Giải Pháp Hoàn Thiện Quản Lý Thu Ngân Sách Nhà Nước Qua Kho Bạc Nhà Nước Huyện Phong Thổ

Khóa luận tốt nghiệp nghiên cứu Luận văn tốt nghiệp một số giải pháp nhằm hoàn thiện công tác tập trung quản lý thu nsnn qua kbnn, vận dụng lý thuyết vào thực tế, đề xuất giải

• Tác giả: Phạm Đức Long
• Trường học: Trường Đại Học
• Chuyên ngành: Quản Lý Ngân Sách
• Đề tài: Giải Pháp Hoàn Thiện Quản Lý Thu Ngân Sách Nhà Nước Qua Kho Bạc Nhà Nước Huyện Phong Thổ
• Loại tài liệu: Chuyên Đề Thực Tập Tốt Nghiệp
• Năm xuất bản: 2007
• Địa điểm: Phong Thổ

Mục lục chi tiết

• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: LÝ LUẬN CHUNG VỀ THU NSNN VÀ VAI TRÒ CỦA KBNN TRONG VIỆC QUẢN LÝ THU NSNN
• 1.1. Lý luận chung về thu NSNN
• 1.2. Vai trò của KBNN trong công tác thu NSNN
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG CÔNG TÁC QUẢN LÝ THU NSNN Ở KBNN PHONG THỔ
• 2.1. Đặc điểm kinh tế xã hội của huyện Phong Thổ và các nhân tố ảnh hưởng tới thu NSNN qua KBNN Phong Thổ
• 2.2. Cơ cấu tổ chức của KBNN Phong Thổ và các nhân tố chủ quan ảnh hưởng trực tiếp đến thu NSNN
• 2.3. Thực trạng công tác quản lý thu qua KBNN huyện
• 3. CHƯƠNG 3: BIỆN PHÁP ĐỀ XUẤT VÀ MỘT SỐ KIẾN NGHỊ NHẰM HOÀN THIỆN CÔNG TÁC TỔ CHỨC QUẢN LÝ THU NSNN Ở KBNN HUYỆN PHONG THỔ
• 3.1. Định hướng của ngành KBNN
• 3.2. Một số ý kiến đề xuất
• 3.3. Điều kiện thực hiện các giải pháp
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Quản Lý Ngân Sách Nhà Nước Qua Kho Bạc Nhà Nước

Quản lý ngân sách nhà nước (NSNN) là một trong những nhiệm vụ quan trọng của chính phủ, nhằm đảm bảo sự phát triển bền vững của nền kinh tế. Kho bạc Nhà nước (KBNN) đóng vai trò trung tâm trong việc quản lý và điều hành quỹ ngân sách, giúp tập trung các khoản thu và chi tiêu của nhà nước. Việc hoàn thiện công tác quản lý thu ngân sách qua KBNN huyện Phong Thổ là cần thiết để nâng cao hiệu quả sử dụng ngân sách, đáp ứng nhu cầu chi tiêu của quốc gia.

1.1. Khái Niệm Về Quản Lý Ngân Sách Nhà Nước

Quản lý ngân sách nhà nước là quá trình tổ chức, điều hành và kiểm soát các nguồn thu và chi của nhà nước. Điều này bao gồm việc lập ngân sách, thực hiện ngân sách và quyết toán ngân sách.

1.2. Vai Trò Của Kho Bạc Nhà Nước Trong Quản Lý Ngân Sách

Kho bạc Nhà nước có nhiệm vụ quản lý quỹ ngân sách, đảm bảo việc thu chi được thực hiện đúng quy định. KBNN cũng là cầu nối giữa các cơ quan nhà nước và người dân trong việc thực hiện nghĩa vụ tài chính.

II. Những Thách Thức Trong Quản Lý Thu Ngân Sách Tại KBNN Huyện Phong Thổ

Mặc dù KBNN huyện Phong Thổ đã có nhiều nỗ lực trong việc quản lý thu ngân sách, nhưng vẫn gặp phải một số thách thức lớn. Những vấn đề này bao gồm sự chậm trễ trong việc ghi thu, ghi chi ngân sách và sự thiếu hụt nguồn lực con người để thực hiện nhiệm vụ.

2.1. Khó Khăn Trong Việc Ghi Nhận Thu Ngân Sách

Việc ghi nhận thu ngân sách thường gặp khó khăn do thiếu thông tin kịp thời từ các đơn vị thu phí, lệ phí. Điều này dẫn đến việc không phản ánh chính xác tình hình thu ngân sách.

2.2. Thiếu Hụt Nguồn Nhân Lực Tại KBNN

Số lượng nhân viên tại KBNN huyện Phong Thổ còn hạn chế, ảnh hưởng đến khả năng thực hiện nhiệm vụ quản lý thu ngân sách một cách hiệu quả.

III. Giải Pháp Hoàn Thiện Quản Lý Thu Ngân Sách Qua KBNN Huyện Phong Thổ

Để nâng cao hiệu quả quản lý thu ngân sách, cần áp dụng một số giải pháp cụ thể. Những giải pháp này bao gồm cải cách quy trình thu ngân sách, tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin và nâng cao năng lực cho đội ngũ nhân viên.

3.1. Cải Cách Quy Trình Thu Ngân Sách

Cần thiết phải cải cách quy trình thu ngân sách để giảm thiểu thủ tục hành chính, tạo điều kiện thuận lợi cho người nộp thuế.

3.2. Tăng Cường Ứng Dụng Công Nghệ Thông Tin

Việc áp dụng công nghệ thông tin trong quản lý thu ngân sách sẽ giúp tăng cường tính chính xác và minh bạch trong các giao dịch tài chính.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Các Giải Pháp Quản Lý Ngân Sách

Các giải pháp được đề xuất không chỉ mang lại lợi ích cho KBNN huyện Phong Thổ mà còn có thể áp dụng cho các địa phương khác. Việc thực hiện các giải pháp này sẽ giúp nâng cao hiệu quả quản lý ngân sách nhà nước trên toàn quốc.

4.1. Kết Quả Đạt Được Từ Việc Cải Cách

Việc cải cách quy trình thu ngân sách đã giúp tăng cường hiệu quả thu ngân sách, giảm thiểu thời gian xử lý các thủ tục hành chính.

4.2. Tác Động Của Công Nghệ Thông Tin Đến Quản Lý Ngân Sách

Công nghệ thông tin đã giúp KBNN huyện Phong Thổ quản lý thu ngân sách một cách hiệu quả hơn, từ đó nâng cao tính minh bạch và trách nhiệm trong quản lý tài chính.

V. Kết Luận Về Quản Lý Thu Ngân Sách Nhà Nước Tại KBNN Huyện Phong Thổ

Quản lý thu ngân sách nhà nước qua KBNN huyện Phong Thổ là một nhiệm vụ quan trọng, đòi hỏi sự nỗ lực không ngừng từ các cơ quan chức năng. Việc áp dụng các giải pháp hoàn thiện sẽ giúp nâng cao hiệu quả quản lý ngân sách, đáp ứng tốt hơn nhu cầu chi tiêu của nhà nước.

5.1. Tầm Quan Trọng Của Quản Lý Ngân Sách

Quản lý ngân sách hiệu quả không chỉ đảm bảo nguồn lực cho các hoạt động của nhà nước mà còn góp phần vào sự phát triển kinh tế xã hội.

5.2. Hướng Đi Tương Lai Của Quản Lý Ngân Sách

Trong tương lai, cần tiếp tục cải cách và đổi mới phương thức quản lý ngân sách để đáp ứng yêu cầu phát triển của nền kinh tế.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong công cuộc đổi mới kinh tế và xây dựng nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa tại Việt Nam, công tác quản lý tài chính công nói chung và quản lý thu Ngân sách Nhà nước (NSNN) nói riêng giữ vị trí trọng tâm nhằm bảo đảm nguồn lực cho các nhu cầu chi tiêu vĩ mô của quốc gia. Sau khi hệ thống Kho bạc Nhà nước (KBNN) được tái lập trực thuộc Bộ Tài chính theo Quyết định số 07/HĐBT ngày 01/04/1990 của Hội đồng Bộ trưởng (nay là Chính phủ), chức năng quản lý quỹ NSNN đã được chuyển giao từ hệ thống Ngân hàng sang ngành Tài chính. Nhiệm vụ trọng tâm của KBNN là tập trung nhanh, đầy đủ, kịp thời các khoản thu vào NSNN, đồng thời thực hiện hạch toán và phân chia nguồn thu cho các cấp ngân sách đúng pháp luật.

Đề tài chuyên đề thực tập tốt nghiệp: "Một số giải pháp nhằm hoàn thiện công tác tập trung quản lý thu NSNN qua KBNN huyện Phong Thổ" do tác giả Phạm Đức Long thực hiện (hoàn thành ngày 05/01/2007) xuất phát từ các yêu cầu thực tiễn quản lý thu ngân sách tại địa bàn miền núi biên giới còn nhiều khó khăn.

Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu:

1. Hệ thống hóa những vấn đề lý luận cơ bản về thu NSNN, cơ cấu nguồn thu và vai trò, chức năng của hệ thống KBNN trong quy trình quản lý thu NSNN.
2. Khảo sát, phân tích thực trạng công tác tổ chức, quản lý và tập trung các khoản thu NSNN (bằng tiền mặt và chuyển khoản) tại KBNN huyện Phong Thổ trong giai đoạn 2004 - 2005.
3. Chỉ ra các mặt đạt được, các hạn chế tồn tại trong cơ chế chính sách, quy trình luân chuyển chứng từ và sự phối hợp liên ngành.
4. Đề xuất phương hướng, biện pháp và các điều kiện thực hiện nhằm hoàn thiện công tác quản lý thu NSNN qua KBNN huyện Phong Thổ.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Quy trình, mô hình và thực trạng công tác tổ chức, tập trung, hạch toán quản lý các nguồn thu NSNN qua KBNN.
• Phạm vi không gian: KBNN huyện Phong Thổ, tỉnh Lai Châu (bao gồm các điểm thu cố định tại trụ sở Kho bạc và điểm thu lưu động tại Khu kinh tế cửa khẩu Ma Lù Thàng).
• Phạm vi thời gian: Số liệu và thực tế quản lý thu NSNN các năm 2004 - 2005, có đối chiếu dữ liệu kinh tế - xã hội địa phương cập nhật đến ngày 01/01/2006.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khung lý thuyết và cơ sở pháp lý

Nghiên cứu dựa trên các khái niệm kinh tế học tài chính công về NSNN và thu NSNN. Thu NSNN phản ánh hệ thống các mối quan hệ phân phối giá trị nảy sinh khi Nhà nước sử dụng quyền lực chính trị để tập trung một phần tổng sản phẩm quốc nội (GDP) vào quỹ tiền tệ tập trung. Thuế được xác định là nguồn thu chủ yếu, chiếm khoảng 85% tổng thu NSNN.

Các văn bản quy phạm pháp luật và văn bản nghiệp vụ làm nền tảng đối chiếu gồm:

• Luật Ngân sách Nhà nước năm 2002 (hệ thống phân loại nguồn thu theo nội dung kinh tế và phân cấp quản lý ngân sách).
• Quyết định số 07/HĐBT ngày 01/04/1990 của Hội đồng Bộ trưởng về việc chuyển giao nhiệm vụ quản lý quỹ NSNN sang Bộ Tài chính và thành lập hệ thống KBNN.
• Nghị định số 25/CP ngày 05/04/1995 của Chính phủ quy định nhiệm vụ, quyền hạn và tổ chức bộ máy của KBNN.
• Nghị định số 60/2003/NĐ-CP ngày 06/06/2003 của Chính phủ quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành Luật NSNN (đặc biệt là Điều 46 về quyền hạn trích tài khoản tiền gửi của đối tượng nợ đọng).
• Thông tư số 80/2003/TT-BTC của Bộ Tài chính hướng dẫn tập trung, quản lý các khoản thu NSNN.
• Công văn số 1188/KB-TH của Kho bạc Nhà nước Trung ương.

Phương pháp nghiên cứu và nguồn dữ liệu

• Phương pháp thống kê mô tả và so sánh: Thu thập số liệu thực hiện thu NSNN qua các năm 2004 và 2005 tại KBNN huyện Phong Thổ, so sánh số tuyệt đối và số tương đối (%) giữa kết quả thực hiện với kế hoạch dự toán và so với năm trước.
• Phương pháp phân tích - tổng hợp: Phân tích cơ cấu nguồn thu theo sắc thuế, theo phương thức thanh toán (tiền mặt, chuyển khoản), theo cấp ngân sách hưởng và theo các nhân tố khách quan, chủ quan.
• Nguồn dữ liệu: Báo cáo thu NSNN qua KBNN Phong Thổ năm 2004 - 2005; Báo cáo thống kê thu NSNN bằng tiền mặt (2004 - 2005); số liệu điều tra kinh tế - xã hội huyện Phong Thổ thời điểm 01/01/2006.

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Những vấn đề chung về thu NSNN và vai trò của KBNN trong việc quản lý thu NSNN

Chương 1 trình bày lý luận nền tảng về thu NSNN trong nền kinh tế nhiều thành phần, khẳng định vai trò của công cụ thuế và phí trong việc huy động nguồn lực, điều tiết vĩ mô, bình ổn giá cả và phân phối lại thu nhập đảm bảo công bằng xã hội.

Tác giả hệ thống hóa bảng phân loại nguồn thu NSNN theo Luật NSNN 2002:

• Thu cân đối NSNN: Thu nội địa không kể dầu thô (thuế GTGT, thuế TNDN, thuế tài nguyên, thuế sử dụng đất nông nghiệp, thuế môn bài, thuế trước bạ, phí/lệ phí, tiền thuê đất, thu nhà đất, thu khác); thu dầu thô; thu hoạt động xuất nhập khẩu; thu viện trợ không hoàn lại.
• Thu vay cân đối ngân sách: Vay trong nước (trái phiếu, tín phiếu, công trái) và vay nước ngoài.
• Thu chuyển giao giữa các cấp: Thu bổ sung từ ngân sách cấp trên (bổ sung cân đối, bổ sung có mục tiêu) và thu cấp dưới nộp lên.

Về mặt tổ chức, tác giả phân tích tiến trình lịch sử: từ Ngân khố Đông Dương thời Pháp thuộc, Tổng nha Ngân khố quốc gia (1945 thuộc Bộ Tài chính), giai đoạn sáp nhập vào Ngân hàng Quốc gia Việt Nam (1951 - 1990) dẫn đến việc không tách bạch được vốn NSNN với vốn kinh doanh tín dụng, cho đến khi hệ thống KBNN được tái lập năm 1990 và hoàn thiện theo Nghị định 25/CP năm 1995.

Quy trình thu nộp NSNN được làm rõ qua mô hình quan hệ giữa Cơ quan Tài chính, Cơ quan Thuế/Hải quan, KBNN, Ngân hàng và Đơn vị nộp thuế:

• Thu bằng tiền mặt trực tiếp tại KBNN: Người nộp lập 04 liên Giấy nộp tiền vào NSNN; Kế toán KBNN kiểm tra, chuyển thủ quỹ thu tiền, đóng dấu "Đã thu tiền"; 01 liên trả người nộp, 01 liên gửi cơ quan thu cuối ngày, 01 liên lưu hạch toán.
• Thu tiền mặt qua Cơ quan Thu: Áp dụng với hộ kinh doanh nhỏ/lưu động bằng biên lai 03 liên, cuối ngày cơ quan thu nộp bảng kê và tiền mặt vào KBNN.
• Thu bằng chuyển khoản: Qua tài khoản người nộp tại Ngân hàng hoặc KBNN (trích chuyển tài khoản, luân chuyển chứng từ trong ngày hoặc chậm nhất 02 ngày).
• Thu bằng hiện vật và ngày công lao động: Cơ quan Tài chính chủ trì quy đổi ra đồng Việt Nam theo đơn giá quy định, lập lệnh ghi thu - ghi chi qua KBNN.

Chương 2: Thực trạng công tác quản lý thu tập trung NSNN ở Kho bạc Nhà nước huyện Phong Thổ

Chương 2 đi sâu phản ánh các đặc điểm kinh tế - xã hội và số liệu thu nộp thực tế tại huyện Phong Thổ, tỉnh Lai Châu:

• Đặc điểm địa bàn: Huyện miền núi phía Tây Bắc tỉnh Lai Châu, diện tích 82.229,67 ha, dân số 55.779 người (01/01/2006) thuộc 10 dân tộc (Dao 37,59%, H'Mông 25,23%, Hà Nhì 11%, Kinh 3,75%, Nô Nô 3,72%...), gồm 16 xã và 01 thị trấn, trải dọc Quốc lộ 4D (67 km) và Quốc lộ 100 (46 km).
• Đặc trưng ngân sách: Kinh tế thuần nông, xuất phát điểm thấp. Thu NSNN trên địa bàn 3 năm gần thời điểm nghiên cứu bình quân đạt 7 tỷ đồng/năm, chỉ tự cân đối được một phần nhỏ chi tiêu, phải phụ thuộc tới 89% vào nguồn bổ sung cân đối từ ngân sách tỉnh. Quan hệ giao dịch tại KBNN Phong Thổ tăng từ 56 đơn vị (141 tài khoản) năm 2004 lên 59 đơn vị (160 tài khoản) năm 2005.

Bảng tổng hợp thu NSNN trên địa bàn huyện Phong Thổ giai đoạn 2004 - 2005: (Đơn vị tính: Triệu đồng)

TT	Khoản thu theo Mục lục NSNN	Mã mục	Thực hiện 2004	Kế hoạch 2005	Thực hiện 2005	Tỷ lệ thực hiện 2005/2004 (%)
01	Thuế thu nhập doanh nghiệp	002	570,0	612,0	521,0	91,4%
02	Thuế chuyển quyền sử dụng đất	008	33,1	41,0	36,4	110,0%
03	Thu tiền sử dụng đất	009	109,0	-	1.612,0	-
04	Thuế nhà đất	011	45,3	70,0	73,0	161,1%
05	Thuế tài nguyên	012	51,6	60,0	61,6	119,3%
06	Thuế Giá trị gia tăng (GTGT)	014	-	-	1.845,6	137,2%
07	Thuế môn bài	016	226,0	240,0	277,5	122,7%
08	Thu sự nghiệp	021	792,0	800,0	816,3	103,0%
09	Thu cho thuê đất	023	130,0	150,0	162,6	125,0%
10	Thu đất công ích	029	12,7	20,0	13,2	104,0%
11	Phí và lệ phí quản lý	-	-	450,0	-	-
-	Học phí	040	317,0	-	262,0	82,6%
-	Phí y tế	041	184,0	-	178,0	96,7%
-	Phí môi trường	042	78,2	-	90,6	115,8%
12	Thu tiền phạt	051	130,0	-	131,0	100,7%
13	Khoản huy động	053	937,0	-	1.130,0	120,5%
14	Thu bổ sung từ ngân sách cấp trên	055	-	-	48.769,0	116,4%
Tổng	Tổng thu NSNN trên địa bàn	-	-	-	73.891,2	114,8%

Cơ cấu thu bằng tiền mặt và chuyển khoản:

• Thu NSNN bằng tiền mặt năm 2005 đạt 12.186,2 triệu đồng (chiếm 92,8% tổng thu phát sinh tại địa phương trừ nguồn bổ sung cấp trên), nhưng mới chỉ đảm bảo 16,4% nhu cầu chi tiền mặt tại huyện. KBNN bố trí 02 điểm thu tiền mặt: 01 điểm cố định tại trụ sở Kho bạc và 01 điểm lưu động tại Khu kinh tế cửa khẩu Ma Lù Thàng (tập trung thu từ ngày 20 đến ngày 30 hàng tháng, mỗi bàn gồm 01 kế toán và 01 thủ quỹ).
• Thu NSNN bằng chuyển khoản và thu trợ cấp ngân sách cấp trên năm 2005 đạt 61.705 triệu đồng, tăng 85,8% so với năm 2004.

Các tồn tại được chỉ ra:

1. Thu sự nghiệp còn bị buông lỏng, chưa thực hiện khoán thu chặt chẽ; việc cho phép đơn vị để lại một phần số thu để chi tiêu trước khi nộp phần còn lại khiến KBNN và cơ quan Tài chính không quản lý, kiểm soát được đầy đủ dòng tiền ngay từ đầu.
2. Chính sách thuế phức tạp, quy định hoàn thuế GTGT còn kẽ hở dễ bị lợi dụng; phạm vi miễn giảm rộng tạo nguy cơ thất thu.
3. Cơ sở kinh doanh ngoài quốc doanh đa số không mở sổ sách kế toán hoàn chỉnh, phải áp dụng thuế khoán.
4. KBNN chưa được tham gia sâu vào khâu lập dự toán thu ngân sách mà chỉ thuần túy thực hiện chức năng thu và hạch toán số phát sinh; sự kết nối dữ liệu mạng giữa 4 cơ quan (Tài chính - Thuế - Hải quan - Kho bạc) chưa được hoàn thiện.

Chương 3: Biện pháp đề xuất và một số kiến nghị nhằm hoàn thiện công tác tổ chức quản lý thu NSNN ở KBNN huyện Phong Thổ

Chương 3 đề xuất hệ thống giải pháp gắn liền với định hướng phát triển của ngành KBNN:

• Tăng cường phối hợp liên ngành Tài chính - Thuế - KBNN - Ngân hàng trong việc lập kế hoạch thu, phân định rõ địa bàn và đối tượng nộp thuế; chấm dứt tình trạng chiếm dụng vốn ngân sách giữa các cấp.
• Mở rộng phạm vi và các điểm thu trực tiếp qua KBNN nhằm giảm bớt khâu trung gian, khắc phục tình trạng cơ quan thu tự thu - tự nộp làm chậm trễ nguồn tiền.
• Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin: xử lý chứng từ thu ngân sách trên máy tính, từng bước kết nối mạng truyền số liệu thu nộp giữa 4 cơ quan (Tài chính, Thuế, Hải quan, Kho bạc) từ cấp tỉnh đến cấp huyện.
• Hoàn thiện công tác quản lý nguồn thu sự nghiệp, áp dụng cơ chế khoán thu và kiểm soát chặt chẽ việc ghi thu - ghi chi các khoản phí, lệ phí để lại đơn vị.
• Tăng cường đào tạo, bồi dưỡng cán bộ Kho bạc về phẩm chất chính trị, chuyên môn nghiệp vụ kế toán và tin học ứng dụng.

---

Kết quả và đóng góp

Kết quả nghiên cứu chính

• Phản ánh trung thực bức tranh thu NSNN tại một huyện biên giới miền núi: Tổng thu NSNN năm 2005 trên địa bàn huyện Phong Thổ đạt 73.891,2 triệu đồng (tăng 114,8% so với năm 2004), trong đó nguồn thu bổ sung từ ngân sách cấp trên giữ vai trò quyết định (đạt trên 48.769 triệu đồng).
• Chỉ rõ tính chất đặc thù trong cơ cấu thanh toán: thu bằng tiền mặt tại chỗ chiếm tới 92,8% tổng thu nội bàn (12.186,2 triệu đồng), phản ánh tập quán dùng tiền mặt của các hộ kinh doanh và đồng bào dân tộc thiểu số tại khu vực biên giới cửa khẩu Ma Lù Thàng.
• Đánh giá vai trò chuyển giao thành công của mô hình thu thuế trực tiếp qua Kho bạc: KBNN Phong Thổ tham gia thu thuế trực tiếp đạt khoảng 20% tổng số thu ngân sách trên địa bàn và chiếm 80% số thu ngân sách bằng tiền mặt.

Giải pháp và kiến nghị

• Thiết lập quy chế trao đổi thông tin định kỳ giữa Chi cục Thuế, Phòng Tài chính và KBNN Phong Thổ trong việc đối chiếu số bộ thuế, số thuế nợ đọng và danh sách người nộp thuế.
• Nâng cao tính kỷ luật tài khóa theo Điều 46 Nghị định 60/2003/NĐ-CP: KBNN chủ động phối hợp Ngân hàng thương mại thực hiện trích tài khoản tiền gửi của các đối tượng trốn lậu hoặc chây ỳ nộp thuế khi có yêu cầu bằng văn bản của cơ quan thu.
• Tối ưu hóa mô hình điểm thu lưu động tại Cửa khẩu Ma Lù Thàng: duy trì lịch thu cố định cuối tháng (ngày 20 - 30), tổ chức thu ngoài giờ, ngày lễ và ngày nghỉ để hỗ trợ tối đa người nộp thuế.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế: Đề tài được thực hiện trong khuôn khổ chuyên đề thực tập tốt nghiệp đại học, thời gian nghiên cứu và dữ liệu thực tế chỉ giới hạn chủ yếu trong 2 năm (2004 - 2005). Các phân tích về chính sách thuế mang tính định tính tại địa phương, chưa có điều kiện khảo sát sâu hành vi tuân thủ thuế của từng nhóm dân cư cụ thể.
• Hướng phát triển: Tiếp tục theo dõi tác động của Khu kinh tế cửa khẩu Ma Lù Thàng và dự án 320 ha rừng cây cao su đối với sự chuyển dịch cơ cấu nguồn thu ngân sách huyện Phong Thổ trong giai đoạn phát triển kinh tế tiếp theo.

---

Giá trị tham khảo

Tài liệu là nguồn tư liệu thực tiễn có giá trị cho:

• Sinh viên chuyên ngành Tài chính công, Quản trị Ngân sách, Thuế, Kế toán Nhà nước tham khảo mô hình tổ chức bộ máy và quy trình luân chuyển chứng từ thu NSNN qua KBNN cấp huyện.
• Cán bộ nghiệp vụ KBNN, cơ quan Thuế và Phòng Tài chính tại các địa bàn miền núi, biên giới tham khảo kinh nghiệm tổ chức bàn thu lưu động tại các cửa khẩu và xử lý các khoản thu tiền mặt đặc thù.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Tỷ lệ phụ thuộc vào nguồn bổ sung ngân sách cấp trên của huyện Phong Thổ trong giai đoạn nghiên cứu là bao nhiêu?
Số thu NSNN tự tạo trên địa bàn huyện Phong Thổ bình quân chỉ đạt 7 tỷ đồng/năm, không đủ trang trải nhu cầu chi thường xuyên và chi xây dựng cơ bản, do đó huyện phải phụ thuộc tới 89% vào nguồn trợ cấp cân đối từ ngân sách tỉnh Lai Châu.

2. Điểm thu lưu động của KBNN Phong Thổ được tổ chức ở đâu và hoạt động vào thời gian nào?
KBNN Phong Thổ tổ chức 01 điểm thu lưu động tại Khu kinh tế cửa khẩu Ma Lù Thàng (nơi tập trung giao lưu buôn bán biên giới với Trung Quốc), hoạt động định kỳ vào các ngày cuối tháng (từ ngày 20 đến ngày 30 hàng tháng), bố trí mỗi bàn thu gồm 01 kế toán và 01 thủ quỹ.

3. Cơ cấu bộ máy tổ chức của KBNN huyện Phong Thổ gồm những bộ phận nào?
Bộ máy tổ chức của KBNN huyện Phong Thổ trực thuộc KBNN tỉnh Lai Châu, gồm Ban Giám đốc và 3 bộ phận chuyên môn: Bộ phận Kế toán, Bộ phận Kho quỹ, và Bộ phận Kế hoạch - Thanh toán vốn đầu tư (KH TVĐTĐ).

4. Điểm nghẽn lớn nhất trong việc quản lý thu sự nghiệp tại địa phương được tác giả chỉ ra là gì?
Các đơn vị sự nghiệp có thu được phép giữ lại một phần số thu theo tỷ lệ quy định để trang trải chi phí trước khi nộp phần còn lại vào NSNN. Do chưa có phương án khoán thu chặt chẽ, cơ quan Tài chính và KBNN không kiểm soát được toàn bộ dòng thu phát sinh ban đầu mà chỉ quản lý phần nộp sau cùng.

---

Kết luận

Chuyên đề thực tập tốt nghiệp của tác giả Phạm Đức Long đã hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về thu NSNN và vai trò của hệ thống KBNN theo các quy định pháp luật hiện hành thời kỳ 2002 - 2006. Thông qua việc phân tích thực trạng thu ngân sách tại KBNN huyện Phong Thổ giai đoạn 2004 - 2005, công trình đã làm rõ những kết quả đạt được trong việc mở rộng thu trực tiếp và thu tiền mặt tại địa bàn biên giới, đồng thời chỉ ra các điểm nghẽn về cơ chế và hạ tầng công nghệ. Các giải pháp đề xuất có tính bám sát thực tiễn, đóng góp thiết thực cho công tác nâng cao hiệu lực quản lý quỹ NSNN tại địa phương.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ THU NSNN VÀ VAI TRÒ CỦA KBNN TRONG VIỆC QUẢN LÝ THU NSNN 1. Lý luận chung về thu NSNN. Khái niệm, đặc điểm thu NSNN: Ngân sách Nhà nước là hệ thống các mối quan hệ kinh tế phát sinh trong quá trình phân phối các nguồn tài chính của xã hội để tạo lập và sử dụng các quỹ tiền tệ tập trung của Nhà nước nhằm thực hiện các chức năng của Nhà nước. Thu NSNN là quá trình dùng các quyền lực có được của mình để phân phối một bộ phận của cải xã hội dưới hình thức tiền tệ về tay mình, hình thành lên quỹ tiền tệ tập trung của Nhà nước.

Hay có thể nói thu NSNN nó bao gồm các khoản thu từ Thuế, phí, lệ phí, các khoản thu từ hoạt động kinh tế của Nhà nước, các khoản thu đóng góp của các tổ chức, cá nhân, các khoản viện trợ các khoản khác theo quy định của pháp luật và các khoản do Nhà nước vay để bù đắp bội chi ngân sách đều được dựa vào thu ngân sách. Nguồn thu chủ yếu của Ngân sách Nhà nước là thuế. Theo quy định của luật thuế có các loại thuế sau: Thuế lợi tức, thuế tài nguyên, thuế Nhà đất, thuế môn bài, thuế sử đất, thuế giá trị gia tăng, thuế thu nhập doanh nghiệp, thuế xuất nhập khẩu. Để thuế là nguồn thu chủ yếu chiếm tỷ lệ khoảng 85% tổng thu ngân sách Nhà nước thì Nhà nước, chính phủ ta phải có một chính sách về thuế một cách toàn diện.

Về tỷ trọng, các khoản thu ngoài thuế hiện nay chiếm tỷ lệ khiêm tốn trong thu ngân sách Nhà nước. Tuy nhiên, đây là nguồn thu quan trọng, nếu biết phát huy, quản lý tốt và có các biện pháp để nuôi dưỡng, khai thác triệt các nguồn thu thì nguồn thu đó là rất lớn chiếm một tỷ lệ không nhỏ cho ngân sách Nhà nước. 5 Luan van CHUYÊN ĐỀ THỰC TẬP TỐT NGHIỆP Xét về nội dung ta thấy rằng thu NSNN một mặt chứa đựng các quan hệ phân phối các hình thức giá trị nảy sinh trong quá trình Nhà nước sử dụng quyền lực chính trị, tập trung một phần nguồn tài chính quốc gia thành quỹ tiền tệ tập trung của Nhà nước. Mặt khác thu ngân sách Nhà nước lại gắn chặt với thực trạng kinh tế đó là tổng sản phẩm quốc nội - GDP.

Thu NSNN là chia nguồn tài chính quốc gia giữa Nhà nước và các chủ thể trong xã hội dựa trên quyền lực của Nhà nước. Nhằm giải quyết hài hòa về lợi ích kinh tế. Sự phân chia đó là yếu tố khách quan nó xuất phát từ yêu cầu thực hiện các chức năng kinh tế xã hội của Nhà nước. Sau đại hội Đảng toàn quốc lần thứ VI nền kinh tế nước ta bắt đầu chuyển từ cơ chế hành chính quan liêu bao cấp sang cơ chế thị trường có sự quản lý của Nhà nước thì công cuộc đổi mới lúc này ngày càng được diễn ra toàn diện và sâu sắc nhất là những năm gần đây.

Vai trò của NSNN trong thời kỳ này cũng có những chuyển biến tích cực rõ rệt và đóng vai trò quan trọng của NSNN trong nền kinh tế thị trường, nó có những đặc điểm sau: + Nhà nước công nhận sự bình đẳng giữa các thành phần kinh tế phải coi việc tồn tại của nhiều thành phần kinh tế là hoàn toàn mang tính chất khách quan. Do đó quyền sở hữu hợp pháp về vốn và tài sản của các doanh nghiệp thuộc mọi thành phần kinh tế phải được đảm bảo bằng pháp luật của Nhà nước. Điều này sẽ khuyến khích các doanh nghiệp phát huy tính năng động sáng tạo của mình trong việc cạnh tranh giành thắng lợi về mình. Không có doanh nghiệp độc lập, tự chủ thì không có kinh tế thị trường thực sự.

Nhà nước cho phép và khuyến khích các doanh nghiệp được tự do sản xuất và phân phối sản phẩm, tự do liên doanh liên kết, thuê mướn công nhân. Tuy nhiên tất cả các hoạt động này của doanh nghiệp phải tuân thủ khuôn khổ pháp luật và phải được pháp luật thừa nhận. + Nhà nước từ bỏ can thiệp trực tiếp và kiểm soát vào các hoạt động kinh tế, xã hội, Nhà nước giảm bớt vai trò làm kinh tế để thực hiện vai trò 6 Luan van CHUYÊN ĐỀ THỰC TẬP TỐT NGHIỆP người quản lý trên cơ sở tuân thủ nguyên tắc không can thiệp sâu vào cơ chế thị trường, có các chính sách đảm bảo cạnh tranh công bằng và giải quyết những vấn đề còn tồn tại trong nền kinh tế mà cơ chế thị trường không giải quyết nổi. Trong cơ chế mới “cơ chế thị trường” Nhà nước phải dùng các công cụ chính sách để điều chỉnh vĩ mô nền kinh tế đây là đặc trưng cơ bản nhất của nền kinh tế thị trường.

+ Sự phát triển đa dạng của thị trường và các yếu tố tích cực của nó được Nhà nước tôn trọng và khuyến khích. Cùng với thị trường hàng hóa, cơ chế thị trường khi phát triển đến một giai đoạn nhất định còn là tiền đề cho sự ra đời của thị trường tài chính, thị trường sức lao động. Những đặc trưng cơ bản của cơ chế thị trường cho thấy những bước phát triển mới, tiến bộ so với cơ chế bao cấp. Bên cạnh đó, cơ chế thị trường còn bộc lộ nhiều mặt trái tác động tiêu cực đến sự phát triển của nền kinh tế - xã hội.

- Về mặt xã hội: Trong cơ chế thị trường Nhà nước đảm bảo được sự công bằng xã hội như các hình thức thuế, phí và lệ phí đảm bảo nhu cầu chính đáng cho người lao động kích thích họ đầu tư vốn, đầu tư chất xám để tăng năng suất hạ giá thành sản phẩm nâng cao tinh thần trách nhiệm với người lao động. - Về kinh tế: Sự phát triển của nhiều hình thức sở hữu, mở rộng quyền tự chủ trong sản xuất kinh doanh sẽ dẫn đến cạnh tranh, tạo ra hàng hóa phong phú đa dạng, đồng thời vì mục đích lợi nhuận mà nhiều nhà sản xuất cho ra những sản phẩm không đảm bảo chất lượng trên thị trường hoặc tạo ra môi trường cạnh tranh không bình đẳng. Vì vậy muốn đạt được những mục đích về thị trường kinh tế và xã hội thì cũng cần phải có sự can thiệp của Nhà nước. Nhà nước phải biết vận dụng các công cụ tài chính, tiền tệ để tác động đến mọi mặt hoạt động của nền kinh tế xã hội.

Trong các công cụ đó thu NSNN được coi là công cụ quan trọng, 7 Luan van CHUYÊN ĐỀ THỰC TẬP TỐT NGHIỆP chiếm một vị trí không nhỏ góp phần làm ổn định nền tài chính, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. Vì vậy, thu NSNN có vai trò rất quan trọng đó là: Huy động các nguồn tài chính thông qua thu NSNN đảm bảo việc chi tiêu của Nhà nước, như phục vụ cho bộ máy quản lý của Nhà nước và đảm bảo cho việc thực hiện các nhiệm vụ kinh tế - xã hội do Nhà nước đề ra. Xã hội muốn phát triển đòi hỏi chi ngân sách mở cả về chiều rộng và chiều sâu do vậy thu NSNN có hiệu quả sẽ góp phần cân đối thu chi đảm bảo cho xã hội phát triển. Đây là vai trò không thể thiếu được của thu NSNN ở bất cứ một quốc gia nào.

Trong cơ chế thị trường thu NSNN không chỉ nhằm mục tiêu tạo nguồn tài chính cho Nhà nước như trong cơ chế cũ mà nó có nhiệm vụ quan trọng trong việc điều chỉnh các hoạt động kinh tế - xã hội. Thu NSNN góp phần làm lành mạnh nền kinh tế - xã hội, thể hiện trên các mặt kinh tế thị trường xã hội. Ngoài ra thu NSNN còn góp phần điều chỉnh cơ cấu kinh tế xã hội. Trong đó thuế là công cụ quan trọng nhất, đồng thời Nhà nước sử dụng các khoản thu NSNN để điều hòa lưu thông tiền tệ, bình ổn giá cả giảm lạm phát.

Thực hiện phân phối thu nhập đảm bảo công bằng xã hội, Nhà nước hoạt động thu NSNN dưới hình thức thuế gián thu, thuế trực thu để điều tiết thu nhập điều tiết tiêu dùng đảm bảo thu nhập chính đáng của người lao động đồng thời thực hiện công bằng xã hội. Mặt khác thu NSNN nhanh, đầy đủ, kịp thời vào NSNN cũng là nhằm để thực hiện nhu cầu chi tiêu của xã hội với hiệu quả cao. Tóm lại thu có vai trò quan trọng trong nền kinh tế thị trường. Để quản lý các nguồn thu được tốt và hiệu quả cao thì cần thiết phải phân loại các khoản thu NSNN.