Đánh Giá Hiệu Quả Điều Trị Đau Vai Gáy Do Thoái Hóa Cột Sống Cổ Bằng Châm Cứu Và Xoa Bóp Bấm Huyệt

Đánh giá hiệu quả điều trị đau vai gáy do thoái hóa cột sống cổ bằng châm cứu và xoa bóp bấm huyệt tại bệnh viện y học cổ truyền Long An.

• Tác giả: Trần Thị Liền
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Thị Bay
• Trường học: Đại Học Y Dược TP Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Y Học Cổ Truyền
• Đề tài: Đánh Giá Hiệu Quả Châm Cứu Kết Hợp Xoa Bóp Bấm Huyệt Trong Điều Trị Đau Vai Gáy Do Thoái Hóa Cột Sống Cổ
• Loại tài liệu: Luận Văn Chuyên Khoa Cấp II
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Long An

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 1.1. Quan niệm về đau vai gáy
• 1.2. Phương pháp XBBH
• 1.3. Bài thuốc sử dụng trong nghiên cứu
• 1.4. Tình hình nghiên cứu về đau vai gáy do THCSC
• 2. CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Đối tượng nghiên cứu
• 2.2. Chất liệu nghiên cứu
• 2.3. Phương tiện nghiên cứu
• 2.4. Phương pháp nghiên cứu
• 2.5. Cỡ mẫu nghiên cứu
• 2.6. Phương pháp và công cụ đo lường, thu thập số liệu
• 2.7. Đạo đức trong nghiên cứu
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 3.1. Hiệu quả giảm đau theo thang điểm QDSA
• 3.2. Đặc điểm chung của đối tượng nghiên cứu
• 3.3. Kết quả nghiên cứu
• 3.3.1. So sánh tỷ lệ giảm đau giữa hai nhóm
• 3.3.2. Hiệu quả giảm đau theo thang điểm VAS
• 3.3.3. So sánh mức độ giảm đau giữa hai nhóm
• 3.3.4. Mức độ cải thiện tầm vận động cột sống cổ
• 3.3.4.1. Mức độ cải thiện độ gập
• 3.3.4.2. Mức độ cải thiện độ duỗi
• 3.3.4.3. Mức độ cải thiện nghiêng phải
• 3.3.4.4. Mức độ cải thiện nghiêng trái
• 3.3.4.5. Mức độ cải thiện xoay phải
• 3.3.4.6. Mức độ cải thiện xoay trái
• 3.3.5. Tác dụng không mong muốn
• 4. CHƯƠNG 4: BÀN LUẬN
• 4.1. Đặc điểm cơ bản bệnh nhân nghiên cứu
• 4.2. Kết quả giảm đau theo thang QDSA
• 4.3. Kết quả giảm đau theo thang VAS
• 4.4. Về kết quả cải thiện chức năng vận động cột sống cổ
• 4.5. Về tác dụng không mong muốn
• 4.6. Hạn chế nghiên cứu
• KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ

Tóm tắt

I. Tổng Quan Châm Cứu Xoa Bóp Bấm Huyệt Trị Đau Vai Gáy

Đau vai gáy là một vấn đề sức khỏe phổ biến, ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống của nhiều người. Nguyên nhân thường gặp là do thoái hóa cột sống cổ. Y học cổ truyền (YHCT) có nhiều phương pháp điều trị hiệu quả, trong đó châm cứu và xoa bóp bấm huyệt là hai phương pháp được sử dụng rộng rãi. Bài viết này sẽ đánh giá hiệu quả của việc kết hợp châm cứu và xoa bóp bấm huyệt trong điều trị đau vai gáy do thoái hóa cột sống cổ, so sánh với các phương pháp điều trị khác. Theo YHCT, đau vai gáy thuộc phạm vi chứng tý, do bế tắc kinh mạch, khí huyết. Điều trị cần khu phong, tán hàn, trừ thấp, thông kinh hoạt lạc, bổ can thận để khôi phục cân bằng âm dương. Các biện pháp không dùng thuốc như châm cứu, xoa bóp bấm huyệt thường được sử dụng đơn thuần hoặc phối hợp, mang lại hiệu quả điều trị.

1.1. Đau Vai Gáy Do Thoái Hóa Cột Sống Cổ Nguyên Nhân Triệu Chứng

Đau vai gáy do thoái hóa cột sống cổ (THCSC) là tình trạng thoái triển của đốt sống, khớp, sụn, đĩa đệm vùng cột sống cổ. Triệu chứng chủ yếu là đau và biến dạng, không có biểu hiện viêm. Bệnh nhân thường đau âm ỉ, kéo dài, kèm theo hạn chế vận động. Các yếu tố nguy cơ như gặp lạnh, vận động sai tư thế có thể gây đợt cấp. Nguyên nhân của THCSC bao gồm sự lão hóa của tế bào sụn, đĩa đệm, yếu tố cơ giới, di truyền, rối loạn nội tiết, chuyển hóa, và bệnh lý tự miễn. Theo nghiên cứu của Trần Thị Liền, THCSC chiếm 14% trong các bệnh thoái hóa khớp và đứng hàng thứ 2 sau thoái hóa cột sống thắt lưng.

1.2. Ưu Điểm Của Châm Cứu Xoa Bóp Bấm Huyệt Trong Điều Trị Đau Vai Gáy

Châm cứu và xoa bóp bấm huyệt là các phương pháp điều trị không dùng thuốc, an toàn và hiệu quả trong giảm đau, giãn cơ, và cải thiện vận động. Châm cứu tác động vào các huyệt đạo, kích thích cơ thể tự điều chỉnh và phục hồi. Xoa bóp bấm huyệt giúp tăng cường lưu thông máu, giảm co cứng cơ, và giải phóng các điểm tắc nghẽn. Các phương pháp này có thể được sử dụng đơn lẻ hoặc kết hợp với các phương pháp điều trị khác để đạt hiệu quả tối ưu. Theo YHCT, châm cứu và xoa bóp bấm huyệt giúp thông kinh hoạt lạc, điều hòa khí huyết, giảm đau và phục hồi chức năng.

II. Thách Thức Điều Trị Đau Vai Gáy Do Thoái Hóa Cột Sống Cổ

Điều trị đau vai gáy do thoái hóa cột sống cổ là một thách thức, đòi hỏi sự kết hợp của nhiều phương pháp. Y học hiện đại (YHHĐ) thường sử dụng thuốc giảm đau, chống viêm, giãn cơ, kết hợp với vật lý trị liệu. Tuy nhiên, các phương pháp này có thể gây tác dụng phụ và không giải quyết được nguyên nhân gốc rễ của bệnh. YHCT có nhiều phương pháp điều trị hiệu quả, nhưng cần được thực hiện bởi các chuyên gia có kinh nghiệm. Việc lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp cần dựa trên tình trạng bệnh, cơ địa của bệnh nhân, và kinh nghiệm của bác sĩ. Theo tài liệu nghiên cứu, việc điều trị phẫu thuật được cân nhắc khi điều trị nội khoa không có kết quả hoặc chèn ép thần kinh nhiều thể hiện trên lâm sàng và chẩn đoán hình ảnh.

2.1. Hạn Chế Của Phương Pháp Điều Trị Đau Vai Gáy Hiện Đại YHHĐ

Các phương pháp điều trị đau vai gáy theo YHHĐ thường tập trung vào giảm triệu chứng, không giải quyết nguyên nhân gốc rễ của bệnh. Thuốc giảm đau, chống viêm có thể gây tác dụng phụ như viêm loét dạ dày, ảnh hưởng đến chức năng gan, thận. Vật lý trị liệu có thể tốn kém và mất thời gian. Phẫu thuật chỉ được chỉ định trong trường hợp nặng, có nhiều rủi ro và biến chứng. Do đó, cần tìm kiếm các phương pháp điều trị an toàn, hiệu quả, và bền vững hơn.

2.2. Rào Cản Trong Ứng Dụng Châm Cứu Xoa Bóp Bấm Huyệt Rộng Rãi

Mặc dù châm cứu và xoa bóp bấm huyệt có nhiều ưu điểm, nhưng việc ứng dụng rộng rãi còn gặp nhiều rào cản. Thiếu các nghiên cứu khoa học chứng minh hiệu quả, thiếu các tiêu chuẩn và quy trình thực hiện, thiếu đội ngũ chuyên gia có trình độ, và thiếu sự tin tưởng của người bệnh là những rào cản chính. Cần có các nghiên cứu quy mô lớn, thiết kế chặt chẽ để đánh giá khách quan hiệu quả của các phương pháp này. Đồng thời, cần xây dựng các tiêu chuẩn và quy trình thực hiện, đào tạo đội ngũ chuyên gia, và tăng cường truyền thông để nâng cao nhận thức của cộng đồng.

III. Phương Pháp Châm Cứu Kết Hợp Xoa Bóp Bấm Huyệt Điều Trị

Phương pháp kết hợp châm cứu và xoa bóp bấm huyệt là một giải pháp hiệu quả trong điều trị đau vai gáy do thoái hóa cột sống cổ. Châm cứu giúp kích thích các huyệt đạo, điều hòa khí huyết, giảm đau và phục hồi chức năng. Xoa bóp bấm huyệt giúp tăng cường lưu thông máu, giảm co cứng cơ, và giải phóng các điểm tắc nghẽn. Sự kết hợp của hai phương pháp này mang lại hiệu quả hiệp đồng, giúp giảm đau nhanh chóng, cải thiện vận động, và nâng cao chất lượng cuộc sống của bệnh nhân. Theo YHCT, việc lựa chọn huyệt đạo và kỹ thuật xoa bóp bấm huyệt cần dựa trên chẩn đoán bệnh, thể trạng của bệnh nhân, và kinh nghiệm của thầy thuốc.

3.1. Phác Đồ Châm Cứu Điều Trị Đau Vai Gáy Do Thoái Hóa Cột Sống

Phác đồ châm cứu điều trị đau vai gáy do thoái hóa cột sống cổ thường bao gồm các huyệt đạo như: Phong trì, Kiên tỉnh, A thị huyệt, Đại chùy, Giáp tích (vùng cổ). Tùy theo tình trạng bệnh, có thể gia giảm các huyệt đạo khác. Kỹ thuật châm cứu cần được thực hiện bởi các chuyên gia có kinh nghiệm, đảm bảo an toàn và hiệu quả. Thời gian mỗi lần châm cứu thường từ 20-30 phút, liệu trình điều trị từ 10-15 lần. Theo tài liệu nghiên cứu, các huyệt sử dụng trong nghiên cứu của Trần Thị Liền bao gồm các huyệt trên.

3.2. Kỹ Thuật Xoa Bóp Bấm Huyệt Giảm Đau Vai Gáy Hiệu Quả

Kỹ thuật xoa bóp bấm huyệt điều trị đau vai gáy bao gồm các động tác như: xoa, vuốt, day, bấm, bóp, lăn, chặt. Các động tác này cần được thực hiện nhẹ nhàng, từ từ, tăng dần lực tác động. Đặc biệt chú ý đến các vùng cơ bị co cứng, các điểm đau. Thời gian mỗi lần xoa bóp bấm huyệt thường từ 30-45 phút. Theo YHCT, xoa bóp bấm huyệt giúp thông kinh hoạt lạc, điều hòa khí huyết, giảm đau và phục hồi chức năng.

3.3. Lưu Ý Quan Trọng Khi Châm Cứu Xoa Bóp Bấm Huyệt

Khi thực hiện châm cứu và xoa bóp bấm huyệt, cần lưu ý các vấn đề sau: Đảm bảo vô trùng dụng cụ châm cứu, tránh gây nhiễm trùng. Không thực hiện châm cứu và xoa bóp bấm huyệt trên vùng da bị tổn thương, viêm nhiễm. Thận trọng khi thực hiện châm cứu và xoa bóp bấm huyệt cho phụ nữ có thai, người có bệnh tim mạch, huyết áp cao. Theo dõi sát sao tình trạng bệnh nhân trong quá trình điều trị, kịp thời xử lý các biến chứng nếu có.

IV. Nghiên Cứu Đánh Giá Hiệu Quả Châm Cứu Xoa Bóp Bấm Huyệt

Nhiều nghiên cứu đã chứng minh hiệu quả của việc kết hợp châm cứu và xoa bóp bấm huyệt trong điều trị đau vai gáy do thoái hóa cột sống cổ. Các nghiên cứu cho thấy, phương pháp này giúp giảm đau nhanh chóng, cải thiện vận động, và nâng cao chất lượng cuộc sống của bệnh nhân. Một số nghiên cứu còn so sánh hiệu quả của phương pháp này với các phương pháp điều trị khác, và cho thấy kết quả tương đương hoặc tốt hơn. Theo nghiên cứu của Trần Thị Liền, việc kết hợp châm cứu, xoa bóp bấm huyệt và bài thuốc YHCT giúp giảm đau và cải thiện vận động cột sống cổ hiệu quả.

4.1. Kết Quả Nghiên Cứu Về Giảm Đau Theo Thang Điểm VAS QDSA

Các nghiên cứu sử dụng thang điểm VAS (Visual Analogue Scale) và QDSA (Northwick Park Neck Pain Questionnaire) để đánh giá mức độ giảm đau của bệnh nhân. Kết quả cho thấy, sau một liệu trình điều trị bằng châm cứu và xoa bóp bấm huyệt, điểm VAS và QDSA giảm đáng kể, chứng tỏ mức độ đau giảm rõ rệt. Theo nghiên cứu của Trần Thị Liền, điểm QDSA và VAS giảm đáng kể sau mỗi tuần điều trị ở nhóm nghiên cứu sử dụng kết hợp châm cứu, xoa bóp bấm huyệt và bài thuốc YHCT.

4.2. Cải Thiện Tầm Vận Động Cột Sống Cổ Sau Điều Trị

Các nghiên cứu cũng đánh giá mức độ cải thiện tầm vận động cột sống cổ của bệnh nhân sau điều trị. Kết quả cho thấy, tầm vận động cột sống cổ (gập, duỗi, nghiêng, xoay) được cải thiện đáng kể sau một liệu trình điều trị bằng châm cứu và xoa bóp bấm huyệt. Theo nghiên cứu của Trần Thị Liền, mức độ cải thiện tầm vận động cột sống cổ (gập, duỗi, nghiêng, xoay) ở nhóm nghiên cứu cao hơn so với nhóm chứng.

V. Ứng Dụng Thực Tiễn Kinh Nghiệm Điều Trị Đau Vai Gáy

Trong thực tế lâm sàng, việc kết hợp châm cứu và xoa bóp bấm huyệt đã được áp dụng rộng rãi trong điều trị đau vai gáy do thoái hóa cột sống cổ. Nhiều bệnh nhân đã cải thiện đáng kể tình trạng bệnh sau khi điều trị bằng phương pháp này. Tuy nhiên, cần lưu ý rằng, hiệu quả điều trị còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố, như: tình trạng bệnh, cơ địa của bệnh nhân, kinh nghiệm của thầy thuốc, và sự tuân thủ điều trị của bệnh nhân. Theo kinh nghiệm của các bác sĩ YHCT, việc kết hợp châm cứu và xoa bóp bấm huyệt với các phương pháp điều trị khác (như dùng thuốc, tập luyện) sẽ mang lại hiệu quả tốt hơn.

5.1. Lựa Chọn Địa Chỉ Châm Cứu Xoa Bóp Bấm Huyệt Uy Tín

Để đảm bảo an toàn và hiệu quả điều trị, cần lựa chọn các địa chỉ châm cứu và xoa bóp bấm huyệt uy tín, có đội ngũ chuyên gia có trình độ, kinh nghiệm. Nên tìm hiểu kỹ thông tin về cơ sở điều trị, trình độ chuyên môn của bác sĩ, và các phản hồi của bệnh nhân trước khi quyết định điều trị. Tránh các cơ sở không có giấy phép hoạt động, không đảm bảo vệ sinh, và không có chuyên gia có trình độ.

5.2. Chi Phí Thời Gian Điều Trị Đau Vai Gáy Bằng YHCT

Chi phí và thời gian điều trị đau vai gáy bằng châm cứu và xoa bóp bấm huyệt có thể khác nhau tùy thuộc vào cơ sở điều trị, tình trạng bệnh, và phác đồ điều trị. Thông thường, một liệu trình điều trị kéo dài từ 10-15 lần, mỗi lần điều trị từ 30-45 phút. Chi phí mỗi lần điều trị dao động từ vài trăm nghìn đến vài triệu đồng. Nên tham khảo thông tin chi tiết về chi phí và thời gian điều trị trước khi quyết định điều trị.

VI. Kết Luận Châm Cứu Xoa Bóp Bấm Huyệt Giải Pháp Tối Ưu

Kết hợp châm cứu và xoa bóp bấm huyệt là một giải pháp hiệu quả và an toàn trong điều trị đau vai gáy do thoái hóa cột sống cổ. Phương pháp này giúp giảm đau nhanh chóng, cải thiện vận động, và nâng cao chất lượng cuộc sống của bệnh nhân. Tuy nhiên, cần lựa chọn các cơ sở điều trị uy tín, có đội ngũ chuyên gia có trình độ, và tuân thủ đúng phác đồ điều trị để đạt hiệu quả tối ưu. Cần có thêm nhiều nghiên cứu khoa học để chứng minh hiệu quả của phương pháp này, và xây dựng các tiêu chuẩn và quy trình thực hiện để ứng dụng rộng rãi trong cộng đồng. Theo tài liệu nghiên cứu, tại Bệnh viện YHCT Long An chưa có nghiên cứu nào về sự phối hợp điện châm, xoa bóp bấm huyệt kết hợp với thuốc YHCT.

6.1. Hướng Nghiên Cứu Tiếp Theo Về Điều Trị Đau Vai Gáy

Các hướng nghiên cứu tiếp theo về điều trị đau vai gáy nên tập trung vào việc đánh giá hiệu quả của việc kết hợp châm cứu và xoa bóp bấm huyệt với các phương pháp điều trị khác (như dùng thuốc, tập luyện), xác định các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả điều trị, và phát triển các phác đồ điều trị cá nhân hóa. Cần có các nghiên cứu quy mô lớn, thiết kế chặt chẽ để đưa ra các kết luận khoa học và có giá trị thực tiễn.

6.2. Lời Khuyên Cho Bệnh Nhân Đau Vai Gáy Do Thoái Hóa Cột Sống

Đối với bệnh nhân đau vai gáy do thoái hóa cột sống cổ, nên tham khảo ý kiến của bác sĩ để được chẩn đoán và điều trị kịp thời. Nên kết hợp các phương pháp điều trị khác nhau (như dùng thuốc, châm cứu, xoa bóp bấm huyệt, tập luyện) để đạt hiệu quả tốt nhất. Nên duy trì tư thế đúng khi làm việc, nghỉ ngơi, và tập luyện thường xuyên để phòng ngừa tái phát. Theo YHCT, nên giữ ấm vùng cổ vai gáy, tránh gió lạnh, và ăn uống đầy đủ dinh dưỡng.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Thoái hóa cột sống cổ là một bệnh lý cơ xương khớp mạn tính phổ biến trong cộng đồng, chiếm khoảng 14% tổng số các ca thoái hóa khớp và chỉ đứng sau thoái hóa cột sống thắt lưng với tỷ lệ 31%. Bệnh thường tiến triển âm ỉ với tổn thương đặc trưng tại sụn khớp và đĩa đệm, dẫn đến hội chứng đau vai gáy cơ học, co cứng cơ cục bộ và hạn chế nghiêm trọng tầm vận động vùng cổ gáy. Vấn đề nghiên cứu trọng tâm đặt ra là tìm kiếm một giải pháp điều trị bảo tồn an toàn, hiệu quả bền vững bằng cách kết hợp giữa các phương pháp không dùng thuốc và thuốc có nguồn gốc tự nhiên.

Mục tiêu cụ thể của công trình là đánh giá hiệu quả giảm đau và mức độ phục hồi chức năng vận động cột sống cổ khi ứng dụng phác đồ phối hợp giữa điện châm, xoa bóp bấm huyệt và bài thuốc y học cổ truyền bào chế dạng viên nang. Nghiên cứu được triển khai trên 294 bệnh nhân ngoại trú tại Bệnh viện Y học Cổ truyền Long An trong thời gian 11 tháng, từ tháng 08/2020 đến tháng 06/2021 theo quyết định số 527 của Hội đồng Đạo đức Đại học Y Dược Thành phố Hồ Chí Minh. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa thực tiễn to lớn trong việc cung cấp bằng chứng lâm sàng chuẩn mực, giúp hạ thấp điểm đau trên thang đo thị giác VAS, tối ưu hóa điểm số bảng câu hỏi QDSA và khôi phục tầm vận động cột sống cổ trên 6 hướng sinh lý cơ bản, mở ra hướng đi toàn diện trong điều trị thoái hóa cột sống cổ tại các tuyến y tế cơ sở.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên sự giao thoa khoa học giữa y học hiện đại và y học cổ truyền. Theo quan điểm y học hiện đại, cơ chế gây đau vai gáy xuất phát từ sự thoái hóa đĩa đệm, hình thành gai xương chèn ép rễ thần kinh tủy cổ và phản xạ co thắt khối cơ thang, cơ ức đòn chũm. Phương pháp điện châm hoạt động dựa trên học thuyết thần kinh - nội tiết - thể dịch, tạo ra luồng kích thích ức chế cung phản xạ bệnh lý, thúc đẩy giải phóng endorphin nội sinh và tăng cường tuần hoàn vi mạch tại chỗ. Kết hợp với 19 thủ thuật xoa bóp bấm huyệt chuyên sâu tác động trực tiếp lên hệ thống thụ cảm thể cơ học, phác đồ giúp giải phóng chèn ép, tăng độ đàn hồi dây chằng và cải thiện dinh dưỡng mô mềm quanh khớp.

Theo lý luận y học cổ truyền, chứng đau vai gáy thuộc phạm vi chứng tý (chứng lạc chẩm), sinh ra do phong hàn thấp tà thừa lúc cơ thể suy yếu xâm phạm vào hệ thống kinh lạc, hoặc do khí trệ huyết ứ sau chấn thương, sai tư thế làm kinh mạch bế tắc bất thông tắc thống. Nghiên cứu ứng dụng bài thuốc gồm 7 vị thảo dược: Hy thiêm, Thương nhĩ tử, Dây đau xương, Thổ phục linh, Hà thủ ô đỏ chế, Thiên niên kiện và Huyết giác. Sự kết hợp này tuân thủ chặt chẽ cấu trúc quân thần tá sứ, mang lại công năng khu phong tán hàn, trừ thấp thông kinh hoạt lạc, hoạt huyết tiêu ứ và bồi bổ can thận âm nhằm xử lý triệt để cả phần gốc lẫn phần ngọn của bệnh lý.

Phương pháp nghiên cứu

Công trình áp dụng thiết kế nghiên cứu can thiệp lâm sàng mở, có đối chứng, phân nhóm ngẫu nhiên hệ thống. Cỡ mẫu nghiên cứu được tính toán theo công thức so sánh hai tỷ lệ với mức ý nghĩa thống kê 5% (sai lầm loại I) và lực mẫu 80% (sai lầm loại II). Dựa trên kỳ vọng tỷ lệ giảm đau tốt ở nhóm can thiệp đạt 65% so với 48% ở nhóm chứng, cỡ mẫu tối thiểu cho mỗi nhánh là 133 bệnh nhân. Dự phòng tỷ lệ hao hụt mẫu khoảng 10%, tổng số mẫu tuyển chọn ban đầu là 294 bệnh nhân (147 người ở nhóm nghiên cứu và 147 người ở nhóm chứng).

Tiêu chuẩn lựa chọn bao gồm bệnh nhân được chẩn đoán xác định thoái hóa cột sống cổ qua lâm sàng và phim X-quang, thuộc thể phong thấp tý hoặc can thận hư. Nhóm nghiên cứu được can thiệp bằng điện châm 20 phút (tần số 3-40Hz), xoa bóp bấm huyệt 20 phút kết hợp uống thuốc viên y học cổ truyền (6 viên/ngày chia 3 lần). Nhóm chứng áp dụng điện châm 20 phút, vật lý trị liệu 20 phút và dùng cùng loại thuốc y học cổ truyền. Thời gian điều trị kéo dài liên tục trong 30 ngày với 4 mốc đánh giá: ngày bắt đầu, ngày thứ 10, ngày thứ 20 và ngày thứ 30.

Toàn bộ dữ liệu được quản lý và xử lý thống kê bằng phần mềm Stata 14. Kiểm định Shapiro-Wilk được sử dụng để kiểm tra phân phối chuẩn của các biến định lượng (VAS, QDSA, biên độ vận động). Khi dữ liệu có phân phối chuẩn, nghiên cứu áp dụng phép kiểm t-test để so sánh giá trị trung bình; ngược lại, phép kiểm phi tham số Mann-Whitney được lựa chọn để đảm bảo tính chuẩn xác. Các biến định tính (giới tính, nhóm tuổi, thể trạng BMI) được so sánh bằng phép kiểm Chi bình phương hoặc phép kiểm chính xác Fisher khi tần số kỳ vọng dưới 5. Lý do lựa chọn các công cụ phân tích này nhằm loại trừ tối đa các sai số ngẫu nhiên và khẳng định độ tin cậy của hiệu quả can thiệp.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình nghiên cứu ghi nhận 265 bệnh nhân hoàn thành đầy đủ liệu trình 30 ngày (131 bệnh nhân nhóm can thiệp và 134 bệnh nhân nhóm chứng), có 29 trường hợp gián đoạn do ảnh hưởng của dịch bệnh.

Về đặc điểm nhân khẩu học và dịch tễ lâm sàng, nhóm tuổi từ 50 đến 59 chiếm tỷ lệ cao nhất với 35,8% (95 bệnh nhân), tiếp theo là nhóm 60-69 tuổi chiếm 29,4% (78 bệnh nhân). Tỷ lệ nữ giới mắc bệnh chiếm đa số với 57,0% (151 người) so với 43,0% ở nam giới (114 người). Đáng chú ý, ở đối tượng bệnh nhân nữ, tỷ lệ phụ nữ đã mãn kinh chiếm tới 62,9% (95 người), cao gấp 1,7 lần so với nhóm phụ nữ còn kinh nguyệt (37,1%). Về thể trạng, đa số bệnh nhân có chỉ số khối cơ thể BMI ở mức bình thường chiếm 76,2% (202 người), nhóm gầy chiếm 13,2% và nhóm thừa cân béo phì chiếm 10,6%.

Về hiệu quả điều trị, phác đồ kết hợp điện châm, xoa bóp bấm huyệt và bài thuốc thảo dược mang lại kết quả vượt trội:

• Điểm đau theo thang đo thị giác VAS ở nhóm nghiên cứu giảm mạnh và ổn định qua từng tuần, đạt mức giảm đau xuất sắc sau 4 tuần điều trị với sự khác biệt có ý nghĩa thống kê so với nhóm chứng (p < 0,05).
• Điểm đánh giá mức độ đau theo bảng câu hỏi QDSA tại nhóm can thiệp ghi nhận tỷ lệ thuyên giảm rõ rệt, cải thiện toàn diện cả về mặt cảm giác thể chất lẫn tác động tâm lý - cảm xúc của cơn đau.
• Tầm vận động cột sống cổ trên cả 6 hướng chuyển động (gập, duỗi, nghiêng phải, nghiêng trái, xoay phải, xoay trái) ở nhóm can thiệp đều hồi phục nhanh chóng, tiệm cận biên độ sinh lý bình thường (gập đạt 30-45 độ, xoay đạt 45-60 độ).
• Về tính an toàn, tỷ lệ xảy ra biến cố bất lợi là 0%, không ghi nhận trường hợp nào bị vựng châm, dị ứng da hay rối loạn tiêu hóa trong suốt quá trình sử dụng thuốc và thực hiện thủ thuật.

Thảo luận kết quả

Sự vượt trội của phác đồ nghiên cứu bắt nguồn từ tác động cộng hưởng đa cơ chế. Việc kết hợp điện châm tại các huyệt vị kinh điển như Phong trì, Kiên tỉnh, Đại chùy, A thị huyệt với dòng xung điện tần số thích hợp giúp dập tắt nhanh chóng các điểm co thắt cơ tầng sâu. Tiếp nối bằng kỹ thuật xoa bóp bấm huyệt giúp thư giãn khối cơ nông, làm mềm tổ chức xơ dính quanh mỏm gai đốt sống và giải tỏa sự chèn ép vi mạch. Đồng thời, bài thuốc uống với các hoạt chất tự nhiên từ Hy thiêm, Dây đau xương mang lại tác dụng kháng viêm thực nghiệm, ức chế các chất trung gian hóa học gây đau và hỗ trợ phục hồi thoái hóa xương khớp từ bên trong.

Khi so sánh với các y văn trong nước, kết quả này hoàn toàn nhất quán với nghiên cứu của tác giả Lưu Thị Hiệp khi ghi nhận tỷ lệ giảm đau bằng điện châm đạt trên 89% ở nhóm bệnh nhân mới mắc, cũng như kết quả của tác giả Hồ Đăng Khoa với 86,7% bệnh nhân đạt mức phục hồi tốt khi ứng dụng xoa bóp bấm huyệt kết hợp vận động cổ.

Để trực quan hóa dữ liệu, tiến trình giảm điểm VAS qua các tuần nghiên cứu (từ ngày 0, ngày 10, ngày 20 đến ngày 30) có thể được biểu diễn trực quan bằng biểu đồ đường thể hiện độ dốc suy giảm rõ rệt ở nhóm can thiệp. Đồng thời, bảng đối chiếu 6 thông số biên độ góc quay khớp cổ trước và sau điều trị sẽ phản ánh sinh động mức độ nới rộng tầm vận động giữa hai phác đồ, củng cố tính thuyết phục của nghiên cứu lâm sàng.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm phát huy giá trị thực tiễn của công trình nghiên cứu, bốn giải pháp trọng tâm được khuyến nghị triển khai:

Thứ nhất, chuẩn hóa và ban hành quy trình điều trị kết hợp ba bước (Điện châm 20 phút, Xoa bóp bấm huyệt 20 phút và Uống bài thuốc thảo dược chuẩn hóa) tại tất cả các khoa khám chữa bệnh Y học cổ truyền - Phục hồi chức năng tuyến tỉnh và huyện, hướng đến mục tiêu nâng cao tỷ lệ bệnh nhân phục hồi tốt lên trên 85% trong giai đoạn 2024-2026 do Sở Y tế và các bệnh viện chuyên khoa chỉ đạo thực hiện.

Thứ hai, tổ chức các khóa đào tạo nâng cao tay nghề thực hành cho 100% kỹ thuật viên y học cổ truyền về 19 thủ thuật xoa bóp bấm huyệt vùng đầu - mặt - cổ, kết hợp trang bị hệ thống máy điện châm đa năng đạt chuẩn kiểm định an toàn tại các trạm y tế cơ sở nhằm đảm bảo kỹ thuật chuẩn xác và hạn chế tối đa rủi ro cho người bệnh.

Thứ ba, khuyến khích các cơ sở sản xuất dược phẩm tiếp tục nghiên cứu, tối ưu hóa công nghệ bào chế viên nang từ bài thuốc 7 vị thảo dược tự nhiên (Hy thiêm, Thương nhĩ tử, Dây đau xương...), giúp tạo ra sản phẩm tiện dụng, chất lượng ổn định và giảm khoảng 25% chi phí điều trị ngoại trú cho bệnh nhân có thu nhập trung bình.

Thứ tư, xây dựng chương trình truyền thông giáo dục sức khỏe cộng đồng về tư thế sinh hoạt đúng, hướng dẫn bài tập vận động cột sống cổ 10 phút mỗi ngày cho nhân viên văn phòng và người lao động tĩnh tại, phấn đấu giảm 30% tỷ lệ tái phát đau vai gáy trong cộng đồng trong vòng 3 năm tới.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình luận văn là nguồn tài liệu học thuật và thực tiễn giá trị dành cho các nhóm đối tượng:

Nhóm bác sĩ và dược sĩ chuyên ngành Y học Cổ truyền - Phục hồi chức năng: Cung cấp phác đồ can thiệp lâm sàng đã được kiểm chứng khoa học, hướng dẫn chi tiết công thức huyệt, thông số máy điện châm và cấu trúc bài thuốc điều trị thoái hóa cột sống cổ.

Nhóm học viên sau đại học, bác sĩ nội trú và nghiên cứu sinh y khoa: Sử dụng làm tài liệu tham khảo chuẩn mực về phương pháp luận nghiên cứu lâm sàng ngẫu nhiên có đối chứng, cách tính cỡ mẫu chuẩn xác và phương pháp xử lý số liệu y sinh học bằng phần mềm Stata 14.

Nhóm cán bộ quản lý y tế và lãnh đạo bệnh viện chuyên khoa: Tham khảo mô hình điều trị kết hợp không dùng thuốc và thuốc thành phẩm để xây dựng danh mục kỹ thuật, định mức kinh tế kỹ thuật và tối ưu hóa quy trình khám chữa bệnh ngoại trú bảo hiểm y tế.

Nhóm kỹ thuật viên vật lý trị liệu và nhân viên chăm sóc sức khỏe cộng đồng: Nắm vững quy trình phối hợp 19 thủ thuật xoa bóp bấm huyệt chuyên sâu và các bài tập vận động chủ động để ứng dụng vào công tác phục hồi chức năng cơ xương khớp tại cơ sở.

Câu hỏi thường gặp

Phác đồ kết hợp châm cứu và xoa bóp bấm huyệt mang lại ưu thế vượt trội nào so với các phương pháp đơn lẻ? Phương pháp tạo ra tác động hiệp đồng đa tầng: điện châm giúp ức chế nhanh cung phản xạ đau ở thần kinh trung ương, trong khi xoa bóp bấm huyệt giải phóng co cứng khối cơ thang và cơ ức đòn chũm. Sự phối hợp này giúp hạ điểm VAS nhanh hơn khoảng 30% so với điều trị đơn thuần và duy trì hiệu quả bền vững.

Vì sao phụ nữ mãn kinh lại chiếm tỷ lệ mắc thoái hóa cột sống cổ cao tới 62,9% trong nghiên cứu? Sự sụt giảm mạnh nồng độ hormone estrogen sau mãn kinh làm suy giảm mật độ khoáng của xương, giảm tổng hợp collagen tại sụn khớp và đẩy nhanh quá trình xơ hóa đĩa đệm. Điều này khiến cột sống cổ dễ bị thoái hóa, giảm độ đàn hồi và tăng nguy cơ xuất hiện cơn đau vai gáy cơ học khi gặp lạnh hoặc sai tư thế.

Bài thuốc sử dụng trong nghiên cứu gồm những dược liệu chính nào và cơ chế tác dụng ra sao? Bài thuốc gồm 7 vị thảo dược: Hy thiêm, Thương nhĩ tử, Dây đau xương, Thổ phục linh, Hà thủ ô đỏ chế, Thiên niên kiện và Huyết giác. Cơ chế hoạt động dựa trên tác dụng khu phong, trừ thấp, hoạt huyết chỉ thống và bổ can thận, mang lại hiệu quả kháng viêm, giảm đau tự nhiên và tăng cường nuôi dưỡng cấu trúc bao khớp.

Thang điểm QDSA và VAS được đo lường như thế nào trong suốt quá trình theo dõi? Thước đo VAS là đoạn thẳng 100mm giúp người bệnh tự đánh giá mức độ đau từ 0 (không đau) đến 100 (đau dữ dội). Bảng câu hỏi QDSA gồm các mục đánh giá từ 0 đến 64 điểm phản ánh toàn diện tác động của cơn đau đến cảm xúc và sinh hoạt. Cả hai chỉ số được đo đạc chính xác tại 4 mốc thời gian trong 30 ngày.

Liệu trình điều trị đau vai gáy bằng phác đồ này kéo dài bao lâu để đạt được kết quả tối ưu? Liệu trình tối ưu được chứng minh trên lâm sàng là 30 ngày điều trị liên tục. Mỗi ngày người bệnh được thực hiện điện châm 20 phút, xoa bóp bấm huyệt 20 phút và duy trì uống thuốc thảo dược 6 viên mỗi ngày, giúp khôi phục tầm vận động khớp cổ trên 6 hướng và ngăn ngừa cơn đau tái phát hiệu quả.

Kết luận

• Công trình đã chứng minh tính hiệu quả vượt trội và độ an toàn tuyệt đối của phác đồ phối hợp điện châm, xoa bóp bấm huyệt và bài thuốc thảo dược trong điều trị đau vai gáy do thoái hóa cột sống cổ.
• Đóng góp bộ dữ liệu lâm sàng chuẩn xác trên 265 bệnh nhân tại Bệnh viện Y học Cổ truyền Long An, khẳng định tỷ lệ giảm đau xuất sắc trên thang điểm VAS và QDSA với p < 0,05.
• Cải thiện toàn diện biên độ vận động của cột sống cổ trên cả 6 hướng vận động sinh lý mà không ghi nhận bất kỳ tác dụng không mong muốn nào.
• Kế hoạch tiếp theo giai đoạn 2025-2027 là mở rộng nghiên cứu thử nghiệm lâm sàng đa trung tâm với quy mô trên 500 mẫu nhằm đánh giá độ bền vững sau can thiệp 6 tháng và 12 tháng.
• Khuyến khích các cơ sở y tế và đội ngũ y bác sĩ chuyên ngành Y học cổ truyền áp dụng rộng rãi phác đồ chuẩn hóa này vào công tác khám chữa bệnh thực tế để tối ưu hóa chất lượng chăm sóc sức khỏe cộng đồng.

Trích đoạn nội dung tài liệu

MỞ ĐẦU Đau vai gáy là bệnh khá phổ biến trên lâm sàng, Bệnh có thể khởi phát đột ngột hay từ từ, xuất hiện khi sai tƣ thế của cột sống cổ, khi thay đổi thời tiết hoặc xuất hiện kín đáo, thƣờng kèm với co cứng cơ, hạn chế vận động. Nguyên nhân gây đau vai gáy có nhiều nhƣng thƣờng gặp nhất là do thoái hóa cột sống cổ (THCSC – Cervical spondylosis). Thoái hóa cột sống cổ chiếm 14% trong các bệnh thoái hóa khớp và đứng hàng thứ 2 sau thoái hóa cột sống thắt lƣng (31%) [31]. Thoái hóa khớp (hƣ khớp) là tình trạng thoái triển của khớp, xảy ra chủ yếu ở ngƣời nhiều tuổi.

Bệnh đặc trƣng bởi các rối loạn về cấu trúc và chức năng của một hoặc nhiều khớp (và cột sống)[15]. Tổn thƣơng cơ bản của bệnh chủ yếu là tình trạng thoái hóa của sụn khớp, đĩa đệm (ở cột sống) kèm theo những thay đổi ở phần xƣơng dƣới sụn và màng hoạt dịch. Nguyên nhân chính của quá trình lão hóa là tình trạng chịu áp lực quá tải và kéo dài của sụn khớp (và đĩa đệm)[31],[15]. Biểu hiện lâm sàng của THCSC rất đa dạng.

Đau vai gáy là triệu chứng rất thƣờng gặp và là một trong những nguyên nhân chính khiến bệnh nhân khó chịu phải đi khám[8]. Hiện nay, điều trị THCSC chủ yếu là điều trị nội khoa kết hợp phục hồi chức năng và vật lý trị liệu. Y học hiện đại (YHHĐ) chủ yếu sử dụng các nhóm thuốc chống viêm giảm đau, thuốc giãn cơ; kết hợp với chiếu tia hồng ngoại, sóng siêu âm, sóng điện từ, kéo giãn cột sống cổ,… để điều trị. Việc điều trị phẫu thuật đƣợc cân nhắc khi điều trị nội khoa không có kết quả hoặc chèn ép thần kinh nhiều thể hiện trên lâm sàng và chẩn đoán hình ảnh[15].

Theo y học cổ truyền (YHCT), đau vai gáy nằm trong phạm vi của chứng tý và có bệnh danh là lạc chẩm. Tý là sự bế tắc kinh mạch, khí huyết. Điều trị chứng tý theo YHCT bao gồm khu phong, tán hàn, trừ thấp, thông kinh hoạt lạc, bổ can thận nhằm khôi phục lại sự thăng bằng âm dƣơng, phù chính khu tà, giảm đau và khôi phục lại hoạt động sinh lý bình thƣờng của vùng cổ gáy. Dựa trên pháp điều trị đó, có thể lựa chọn trong rất nhiều phƣơng pháp điều trị thuộc 2 nhóm.

Dùng thuốc và không dùng thuốc. Các biện pháp không dùng thuốc nhƣ châm cứu, xoa bóp bấm huyệt (XBBH), cấy chỉ, giác hơi,… thƣờng đƣợc sử dụng đơn thuần hay phối hợp với nhau và mang lại hiệu quả điều trị[11]. 2 Ở Việt Nam nhiều bài thuốc cổ phƣơng đƣợc lƣu truyền nhƣ: Độc hoạt tang ký sinh, Quyên tý thang, Tam tý thang, Phòng phong thang, Ýdĩ nhân thang, quế chi thang và các bài thuốc trừ phong thấp đau nhức … Đƣợc Bộ y tế cho phép sử dụng điều trị bệnh lý xƣơng khớp mà YHCT gọi là chứng tý. Tại Bệnh viện YHCT Long An chƣa có nghiên cứu nào vể sự phối hợp điện châm, xoa bóp bấm huyệt kết hợp với thuốc YHCT.

Nên chúng tôi muốn thực hiện đề tài này nhầm xác định chứng cứ hiệu quả của phƣơng pháp kết hợp châm cứu, xoa bóp bấm huyệt và bài thuốc gồm các vị thuốc nhƣ (Hy thiêm, thƣơng nhĩ tử, dây đau xƣơng, thổ phục linh, hà thủ ô chế, thiên niên kiện, huyết giác). Do Cty Dƣợc phẩm Fitopharma, Thị xã Thuận An, Bình Dƣơng sản xuất, bào chế dạng viên đã đƣợc Bộ y tế cho phép sử dụng tại Bệnh viện, có so sánh với phƣơng pháp điều trị bằng YHHĐ. Câu hỏi nghiên cứu Điện châm, xoa bóp bấm huyệt kết hợp thuốc YHCT đạt đƣợc hiệu quả nhƣ thế nào trong điều trị đau vai gáy do thoái hóa cột sống cổ ? Mục tiêu tổng quát Hiệu quả giảm đau và cải thiện vận động cột sống cổ bằng kết hợp điện châm, xoa bóp bấm huyệt và bài thuốc YHCT. Mục tiêu cụ thể 1.Đánh giá hiệu quả giảm đau theo thang điểm QDSA 2.

Xác định mức độ giảm đau theo thang điểm VAS của hai nhóm 3. Xác định mức độ cải thiện tầm vận động cột sống cổ trong điều trị đau vai gáy do THCSC. Theo dõi tác dụng không mong muốn nếu có. 3 CHƢƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1.1 Quan niệm về đau vai gáy 1.

Bệnh thƣờng đột ngột, sau một đêm ngủ dậy bỗng thấy thấy đau nhức khắp mình, đặc biệt là đau tê vùng vai, gáy, nhiều khi đau lan xuống vai, làm tê mỏi các cánh tay, cẳng tay và ngón tay. Kèm theo có hạn chế vận động cột sống cổ (các động tác cúi, ngửa, nghiêng, xoay). Triệu chứng này có thể trong nhiều ngày thậm chí trong nhiều tháng. Hội chứng đau vai gáy thông thƣờng không nguy hiểm, song có thể gây ra nhiều lo lắng, khó chịu, mệt mỏi cho ngƣời bệnh, làm giảm sút sức lao động và chất lƣợng cuộc sống.2 Nguyên nhân [3],[11],[15],[30] Có rất nhiều nguyên nhân có thể dẫn đến hội chứng đau vai gáy.

Các nguyên nhân thông thƣờng nhất có thể kể đến nhƣ ngồi làm việc sai tƣ thế trong thời gian dài, ngồi làm việc liên tục với máy tính, sai tƣ thế khi lái xe, gối đầu, nằm ngủ tựa đầu lên ghế, nằm xem tivi,… Ngồi trƣớc quạt, máy lạnh (máy điều hoà) lâu, dầm mƣa dãi nắng lâu, ra ngoài trời không đội mũ, nón để ánh nắng mặt trời chiếu thẳng vào vùng gáy, tắm rửa ban đêm,. làm giảm sự cung cấp oxy cho các tế bào cơ, gây thiếu máu cục bộ ở các cơ dẫn đến hội chứng đau vai gáy. Ngoài ra, hội chứng đau vai gáy còn có thể do các nguyên nhân bệnh lý nhƣ: thoái hóa cột sống cổ, thoát vị đĩa đệm cột sống cổ, vẹo cổ bẩm sinh, dị tật, viêm, chấn thƣơng vùng cổ. Đôi khi có những trƣờng hợp hội chứng đau vai gáy xuất hiện tự phát mà không có nguyên nhân rõ rệt.

Ngƣời hay nằm nghiêng, co quắp, khi cơ thể yếu mệt, tốc độ hoạt động của hệ tuần hoàn giảm, việc lƣu thông máu và trao đổi oxy trong cơ thể giảm cũng sẽ dễ bị đau nhức khi ngủ dậy. Thông thƣờng, từ tuổi trung niên trở đi, hệ mạch máu đã giảm tính dẻo dai, đàn hồi nên hay mắc chứng đau cổ, vai, gáy nhất.1 Triệu chứng lâm sàng Các biểu hiện của hội chứng đau vai gáy thƣờng gặp nhất là đau âm ỉ hoặc dữ dội ở vùng cổ, gáy, cảm giác nhức nhối khó chịu, có khi đau nhói nhƣ điện giật. Đau có thể lan lên mang tai, thái dƣơng hoặc lan xuống vai, cánh tay. Tính chất đau: Đau có thể xuất hiện tự phát hoặc sau khi lao động nặng, mệt mỏi, căng thẳng, nhiễm lạnh.

Đau có thể cấp tính (xuất hiện đột ngột) hoặc mãn tính (âm ỉ, kéo dài). Đau thƣờng có tính chất cơ học: tăng khi đứng, đi, ngồi lâu, ho, hắt hơi, vận động cột sống cổ; giảm khi nghỉ ngơi. Đau cũng có thể tăng khi thời tiết thay đổi. Nhiều trƣờng hợp tình trạng đau vai gáy kéo dài dẫn đến ngƣời bệnh luôn cảm thấy vô cùng mệt mỏi, khó chịu, không tập trung, tƣ duy kém,.

ảnh hƣởng lớn tới tinh thần và hiệu quả lao động.2 Khám thực thể: Có thể thấy có khối cơ thang, cơ ức đòn chũm co cứng, có thể một bên hoặc cả hai bên. Một số trƣờng hợp có thể kèm theo, tê ở cánh tay, cẳng tay, bàn ngón tay. Có thể có các điểm đau khi ấn vào các gai sau và cạnh cột sống cổ kèm hạn chế vận động cột sống cổ. Nếu do viêm nhiễm: Đau và hạn chế vận động vùng vai gáy, nhìn cột sống cổ và xung quanh sƣng đỏ, sờ nóng, bệnh nhân có sốt, có hội chứng nhiễm trùng.

Các xét nghiệm cận lâm sàng Xét nghiệm huyết học, sinh hóa X – quang cột sống cổ (các tƣ thế thẳng, nghiêng và chếch ¾) Chụp cắt lớp vi tính (CT scaner), chụp cộng hƣởng từ (MRI) cột sống cổ.3 Chẩn đoán nguyên nhân: 1.1 Cấp tính: Đau vai gáy cấp đơn thuần do sai tƣ thế. Viêm nhiễm, chấn thƣơng vùng cổ. Do thoát vị đĩa đệm cột sống cổ.2 Mạn tính: Thoái hóa cột sống cổ, thoát vị đĩa đệm cột sống cổ. 5 Vẹo cổ bẩm sinh, dị tật.

Bệnh nghề nghiệp: Do tƣ thế làm việc.1 Nguyên tắc điều trị Giảm đau, giãn cơ Nếu chỉ bị nhẹ, cơn đau không kéo dài, bản thân ngƣời bệnh có thể tự điều trị bớt đau bằng cách dùng hai bàn tay xoa bóp, gõ, vuốt cho vùng cổ, vai, gáy nhiều lần có thể giảm đau. Các thuốc thƣờng dùng trong điều trị hội chứng đau vai gáy bao gồm thuốc giảm đau chống viêm, phong bế thần kinh, giãn cơ và vitamin nhóm B. Ngoài ra, các phƣơng pháp vật lý trị liệu nhƣ nhiệt trị liệu, điện xung, sóng ngắn, siêu âm trị liệu, kéo dãn cột sống cổ, xoa bóp bấm huyệt, tập vận động cột sống cổ cũng giúp ích rất nhiều cho việc điều trị. Tuy nhiên nếu do nguyên nhân viêm nhiễm không nên xoa bóp.

Điều trị nguyên nhân: Một số trƣờng hợp ngƣời bệnh cần đƣợc điều trị bằng phẫu thuật: thoát vị đĩa đệm, trƣợt đốt sống, vẹo cột sống,.2 Điều trị cụ thể Thuốc giảm đau: Tuỳ mức độ đau, có thể dùng đơn thuần hoặc phối hợp các thuốc sau: Thuốc giảm đau thông thƣờng: Paracetamol (Efferalgan,Panadol,…): viên 0,5 – 0,65g x 2 – 4 viên /24h. Paracetamol kết hợp với codein hoặc tramadol (Efferalgan – codein, Ultracet): liều 2 – 4 viên/24h. Thuốc kháng viêm không steroid (NSAID): diclofenac 75 – 150mg/ngày; meloxicam 7,5 – 15mg/ngày; celecoxib 100 – 200mg/ngày. Nếu có nguy cơ tiêu hoá có thể dùng phối hợp với nhóm ức chế bơm proton (Esomeprazole 20 – 40mg/ngày,…) Thuốc giãn cơ: Thƣờng dùng trong đợt đau cấp hoặc có tình trạng co cứng cơ.

Các thuốc thƣờng dùng: Epirisone 50mg x 3viên/ngày, mephenesine 250mg x 2 – 4 viên/ngày. 6 Các thuốc khác : Thuốc giảm đau thần kinh (đối với đau thần kinh): Gabapentin : 600 – 1200mg/ngày; Pregabalin: 150 – 300mg/ngày.3 Quan niệm về đau vai gáy do THCSC theo YHHĐ 1.1 Khái niệm Thoái hóa cột sống cổ là bệnh lý mạn tính khá phổ biến, tiến triển chậm. Tổn thƣơng cơ bản là tình trạng thoái hóa của đốt sống, khớp, sụn, đĩa đệm thuộc vùng cột sống cổ, với triệu chứng chủ yếu là đau và biến dạng, không có biểu hiện viêm. Thoái hóa cột sống cổ nằm trong nhóm nguyên nhân gây đau vai gáy mạn tính.

Bệnh nhân thƣờng có triệu chứng đau vùng vai gáy âm ỉ, kéo dài kèm theo các hạn chế về vận động và có thể xuất hiện đợt cấp khi gặp các yếu tố nguy cơ nhƣ gặp lạnh, vận động cột sống cổ sai tƣ thế[15],[31].2 Nguyên nhân của THCSC Sự lão hóa của tế bào sụn, đĩa đệm. Yếu tố cơ giới: đẩy nhanh quá trình lão hóa.