất (đất đai, tài nguyên, lao động giá rẻ), thúc đẩy xuất khẩu các sản phẩm thâm dụng yếu tố sản xuất sẵn có.

Khung phân tích vận dụng các khái niệm cốt lõi: phân công lao động quốc tế, tỷ giá hối đoái, rào cản phi thuế quan, tiêu chuẩn vệ sinh an toàn thực phẩm (tiêu chuẩn 91/493/EEC của Liên minh châu Âu) và chuỗi giá trị hàng thủy sản chế biến. Lý luận thực tiễn chỉ ra rằng xuất khẩu tạo tiền đề vật chất cho nhập khẩu phục vụ công nghiệp hóa, hiện đại hóa, khi nguồn thu ngoại tệ từ xuất khẩu của Việt Nam tăng từ mức trang trải 24,6% nhu cầu nhập khẩu năm 1986 lên hơn 80% năm 1994, trong đó thủy sản giữ vị trí thứ ba về kim ngạch toàn quốc.

+-------------------------------------------------------------+
|        HỆ THỐNG LÝ THUYẾT THƯƠNG MẠI QUỐC TẾ                 |
|  (Adam Smith, David Ricardo, Heckscher - Ohlin)            |
+------------------------------+------------------------------+
                               |
                               v
+-------------------------------------------------------------+
|  MÔI TRƯỜNG VĨ MÔ & NỘI TẠI NGÀNH THỦY SẢN ĐỊA PHƯƠNG       |
|  - Rào cản kỹ thuật & chuẩn EU    - Công nghệ cấp đông IQF  |
|  - Cung ứng nguyên liệu đánh bắt  - Cơ cấu nợ & vốn lưu động|
+------------------------------+------------------------------+
                               |
                               v
+-------------------------------------------------------------+
|        KẾT QUẢ KINH DOANH XUẤT KHẨU (1983 - 1996)           |
|  - Kim ngạch đạt đỉnh 1994        - Sụt giảm 1995 - 1996    |
|  - Chuyển dịch tôm sang mực       - Phụ thuộc thị trường Á  |
+-------------------------------------------------------------+

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu áp dụng phương pháp luận duy vật biện chứng và duy vật lịch sử kết hợp tiếp cận hệ thống:

• Cỡ mẫu và phương pháp chọn mẫu: Khảo sát toàn bộ tổng thể 17 doanh nghiệp chế biến thủy sản xuất khẩu trên địa bàn, đồng thời chọn mẫu sâu có chủ đích tại 4 doanh nghiệp quy mô lớn đại diện cho hơn 85% kim ngạch xuất khẩu toàn vùng (Seaprodex Đà Nẵng, F14, F32 Thuận Phước, F71 Núi Thành).
• Nguồn dữ liệu: Dữ liệu thứ cấp thu thập từ Cục Thống kê Quảng Nam - Đà Nẵng, Sở Thương mại, Trung tâm Kiểm tra chất lượng (KCS Đà Nẵng) và báo cáo tài chính nội bộ của các doanh nghiệp giai đoạn 1991 - 1996.
• Phương pháp phân tích và lý do lựa chọn: Áp dụng phương pháp phân tích thống kê mô tả, phân tích chuỗi thời gian (time-series), so sánh tương đối - tuyệt đối và phân tích cơ cấu chỉ số giá. Lý do lựa chọn phương pháp này nhằm định lượng chính xác sự biến động về lượng và giá trị, bóc tách cơ cấu mặt hàng và thị trường, từ đó phát hiện các quy luật khách quan và nguyên nhân gây sụt giảm kim ngạch xuất khẩu.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Nghiên cứu chỉ ra bức tranh đa chiều về thực trạng xuất khẩu thủy sản Quảng Nam - Đà Nẵng:

1. Năng lực sản xuất tập trung không đồng đều: Toàn vùng sở hữu 17 cơ sở với công suất trên 95 tấn/ngày, sức chứa kho lạnh hơn 2.500 tấn và gần 20 xe lạnh. Tuy nhiên, quy mô tập trung chủ yếu vào Seaprodex Đà Nẵng (vốn hoạt động 66,35 tỷ đồng, kim ngạch 1996 đạt 15,55 triệu USD, chiếm gần 50% kim ngạch khu vực) và Công ty Thuận Phước F32 (vốn trên 16 tỷ đồng). Đa số các cơ sở tư nhân và địa phương còn lại có công nghệ thô sơ, quy mô nhỏ dưới 20 tấn kho lạnh.
2. Chuyển dịch cơ cấu mặt hàng mạnh mẽ: Tỷ trọng tôm đông lạnh sụt giảm mạnh từ 69,7% năm 1992 xuống dưới 34% năm 1996 do suy kiệt nguồn lợi tự nhiên. Ngược lại, mặt hàng mực đông lạnh tăng vọt từ 21% năm 1992 lên 49% năm 1995 và giữ mức 38,5% năm 1996. Các sản phẩm cao cấp, tinh chế ăn liền chỉ chiếm tỷ trọng khiêm tốn 2,8% về giá trị (859,83 nghìn USD năm 1996).
3. Thị trường xuất khẩu bị phụ thuộc vào khu vực truyền thống: Năm 1996, xuất khẩu sang Nhật Bản chiếm tới 54,01% khối lượng (3.687,5 tấn) và 59,6% kim ngạch; Hồng Kông chiếm 14,15%; Trung Quốc chiếm 7,78%; trong khi thị trường Bắc Mỹ chỉ chiếm 5,62% và các nước Tây Âu (EU) chiếm tỷ lệ rất nhỏ.
4. Chất lượng sản phẩm và rủi ro tài chính: Tỷ trọng sản phẩm đạt loại 1 có xu hướng giảm sút (tôm loại 1 giảm từ 83,22% năm 1993 xuống 80,76% năm 1995; mực loại 1 giảm từ 77,33% xuống 74,21%). Tỷ lệ tôm cỡ nhỏ (150-200 con/kg) tăng từ 8,62% lên 13,2%. Về tài chính, các doanh nghiệp phụ thuộc nặng nề vào vốn vay (F14 vay 86,76%, F71 vay 81,81%, F32 vay 66,05%), trong khi chỉ số giá thu mua nguyên liệu đầu vào năm 1996 tăng 29,36% so với năm 1992.

Chỉ tiêu kinh tế	Năm 1992	Năm 1994	Năm 1995	Năm 1996
Tổng kim ngạch (Triệu USD)	Khoảng 24,50	35,71	32,76	30,71
Tỷ trọng tôm đông lạnh (%)	69,70%	58,20%	41,50%	33,90%
Tỷ trọng mực đông lạnh (%)	21,00%	31,40%	49,00%	38,50%
Chỉ số giá nguyên liệu chung (%)	100,00%	122,81%	127,33%	129,36%
Chỉ số giá xuất khẩu chung (%)	100,00%	109,70%	115,70%	120,30%

Thảo luận kết quả

Dữ liệu nghiên cứu khi biểu diễn qua biểu đồ đường xu hướng thể hiện rõ sự gãy khúc của kim ngạch xuất khẩu sau năm 1994. Nguyên nhân khách quan xuất phát từ việc Liên minh châu Âu (EU) ban hành lệnh cấm nhập khẩu thủy sản có nguồn gốc từ Nhật Bản vào tháng 4/1995, tạo ra phản ứng dây chuyền tiêu cực lên các thị trường gia công trung gian của Việt Nam. Đồng thời, các tiêu chuẩn kiểm dịch và vệ sinh an toàn thực phẩm quốc tế ngày càng khắt khe khiến số lượng doanh nghiệp địa phương đủ tiêu chuẩn xuất khẩu vào EU giảm mạnh từ 7 cơ sở năm 1992 xuống chỉ còn 2 cơ sở (F14 và F32) vào tháng 2/1997.

Về nguyên nhân chủ quan, các doanh nghiệp địa phương thiếu chiến lược Marketing bài bản, phụ thuộc vào hình thức bán hàng thụ động qua trung gian ngoại thương (hợp đồng gia công chiếm 25-54%, ủy thác xuất khẩu chiếm 10-12%). Việc cạnh tranh mua vét nguyên liệu không kiểm soát giữa các doanh nghiệp đẩy giá thu mua tăng 29,36%, trong khi chất lượng nguyên liệu sơ chế bị suy giảm do tình trạng ngâm tẩm tăng trọng của thương lái. So sánh với các nghiên cứu trong ngành, kết quả khẳng định việc xuất khẩu dưới dạng thô và sơ chế đông lạnh dạng khối (block) khiến doanh nghiệp chịu nhiều rủi ro về giá và đánh mất phần lớn giá trị gia tăng trên chuỗi giá trị toàn cầu.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả phân tích thực chứng, luận văn đề xuất 4 nhóm giải pháp chiến lược nhằm thúc đẩy hoạt động xuất khẩu thủy sản giai đoạn 1997 - 2000, định hướng đến năm 2010:

1. Hiện đại hóa công nghệ và chuyển dịch cơ cấu sản phẩm: Doanh nghiệp chế biến (trọng tâm là F10, F14, F32) cần đầu tư chiều sâu, lắp đặt thêm các dây chuyền cấp đông rời hiện đại IQF để gia tăng các mặt hàng tinh chế như mực sashimi, mực một nắng, sản phẩm ăn liền. Mục tiêu nâng tỷ trọng hàng có giá trị gia tăng từ mức dưới 3% lên 15 - 20% tổng kim ngạch xuất khẩu trong lộ trình 1998 - 2000.
2. Quy hoạch vùng nguyên liệu và đổi mới phương thức thu mua: Sở Thủy sản phối hợp cùng Ủy ban nhân dân địa phương tổ chức hỗ trợ ngư dân đóng mới tàu thuyền công suất lớn đánh bắt xa bờ; phát triển nuôi tôm bán thâm canh tại vùng cát ven biển. Doanh nghiệp cần xây dựng đội tàu thu mua trực tiếp trên biển (mô hình F32 đáp ứng 18 - 20% nhu cầu) nhằm cắt giảm khâu trung gian, giảm hao hụt chất lượng và hạ giá thành nguyên liệu 5 - 10% đến năm 2000.
3. Đa dạng hóa thị trường và phát triển thương hiệu xuất khẩu: Phòng Kinh doanh và Ban Hợp tác Quốc tế tại các doanh nghiệp phải chủ động chuyển từ bán hàng thụ động sang xúc tiến thương mại trực tiếp. Giảm dần mức độ phụ thuộc vào thị trường Nhật Bản (từ 54% xuống mức an toàn 40 - 45%), tận dụng việc bình thường hóa quan hệ ngoại giao để mở rộng thị phần tại Hoa Kỳ và phục hồi tiêu chuẩn kỹ thuật thâm nhập thị trường EU cho tối thiểu 5 - 7 doanh nghiệp vào năm 2000.
4. Cải thiện cơ cấu tài chính và hoàn thiện chính sách hỗ trợ vĩ mô: Ban Giám đốc các doanh nghiệp cần tái cơ cấu nguồn vốn, tăng vốn tự có và giảm dần tỷ lệ nợ vay ngân hàng từ trên 80% xuống dưới 50% nhằm giảm áp lực chi phí lãi vay. Kiến nghị Nhà nước áp dụng cơ chế hoàn thuế xuất khẩu nhanh chóng, thành lập Quỹ hỗ trợ xuất khẩu thủy sản và cung cấp các gói tín dụng ưu đãi trung và dài hạn cho các dự án đổi mới công nghệ chế biến sạch.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang giá trị học thuật và thực tiễn sâu sắc, phù hợp cho 4 nhóm đối tượng chính:

• Lãnh đạo và nhà quản trị doanh nghiệp thủy sản: Tiếp cận kinh nghiệm thực tế trong tổ chức thu mua nguyên liệu, quản trị chi phí đầu vào, kinh nghiệm đầu tư công nghệ IQF và giải bài toán mất cân đối cơ cấu nợ vay.
• Cơ quan quản lý nhà nước và nhà hoạch định chính sách: Sử dụng các luận cứ thực tế để xây dựng quy hoạch kinh tế biển, chính sách tín dụng hỗ trợ ngư dân đánh bắt xa bờ và chiến lược xuất nhập khẩu của tỉnh Quảng Nam và TP. Đà Nẵng.
• Chuyên viên nghiên cứu thị trường và kinh doanh quốc tế: Nắm bắt quy luật dịch chuyển thị trường xuất khẩu thủy sản, bài học thích ứng với các rào cản kỹ thuật khắt khe (tiêu chuẩn 91/493/EEC) khi thâm nhập các thị trường khó tính như Bắc Mỹ và Tây Âu.
• Giảng viên, học viên cao học và sinh viên chuyên ngành Kinh tế: Làm tài liệu tham khảo giá trị về phương pháp phân tích hoạt động ngoại thương, phân tích chuỗi số liệu kinh tế ngành và vận dụng lý thuyết thương mại quốc tế vào bối cảnh cụ thể của Việt Nam.

Câu hỏi thường gặp

Tại sao kim ngạch xuất khẩu thủy sản khu vực sụt giảm trong giai đoạn 1994 - 1996?

Kim ngạch sụt giảm từ 35,71 triệu USD (1994) xuống 30,71 triệu USD (1996) do tác động dây chuyền từ lệnh cấm nhập khẩu của EU tháng 4/1995, rào cản kỹ thuật tăng cao, sự suy kiệt nguồn tôm tự nhiên và phần lớn doanh nghiệp thiếu công nghệ chế biến sâu để đáp ứng tiêu chuẩn chất lượng mới.

Mặt hàng nào đóng vai trò chủ lực bù đắp cho sự sụt giảm của tôm xuất khẩu?

Mặt hàng mực đông lạnh đóng vai trò thay thế chủ lực, tăng mạnh từ mức 21% kim ngạch năm 1992 lên 49% năm 1995 và 38,5% năm 1996, giúp cân đối kim ngạch xuất khẩu toàn vùng trong bối cảnh sản lượng tôm sụt giảm mạnh từ 69,7% xuống dưới 34%.

Mức độ phụ thuộc vào thị trường Nhật Bản phản ánh nguy cơ gì cho doanh nghiệp?

Năm 1996, thị trường Nhật Bản chiếm tới 54,01% khối lượng và 59,6% giá trị xuất khẩu. Việc phụ thuộc vào một thị trường đơn lẻ khiến doanh nghiệp dễ bị ép giá, rủi ro đứt gãy chuỗi tiêu thụ khi đối tác thay đổi chính sách nhập khẩu hoặc giảm nhu cầu tiêu dùng nội địa.

Tình trạng công nghệ chế biến của các doanh nghiệp trên địa bàn thời điểm nghiên cứu ra sao?

Trình độ công nghệ phân hóa rõ rệt: toàn vùng có 17 đơn vị nhưng chỉ 4 cơ sở (F10, F14, F32, Danifood) được trang bị dây chuyền cấp đông hiện đại IQF. Hầu hết các cơ sở còn lại sử dụng công nghệ sơ chế truyền thống, khiến số doanh nghiệp đạt chuẩn EU giảm từ 7 đơn vị xuống còn 2 đơn vị.

Đâu là rào cản tài chính lớn nhất của các doanh nghiệp xuất khẩu thủy sản địa phương?

Rào cản lớn nhất là sự mất cân đối cơ cấu vốn với tỷ lệ vốn vay ngân hàng quá cao (F14 vay 86,76%, F71 vay 81,81%, F32 vay 66,05%). Điều này khiến doanh nghiệp chịu chi phí lãi vay lớn, thiếu vốn lưu động để dự trữ nguyên liệu khi mùa vụ chính đến.

Kết luận

• Ngành xuất khẩu thủy sản Quảng Nam - Đà Nẵng đã đạt bước tiến lớn với kim ngạch năm 1996 đạt 30,71 triệu USD, gấp 7 lần năm 1983, đóng góp hơn 20 tỷ đồng thuế ngân sách và giải quyết việc làm cho hơn 33.200 lao động.
• Giai đoạn 1994 - 1996 bộc lộ nhiều điểm nghẽn nghiêm trọng: kim ngạch sụt giảm 14,3%, cơ cấu sản phẩm thô chiếm ưu thế, chất lượng loại 1 giảm sút và phụ thuộc tới 54% vào thị trường Nhật Bản.
• Hệ thống 17 cơ sở chế biến (tổng công suất 95 tấn/ngày) đang đối mặt với bài toán thiếu hụt nguyên liệu, rủi ro nợ vay trên 80% và công nghệ cấp đông sâu còn hạn chế.
• Đóng góp quan trọng của luận văn là xác lập hệ thống giải pháp liên hoàn: hiện đại hóa dây chuyền IQF, tái cơ cấu thị trường xuất khẩu, tổ chức chuỗi thu mua trên biển và kiến nghị chính sách tín dụng ưu đãi vĩ mô.
• Trong giai đoạn 1997 - 2000 và tầm nhìn 2010, các cấp quản lý và cộng đồng doanh nghiệp cần khẩn trương hiện thực hóa các giải pháp nâng cao hàm lượng chế biến tinh để đưa thủy sản thực sự trở thành ngành kinh tế mũi nhọn bền vững. Quý độc giả và các nhà nghiên cứu quan tâm có thể khai thác chi tiết hệ thống bảng biểu và mô hình phân tích kinh tế ngành trong toàn văn công trình nghiên cứu.

Trích đoạn nội dung tài liệu

rRU’O’NG BAI HOC Ki. H Tfi QU<Sc DAN x ? A JHASf »AY M|NH HO|T O^NG XUAT KI JY SAN CUA CAC DOANH NGEIE? i « ~ BO GIAO DUC VA DAO TAO TRUONG DAI HOC KINH TE QUOC DAN HA NOI DAO HUU HOA NHUNG GIAI PHAP CHU Y^U NHAM DAY MANH HOAT DONG XUAT KHAU THUY SAN CUA CAC DOANH NGHIEP TREN DIA BAN QUANG NAM, DA NANG Chuyen nganh: Kinh te, Quan ly va ke lioach hoa Kinh te quoc dan Mas6: 5-02-05 LUAN AN THAC SY KHOA HOC KINH t! 'NGUOl HUONG dAn KHOA HOC: PTS. VO XUAN TIEN tf) TRUNGTAM ^NG TIN THU VIP HA NOI - 1997 MUC LUC Trang MUC LUC 1 PHAN MO DAU 3 Chuo'lig 1 CO’ SO LY LUAN CUA d£ TAI LUAN AN 1.1 Mot so van de ly luan chung ve xuat khau: 6 1.1 Khai niem ve hoat dong kinh doanh xuat nhap khau: 6 1. Cac ly thuyet cd ban ve xuat nhap khau: 6 1.

Chu’c nang va nhiem vu cua xuat khau trong nen kinh te: 9 1. Vai titr cua xxat khau tltuy san troog viec ppat trien kinli te c ua nude 11 ta hC nay 1. Xuat khau thaiy san dem lai ggu6n ngoai tC quan trong dnim do cho 11 viCc nhap khau phuc vu cong nghiCp hoa, hiCn dai hoa dat nu'ec: 1. Xuat khau thay san gop phan vao viCc day manh chuyCn dich cd cau 12 kinh te, thuc day san xuat phat triCn: 1.3 Xuat khau thay san tao ra nhieu viCc lam cho ngu'di lao dong 13 1.

Xuat khau thay san tao dieu kiCn dc md rong va thuc day cac quan hC 14 kinh te doi ngoai khac: 1.3 NhUng nliam to cd ban anh hudng den kha nang day manh xuat khau 15 caa mot doanh nghiCp xuat khaii thay san: 1.1 Cac nhan to thuoc moi tru'dng vT mo: 15 1.2 Cac ghan to thuoc moi trtfdng hoat dong: 17 1.3 Cac yeu to noi tai 20 Chudng 2 phan tich tinh hinh hoat dong xuat khau thuy san cua cac doanh nghiep tren dia ban quang nam - da NANG THO’I GIAN QUA 2. Qua trinh hinh thanh va phat triCn caa nganh xuat khau thiiy san 22 Quang nam - Da nang 2.1 Qua trinh hinh thanh va phat triCn 22 2.2 Nhu’ng dong gop caa ngaih xuat khau thay san Quang nam - Da nang thdi gian qua: 25 2. Phan tlch tinh hinh xuat khau thay san da cac doanh nghiCp tren dia ban QN DN thdi gian qua: 27 2.1 Kiin nnach xuM klihu tida tam 27 2.2 Cc> cau cac mat hang xuat khau: 30 2.3 Cd cau thi trudng xuat khau: 32 2.4 Tinh hinh chat ludng san pham xuat khau: 35 2.5 Chi so gia ca xuat khau: 36 2. Danh gia thu'c trang cua cac doanh nghiep xuat khau thuy san tren dia ban khu vu’c: 39 2.1 Cong tac to chu'c cung li’ng nguyen vat lieu: 39 2.2 Cong tac to chitc tieu thu san pham: 42 2.3 Tinh trang cong nghe va trang thiet bi ky thuat 44 2.4 Tinh trang chat ludng lao dong che bien: 45 2.5 Tinh hinh ve hoat dong Marketing 47 2.6 Tinh hinh ve von kinh doanh 48 2.

Danh gia cac nguyen nhan kirn ham kha nang xuat khau thuy san cua cac doanh nghiep 49 Cliuohg 3 NHUNG GIAI PHAP CHI) YltU NHAM DAY MANH XUAT KHAU THUY SAN CUA CAC DOANH NGHIEP TREN DIA BAN KHU VUC QUANG NAM - DA NANG 3.1 Ti6m nang, trien vong va phu’dng hu'dng phat trien cua nganh xuat khau thuy san tren dia ban khu vu’c thdi gian den 52 3.1 Tiem nang xuat khau thuy san tren dia ban khu vuc 52 3.2 Trien vong ve thi trudng xuat nhap khau thuy san thdi ky 96-2000 va d6n2010: 54 3.3 Dinh hu’dng phat trien cua nganh xuat khau thuy san cua viet nam den nam 2000 va 2010: 56 3.2 Cac giai phap chu yeu nhdm day manh hoat dong xuat khau thuy san cua cac doanh nghiep tren dia ban khu vuc Quang nam Da nang: 56 3.1 Giai phap nham on dinh hoat dong cho doanh nghiep: 57 3.2 Giai phap nham on dinh nguon nguyen lieu cho che bien xuat khau 63 3.3 Giai phap nham on dinh va mo rong thi trudng xuat khau 66 3.4 Giai phap nham nang cao chat lu’dng san pham xuat khau 72 3.5 Giai phap nham cai thien dieu kien tai chinh cho cac doanh nghiep 77 3.3 Mot so kien nghi vdi Nha nude 80 KETLUAN 82 PHU LUC 84 TAI LIEU 114AM KHAO 89 2 phAn modAu 1) Tinh cap thict cua de tai nghien cuu. Nam 3 khu vuc duyen hai Mien trung, Quang Nam va Da nang co nhung tiem nang va Idi the rat Idn de co the day manh viec phat trien nganh kinh te bien, du’a nganh kinh te nay tro' thanh mot nganh miii nhon va giu' vai tro ngay cang quan trong trong co cau kinh te chung cua dia phudng. r • 'it??? Trong thdi gian qua, cac doanh nghiep xuat khau thuy san trong khu vuc da co rat nhiSu co gdng de day manh xuat khau, nhung nhung ket qua ma cac doanh nghiep dat duo’c con rat han che, chua tudng xting vdi nhung tiem nang, the manh hien co cua dia phudng. De day manh va nang cao hdn nua hieu qua hoat dong xuat khau thuy san cua cac doanh nghiep tren dia ban khu vuc trong tudng lai.

Viec xac dinh phudng ro hudng phat trien cung nhu cac giai phap chu yeu ma cac doanh nghiep can ap dung de day manh xuat khau thuy san, tang kim ngach xuat khau, nang cao hieu qua cho doanh nghiep minh la viec lam can thiet va cap bach. Do cung chinh la ly do vi sao tac gia lua chon van de nghien cuu nay de lam de tai nghien cuu luan an cua minh. 2) Muc dicli va y nghTa cua de tai. Tren cd so ly luan ve hoat dong xuat khau, Luan an di sau phan tich danh gia thuc trang hoat dong xuat khau thuy san cua cac doanh nghiep tren dia ban khu vuc, thong qua cac bai hoc kinh nghiem xuat khau thuy san cua cac doanh nghiep do de nit ra nhung ket luan chinh xac ve nguyen nhan dan 3 de ra yeu cau va noi dung cua cac giai phap cd ban manh tinh chat dinh hu’dng nham giup cho cac doanh nghiep van dung vao thu'c hanh quan ly de thuc day hoat dong xuat khau thuy san cua cac doanh nghiep tren dia ban thdi gian den.

3) Doi tuo"ng va pham vi nghien cuu. - Luan an di sau phan tich vai tro cua hoat dong xuat khau, trong do nhan manh vai tro cua xuat khau thuy san trong nen kinh te noi chung va cua khu vuc Quang nam - Da nang noi rieng de tu’ do lam ro sU can thiet cua viec phai day manh hoat dong xuat khau thuy san cua cac doanh nghiep tren dia ban thdi gian den. - Luan an di vao nghien cUu cac kho khan ton tai hien nay cua tat ca cac doanh nghiep xuat khau thuy san tren dia ban khu vuc dong thdi cung lam ro nhUng cd hoi ccung nhu cac nguy co de doa doi vdi nganh xuat khau thuy san noi chung va khu vuc Quang nam - Da nang noi rieng trong tudng lai - Luan an xay dung cac giai phap mang tinh chat dinh hudng chung giup cac'doanh nghiep van dung vao thuc tien quan ly cua minh de day manh hoat dong xuat khau thuy san ma khong di sau nghien cu’u mot doanh nghiep cu the nao. Cac vi du minh hoa trong luan an se dua vao tinh hinh thu'c te cua mot so doanh nghiep dien hinh tren khu vuc.

4) Phtfolig phap nghien cu’u. Luan an su' dung phudng phap duy vat bien chung, duy vat lich su, phudng phap tiep can he thong, cac phudng phap phan tich so sanh va cac khoa hoc dinh luong chinh xac nhu toan hoc, thong ke de dinh luong nham phat hien cac quy luat ton tai trong hoat dong xuat khau thuy san cua Viet nam noi chung va cua khu vuc Quang nam - Da nang noi rieng. 4 - Khai quat hoa ly luan ve vai tro xuat khau thuy san trong su phat trien chung cua nen kinh te quoc dan de tU do thay duoc su can thiet cua viec phai day manh hoat dong xuat khau thuy san - Danh gia tong quat nhu'ng co’ hoi, nguy co diem manh diem yeu cua cac doanh nghiep xuat khau thuy san tren dia ban khu vuc giup cho cac doanh nghiep nhan thu'c dung tinh the kinh doanh cua minh. - De ra nhu'ng giai phap mang tinh chat dinh hu’dng chung giup cho cac nha quan ly nganh va cac nha quan ly doanh nghiep van dung de thuc hanh quan tri nham tao dieu kien day manh xuat khau thuy san cua doanh nghiep minh trong tuOng lai.

6) Noi dung va l<et cau cua luan an. Ten goi cua luan an la: "Nhdng giai phap chu yeu nhdm day manh hoat dong Xuat khau thuy san cua cac doanh nghiep tren dia han Quany nam, Dd nang" Ngoai phan mo dau, phan ket luan, muc luc va tai lieu tham khao; luan an gom 3 chuOng nhu sau: Chiong 1. Co so ly luan cua de tai luan an Chuang 2. Phan tich thuc trang hoat dong xuat khau thuy san cua cac doanh nghiep tren dia ban Quang nam - Da nang thdi gian qua ChuOng 3.

Nhu'ng giai phap chu yeu nham day manh hoat dong xuat khau thuy san tren dia ban khu vuc Quang nam - Da nang thdi gian den. 5 Chu’o'ng 1 CO SO LY LUAN CUA TAI LUAN AN 1.1 MOT SO VAN D& LY LUAN v£ XUAT KHAU.1 Khai niein ve hoat dong kinh doanh xuat nhap khau. I p Ngoai thu'dng la su’ trao doi hang hoa giu’a cac nude thong qua mua ban. Khi mot quoc gia ban hang hoa cua minh sang nude khac ngudi ta goi la xuat khau con khi ho mua hang hoa cua nu'dc khac thi ngudi ta goi la nhap khau.

Quan he mua ban nay la mot hinh thuc cua quan he xa hoi, no phan anh su phu thuoc lSn nhau giu’a nhung ngudi san xuat hang hoa rieng biet cua cac quoc gia. Ngoai thu'dng la mot lTnh vuc quan trong trong nen kinh te, qua do cac quoc gia khac nhau tham gia vao phan cong lao dong quoc te. Cac ly thuyet co" ban ve xuat nhap khau. Hoat dong xuat nhap khau da ra doi tu hang ngan nam nay.

Tuy nhien mot van de ly luan luon dat ra cho nhung ngudi nghien cuu kinh te do la boat dong xuat nhap khau vao nhung nguyen ly nao? Ly thuyet nay ra ddi tu’ the ky thu’ 15-16 va rat thinh hanh trong the ky 17, no con keo dai sang tan nhu’ng nam dau cua the ky thu’ 18. Quan diem cd ban cua chu nghTa trong thu'dng cho rang su giau co cua mot quoc gia du’dc do luong bSng so ludng vang bac ma quoc gia do tich luy duoc.