đặt vấn đề xem xét lại khu vực công về quy mô và khả năng quản trị, điều hành đất nước, đặc biệt ở các nước phát triển như Mỹ, Anh, Đức. Đã có nhiều cuộc cải cách làm thay đổi cơ bản nhận thức của xã hội và người dân về vai trò của khu vực công và cách thức quản trị, điều hành khu vực công. Theo đó, cho rằng nhà nước không phải là chủ thể toàn diện và không nên là chủ thể làm hết mọi dịch vụ mà nên tập trung nguồn lực vào quản lý vĩ mô thông qua các chính sách hiệu quả, đẩy mạnh dân chủ hóa, gắn liền với phân quyền và xã hội hóa nhằm nâng cao chất lượng, Luan12van hiệu quả quản trị đất nước và phục vụ nhân dân hơn là tự quản lý tất cả mặc dù là hiệu quả tuy nhiên là mối phức tạp toàn diện tới các hoạt động khác. Thứ ba, kinh tế thị trường mở rộng, mang tính quốc tế hóa cao và cạnh tranh giữa các nước trong khu vực và trên thế giới gia tăng.
Vấn đề này đặt ra những yêu cầu mới về thể chế quản lý (quản trị), đặc biệt là quản lý kinh tế, tổ chức bộ máy và chất lượng đội ngũ công chức. Thứ tư, trình độ dân trí ngày càng cao và yêu cầu dân chủ hóa đời sống xã hội được mở rộng. Trong bối cảnh đó, hành chính công truyền thống ngày càng tỏ ra không thích hợp với xu thế phát triển của xã hội hiện đại, thậm chí trở thành lực cản sự phát triển. Vì vậy, xây dựng mô hình hành chính hiện đại hỗ trợ cho phát triển, trong đó quyền hợp pháp của con người và của công dân phải được đặt ở vị trí trung tâm là mục tiêu chung của hầu hết các cuộc cải cách hành chính đang diễn ra trên thế giới.
Thứ năm, sự khủng hoảng kinh tế và xuất hiện các học thuyết mới. Từ hậu quả nặng nề của hai cuộc khủng hoảng dầu mỏ năm 1973 và 1979 đã làm xuất hiện một học thuyết mới về phát triển, có tên gọi là Neo-liberalism (chủ nghĩa tự do mới) có cơ sở từ lý thuyết tân cổ điển của Keynes (Keynesian – Neo - Classical Economics) [35], đã tạo ra các cuộc tranh luận về nhà nước và thị trường dẫn đến việc xác định lại vai trò của nhà nước nói chung, của chính phủ nói riêng. Thứ sáu, sự phát triển mạnh mẽ của khoa học và công nghệ tạo điều kiện thuận lợi xây dựng các phương pháp quản lý, quản trị hiện đại. Đồng thời, các thành tựu và tiến bộ của khoa học và công nghệ cũng làm thay đổi nhận thức của các chính phủ về vai trò và trách nhiệm trong giải quyết các vấn đề mang tính toàn cầu như chiến tranh, hòa bình, bảo vệ môi trường, chống đói nghèo và các thảm họa thiên nhiên,… Thứ bảy, đổi mới mô hình sang quản trị nhà nước tốt do ảnh hưởng của xu hướng toàn cầu hóa về kinh tế, khoa học và công nghệ, sự cạnh tranh quyết liệt giữa các nước trong khu vực và trên thế giới, giữa khu vực công và khu vực tư về thị trường, chất lượng sản phẩm và nguồn nhân lực; sự cồng kềnh, kém hiệu quả của bộ máy quản lý khu vực công; kinh tế thị trường ngày càng mở rộng và mang tính quốc tế cao; trình độ dân trí ngày càng nâng cao và yêu cầu dân chủ hóa đời Luan13van sống xã hội ngày càng phát triển; khủng hoảng kinh tế và sự xuất hiện các lý thuyết mới về phát triển làm nảy sinh các cuộc tranh luận kéo dài về nhà nước và thị trường dẫn đến yêu cầu phải xác định lại chức năng, vai trò của nhà nước, mối quan hệ giữa nhà nước với người dân,… buộc hành chính công truyền thống phải chuyển đổi sang quản lý công, quản lý công mới và cuối cùng chuyển sang quản trị nhà nước tốt.
“Quản trị nhà nước tốt là thực hiện gia tăng khả năng dân chủ trong công quyền và cải cách hành chính theo hướng công bằng, dân chủ, minh bạch và có trách nhiệm trước toàn thể các bên tham gia đồng dựa trên nền tảng tôn trọng pháp luật, xây dựng pháp luật hướng tới cộng đồng và cải cách hành chính ó Quản trị hệ thống cơ quan công quyền nhà nước là Quản trị nhà nước tốt và làm tốt các nhiệm vụ một cách tốt nhất có thể”. Đặc điểm của mô hình quản trị nhà nước tốt Quản trị nhà nước tốt có một phương pháp và công cụ nhằm cải thiện và điều chỉnh quan hệ quản lý và quản trị hệ thống nhà nước cũng như quan trọng trong công cuộc cải cách hành chính. Khác biệt so với các nô hình quản trị nhà nước khác, mô hình này dựa trên tám đặc điểm, đó là tám đặc điểm cốt lõi nhất từ đó định thế nào là một nhà nước hiệu quả, nhà nước tốt. Tám đặc điểm được nêu ra trong mô hình quản trị nhà nước tốt: - Đồng thuận xã hội: Huy động, bảo đảm sự tham gia của các chủ thể trong xã hội, nhất là người dân vào quản trị nhà nước.
Đặc trưng tiêu biểu nhất của mô hình này là tăng cường sự tham gia của người dân và các tổ chức xã hội đối với hoạt động của hệ thống hành chính từ trung ương đến địa phương. Các cá nhân, tổ chức trong xã hội có thể tham gia vào hoạt động của chính phủ (cụ thể, tham gia vào việc ban hành các quyết định hành chính, các chính sách, biện pháp hành động) một cách trực tiếp hoặc gián tiếp thông qua người đại diện hoặc các tổ chức hợp pháp. Nó huy động được sự tham gia của các chủ thể trong xã hội vào hoạt động quản lý nhà nước như quản lý, giám sát hoạt động công, thực hiện chính sách, chương trình hành động, thay đổi luật, quyết định hành chính,… Là cách thức, phương thức, công cụ quản trị nhằm tìm được sự đồng thuận của các chủ thể Luan14van trong xã hội không biệt họ là ai đối với Nhà nước thông qua những hoạt động nhằm đem lại lợi ích cho công dân, tổ chức. Từ đó thiết lập một xã hội đồng thuận và bảo đảm lợi ích của cả cộng đồng không phân biệt bất kì chủ thể đó là ai.
Đồng thời, đòi hỏi khả năng thực hiện của nhà nước trong ban hành chính sách và quản trị mọi nguồn lực. Các chủ thể xã hội được giới hạn: Người dân thuộc địa phương và lãnh thổ, người nước ngoài có đăng ký và cư trú hợp pháp, thành phần tổ chức chính trị - xã hội và tổ chức phi nhà nước, các loại hình thành phần kinh tế cả trong lẫn ngoài nước. - Quản trị theo tinh thần nhà nước pháp quyền: Nhà nước pháp quyền phải khẳng định thể chế của mình qua luật pháp và luật pháp là trên hết, tối cao, đó là khuôn khổ, là hành lang pháp lí công bằng và tạo ra những giá trị pháp luật để công dân hoặc mọi người tuân theo. - Minh bạch: minh bạch là hoạt động hướng tới thông tin với mọi cá nhân trong xã hội không phân biệt họ là ai, thể hiện ở việc các hoạt động thông tin phải liên tục, chính xác, kịp thời tới mọi cá nhân và tổ chức trong xã hội một cách đầy đủ theo hướng dễ truy cập, dễ hiểu.
Quyền được thông tin là quyền chính đáng của mọi người. Mất quyền tự do tiếp cận thông tin là biển hiện của hành vi gian lận và hiện tượng tham nhũng. - Sự tham gia của các chủ thể: Đó là huy động được sự tham gia của các chủ thể trong xã hội vào hoạt động quản lý nhà nước như quản lý, giám sát hoạt động công, thực hiện chính sách, chương trình hành động, thay đổi luật, quyết định hành chính,… Từ đó là cơ sở để điều chỉnh các quan hệ trong chính sách cũng như tạo dựng môi trường phù hợp từ các chủ thể. Chủ thể trong xã hội là người dân chính là những người tạo ra các yêu cầu và phải có yêu cầu thì mới có các quan hệ điều chỉnh và muốn có các điều chỉnh thì phải có sự tham gia của các chủ thể.
- Trách nhiệm giải trình: Đó là toàn bộ khả năng thực hiện việc làm công khai, tuyên bố chịu trách nhiệm, giải trình, phản hồi, hồi đáp của người nắm giữ và thực hiện quyền lực đối với bộ máy nhà nước với xã hội và trước pháp luật hoặc luật định với các hoạt động dân sự và chính sách. - Đáp ứng: Là khả năng cung cấp các hoạt động, dịch vụ, môi trường cho các chủ thể hoặc thực thể hoạt động trong khuôn khổ của một quốc gia mà ở đó Luan15van chính quyền là cơ quan hỗ trợ và kiến tạo và là chủ đạo trong mối quan hệ cung cấp các nguồn tạo ra đáp ứng, việc đáp ứng không chỉ là khả năng mà còn là sự sáng tạo, linh hoạt khi đưa ra các quyết định quản trị đáp ứng yêu cầu song song với nhu cầu thay đổi và mong đợi của các chủ thể này. Ngoài ra, việc có sự thay đổi và yêu cầu đáp ứng cũng dẫn tới các kết quả mới trong hoạt động từ đó là tiền đề cải cách công quyền. - Công bằng và thu hút: Mặc dù đáp ứng tất cả nguyện vọng cho xã hội nhưng thiếu đi sự công bằng giữa các chủ thể cũng làm giảm khả năng quản trị đặc biệt là với nhà nước về kinh tế, nhà nước quản trị tạo ra sân chơi nhưng phải cân bằng giữa các bên và phải tạo ra khả năng thu hút các bên đó tham ra vào.
Điều này có thể áp dụng cho mọi lĩnh vực ngoài kinh tế. - Hiệu lực và hiệu quả: Đó là khả năng ban hành và thực hiện các quy định pháp luật, chính sách phải đảm bảo sự tuân thủ tới các đối tượng chịu sự điều chỉnh,đồng thời, là hiệu quả đạt được phải đáp ứng được nhu cầu của xã hội và phát triển một cách bền vững. Quản trị tốt tạo ra hiệu lực, hiệu quả giúp cân bằng và duy trì một hệ thống quản lý tốt bền vững. Ngoài ra, hiệu lực hiệu quả còn là một xu hướng hướng tới các hoạt động phi xã hội như đảm bảo nguồn lực tự nhiên và môi trường.
Với những đặc trưng trên, có thể khẳng định quản trị tốt là mô hình lý tưởng nhưng khó đảm bảo thực hiện một cách tuyệt đối với bất kỳ chính phủ nào. Tuy nhiên, để đạt được sự phát triển bền vững, việc nghiên cứu và áp dụng mô hình này vào thực tiễn là cần thiết đối với các quốc gia trên thế giới hiện nay.