CHƯƠNG 1 NHỮNG VẪN ĐỀ CHUNG VỀ ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU 1. Khái quát chung về tranh tường 1. Tranh tường là loại tranh nghệ thuật mà người họa sĩ sử dụng màu, sơn để vẽ trực tiếp lên tường, trần hoặc sử dụng một số chất liệu tạo màu khác để gắn lên tường tạo thành những hình ảnh hoặc tạo một ý tưởng nào đó. Từ thuở sơ khai, loài người đã có những khái niệm về tranh tường qua những thời kì khác nhau với những bức họa từ trong lòng kim tự tháp, các bức tranh trên trần nhà thờ thời phục Hưng, các bức tranh 3D đến graffiti thời hiện đại thì khái niệm về tranh tường đã in sâu vào bản năng nghệ thuật nhân loại.
Cùng với tượng đài, phù điêu, những quảng trường, công viên được trang trí khá đẹp đẽ… Thì tranh tường cũng là một hình thức truyền thống lâu đời của nghệ thuật công cộng tại các trung tâm của mỗi vùng miền, các thành phố, thủ đô trên thế giới nên khái niệm về tranh tường không còn là thứ xa lạ trên thế giới nữa. Những bức tranh được sử dụng để chỉ các tác phẩm nghệ thuật làm đẹp cho các công trình kiến trúc qua việc phủ lên các bức tường của kiến trúc bằng những hình ảnh sinh động của cuộc sống với những chất liệu khác nhau như tranh gắn gốm, tranh kính màu, tranh phù điêu, tranh màu dầu… Cùng với sự phát triển của kỹ thuật xây dựng cũng là sự phát triển của các chất liệu cũng như hình thức biểu hiện của tranh tường. Nó là thành quả lao động của nhiều thế hệ của những tập thể đông đảo các nghệ sĩ, những thợ thủ công trong làng nghề và những người công nhân xây dựng… Mỗi tác phẩm góp phần làm thay đổi cảnh quan, không gian sống, làm giàu thêm đời sống tinh thần của con người. Tranh tường của mỗi địa phương, mỗi vùng miền, mỗi quốc gia là tiếng nói riêng mang bản sắc của dân tộc thông qua sự biểu hiện của ngôn ngữ nghệ thuật.
Hình thức nghệ thuật này góp phần tạo nên sự đồng cảm chung giữa 8 những nền văn hóa đa dạng trong nước cũng như trên thế giới. Tranh tường trong lịch sử hội họa. Xuất hiện sớm nhất trong lịch sử là những tranh tường vẽ trên tường các hang động của người nguyên thủy ở khắp nơi trên thế giới. Họ dùng màu tự nhiên của đất, đá, cây cỏ thể hiện cảnh sinh hoạt, săn bắn và những biểu tượng thờ cúng của mình.
Các nhà khảo cổ học đã khám phá ra bức tranh tường cổ nhất thế giới, có niên đại khoảng 37.000 năm về trước, tại miền Tây Nam nước Pháp. Qua kiểm tra xác định niên đại bằng phóng xạ carbon, các nhà khảo cổ xác định bức tranh ra đời cách đây 37. Trước đó, bức tranh cổ nhất trên thế giới được tìm thấy tại một nơi hẻo lánh thuộc Grotte Chauvet, có nên đại khoảng 1,5 tấn được phát hiện lần đầu tiên vào năm 2007, tại di tích khảo cổ học nổi tiếng Abri Castanet, miền Tây Nam nước Pháp, lưu giữ bức tranh cổ xưa nhất trên thế giới. Tranh ở Chauvet thường nằm sâu trong hang, cách xa nơi sinh hoạt, các tác phẩm được tìm thấy ở di tích khảo cổ Abri Castanet nằm ngay trong nơi sinh sống của người tiền sử.
Nội dung trực tiếp liên quan đến cuộc sống hàng ngày, với sự xuất hiện của các dụng cụ gần gũi như công cụ sản xuất, xương, dụng cụ chế tác đồ dùng từ gạc hươu, vật trang trí. Các nhà khảo cổ học tin rằng tác giả của bức tranh đến từ các nền văn hóa Aurignacian của những người Châu Âu hiện đại đầu tiên, thay thế người Neanderthal. Họ sống vào khoảng thời gian cách đây 28. Trong một nghiên cứu riêng biệt được công bố trong tạp chí của Viện Hàn lâm Khoa học quốc gia, các nhà khoa học Pháp đã mô tả những bức tranh tại Chauvet là “ lâu đời nhất và phức tạp nhất từng được phát hiện.” Kết quả khảo cổ từ phía Đông Nam nước Pháp, Đức, và miền và Bắc nước Ý cho thấy nghệ thuật là một phần quan trọng của văn hóa aurignacian.
Từ xa xưa người tiền sử đã biết trang trí chỗ cư ngụ của mình bằng những hình vẽ mô tả cuộc sống của họ. Người Maya chạm khắc những câu chuyện của mình trên bề mặt – những phiến to lớn, và những người nghệ sĩ tài ba của Paraohs đã trang trí cho những 9 bức tường của kim tự tháp nhằm tôn thêm phần tráng lệ cho công trình thể hiện sức mạnh của Paraohs. Michelngelo thì tái hiện sinh động nhũng hình ảnh trong kinh thánh trên tường và trần nhà thờ. Thực chất là hơn hàng ngàn năm qua, con người chưa từng bao giờ để cho nhũng bề mặt tường xung quanh mình trở nên nhàm chán.
[2, tr 9] Từ Ai Cập, Lưỡng Hà tới Trung Hoa, Ấn Độ cổ đại, tranh tường từng làm nên một giai đoàn rực rỡ của hội họa. Tranh tường phát triển mạnh mẽ trong thời kì Ai Cập cổ đại, ở châu Mỹ da đỏ, trong các đền Hy Lạp cổ đại, trong các động Phật nổi tiếng ở Trung Hoa như Đôn Hoàng, Long Môn. [2, tr 10] Thời Trung cổ và cận đại châu Âu, tranh tường là tâm điểm chính của hội họa với các lớp đồng lớn do nhà thờ, chính quyền và các nhà giàu đặt hàng, Tranh tường gắn với các kiến trúc đồ sộ có nội dung rộng lớn rút ra từ thần thoại, kinh thánh, Phật thoại hay cuộc đời, sự nghiệp của các vị vua chúa. Chức năng của nó là minh họa nhũng cốt truyện có sẵn, tuyên truyền cho những tư tưởng mà bên đặt hàng nêu ra.
Nó là nguồn sống và vinh quang của các họa sĩ nhưng cũng ràng buộc họ. Tranh giá vẽ chỉ ra đời sau tranh tường hàng ngàn năm và có vẻ thắng thế từ thế kỷ XIX. Với chiếm hữu tư nhân về nghệ thuật, với nền dân chủ dần hình thành và với tự do sáng tạo của họa sĩ, tranh tường dần mất đi vị trí trung tâm, thống trị của nó. Sau hai loại nền phẳng hai chiều của tự nhiên (vách hang động) và kiến trúc, đến một giai đoạn lịch sử nhất định, xuất hiện tranh vẽ trên nền nhân tạo đọc lập, tách rời kiến trúc.
Đó là tranh giá vẽ hay hội họa độc lập. Mặt phẳng làm nền tranh có thể làm từ mọi chất liệu khác nhưng phổ biến nhất là gỗ, vải và giấy. Trong thời kì hiện đại, nói đến Matxcova, người ta thường tấm tắc khen những bến tàu điện ngầm được trang hoàng đẹp như cung điện. Đến năm Barcelona, không ai lại không tìm đến thăm các công trình kiến trúc với nghệ thuật gắn gốm của Antonio Gaudi, tìm đến ngồi trên chiếc ghế băng rực rỡ 10 các sắc màu gốm rất nổi tiếng trong công viện Guell.
Việc xây mới hay đặt thêm vào những tranh tường hiện đại trong các thành phố cổ kính đều có sự nghiên cứu kỹ lưỡng cũng như quyết định mạnh dạn của các nhà quy hoạch, các kiến trúc sư và các nghệ sĩ tạo hình. Một thành phố vừa giữ được những phần cổ kính thâm nghiêm, vừa phát triển thêm những phần mới hiện đại hoành tráng. Đó là xu thế chung của hầu hết các đô thị phương Tây và phương Đông hiện đại. Với các thành phố hiện đại, hoặc các khu vực hiện đại mới xây dựng ở các đô thị.
Hiện tượng những tòa nhà cao tầng mọc lên san sát, không gian dành cho công viên, cây xanh, quảng trường. trở nên thiếu nghiêm trọng. Hình dáng vươn cao thẳng đứng của các tòa nhà na ná giống nhau ở khắp nơi khiến kiến trúc hiện đại không tạo nên bản sắc riêng cho cảnh sắc mỗi nơi. Nhiều dự án nghệ thuật công cộng trong đó có sự đóng góp của thể loại tranh tường đã được triển khai.
Tất cả các hoạt động này làm nên sự năng động trong đời sống tinh thần của một thành phố: tạo nên những tác phẩm nghệ thuật đẹp nơi công cộng, mang lại niềm tự hào cho người dân, kích thích sáng tạo cho các nghệ sĩ và thế hệ trẻ tiếp nối, thể hiện quan niệm thẩm mỹ cũng như đời sống văn hóa của những chủ nhân thành phố. Khái quát tranh tường của chùa Lào 1. Vài nét về lịch sử nghệ thuật tranh tường Lào. Nghệ thuật khảo cổ học xuất hiện tại Lào là thành tựu có giá trị trong ngành nghệ thuật mà các nghệ sĩ Lào đã để lại cho đất nước.
Là tài sản chung của cả người dân Lào, là dụng cụ nhắc nhở cho mọi người dân trong từng thế kỉ làm nên tác phẩm văn hóa cho đất nước. Nghệ thuật khảo cổ là nơi tụ họp những kết quả nghệ thuật từ nhiều chuyên ngành khác nhau đã để lại: Kiến thức về kĩ thuật và kĩ sư đã có sự phát triển hơn với sự khen ngợi về vẻ đẹp. Nghệ thuật tranh tường Lào là tài sản về mặt văn hóa của mỹ thuật đã có từ lâu đời và còn là minh chứng về mặt lịch sử có nguồn gốc bởi sự ảnh hưởng của sự từ bi trong Phật giáo Lào. Nghệ thuật tranh tường Lào là tác phẩm 11 được chọn lọc khá kĩ càng từ trí tuệ của nhân loài, tác phẩm nghệ thuật tranh tường Lào còn là nơi lưu giữ sự văn minh của người dân Lào và mọi người đều tự hào về điều này.
Nghệ thuật tranh tường hay tranh màu của Lào là một ngành nghệ thuật miêu tả về vẻ đẹp từ hình dáng, màu sắc, thành phần và cách sắp xếp những hình ảnh phản hồi về cuộc sống tâm linh sự cảm nhận và những suy nghĩ về văn hóa xã hội và môi trường xung quanh. Nghệ thuật tranh tường là một nghệ thuật có một vẻ đẹp hài hòa tinh tế bởi nó chứa đựng những khung bậc cảm xúc và những cảm nhận sâu sắc. Nghệ thuật tranh tường có từ lâu đời đã truyền đạt lại những hình ảnh có liên quan đến Phật giáo và được vẽ lại trong từng thời kì đổi mới để tôn thờ những hình ảnh thiêng liêng đó những bức tường đã được khắc lên những hình ảnh như là: Kadi (nhà ở của các nhà sư), Sim (phật điện), Sala (nơi làm lễ) cho đến những công trình xây dựng thiêng liêng khác. Vì những tác phẩm này là những tác phẩm thiêng liêng được tạo nên bởi những bàn tay khéo léo để tôn thờ Phật giáo nên nghệ thuật này được gọi là: “Nghệ thuật tranh tường”.
Minh chứng về nghệ thuật tranh tường của Lào không biết được xây dựng từ bao giờ nhưng theo nghiên cứu về nguồn khảo cổ vật trong thời kì trước công nguyên đã khai quật được những công cụ vẽ bằng màu tại nhiều nơi.