phần mở đầu, kết luận, mục lục, danh mục tài liệu tham khảo, phụ lục, nội dung của luận văn đƣợc kết cấu thành 3 chƣơng: Chƣơng 1. Cơ sở lý luận đánh giá viên chức tại trƣờng Đại học công lập Chƣơng 2. Thực trạng đánh giá viên chức tại Trƣờng Đại học Mỹ thuật Việt Nam Chƣơng 3. Giải pháp hoàn thiện công tác đánh giá viên chức tại Trƣờng Đại học Mỹ thuật Việt Nam 9 Chƣơng 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN ĐÁNH GIÁ VIÊN CHỨC TẠI TRƢỜNG ĐẠI HỌC 1.
Một số khái niệm 1.Viên chức và viên chức Trường Đại học công lập Viên chức: Khái niệm công chức, viên chức bắt đầu đƣợc đề cập, quan tâm đến từ năm 1991, đến tháng 8 năm 2010 Quốc hội họp và phân định rõ về cán bộ công chức, viên chức và Luật Cán bộ, công chức phân định “cán bộ” và “công chức”, ngày 15-11-2010, tại kỳ họp thứ 8, Quốc hội nƣớc Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam khóa XII đã thông qua Luật Viên chức số 58/2010/QH12. Luật viên chức gồm 6 chƣơng, 62 điều quy định về viên chức; quyền hạn, nghĩa vụ của viên chức; tuyển dụng, sử dụng và quản lý viên chức trong đơn vị sự nghiệp công lập. Luật viên chức có hiệu lực từ ngày 01-01-2012. Luật viên chức cũng đã làm rõ đƣợc khái niệm viên chức, phân biệt viên chức với cán bộ và công chức.
Cơ bản của sự khác biệt so với cán bộ, công chức, đó chính là chế độ tuyển dụng gắn với vị trí việc làm, thông qua chế độ hợp đồng làm việc và tiền lƣơng đƣợc hƣởng từ quỹ tiền lƣơng của đơn vị sự nghiệp công lập. Luật viên chức nêu rõ “hoạt động nghề nghiệp của viên chức là việc thực hiện công việc hoặc làm nhiệm vụ trong đơn vị sự nghiệp công lập theo quy định của pháp luật về viên chức và các văn bản khác có liên quan”. Có thể hiểu “Viên chức là những người được tuyển dụng theo vị trí việc làm, làm việc theo chế độ hợp đồng làm việc tại các đơn vị sự nghiệp công lập và hưởng lương từ quỹ của đơn vị sự nghiệp công lập theo quy định của pháp luật”. Khái niệm đánh giá viên chức trường Đại học công lập Luật Viên chức đã làm rõ: “hoạt động nghề nghiệp của viên chức là việc thực hiện công viêc hoặc nhiệm vụ có yêu cầu về trình độ, năng lực, kỹ năng chuyên môn nghiệp vụ trong đơn vị sự nghiệp công lập theo quy định của pháp 10 luật về viên chức và pháp luật có liên quan”.
Do đó, lao động của viên chức Trƣờng Đại học công lập có những đặc điểm chung nhƣ những viên chức khác, đồng thời có đặc điểm riêng của ngành giáo dục nhƣ sau: Một là, lao động không mang tính quyền lực công, chỉ thuần túy là lao động nghề nghiệp mang tính chuyên môn, nghiệp vụ nhằm cung cấp kiến thức, kỹ năng cho sinh viên theo chƣơng trình, kế hoạch giáo dục theo quy định, quản lý sinh viên trong các hoạt động giáo dục do Nhà trƣờng tổ chức, chịu trách nhiệm về chất lƣợng, hiệu quả giáo dục, nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn cho ngƣời học. Hai là, Hoạt động nghề nghiệp của viên chức gắn liền với sứ mạng của Nhà trƣờng, luôn đòi hỏi, tìm tòi đáp ứng với mục tiêu đã đề ra. Bởi vậy, trong hoạt động của viên chức Nhà trƣờng luôn phải tuân thủ quy định của ngành, giữ gìn phẩm chất, danh dự, uy tín của nhà giáo, gƣơng mẫu, bảo vệ chính đáng lợi ích cho sinh viên. Ba là, lao động của viên chức Trƣờng Đại học công lập nhằm giáo dục thế hệ trẻ trang bị đầy đủ phẩm chất và năng lực, kiến thức chuyên môn mà xã hội yêu cầu.
Những vấn đề chung về đánh giá viên chức trƣờng Đại học công lập 1. Đặc điểm của viên chức trường Đại học công lập Từ khái niệm về viên chức trong các đơn vị sự nghiệp công lập và các quy định về viên chức, có thể nhận diện đặc điểm của viên chức đơn vị sự nghiệp công lập nhƣ sau: Một là, viên chức là ngƣời làm việc trong các đơn vị sự nghiệp công lập, bởi vậy viên chức có những quyền và và nghĩa vụ của viên chức. Hai là, viên chức chuyên môn là ngƣời đƣợc tuyển dụng gắn với VTVL, thông qua chế độ hợp đồng làm việc và tiền lƣơng đƣợc hƣởng từ quỹ tiền lƣơng của đơn vị sự nghiệp công lập. Ba là, quyền của viên chức mang tính hƣớng mở hơn công chức vì hoạt động mang tính chuyên môn, do đó có thể là điều kiện để phát huy đƣợc tài 11 năng, tính sáng tạo cũng nhƣ khả năng cống hiến cho xã hội trong điều kiện tình hình đất nƣớc đổi mới nhƣ hiện nay.
Một số quy định tại Điều 14 “đƣợc hoạt động nghề nghiệp ngoài thời gian làm việc quy định trong hợp đồng làm việc, trừ trƣờng hợp pháp luật có quy định khác; đƣợc ký hợp đồng vụ việc với cơ quan, tổ chức mà đơn vị khác mà pháp luật không cấm nhƣng phải hoàn thành nhiệm vụ đƣợc giao và có sự đồng ý của ngƣời đứng đầu đơn vị sự nghiệp công lập; đƣợc góp vốn nhƣng không tham gia quản lý, điều hành công ty trách nhiệm hữu hạn, công ty cổ phần, công ty hợp danh, hợp tác xã, bệnh viện tƣ, trƣờng học tƣ và tổ chức nghiên cứu khoa học tƣ, trừ trƣờng hợp pháp luật chuyên ngành có quy định khác (trích: Quyền của viên chức về hoạt động kinh doanh và làm việc ngoài thời gian quy định) [37]. Bên cạnh quy định với quyền của viên chức, thì các quy định về nghĩa vụ của viên chức cũng đƣợc quy định phù hợp với đặc điểm hoạt động nghề nghiệp của viên chức. Bốn là, viên chức quản lý là ngƣời đƣợc bổ nhiệm giữ chức vụ quản lý có thời hạn, chịu trách nhiệm điều hành, tổ chức thực hiện một hoặc một số công việc trong đơn vị sự nghiệp công lập nhƣng không phải là công chức và đƣợc hƣởng phụ cấp chức vụ quản lý. Năm là, viên chức chuyên môn là ngƣời đƣợc tuyển dụng gắn với vị trí việc làm, thông qua chế độ hợp đồng làm việc và tiền lƣơng đƣợc hƣởng từ quỹ tiền lƣơng của đơn vị sự nghiệp công lập.
Từ những đặc điểm về viên chức nhƣ trên, có thể thấy viên chức Trƣờng Đại học công lập còn có những đặc điểm sau: - Viên chức trƣờng Đại học công lập là những ngƣời đƣợc tuyển dụng, bổ nhiệm vào một ngạch viên chức hoặc giao giữ một nhiệm vụ thƣờng xuyên, thực hiện giảng dạy, học tập và làm việc theo chƣơng trình đƣợc ban hành. - Về chế độ làm việc: viên chức Trƣờng Đại học công lập đƣợc phân các hạng viên chức và làm việc theo chế độ hợp đồng làm việc. Viên chức đƣợc đơn phƣơng chấm dứt hợp đồng hoặc Nhà trƣờng đƣợc đơn phƣơng chấm dứt hợp 12 đồng làm việc với viên chức theo các trƣờng hợp đƣợc quy định trong Luật viên chức. - Về hình thức tuyển dụng: viên chức đƣợc thi tuyển, xét tuyển theo quy định tại Luật viên chức, - Nguồn chi trả lƣơng: viên chức đƣợc chi trả lƣơng theo quỹ lƣơng của đơn vị sự nghiệp công lập.
- Các hình thức kỷ luật: theo quy định của Luật viên chức bao gồm hình thức kỷ luật: khiển trách, cảnh cáo, cách chức và buộc thôi việc. Mục đích đánh giá viên chức trường Đại học công lập Một là, đối với tổ chức, đánh giá là cơ sở để thực hiện công tác quản lý, sử dụng viên chức: - Xác định chính xác những gì viên chức đã làm đƣợc, những điểm mạnh và điểm yếu của viên chức trong cơ quan nhằm bố trí công việc cho phù hợp; - Làm cơ sở để xác định tiền lƣơng, các chế độ khác nhằm khuyến khích viên chức; - Xác định những hoạt động không hoàn thành hoặc hoàn thành với chất lƣợng chƣa tốt để có biện pháp hay kế hoạch khắc phục kịp thời; - Là cơ sở đề bạt, bổ nhiệm chức vụ lãnh đạo, quản lý, định hƣớng phát triển hoặc có chiến lƣợc đào tạo, bồi dƣỡng phù hợp; - Là căn cứ khen thƣởng hay kỷ luật viên chức; - Tổng hợp để đánh giá kết quả chung của tổ chức từ đó tìm kiếm các biện pháp để nâng cao kết quả làm việc của tổ chức; - Đánh giá sẽ có sự so sánh giữa các viên chức với nhau và đó chính là một kênh để kiểm soát viên chức cũng nhƣ việc thực thi nhiệm vụ chuyên môn của các viên chức, phòng ngừa, hạn chế vi phạm của viên chức. Hai là, đối với ngƣời đƣợc đánh giá: - Việc đánh giá giúp họ nhận thức đƣợc đầy đủ, chính xác những gì họ đã làm đƣợc, so với yêu cầu của tổ chức thì những kết quả ấy ở mức độ nào để từ đó họ tự định hƣớng việc thực thi nhiệm vụ phù hợp; 13 - Viên chức biết đƣợc những điểm mạnh, điểm yếu của bản thân để có hƣớng phấn đấu và gắn bó nhiều hơn với công việc đang làm; - Thông qua đánh giá định hƣớng và khuyến khích viên chức thể hiện tốt hơn nữa để đạt thành tích cao hơn. Nguyên tắc đánh giá viên chức trường Đại học công lập Đánh giá viên chức là một nội dung quan trọng trong quản lý nhân sự, kết quả đánh giá viên chức sẽ là cơ sở để thực hiện các hoạt động bồi dƣỡng, khen thƣởng, đề bạt, bổ nhiệm viên chức.
Vì vậy, hoạt động đánh giá viên chức phải đƣợc thực hiện đúng các nguyên tắc về thẩm quyền, tính chất công việc, chức danh chuyên môn và vị trí công việc, cũng phải đảm bảo tính khách quan, công bằng, chính xác. Đánh giá viên chức phải dựa trên cơ sở những nguyên tắc cụ thể nhƣ sau: Một là, bảo đảm đúng thẩm quyền: viên chức do ngƣời đứng đầu cơ quan, tổ chức, đơn vị đánh giá. Cấp nào, ngƣời nào thực hiện việc đánh giá thì đồng thời thực hiện việc phân loại và phải chịu trách nhiệm về quyết định của mình. Đây là yêu cầu quan trọng để đảm bảo đánh giá đƣợc chính xác, tránh chồng chéo, không đúng thẩm quyền, ảnh hƣởng tới tính trung thực của kết quả đánh giá.
Thẩm quyền đánh giá viên chức đƣợc pháp luật quy định, vì vậy đánh giá đúng thẩm quyền chính là đảm bảo sự tuân thủ pháp luật, tính hiệu lực trong quản lý, đồng thời sẽ gắn tính chịu trách nhiệm với ngƣời đánh giá. Hai là, bảo đảm khách quan, khoa học, công bằng, chính xác và không nể nang, trù dập, thiên vị, hình thức. Khi đánh giá phải đứng trên quan điểm, nhìn nhận thực chất công việc mà viên chức đã thực hiện; không dựa vào ý chí chủ quan, cảm tính của ngƣời đánh giá.