Phổ biến, GDPL An ninh quốc phòng cho sinh viên - Phạm Thị Thanh Huyền, ĐH Trà Vinh

Nâng cao kiến thức pháp luật An ninh quốc phòng cho sinh viên Trà Vinh qua các buổi phổ biến và giáo dục chuyên sâu, đảm bảo an ninh và phát triển bền vững.

• Tác giả: Phạm Thị Thanh Huyền
• Người hướng dẫn: PGS. TS. Võ Trí Hảo
• Trường học: Trường Đại học Trà Vinh
• Chuyên ngành: Luật Hiến pháp và Luật Hành chính
• Đề tài: Phổ biến, giáo dục pháp luật về an ninh quốc phòng cho sinh viên
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Trà Vinh

Tóm tắt

I. Tổng quan về phổ biến giáo dục pháp luật ANQP cho sinh viên Trà Vinh

Phổ biến, giáo dục pháp luật về an ninh quốc phòng (ANQP) cho sinh viên là hoạt động nhằm trang bị kiến thức, kỹ năng và thái độ cần thiết. Mục tiêu là nâng cao nhận thức và ý thức trách nhiệm của sinh viên trước nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc. Hoạt động này được thực hiện trong khuôn khổ hệ thống giáo dục đại học tại tỉnh Trà Vinh. Nội dung tập trung vào đường lối quân sự, quốc phòng của Đảng và Nhà nước. Chương trình đào tạo bao gồm các tri thức quân sự cơ bản và kỹ năng phòng thủ cần thiết. Sinh viên được học về truyền thống đấu tranh của dân tộc và pháp luật liên quan. Việc giáo dục giúp sinh viên hiểu rõ âm mưu, thủ đoạn của các thế lực thù địch. Từ đó, sinh viên hình thành bản lĩnh chính trị vững vàng. Hoạt động này góp phần xây dựng nền quốc phòng toàn dân và an ninh nhân dân.

1.1. Khái niệm và mục đích giáo dục pháp luật ANQP

Giáo dục pháp luật về ANQP là quá trình truyền đạt hệ thống các quy định của pháp luật quốc phòng. Mục đích là giúp sinh viên nắm vững đường lối, chính sách của Đảng và Nhà nước. Hoạt động này nhằm xây dựng ý thức tự giác tuân thủ và bảo vệ pháp luật. Sinh viên được trang bị kiến thức về quốc phòng toàn dân và chiến tranh nhân dân. Giáo dục cũng bao gồm các kỹ năng, động tác quân sự cơ bản. Qua đó, sinh viên có khả năng tham gia vào sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

1.2. Vị trí và vai trò của hoạt động giáo dục trong nhà trường

Hoạt động giáo dục pháp luật ANQP chiếm vị trí quan trọng trong chương trình đào tạo. Nó là một bộ phận của giáo dục chính trị, tư tưởng cho sinh viên. Hoạt động này giúp định hướng nhận thức và hành vi đúng đắn của sinh viên. Vai trò của nó là nâng cao bản lĩnh chính trị trước các diễn biến phức tạp. Sinh viên được rèn luyện phẩm chất đạo đức và tác phong công tác. Việc giáo dục này gắn liền với mục tiêu đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao cho địa phương.

II. Phân tích thực trạng phổ biến giáo dục pháp luật ANQP tại Trà Vinh

Thực trạng phổ biến, giáo dục pháp luật ANQP tại Trường Đại học Trà Vinh có nhiều chuyển biến tích cực. Nội dung chương trình ngày càng đa dạng và bám sát thực tiễn địa phương. Phương pháp giảng dạy được đổi mới, tăng cường tính tương tác. Đa số sinh viên nhận thức rõ tầm quan trọng của nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc. Họ có thói quen, hành vi tự giác chấp hành nghiêm pháp luật và nội quy nhà trường. Tuy nhiên, vẫn còn một số hạn chế cần được khắc phục. Nhận thức của một bộ phận sinh viên về các âm mưu chống phá của thế lực thù địch chưa sâu. Phương pháp truyền tải đôi khi còn mang tính lý thuyết, chưa hấp dẫn. Sự phối hợp giữa các lực lượng trong giảng đôi khi chưa đồng bộ. Chất lượng đội ngũ giảng viên kiêm nhiệm cần được nâng cao hơn nữa.

2.1. Những kết quả đạt được trong công tác giáo dục

Nội dung giáo dục pháp luật ANQP tại Trà Vinh đã được mở rộng về phạm vi. Chương trình bám sát Thông tư 31/2012/TT-BGDĐT và các văn bản hướng dẫn. Phương pháp giảng dạy có sự kết hợp giữa lý thuyết và thực hành. Sinh viên được tham gia các buổi ngoại khóa, tọa đàm về chủ đề ANQP. Trình độ kiến thức pháp luật về ANQP của sinh viên được nâng lên rõ rệt. Các chế độ, quy định của nhà trường được quán triệt và chấp hành nghiêm túc hơn.

2.2. Những tồn tại hạn chế và nguyên nhân

Một số tồn tại bao gồm nội dung cập nhật chưa thường xuyên theo tình hình mới. Phương pháp truyền thụ còn nặng về thuyết trình, thiếu sinh động. Đội ngũ báo cáo viên, giảng viên chuyên trách còn mỏng. Sự phối hợp giữa nhà trường với các lực lượng vũ trang địa phương chưa chặt chẽ. Nguyên nhân chính là do nguồn kinh phí đầu tư còn hạn chế. Nhận thức của một số đơn vị về tầm quan trọng của hoạt động này chưa đồng đều.

III. Giải pháp nâng cao hiệu quả giáo dục pháp luật ANQP cho sinh viên

Để nâng cao hiệu quả, cần triển khai đồng bộ nhiều giải pháp. Trước hết là đổi mới toàn diện nội dung chương trình cho sát thực và hấp dẫn. Nội dung cần tập trung vào các vấn đề thời sự, nóng bỏng về ANQP. Thứ hai, đa dạng hóa phương pháp giảng dạy để tăng sự thu hút. Sử dụng công nghệ thông tin, tình huống thực tế và thảo luận nhóm. Thứ ba, xây dựng và phát triển đội ngũ giảng viên, báo cáo viên chất lượng. Tăng cường bồi dưỡng, tập huấn chuyên môn nghiệp vụ cho cán bộ giảng dạy. Thứ tư, tăng cường sự phối hợp giữa nhà trường, gia đình và xã hội. Cần có sự vào cuộc của các cơ quan, đoàn thể trong tỉnh. Thứ năm, tăng cường cơ sở vật chất, trang thiết bị phục vụ giảng dạy. Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ vào quản lý và theo dõi quá trình học tập.

3.1. Giải pháp về nội dung và phương pháp giảng dạy

Nội dung cần được biên soạn thành tài liệu thống nhất, chính quy và bắt buộc. Chương trình phải gắn liền với thực tế địa phương và những thách thức an ninh phi truyền thống. Phương pháp cần tăng cường học đi đôi với hành, lý thuyết gắn với thực tiễn. Tổ chức cho sinh viên tham quan, tìm hiểu thực tế tại các đơn vị quân đội. Đưa các tình huống giả định về ANQP vào bài giảng để sinh viên thảo luận. Sử dụng phim tư liệu, hình ảnh trực quan để tăng sức thuyết phục.

3.2. Giải pháp về tổ chức và nguồn lực thực hiện

Thành lập ban chỉ đạo chuyên trách về giáo dục ANQP trong nhà trường. Tăng cường kinh phí đầu tư cho các hoạt động đào tạo, bồi dưỡng và trang thiết bị. Xây dựng cơ chế khuyến khích, khen thưởng cho tập thể, cá nhân thực hiện tốt. Tăng cường mối liên kết với Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh và Công an tỉnh. Mời các sĩ quan, chuyên gia am hiểu về ANQP tham gia giảng dạy. Đưa nội dung giáo dục ANQP vào đánh giá rèn luyện của sinh viên hàng kỳ.

IV. Kết luận và hướng ứng dụng kết quả nghiên cứu vào thực tiễn

Nghiên cứu đã làm rõ cơ sở lý luận và thực trạng giáo dục pháp luật ANQP cho sinh viên tại Trà Vinh. Kết quả cho thấy hoạt động này có vai trò đặc biệt quan trọng. Nó giúp xây dựng thế hệ trẻ có bản lĩnh chính trị, trung thành với Tổ quốc. Những giải pháp đề ra mang tính khả thi và có thể áp dụng rộng rãi. Ứng dụng vào thực tiễn sẽ góp phần nâng cao chất lượng đào tạo nguồn nhân lực. Sinh viên sau khi tốt nghiệp sẽ là lực lượng lao động có trình độ và trách nhiệm công dân cao. Họ sẵn sàng tham gia bảo vệ an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội. Nghiên cứu này cũng là tài liệu tham khảo cho các cơ sở giáo dục đại học khác. Nó góp phần vào sự nghiệp xây dựng và bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa.

4.1. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của đề tài

Đề tài có ý nghĩa lý luận trong việc hệ thống hóa các quan điểm về giáo dục ANQP. Nó bổ sung luận cứ khoa học cho công tác xây dựng chương trình, giáo trình. Về thực tiễn, nghiên cứu cung cấp cái nhìn toàn diện về thực trạng tại địa phương. Các giải pháp đề xuất giúp nhà trường và các cơ quan quản lý có cơ sở để điều chỉnh. Kết quả nghiên cứu phục vụ trực tiếp cho mục tiêu đào tạo con người toàn diện. Nó cũng hỗ trợ công tác tuyên truyền, nâng cao nhận thức cộng đồng.

4.2. Khuyến nghị và hướng phát triển đề tài

Cần tiếp tục nghiên cứu chuyên sâu hơn về tâm lý, nhận thức của sinh viên. Nên tiến hành đánh giá hiệu quả của các giải pháp sau một thời gian triển khai. Đề xuất xây dựng mô hình giáo dục ANQP tích hợp trong toàn bộ quá trình đào tạo. Các cơ quan chức năng cần ban hành chính sách hỗ trợ cụ thể hơn cho hoạt động này. Hướng phát triển có thể là mở rộng nghiên cứu sang các trường cao đẳng, trung cấp trên địa bàn tỉnh. Nghiên cứu so sánh với các mô hình hiệu quả ở các tỉnh, thành khác trong nước.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHỔ BIẾN, GIÁO DỤC PHÁP LUẬT VỀ AN NINH QUỐC PHÒNG 1.1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ PHỔ BIẾN, GIÁO DỤC PHÁP LUẬT VỀ AN NINH QUỐC PHÒNG CHO SINH VIÊN 1.1 Các quan điểm cơ bản về phổ biến, giáo dục pháp luật Phổ biến, giáo dục pháp luật là một trong những vấn đề lý luận cơ bản và có ý nghĩa quan trọng trong sự nghiệp xây dựng Nhà nước pháp quyền ở nước ta hiện nay. Với tư cách là một khái niệm pháp lý thì: “Phổ biến, giáo dục pháp luật được hình thành trong khoa học pháp lý cũng như được tiến hành trong thực tế ở nước ta muộn hơn so với nhiều nước trên thế giới”3. Hiện nay chưa có một khái niệm cụ thể nào về công tác phổ biến, giáo dục pháp luật. Để làm rõ vấn đề này cần phải phân tích hai khái niệm “phổ biến” và “giáo dục”.

Theo Từ điển Tiếng Việt: “Phổ biến là hoạt động truyền đạt rộng khắp làm cho nhiều người cùng biết”4, còn theo Từ ngữ Hán Việt thì “Phổ biến là làm cho đông đảo mọi người biết đến một vấn đề, một tri thức bằng cách truyền đạt trực tiếp hay thông qua hình thức nào đó hoặc làm cho mọi người đều biết đến”, Còn “Giáo dục là quá trình hoạt động có ý thức, có mục đích, có kế hoạch, có tổ chức nhằm bồi dưỡng cho con người những phẩm chất đạo đức và những tri thức cần thiết để người ta có khả năng tham gia mọi mặt của đời sống xã hội”5. Xét về mặt ngữ nghĩa thì phổ biến và giáo dục cũng đều nhằm mục đích nâng cao nhận thức tuy nhiên nội dung của phổ biến rộng hơn giáo dục, cách thức thực hiện cũng chặt chẽ hơn, đối tượng thực hiện và tiếp thu được xác định cụ thể hơn, mục đích lớn hơn. Hiểu một cách chung nhất thì phổ biến chính là các cách thức, phương thức để thực hiện giáo dục một vấn đề cụ thể. Dưới góc độ xã hội: “Phổ biến, giáo dục pháp luật có đối tượng tác động rộng rãi, mang ý nghĩa xã hội và nhân văn sâu sắc bởi trong lịch sử pháp luật được ban hành nhưng không được phổ biến công khai mà chỉ được coi là một công cụ để Nhà nước dùng để điều chỉnh các quan hệ xã hội của người dân” 6.

Bên cạnh đó, phổ biến, giáo 3 Vụ Phổ biến giáo dục pháp luật – Bộ Tư pháp (2020), “Khái niệm, ý nghĩa về phổ biến giáo dục pháp luật, thông qua hoạt động hoà giải ở cơ sở”, Trang thông tin phổ biến, giáo dục pháp luật tỉnh Điện biên, [http://stp.vn/pbgdpl/pages/2020-11-23/KHAI-NIEM-Y-NGHIA-VE-PHO-BIEN-GIAO-DUC- PHAP-LUAT. 4 Viện Ngôn ngữ học (2010), Từ điển tiếng Việt, NXB. Từ điển bách khoa, Hà Nội, tr. 5 Nguyễn Văn Bảo (2010), Từ và ngữ Hán Việt, NXB.

Văn học, Hà Nội, tr. 6 Hồ Chí Minh (2000), Tuyển tập, tập 5, NXB. Chính trị Quốc gia, Hà Nội, tr. 8 dục pháp luật còn mang tính truyền đạt các nội dung quy định của pháp luật cho các đối tượng cụ thể.

Như vậy, dưới nhiều góc độ khác nhau thì khái niệm phổ biến, giáo dục pháp luật cũng sẽ khác nhau nhưng chung quy thì vẫn mang ý nghĩa là nhằm làm cho các đối tượng cụ thể, giúp các đối tượng nắm được các quy định của pháp luật để tuân thủ trong đời sống. Hiện nay thì hoạt động phổ biến, giáo dục pháp luật thường được triển khai phổ biến thông qua các hội nghị, các cuộc tập huấn. Phổ biến, giáo dục pháp luật là quá trình bao gồm tất cả các công đoạn nhằm để tổ chức thực hiện phổ biến giáo dục pháp luật như: “Xây dựng chương trình, kế hoạch phổ biến giáo dục pháp luật; triển khai chương trình, kế hoạch phổ biến giáo dục pháp luật thông qua việc áp dụng các hình thức, biện pháp phổ biến giáo dục pháp luật; hướng dẫn, kiểm tra, đôn đốc, sơ kết, tổng kết việc thực hiện chương trình, kế hoạch phổ biến, giáo dục pháp luật”7. Hiểu theo nghĩa hẹp thì phổ biến, giáo dục pháp luật là truyền đạt tinh thần, nội dung pháp luật giúp cho đối tượng hiểu rõ hơn về pháp luật và hình thành ở họ tri thức pháp luật, điều chỉnh hành vi phù hợp với các quy định pháp luật hiện hành8.

Về phổ biến, giáo dục pháp luật nhằm phát huy những nhân tố chính trị tinh thần, đồng thời huy động sức mạnh của toàn dân và của cả hệ thống chính trị để tăng cường tiềm lực về quốc phòng và an ninh của đất nước để củng cố, xây dựng nền quốc phòng toàn dân, gắn thế trận quốc phòng toàn dân với thế trận an ninh nhân dân ngày càng vững chắc, nhằm góp phần bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa, Đảng, Nhà nước ta luôn coi trọng đến giáo dục quốc phòng và an ninh.9 Tại Điều 3 Nghị định số 219/CP, ngày 28/12/1961 Hội đồng Chính phủ về việc huấn luyện quân sự cho quân nhân dự bị và dân quân tự quy định: “Các trường đại học và các trường chuyên nghiệp trung cấp, việc học tập quân sự phải đặt thành một môn học chính”10.Theo đó, với các đối tượng là học viên từ trung cấp trở lên được học chương trình quân sự tương đương của đối tượng là hạ sĩ quan của Quân đội Nhân dân 7 Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật năm 2012 (Luật số 14/2012/QH13), ngày 20/6/2012. 8 Nguyễn Văn Thanh (2020), Giáo dục pháp luật về quốc phòng, an ninh cho sinh viên từ thực tiễn Đại học Quốc gia thành phố Hồ Chí Minh, Luận văn Thạc sĩ Hiến pháp và Luật Hành chính, Học viện Khoa học và xã hội, tr. 9 Hồ Chí Minh toàn tập (1985), Tập 5, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, tr. 10 Nghị định số 219/CP, ngày 28/12/1961 của Hội đồng Chính phủ về việc huấn luyện quân sự cho quân nhân dự bị và dân quân tự vệ.

9 Việt Nam và đối với các sinh viên ở các đại học sẽ được trang bị kiến thức theo chương trình dự bị sĩ quan. Ngoài ra, vấn đề quốc phòng, an ninh nói chung, và hoạt động giáo dục quốc phòng và an ninh cho sinh viên nói riêng luôn được quan tâm đề cập trong các Chỉ thị của Thủ tướng Chính phủ và các Nghị quyết của Đảng, cụ thể như sau: Ngày 27/12/1979, Thủ tướng Chính phủ ban hành Chỉ thị số 387-TTg về việc huấn luyện sĩ quan dự bị trong học sinh, sinh viên các trường đại học và cán bộ công tác tại các ngành ngoài quân đội có nghề nghiệp phù hợp với quốc phòng. Theo đó, nội dung Chỉ thị đánh dấu bước phát triển mới trong công tác giáo dục quốc phòng, an ninh nhằm đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ học sinh, sinh viên các trường đại học có kiến thức về quốc phòng, an ninh để thực hiện củng cố quốc phòng, an ninh của đất nước. Ngày12/02/2001, Bộ Chính trị Ban Chấp hành Trung ương Đảng khoá VIII đã ban hành Chỉ thị số 62-CT/TW và ngày 03/6/2007 Bộ Chính trị Ban Chấp hành Trung ương Đảng khoá IX ban hành Chỉ thị số 12-CT/TW về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác giáo dục quốc phòng, an ninh trong tình hình mới.

Từ hai Chỉ thị trên cho thấy tầm quan trọng, vị trí, yêu cầu giáo dục quốc phòng - an ninh toàn dân, trong đó có nhiệm vụ phổ biến giáo dục quốc phòng, an ninh cho sinh viên. Theo khoản 1 Điều 3 Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật năm 2012 quy định: “Phổ biến, giáo dục pháp luật là trách nhiệm của toàn bộ hệ thống chính trị, trong đó Nhà nước giữ vai trò nòng cốt”.11 Từ những phân tích nói trên có thể đưa ra định nghĩa phổ biến, giáo dục pháp luật như sau: “Phổ biến giáo dục, pháp luật bao gồm cả tuyên truyền và giáo dục pháp luật là hoạt động có tính định hướng, có tổ chức, có chủ định của chủ thể phổ biến, giáo dục pháp luật tác động lên đối tượng được phổ biến pháp luật nhằm mục đích hình thành ở họ tri thức, tình cảm và thói quen xử sự phù hợp với các quy định của pháp luật”.2 Khái niệm và mục đích phổ biến, giáo dục pháp luật Giáo dục là việc chủ thể dùng các cách thức, biện pháp tác động đến đối tượng cần điều chỉnh để đạt được mục đích, yêu cầu đề ra. Tuy nhiên giáo dục pháp luật là một hình thức giáo dục đặc biệt, mang tính độc lập bởi chính vì lẽ hoạt động giáo dục pháp luật là cung cấp các tri thức về pháp luật, nâng cao tình cảm cho đối tượng tiếp 11 Khoản 1 Điều 3 Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật năm 2012 (Luật số 14/2012/QH13), ngày 20/6/2012. 10 nhận theo hướng tích cực nhằm hướng mọi người trong xã hội có thói quen và ý thức tuân thủ pháp luật.

Theo cách hiểu chung nhất về phổ biến, giáo dục pháp luật có hai nghĩa như sau: Theo nghĩa hẹp: “Phổ biến, giáo dục pháp luật là việc truyền bá pháp luật cho đối tượng nhằm nâng cao tri thức, tình cảm, niềm tin pháp luật cho đối tượng từ đó nâng cao ý thức tôn trọng pháp luật, nghiêm chỉnh chấp hành pháp luật của đối tượng”.12 Theo nghĩa rộng: “Phổ biến, giáo dục pháp luật là một khâu của hoạt động tổ chức thực hiện pháp luật, là hoạt động định hướng có tổ chức, có chủ định thông qua các hình thức giáo dục, thuyết phục, nêu gương.nhằm mục đích hình thành ở đối tượng tri thức pháp lý, tình cảm và hành vi xử sự phù hợp với các đòi hỏi của hệ thống pháp luật hiện hành với các hình thức, phương tiện, phương pháp đặc thù”.13 Về khái niệm phổ biến, giáo dục pháp luật khá rộng bao gồm cả quá trình nâng cao tri thức pháp luật cho đối tượng, bằng mọi phương thức như: thuyết phục, ám thị, tuyên truyền nêu gương,… nhằm hình thành cho đối tượng được tiếp nhận ý thức thượng tôn pháp luật, niềm tin vào công lý. Như vậy, từ những phân tích trên thì khái niệm phổ biến, giáo dục pháp luật cho sinh viên, có thể hiểu: “Phổ biến, giáo dục pháp luật cho sinh viên là hoạt động có tính định hướng được tổ chức chặt chẽ, khoa học theo một hệ thống thống nhất, cung cấp kiến thức pháp luật, bồi dưỡng tình cảm và hành vi hợp pháp nhằm hình thành cho sinh viên ý thức pháp luật, tình cảm pháp luật đúng đắn, tuân thủ pháp luật và tuyên truyền, vận động nhân dân chấp hành pháp luật”.