CHƯƠNG I: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ ĐÀO TẠO VÀ PHÁT TRIỂN NGUỒN NHÂN LỰC CÔNG TY CP KẾT NỐI NHÂN LỰC WORKLINK VIỆT NAM 1. Khái niệm đào tạo và đào tạo nhân lực * Đào tạo Theo giáo trình Quản trị nhân lực của Nguyễn Ngọc Quân và Nguyễn Vân Điềm, Đại học Kinh tế Quốc dân (2007) cho rằng: “Đào tạo được hiểu là các hoạt động học tập nhằm giúp cho người lao động có thể thực hiện có hiệu quả hơn chức năng, nhiệm vụ của mình. Đó chính là quá trình học tập làm cho người lao động nắm vũng hơn về công việc của mình, là những hoạt động học tập để nâng cao trình độ, kỹ thuật của người lao động để thực hiện nhiệm vụ lao động có hiệu quả hơn.153] * Đào tạo nhân lực Đào tạo nhân lực là một trong hoạt động không thể thiếu của bất kể doanh nghiệp nào, là chìa khó để doanh nghiệp có được đội ngũ chất lượng, từ đó đảm bảo phát huy vai trò yếu tố nguồn nhân lực. Theo Michael Armstrong đề cập trong A Handbook of Human Resource Management Practice 10th edition có nói rằng: “Đào tạo nhân lực là việc sử dụng các hoạt động có hướng dẫn mang tính hệ thống và có kế hoạch để thúc đẩy học tập, nói đơn giản có thể hiểu là “đào tạo dựa trên người học”.
Nó đòi hỏi sử dụng các quy trình chính thức để truyền đạt kiến thức và giúp người học tiếp thu các kỹ năng cần thiết để họ thực hiện công việc một cách thỏa đáng. Nó cũng được mô tả như là phản hồi mà một tổ chức thực hiện để thúc đẩy việc học tập”.575] Còn theo cách tiếp cận của giáo trình Quản trị nhân lực căn bản tác Mai Thanh Lan –Nguyễn Thị Minh Nhàn thì cho rằng: “Đào tạo và phát triển nhân lực được hiểu là quá trình cung cấp kiến thức, hoàn thiện kỹ năng, rèn luyện các phẩm chất nghề nghiệp cho người lao động để 17 họ có thể thực hiện tốt công việc hiện tại và tương lai. Trong đó, đào tạo nhân lực chú trọng đến công việc hiện tại, phát triển nhân lực chú trọng đến công việc tương lai.199] Nhìn chung, có thể hiểu đào tạo nhân lực là quá trình thúc đẩy phát triển con người về tri thức, kỹ năng, phẩm chất lao động và thúc đẩy sự sáng tạo, nó là một trong những nội dung cơ bản của quản trị nhân lực với mục tiêu là đảm bảo cho doanh nghiệp có một đội ngũ nhân lực chất lượng cao và góp phần thực hiện mục tiêu chung của doanh nghiệp. Hoạt động đào tạo có mục đích giúp bồi đắp cho con người những thiếu hụt trong học vấn, truyền đạt cho họ những kiến thức, kỹ năng cần thiết trong lĩnh vực chuyên môn và mở rộng tầm hiểu biết để thực hiện tốt công việc được giao.
Để quá trình đào tạo nhân lực có hiệu quả và đào tạo đúng theo yêu cầu công việc thì đòi hỏi các doanh nghiệp cần đầu tư chi phí, thời gian, đồng thời phải xây dựng một quy trình đào tạo khoa học và hiệu quả. Khái niệm phát triển và phát triển nguồn nhân lực * Khái niệm phát triển Là các hoạt động học tập vượt ra khỏi phạm vi công việc trước mắt của người lao động, nhằm mở ra cho họ những công việc mới dựa trên cơ sở những định hướng tương lai của doanh nghiệp. * Khái niệm phát triển nguồn nhân lực Theo Leonard Nadler (1990), người được cho là người đầu tiên đưa ra thuật ngữ phát triển nguồn nhân lực, phát triển nguồn nhân lực “là các kinh nghiệm học tập có tổ chức được diễn ra trong một khoảng thời gian xác định nhằm tăng khả năng cải thiện kết quả thực hiện công việc, tăng khả năng phát triển của tổ chức và cá nhân” [70]. Một số nhà kinh tế Việt Nam cũng có những quan niệm tương tự với sự cụ thể hóa hơn về phát triển NNL, tiêu biểu như: 18 Trần Xuân cầu và Mai Quốc Chánh (2012) cho rằng “Phát triển nguồn nhân lực là quá trình phát triển thể lực, trí lực, khả năng nhận thức và tiếp thu kiến thức tay nghề, tính năng động xã hội và sức sáng tạo của con người; nền văn hóa; truyền thống lịch sử… Với cách tiếp cận phát triển từ góc độ xã hội, phát triển nguồn nhân lực là quá trình tăng lên về mặt số lượng (quy mô) nguồn nhân lực và nâng cao về mặt chất lượng nguồn nhân lực, tạo ra cơ cấu nguồn nhân lực ngày càng hợp lý.
Với cách tiếp cận phát triển từ góc độ cá nhân, phát triển nguồn nhân lực là quá trình làm con người trưởng thành, có năng lực xã hội và tính năng động cao” [6] Bùi Văn Nhơn (2012) quan niệm: “phát triển nguồn nhân lực là tổng thể các hình thức, phương pháp, chính sách và biện pháp nhằm hoàn thiện và nâng cao chất lượng cho nguồn nhân lực nhằm đáp ứng đòi hỏi về nguồn nhân lực cho sự phát triển kinh tế xã hội trong tùmg giai đoạn phát triển” [35]. Trong nhận định này, chất lượng NNL được hiểu bao gồm: (1) thể lực của nguồn nhân lực (thể chất và tinh thần); (2) trí lực của nguồn nhân lực (trình độ văn hóa, tay nghề, kỹ năng của người lao động); (3) phẩm chất tâm lý xã hội (tính kỷ luật, tự giác, trách nhiệm, tinh thần hợp tác, tác phong công nghiệp…). Nhận định này nhấn mạnh đến các hình thức triển khai, cách thức thực hiện cùng với những giải pháp chính sách nhằm nâng cao chất lượng NNL, phục vụ cho yêu cầu phát triển kinh tế xã hội.TS Phạm Đức Thành và PGS.TS Mai Ọuốc Chánh (2001) trong Giáo trình Kinh tế lao động thì phát triển NNL được hiểu là quá trình làm tăng kiến thức, kỹ năng, năng lực và trình độ của cá nhân người lao động được họ hoàn thành công việc ở vị trí cao hơn trong nghề nghiệp của bản thân họ [42]. Theo khái niệm này thì phát triển NNL xét trên phạm vi phát triển con người thì đó là sự gia tăng giá trị cho con người về cả tinh thần, đạo đức, tâm hồn, trí tuệ, kỹ năng…lẫn thể chất.
Từ sự phân tích các quan niệm về phát triển nguồn nhân lực nêu trên, trong luận án này, tác giả cho rằng, phát triển nguồn nhân lực là sự biến đổi về số lượng, 19 chất lượng và cơ cấu người lao động được phản ánh qua kiến thức, kỹ năng, năng lực, trình độ, đạo đức để ngày càng đáp ứng tốt hơn yêu cầu phát triển ngày càng cao của tổ chức và xã hội. Khái niệm đào tạo và phát triển nguồn nhân lực * Khái niệm: Là tổng thể các hoạt động học tập có tổ chức được tiến hành trong những khoảng thời gian nhất định nhằm tạo ra sự thay đổi hành vi nghề nghiệp của người lao động. Như vậy giữa đào tạo và phát triển nguồn nhân lực có sự khác nhau. Sự khác nhau đó được thể hiện trong bảng so sánh dưới đây: Bảng1.1:So sánh giữa đào tạo và phát triển nguồn nhân lực Tiêu chí so sánh Đào tạo Phát triển 1.
Tập trung Công việc hiện tại Công việc tương lai 2. Phạm vi Cá nhân Cá nhân và tổ chức 3. Thời gian Ngắn hạn Dài hạn 4. Mục đích Khắc phục sự thiếu Chuẩn bị cho tương hụt về kiến thứcvà kỹ lai năng hiện tại (Nguồn:Giáo trình Quản trị nhân lực,nhà xuất bản Đại học Kinh tế Quốc dân–ThS.NguyễnVân Điềm và PGS.TS Nguyễn Ngọc Quân) * Giống nhau Mục tiêu chung của đào tạo và phát triển nguồn nhân lực là nhằm sử dụng tối đa nguồn nhân lực hiện có và nâng cao tính hiệu quả của tổ chức thông qua việc giúp cho người lao động của tổ chức hiểu rõ hơn về công việc, nắm vững hơn về nghề nghiệp của mình và thực hiện chức năng, nhiệm vụ của mình một cách tự giác hơn, với thái độ tối hơn, cũng như nâng cao khả năng thích ứng của họ với các công việc trong tương lai.
* Khác nhau 20 Đào tạo nguồn nhân lực Phát triển nguồn nhân lực Là quá trình trang bị những kiến Là toàn bộ những hoạt động tác thức nhất định về chuyên môn nghiệp động vào người lao động, để người lao vụ cho người lao động để họ có thể động có đủ khả năng phục vụ cho nhu đảm nhân một nghề nào đó, hay để làm cầu về lao động trong tương lai. Phát tốt hơn một công việc nào đó, hoặc để triển là quá trình thực hiện những công làm những công việc khác trong tương việc ở tương lai. Phát triển được thực lai. Đào tạo là quá trình thực hiện hiện trong phạm vi cá nhân và tổ chức.
những công việc ở hiện tại. Đào tạo Phát triển thì được thực hiện trong thời được thực hiện ở phạm vi cá nhân. Đào gian dài hạn. Mục đích của phát triển tạo được thực hiện trong khoảng thời nguồn nhân lực là chuẩn bị cho tương gian ngắn hạn.
Mục đích của đào tạo lai một đội ngũ lao động có trinh độ kỹ nguồn nhân lực là khắc phục sự thiếu thuật, tay nghề cao. hụt về cho kiến thức và kỹ năng hiện Phát triển nguồn nhân lực mang tại người lao động. nghĩa rộng hơn, nó không chỉ bao gồm Đào tạo nguồn nhân lực có phạm vấn đề đào tạo mà còn nhiều vấn đề vi hẹp hơn, nó chính là một nội dung khác như: chăm sóc y tế, tuyên truyền của phát triển nguồn nhân lực. - Đào sức khoẻ cộng đồng…nhằm phát triển tạo nguồn nhân lực mang tính chất nguồn nhân lực trên mọi phương diện.
ngắn hạn hơn trong nền kinh tế. Đào Phát triển nguồn nhân lực mang tạo nguồn nhân lực thực chất là quá tính chất dài hạn, lâu dài hơn trong nền trình nâng cao trình độ, kiến thức, kỹ kinh tế. năng, phương pháp làm việc cho người Phát triển nguồn nhân lực thực lao động. Đào tạo nguồn nhân lực là chất là phát triển đào tạo hoặc là phát một hoạt động nằm trong quá trình, kế triển đào tạo và phát triển.
Phát triển hoạch phát triển nguồn nhân lực. Hay đào tạo cũng là những hoạt động học nói cách khác đào tạo nguồn nhân lực tập nhưng những hoạt động học tập là một nội dung trong quá trình phát này vượt qua khỏi những khuôn khổ triển nguồn nhân lực. người lao động đang làm trước mắt và 21 chuẩn bị cho những công việc trong tương lai. * Mối quan hệ của đào tạo và phát triển nguồn nhân lực Công tác đào tạo và phát triển nguồn nhân lực không phải đứng độc lập, riêng lẻ với các chức năng khác mà thực tế chúng có mối quan hệ tác động qua lại lẫn nhau trong chuỗi các hoạt động quản trị nhân lực.