CHƯƠNG 1 Kiểm toán Nhà nước được thành lập và có vị tí trong bộ máy nhà nước không giống nhau ở các quốc gia, có thể là trục thuộc cơ quan lập pháp (Quốc hồ), "hành pháp (Chính phổ) hoặc có vi tí độc lập với cả hai nhánh cơ quen nảy: Sự đa dang trong vị tí của KTNN phụ thuộc vào su đa dạng của các thể chế chính trị trên thể gói TẢ chức Quốc tổ các cơ quan kiém toán tối cao (International Organization of Sipreme Audit Intindions - INTOSAD) trong một kắt quả nghiên củu của mình đối với 55 quốc gia thành viên cho thiy, da số các quốc gia thinh viên thành lập KKTNN trục thuộc Quốc hội (chiém 5599, đến hình như Mỹ, Slenla., 07 Quốc ga cổ KTNN trục thuộc Chính phi điễn hình là Trang Quốc (1399). ;09 quốc gia có KTNN trục thuốc Tổng thống như Hàn quốc (chiếm 16%); 03 quốc gia có KCTNN trac thuộc hộ thông tự pháp (chiếm 599) điễn ình nừnr C ông hòa Pháp và 02 quất gia có KTNN là một cơ quan độc lập, không thuôc bit cử nhánh cơ quan lập pháp, hành pháp hay tư pháp (ví du: Australie)! Các quốc gia tủy thuốc vio thi chế chính tị của mình mà thết lập và bí côn KCTNN khác nhau Vi tí của KTNN quyết ảnh ti nhiệm vụ tính độc lập và khách quan trong việc thục hiện chức năng kiểm toán Chính vậy ma trong Nghi quyết -Al66/209 cia Dai hội đồng Liên hop quốc ngày 22/12/2011 về "Thức độ? tinh hiệu Iu trách nhiệm giã trình tính hậu quả và mình bạch cũa quấnIt công bằng cánh tầng cường các cơ quan iad toán tối cao" đã lần đầu tiên công nhân tinh đô lâp uma Phonaetong G009), TỔ chúc và loạt đồng của Xfm ton Ne nước theo php tật lo, Luận cinthạczEhộthọc, tường Đụ học Qhốc gt Tảo, Ving Chin, 42. 9 của cơ quan kiểm toán tối cao. Theo đó, "các co qua hiểm todo tố cao chỉ có thể oàn thành trách nhiên của mình một cách khách quan và hiệu quả kh các cơ quan này độc lập với đối tương km toán và được bảo về chỗng ri ảnh hưởng của én ngoài”2 Trong mô hình KTNN trực thuộc Quốc hội, ví da ti Hoa Kỹ, KTNN thuốc Ngự viên Hoa Kỹ và không thuôc bất cử Đăng phái nào, là cơ quan giám sit on Nghỉ viên và giám sit việc sử đụng ngân sách của Chính phủ từ tiên đồng thuế cũa người din Trong khi đó với mô hình KNTN thuộc Chính phi ví du tei Trung Quốc, KTNN là một cơ quan thuộc Chính phổ và được tổ chức theo các cấp dia giới hành chính "đặt dưới a lãnh đao trục tếp của Thủ tưởng Quốc vụ viện và thực tí tuyên giảm sát cia minh thông qua kễm toán độc lập theo aug ảnh cũa pháp luật và không chu sr can th cũa bắt kỳ cơ quan hành chinh tổ chức công quyển hay cá nhân nào "Š Tei Việt Nam, Hiển pháp năm 2013 và Luật KTNN Việt Nam năm 2015 đã Xhắc phục được nhược điểm trong quy định cia Luật ETNN năm 2005 về vĩ tí cũa KTNN, theo đó, lần đầu tiên khẳng định địa vị pháp lý của KTNN trong lịch sử lập.
hiển với tinh cách là sơ quan hién dinh độc lập “KTNN là cơ quam do Quốc hội thành lp, hoat đồng độc lập và chỉ hiên theo pháp luật, thực hiện kiểm toán việc quản lý, sit chong tài chink, tài sản dng” Trên cơ sở Hién pháp, Luật KTNN năm. 2015 cise Việt Nam. quy định chỉ bất về hệ thống KTNN và nguyên tắc host đồng của KTNN độc lập và chỉ tuân thi theo pháp uật 5th en gov 2USMET Babin UC/TTNv/BEESTL sxVĐZ28DosiD- ‘mihi Tavc SuKion, ty cập ng 2109021 hp tốc Công hàu thân din Thng Hoe nim 1882 + Điện 118 Humplap nim 2013 10 2016. Theo đó, “KTNN do Quốc hội thành lập, thực kiện hoạt đồng liễm toán độc Tập theo quy dinh của pháp luật và xóc nhân tinh mong thục, ding đẩn cia các báo cáo tài chỉnh phù hop với qigr đình của luật pháp"Š.
Trên cơ sở đó, Luật KTNN (asa đổ) năm 2016 cite Lào quy định "Cơ quam Kiểm toán Nhà mước là tỔ chức thực hiện lad toán việc qui Ij, sử mg ngân sách tà chính và tài sẵn nhà nước dio Quốc hội thành lập hoặc giã "6 Voi tự cách là cơ quan thuộc Quốc hộ, cơ quan quyển lực cao nhất rong bộ mấy nhà nước, vi bí của ETNN trong bộ máy nhà nước cũa Lao và Việt Nam thé hin tính đốc lập cao, đậy là đề kiện cần thiết để KTNN có thể the hién tố chúc năng cia mình ma không bi chỉ phối bai các quyền năng chính tị Khác. Xét cho cùng th ti độc lập này không phã là tuyét đối vi TNN công là mét bổ phân cầu thánh nên bộ máy nhà nước, song nhất thiét hãi có và được dim bảo theo hướng tối da nhất có thể, Tuyên bổ Lima đoợc thông qua bi Đại hội INTOSAI lẫn thử9 nim 1977 đã khẳng nh tinh độc lập cia KTNN gầm be khis cạnh: Độc lập vé mặt tỔ thức, chuyên môn và tá chính, cụ thể @ KTNN độc lập vi mặt tổ chức Tuyên bổ Lime quy Ảnh ring “KTNN chi số thể thực hiện được nhiệm vụ của mình một cách khách quan và hiệu quả li vi trí của nỗ độc lập với cơ quan được kiểm tra và được bảo vệ trước những ảnh Tưởng từ bên ngoài”. KTNN đặc lập về mắt tổ chúc là đều liên cơ bin và trước hit để thc biện chúc năng của mình mốt cách có hiệu quả (G0 KIN độc lập và mặt chuyên môn V8 mit host đồng kiểm toán, thông aqua việc khoanh ving phạm vi và giới hen hoạt đông của kiém toán, che trấn các "nguyên tắc cơ bản vé kiễm toán (Gi) ETNN độc lập và mặt tải chính Cũng giống như các cơ quan nhà nước Xhác, KTNN host động trên cơ sỡ nguẫn ngân sách nhà made được phân bổ. Quy *ilu 107 in tháp mic Công hòa ân chà hân din Lio nim 2015 + Đâu 29 Lot Kata toan Naan tăm 1016 cin Lao.
‘buaatinal Orguuzation of Supreme Adit Istutions (1977), De Lina Declearion. Toàn văn xem tai ps Jaro ni rghronouncemntsfosel:p-1e-Ims declare! ir đông kiểm toán bị thm hẹp, hoặc "sự lệ Hưiệc về ải chính với đãi tương liễn toán thi dé là ar rằng buộc không thành văn đễ ds lạ lợ ích sắp nhhẫu lẫn che dom vĩ “được kim toán so với chí phí mà họ phải chi cho kiém toán viên. gậy nén những tác “đồng tiêu cục về dt quả tad toáni® Nhữ vậy, quy định về vị tí của cả hai quốc ga Léo và Việt Nam về KTNN trong vi ti bô máy nhà nước cho thấy, với hr cách là cơ quan do Quốc hội thành, lip, host động độc lap và chỉ tuân theo pháp luật, dave quy đính trong Hiển pháp của hai nước, trên cơ sở đó, thể chế hóa quy định này trong dao luật chuyên ngành. và KTNN, dim bảo *ETNN là một bộ phân trong hệ thẳng tổ chức cũa Nhà nước pháp quyển là phương thức, công cụ thực hiện quyển lực cũa nhân dân thông qua hoạt đồng kiẫm tra, kiẫm toán và giảm sắt việc quân lý, sứ đàng tài chính tài sản công ® 1.
Vai trò cia Niềm toán Nhà mrớc trong bộ mấy nhà nước Thứ nhất TNlà công cụ lữu hiệu đễ don bảo th hiệu quả trong hoat đồng quân lý và sử ong nguồn tin chính công. Vai trẻ này gin lién với nghiệp và kiểm toán của KTNN. Theo đó, KTNN trong các mô bình kiếm toán trên thé giới thục hiên loại hình kiễm toán báo cáo tả chính và kiẫm toán tuân thi, Đối tượng của host động toán chủ yêu là các thông tin được trình bay trong Báo cáo tài chính, hé sơ tài chính của khách thể kiểm toán Thêng qua kiểm toán báo cáo tài chính, KTNN ác ảnh được thực rạng ct hoạt động tà chính của các khách thể kiểm toán, & đây là các cơ quan nhà nước các cấp thuộc bộ máy nhà nước, các tổ chức được giao sử dung ngân sách nha nước Véi tự cách là cơ quan quyển lục cao nhất, quyết đ nh các vẫn để quan trong của đất nước, thông qua hoạt động kiểm toán của ETNN, Quốc hồi có cơ sở để dra ˆ Mai Vath G011), “Da vigláp lí. th đốc lp tng Luật Kim toin Nhà nước những vin để cin tấp mc "nghiên ca hoàn tun”, Tp cd điển toát số 601,8 17 "Boing Vin Tạ C019)5“Mội quan hộ ga Quốc hội vì Kulm tin Nhà ước trong Hắn pháp nấm 2013, ep phep , s1 G83 8 ), rey xe các quyét sich rong việc quân l, sở dụng ngân sách, phục vụ cho các mục tiêu phat hiển quốc gia Đẳng thời, cũng thông qua hoạt động kiểm toán, Quốc hội nắm bit được thục trang việc sử đụng ngân sách, có thể kip thời phát hiễn ra các sử sót trong sỡ dụng ngân sách nhã nước để kịp thời chấn chỉnh Nhất là trong béi cảnh hiện nay tại các quốc gia dang phát triển nhự Lao và Việt Nam, các chr án lớn, trong đm và có ý ngiữa ngĩa đối vi quốc gia vấn phụ thuộc phin lớn vào nguồn ngân sich nhà nước.
Các doanh nghiệp Nhà nước là một thành phin rt quan trong dic biết trong một số Tĩnh vục đặc thù chiu sự quên lý thống nhất oie Nhà nước như điện lục, khi đốt. Đây la các doanh nghiệp được Nha nước ting cường chủ trương đầu ty đấy manh tích hụ về quy mô và định hướng tra thành các tập đoàn lớn, “đầu tau” của các ngành kinh té then chốt? Do dé, việc kiểm soát và dim bảo tính hiệu quả trong việc sử dung ngân sách nhà nước luôn là mục tiêu đoợc dit lên hàng đều, nếu không làm tốt thi hậu aq xây ra thua 18 hay thất thoát tải sẵn của nhà nước 1a nhân tiễn và kéo theo những hệ luy không nhỏ cho nên kinh tô. Điễu này đôi hồi mot bộ máy chuyên trích di năng lục để gián set ém tra và dim bảo tính hiệu quả trong sử dung ngân sách nhà nước.