Đặt vấn đề Việt Nam là quốc gia có tốc độ phát triễn Internet nhanh trong những năm qua. Với độ phủ sóng ngày một rộng khắp của Internet và sự tăng trưởng nhanh chóng của các lĩnh vực kinh doanh hiện nay, mua sắm trực tuyến trên các sản thương mại điện tử không còn xa lạ và thậm chí nó còn trở thành thỏi nam châm thu hút khách hàng bởi những đặc tính vô cùng tiện lợi, nó đã giúp người tiêu dùng không cần phải đến cửa hàng, siêu thị hay trung tâm thương mại để mua sắm mà chúng ta có thể ngồi tại nhà để mua sắm trực tuyến. Thanh toán không dùng tiền mặt là xu hướng trên toàn thế giới và đang được đông đảo người dân Việt Nam lựa chọn thay cho hình thức chi trả tiền mặt thông thường. Phương tiện thanh toán điện tử đã giúp người dân linh hoạt hơn trong giao dịch, an toàn trong chi trả.
Sự hấp dẫn của chiếc bánh mang tên “Ví điện tử” đã nằm trong tầm ngắm của khối ngoại khi các tên tuổi đầu ngành tại Việt Nam như VNPAY, MoMo, Payoo,… lần lượt từng bước được thâu tóm bởi khối ngoại. Thị trường ví điện tử của Việt Nam trở nên sôi động bởi sự xuất hiện của hàng loạt ví điện tử mới của các công ty nước ngoài. Vào năm 2023, theo báo cáo "Người tiêu dùng số - The Connected Consumer" công bố bởi Decision Lab và Hiệp hội Tiếp thị Di động Việt Nam trong quý I/2023, 6 ví điện tử hàng đầu tại Việt Nam là MoMo, Moca, ZaloPay, ViettelPay, ShopeePay và VNPay. Cụ thể, thị trường ví điện tử Việt Nam 2023 quý I đang nằm trong tay siêu app ví MoMo chiếm 68% thị phần ví điện tử, tiếp theo Zalopay chiếm 53% (đạt khoảng 11,5 triệu người dùng thanh toán năm 2022); Viettelpay với 27%; ShopeePay (Airpay) có thị phần 25%; VNPay ở vị trí tiếp theo với 16%; tiếp nữa là ví điện tử Moca (Grabpay) đứng ở vị trí thứ 6 với 7%.
Cũng theo báo cáo, MoMo là Fintech (ứng dụng công nghệ tài chính) được yêu thích nhất đối ở cả ba thế hệ (Gen) X, Y và Z với mức độ 48%, tăng trưởng 2% so với quý cuối năm 2022. Đặc biệt, MoMo chiếm thế thượng phong khi có mức độ yêu thích cao hơn 50% đối với hai nhóm người dùng Gen Z (từ 16-25 tuổi) và Gen Y (từ 26-41 tuổi), với tỉ lệ lần lượt là 51% và 54%. Qua báo cáo thị trường ví điện tử 2023, chúng ta có thể thấy rõMomo vẫn là ông trùm trong lĩnh vực thanh toán bằng ví điện tử, chiếm quá nửa thị phần trong nước. Tuy Momo hiện tại đang dẫn đầu thị trường ví điện tử Việt Nam nhưng sự cạnh tranh của các đối thủ trong ngành và những công ty nước ngoài sẽ thách thức cho Momo trong việc chiếm lĩnh thị trường tại Việt Nam vì thế nghiên cứu đề tài: “Các yếu tố ảnh hưởng đến ý định sử dụng ví điện tử Momo của sinh viên tại Thành phố Hồ Chí Minh” được thực hiện để nắm bắt rõ hơn về rào cản sử dụng cũng như các yếu tố ảnh hưởng đến ý định sử dụng Momo của giới trẻ, đặc biệt là sinh viên tại Thành phố Hồ Chí Minh.
Tổng quan thực trạng ví điện tử Momo Hình 1: Biểu đồ thể hiện tỷ lệ giới trẻ sẽ tiếp tục sử dụng ví điện tử momo (Nguồn: Tổng hợp) Theo khảo sát, trong 85% người Việt Nam sở hữu ví điện tử và ứng dụng thanh toán có đến 71% người sử dụng ít nhất 1 lần trong 1 tuần. Điều này cho thấy Việt Nam đang có sự gia tăng trong việc sử dụng ứng dụng và ví thanh toán không tiếp xúc trên điện thoại.Các cửa hàng tiện lợi, nhà hàng, quán ăn… đã sử dụng phương pháp thanh toán qua di động một cách phổ biến hơn. Vì hiện nay có đến 79% người tiêu dùng thích sử dụng thẻ, ví thanh toán điện tử, ứng dụng online… thay vì sử dụng tiền mặt để thanh toán, trong đó 43% người tiêu dùng cho biết họ đã đặt đồ ăn và thanh toán trực tuyến thường xuyên hơn từ khi đại dịch xảy ra. 84% người Việt Nam cảm thấy an toàn khi thực hiện thanh toán trực tuyến qua di động thông qua ví thanh toán điện tử hoặc ứng dụng thanh toán, cho thấy người tiêu dùng đã sẵn sàng sử dụng các phương thức thanh toán kỹ thuật số trên điện thoại.
Trong đó, khoảng 57% dân số trưởng thành của Việt Nam sử dụng ví điện tử (gấp 4 lần so với năm 2018 là 14%). Đây được coi là mức thâm nhập đáng kể, tương đương với gần ba phần năm người Việt Nam là người sử dụng dịch vụ ví điện tử.Để đẩy nhanh chuyển đổi số trong hầu hết mọi lĩnh vực, các ứng dụng thanh toán trực tuyến dần trở thành trở thành phương thức thanh toán trung gian an toàn, thuận tiện, phù hợp, mọi lúc, mọi nơi cho khách hàng. Hiện nay, các đơn vị vận hành ví thanh toán điện tử đang đẩy mạnh việc liên kết với các ngân hàng để mở rộng phạm vi chuyển tiền, thanh toán cho người tiêu dùng. Đồng thời, cũng đem lại lợi ích cho các ngân hàng có khả năng mở rộng phạm vi khách hàng và tận dụng được một hệ sinh thái thanh toán sẵn có kết nối với các kênh thương mại điện tử, siêu thị, cửa hàng tiện lợi…, trong xu hướng thanh toán không tiếp xúc lên ngôi.
Trong đó Momo là đơn vị hàng đầu tại Việt Nam về cung cấp dịch vụ ứng dụng ví điện tử trên di động, dịch vụ chuyển tiền mặt tại điểm giao dịch (OTC) và nền tảng thanh toán (payment platform). Thông qua việc hợp tác chiến lược với các ngân hàng và tổ chức tài chính, Momo hoạt động như một cánh tay nối dài mang dịch vụ tài chính, thanh toán đến cho người dân Việt Nam, đặc biệt tại các khu vực vùng sâu, vùng xa. Xuất phát từ những lí do trên, nhóm. Mô hình lý thuyết đề xuất Ảnh hưởng xã hội Yếu tố ảnh huỏng đến ý Hữu ích mong Cảm nhận rủi định sử dụng đợi ro ví điện tử MoMo Ý định mua hàng Hình 1: Mô hình nghiên cứu các yếu tố ảnh hưởng đến ý định sử dụng ví điện tử MoMo của sinh viên tại Thành phố Hồ Chí Minh Nguồn: Tác giả tổng hợp ẢNH HƯỞNG XÃ HỘI Theo G.Fishbein (1987), ảnh hưởng xã hội là ảnh hưởng của người này đến hành vi của người khác, ảnh hưởng xã hội là hành vi của một người chỉ dẫn , định hướng cho hành vi của một người khác.
Do đó, ảnh hưởng xã hội bao trùm tất cả những gì tạo ra sự thay đổi về hành vi dựa vào những áp lực chi phối trong một bối cảnh nhất định. Bắt chước là quá trình căn bản của đời sống xã hội. Nó không phải là sự sao chép đơn giản, mà là sự sản xuất độc đáo, bao gồm cả sự sáng tạo. Bắt chước là phát triển các khuôn mẫu ứng xử cho phép chủ thể hành động hiệu quả và hài lòng (Tarde, 1903).
Khái niệm lây truyền xã hội được Le bon đưa ra lần đầu tiên khi ông nghiên cứu về đám đông. Theo Le bon, sự lây truyền xã hội là cơ sở để hình thành đám đông khi mà những cảm xúc và những ý kiến trao đổi với nhau được nhân lên và củng cố. Lây truyền xã hội quy định xu hướng bắt chước một mô hình ứng xử mang tính chi phối được truyền từ người này sang người khác. Trong cuộc sống có nhiều dẫn chứng về sự ảnh hưởng xã hội qua bắt chước và lây truyền xã hội.
Chẳng hạn, một học sinh thay đổi hành vi của mình theo hành vi của các học sinh khác trong lớp. Một cổ động viên của một đội bóng đá tự nguyện mặc quần áo của các cầu thủ đội bóng. Hiện tượng mốt trong ăn mặc, kiểu tóc của thanh niên là một dẫn chứng thuyết phục cho sự bắt chước và ảnh hưởng xã hội… Tại sao con người phải làm theo hoặc cố gắng làm theo những người khác? Tại sao con người phải bắt chước người khác về cách thức suy nghĩ và hành vi ứng xử? Một trong những lý do mà cá nhân tuân thủ, làm theo cách thức ứng xử của các thành viên khác trong nhóm là để được các thành viên trong nhóm chấp nhận. Một học sinh thay đổi hành vi của mình theo hành vi của các học sinh khác trong lớp để được các thành viên trong lớp chấp nhận, để học sinh này không bị lớp cô lập.
Một cổ động viên của một đội bóng đá tự nguyện mặc quần áo của các cầu thủ đội bóng để cá nhân này cảm thấy mình là một phần của nhóm cổ động viên và của đội bóng, để được họ chấp nhận. Thanh thiếu niên hiện nay chạy theo mốt về ăn mặc, kiểu tóc của các diễn viên, ca sỹ Hàn Quốc là để họ được cộng đồng thanh thiếu niên thừa nhận, để họ ra ngoài xã hội không bị lạc lõng, bị cô lập và để dễ hòa đồng với bạn và cộng đồng hơn. => Trong số khách hàng được khảo sát thì các ý kiến, nhận xét từ yếu tố xã hội như bạn bè, người thân, đồng nghiệp, cấp trên,… của khách hàng tác động khá lớn đến tâm lý và ảnh hưởng đến quyết định họ có sử dụng dịch vụ ví điện tử MoMo hay không. Nắm bắt được điều này bộ phận phát triển ứng dụng MoMo có thể xây dựng nên những kế hoạch truyền thông để tác động vào các nhóm này từ đó gián tiếp thu hút khách hàng mục tiêu sử dụng dịch vụ của mình.
Bên cạnh đó cần phải gia tăng lợi ích của “người giới thiệu” ứng dụng MoMo đến các đối tượng khác, có những chương trình ưu đãi nhằm tri ân những khách hàng. TÍNH HỮU ÍCH Theo David (1989), sự hữu ích là mức độ một người tin rằng sử dụng hệ thống cụ thể sẽ tăng cường hiệu suất công việc của mình. Người sử dụng ví điện tử nhận thấy việc sử dụng ví điện tử mang lại cho họ nhiều lợi ích, giá trị, họ sẽ có xu hướng chọn lựa nó làm công cụ thanh toán. Mối quan hệ tích cực này cũng được chứng minh bởi: Nghiên cứu của Karim và cộng sự (2020), tính hữu ích được cảm nhận cũng được quy định như một mức độ mà một người tin rằng việc sử dụng một hệ thống cụ thể sẽ nâng cao hiệu suất công việc của họ.
Trong nghiên cứu này sự hữu ích chính là những giá trị mà người dùng nhận được khi sử dụng ví điện tử.