Luận văn thạc sĩ đánh giá hiện trạng môi trường và đề xuất biện pháp thực hiện tiêu chí môi trường trong xây dựng nông thôn mới tại xã đồng liên huyện phú bình tỉnh thái nguyên

Luận văn thạc sĩ đánh giá hiện trạng môi trường và đề xuất biện pháp thực hiện tiêu chí môi trường trong xây dựng nông thôn mới tại xã Đồng Liên, Phú Bình, Thái Nguyên.

• Tác giả: Đặng Thái Sơn
• Người hướng dẫn: PGS.TS Đỗ Thị Lan
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Khoa học môi trường
• Đề tài: Đánh Giá Hiện Trạng Môi Trường & Đề Xuất Biện Pháp Xây Dựng Nông Thôn Mới Tại Xã Đồng Liên, Phú Bình, Thái Nguyên
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• 1. PHẦN 1: ĐẶT VẤN ĐỀ
• 1.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 1.2. Mục tiêu của đề tài
• 1.2.1. Mục tiêu chung
• 1.2.2. Mục tiêu cụ thể
• 1.3. Yêu cầu của đề tài
• 1.4. Ý nghĩa của đợt thực tập
• 1.4.1. Ý nghĩa trong học tập và nghiên cứu khoa học
• 1.4.2. Ý nghĩa thực tiễn
• 2. PHẦN 2: TỔNG QUAN TÀI LIỆU NGHIÊN CỨU
• 2.1. Cơ sở khoa học
• 2.2. Các khái niệm liên quan
• 2.2.1. Khái niệm về môi trường
• 2.2.2. Khái niệm về xây dựng nông thôn mới
• 2.2.3. Khái niệm về phát triển bền vững
• 2.3. Cơ sở pháp lí
• 3. ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đối tượng nghiên cứu, phạm vi nghiên cứu
• 3.1.1. Đối tượng nghiên cứu
• 3.1.2. Phạm vi nghiên cứu
• 3.2. Địa điểm, thời gian nghiên cứu
• 3.2.1. Địa điểm nghiên cứu
• 3.2.2. Thời gian nghiên cứu
• 3.3. Nội dung nghiên cứu
• 3.4. Phương pháp nghiên cứu
• 3.4.1. Phương pháp điều tra phỏng vấn
• 3.4.2. Phương pháp thu thập thông tin, thống kê
• 3.4.3. Phương pháp phân tích, đánh giá, so sánh và xử lý số liệu
• 4. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Đặc điểm tự nhiên – kinh tế xã hội và môi trường của xã Đồng Liên, huyện Phú Bình - tỉnh Thái Nguyên
• 4.1.1. Điều kiện Tự nhiên
• 4.1.2. Tài nguyên thiên nhiên
• 4.1.3. Đặc điểm kinh tế - xã hội
• 4.2. Hiện trạng chất lượng môi trường nông thôn tại xã Đồng Liên, huyện Phú Bình - tỉnh Thái Nguyên
• 4.2.1. Hiện trạng môi trường nước
• 4.2.2. Hiện trạng môi trường không khí
• 4.2.3. Hiện trạng môi trường đất
• 4.2.4. Phân bón và thuốc bảo vệ thực vật
• 4.2.5. Vệ sinh môi trường và sự quản lý của các cấp chính quyền trong vấn đề vệ sinh môi trường
• 4.2.6. Nhận thức của người dân về môi trường
• 4.2.7. Môi trường và sức khỏe người dân
• 4.3. Khó khăn, tồn tại, nguyên nhân chủ yếu trong quá trình thực hiện tiêu chí môi trường trong xây dựng nông thôn mới tại xã Đồng Liên, huyện Phú Bình - tỉnh Thái Nguyên
• 4.4. Đề xuất giải pháp nâng cao chất lượng môi trường và thực hiện tiêu chí môi trường trong xây dựng nông thôn mới tại xã Đồng Liên, huyện Phú Bình - tỉnh Thái Nguyên
• 5. KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Hiện trạng môi trường tại xã Đồng Liên Phú Bình Thái Nguyên

Hiện trạng môi trường tại xã Đồng Liên, huyện Phú Bình, tỉnh Thái Nguyên được đánh giá dựa trên các yếu tố như chất lượng nước, không khí, đất và quản lý chất thải. Nghiên cứu chỉ ra rằng, xã Đồng Liên đang đối mặt với tình trạng ô nhiễm môi trường do hoạt động nông nghiệp, sinh hoạt và chăn nuôi. Chất lượng nước sinh hoạt chưa đạt tiêu chuẩn, với tỷ lệ hộ dân sử dụng nước sạch hợp vệ sinh chỉ đạt 85%. Môi trường không khí bị ảnh hưởng bởi khí thải từ hoạt động sản xuất và giao thông. Chất thải rắn chưa được thu gom và xử lý triệt để, gây ra nhiều vấn đề về vệ sinh môi trường.

1.1. Hiện trạng môi trường nước

Hiện trạng môi trường nước tại xã Đồng Liên cho thấy, nguồn nước sinh hoạt chưa đảm bảo chất lượng. Nghiên cứu chỉ ra rằng, nhiều hộ dân vẫn sử dụng nước từ giếng khoan và nước mưa, chưa qua xử lý. Ô nhiễm nước còn do chất thải từ chăn nuôi và hoạt động nông nghiệp, gây ảnh hưởng đến sức khỏe người dân. Cần có biện pháp cải thiện hệ thống cấp nước và xử lý nước thải để đảm bảo chất lượng nước sinh hoạt.

1.2. Hiện trạng môi trường không khí

Hiện trạng môi trường không khí tại xã Đồng Liên bị ảnh hưởng bởi khí thải từ hoạt động sản xuất nông nghiệp và giao thông. Nghiên cứu cho thấy, mức độ ô nhiễm không khí tăng cao vào các mùa vụ nông nghiệp, khi sử dụng nhiều phân bón và thuốc bảo vệ thực vật. Ô nhiễm không khí cũng do việc đốt rơm rạ và chất thải chăn nuôi, gây ảnh hưởng đến sức khỏe người dân và hệ sinh thái.

II. Xây dựng nông thôn mới tại xã Đồng Liên

Xây dựng nông thôn mới tại xã Đồng Liên là một trong những mục tiêu quan trọng của chương trình phát triển bền vững. Nghiên cứu đề xuất các biện pháp để thực hiện tiêu chí môi trường trong xây dựng nông thôn mới, bao gồm cải thiện hệ thống cơ sở hạ tầng, nâng cao nhận thức của người dân về bảo vệ môi trường và quản lý chất thải hiệu quả. Phát triển bền vững được coi là nền tảng để đảm bảo sự phát triển kinh tế - xã hội đi đôi với bảo vệ môi trường.

2.1. Quy hoạch nông thôn mới

Quy hoạch nông thôn mới tại xã Đồng Liên cần tập trung vào việc xây dựng hệ thống cơ sở hạ tầng đồng bộ, bao gồm đường giao thông, hệ thống cấp thoát nước và xử lý chất thải. Nghiên cứu đề xuất việc quy hoạch các khu dân cư, khu sản xuất và khu bảo tồn môi trường để đảm bảo sự phát triển bền vững. Cơ sở hạ tầng nông thôn cần được đầu tư để nâng cao chất lượng cuộc sống người dân và giảm thiểu tác động tiêu cực đến môi trường.

2.2. Bảo vệ môi trường nông thôn

Bảo vệ môi trường nông thôn là một trong những tiêu chí quan trọng trong xây dựng nông thôn mới. Nghiên cứu đề xuất các biện pháp như tăng cường quản lý chất thải, khuyến khích sử dụng phân bón hữu cơ và thuốc bảo vệ thực vật an toàn. Quản lý môi trường cần được thực hiện chặt chẽ, với sự tham gia của cộng đồng và các cấp chính quyền để đảm bảo hiệu quả lâu dài.

III. Đề xuất biện pháp bảo vệ môi trường

Nghiên cứu đề xuất các biện pháp bảo vệ môi trường tại xã Đồng Liên, bao gồm cải thiện hệ thống thu gom và xử lý chất thải, nâng cao nhận thức của người dân về bảo vệ môi trường và tăng cường quản lý môi trường. Đề xuất giải pháp cũng nhấn mạnh việc áp dụng các công nghệ xử lý chất thải tiên tiến và khuyến khích sử dụng năng lượng sạch để giảm thiểu tác động tiêu cực đến môi trường.

3.1. Giải pháp quản lý chất thải

Giải pháp quản lý chất thải tại xã Đồng Liên bao gồm việc xây dựng hệ thống thu gom và xử lý chất thải rắn, lỏng hiệu quả. Nghiên cứu đề xuất việc áp dụng các công nghệ xử lý chất thải tiên tiến như chôn lấp hợp vệ sinh và tái chế chất thải. Quản lý chất thải cần được thực hiện đồng bộ, với sự tham gia của cộng đồng và các cấp chính quyền để đảm bảo hiệu quả lâu dài.

3.2. Nâng cao nhận thức cộng đồng

Nâng cao nhận thức cộng đồng về bảo vệ môi trường là một trong những giải pháp quan trọng. Nghiên cứu đề xuất việc tổ chức các chương trình giáo dục, tuyên truyền về bảo vệ môi trường cho người dân. Nhận thức môi trường cần được nâng cao thông qua các hoạt động thực tiễn, như tham gia thu gom rác thải và bảo vệ nguồn nước, để tạo sự chuyển biến tích cực trong cộng đồng.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương I, điều 1) * Chức năng của môi trường. - Môi trường là không gian sống của con người và các loài sinh vật. - Môi trường là nơi cung cấp nguồn tài nguyên cần thiết cho đời sống và sản xuất của con người. - Môi trường là nơi chứa đựng phế thải do con người tạo ra trong hoạt động sống và hoạt động sản xuất.

- Giảm nhẹ các tác động có hại của thiên nhiên tới con người và sinh vật trên Trái Đất - Lưu trữ và cung cấp thông tin cho con người. * Ô nhiễm môi trường là gì? Ô nhiễm môi trường là sự biến đổi của các thành phần môi trường không phù hợp với tiêu chuẩn môi trường, gây ảnh hưởng xấu đến con người, sinh vật. (Theo Luật BVMT Việt Nam 2005) - Ô nhiễm môi trường đất : Là sự biến đổi thành phần ,tính chất của đất gây ra bởi những tập quán phản vệ sinh của các hoạt động sản xuất nông nghiệp và những phương thức canh tác khác nhau và do thải bỏ không hợp lý các chất cặn bã đặc và lỏng vào đất. Ngoài ra ô nhiễm đất còn do sự lắng đọng của các chất gây ô nhiễm không khí lắng xuống đất.

n 7 - Ô nhiễm môi trường nước : Là sự thay đổi theo chiều xấu đi các tính chất vật lý - hóa học - sinh học của nước, với sự xuất hiện các chất lạ ở thể lỏng, rắn làm cho nguồn nước trở nên độc hại với con người và sinh vật, làm giảm độ đa dạng sinh vật trong nước. (Theo Giáo trình ô nhiễm môi trường của Hoàng Văn Hùng, 2012 - Trường Đại học Nông lâm Thái Nguyên) - Ô nhiễm môi trường không khí : Là hiện tượng làm cho không khí sạch thay đổi thành phần và tính chất dưới bất kỳ hình thức nào, có nguy cơ gây tác hại tới thực vật và động vật, gây hại đến sức khỏe con người và môi trường xung quanh .Khí quyển có khả năng tự làm sạch để duy trì sự cân bằng giữa các quá trình.Những hoạt động của con người vượt quá khả năng tự làm sạch, có sự thay đổi bất lợi trong môi trường không khí thì được xem là ô nhiễm môi trường không khí. (Theo Giáo trình ô nhiễm môi trường của Hoàng Văn Hùng, 2012 - Trường Đại học Nông lâm Thái Nguyên) - Ô nhiễm tiếng ồn. Tiếng ồn là âm thanh không mong muốn hay âm thanh được phát ra không đúng lúc, đúng chỗ.

- Ô nhiễm tiếng ồn như một âm thanh không mong muốn bao hàm sự bất lợi làm ảnh hưởng đến con người và môi trường sống của con người bao gồm đất đai , công trình xây dựng và động vật nuôi ở trong nhà. * Suy thoái môi trường. Là sự suy giảm khả năng đáp ứng các chức năng của môi trường: Mất nơi cư trú an toàn, cạn kệt tài nguyên, xả thải quá mức, ô nhiễm. Nguyên nhân gây suy thoái môi trường rất đa dạng: n 8 - Sự biến động của tự nhiên theo hướng không có lợi cho con người.

- Sự khai thác tài nguyên quá khả năng phục hồi. - Do mô hình phát triển chỉ nhằm vào tăng trưởng kinh tế. - Sự gia tăng dân số. - Bất bình đẳng.

* Quản lý môi trường và phòng chống ô nhiễm: “Quản lý môi trường là một hoạt động trong quản lý xã hội: có tác động điều chỉnh các hoạt động của con người dựa trên sự tiếp cận có hệ thống và các kĩ năng điều phối thông tin, đối với các vấn đề môi trường có liên quan đến con người, xuất phát từ quan điểm định lượng, hướng tới phát triển bền vững và sử dụng hợp lý tài nguyên”. - Quản lý môi trường được thực hiện bằng tổng hợp các biện pháp: + Luật pháp. + Chính sách. + Giáo dục… Các biện pháp này có thể đan xen, phối hợp, tích hợp với nhau tuỳ theo điều kiện cụ thể của vấn đề đặt ra.

- Việc quản lý môi trường được thực hiện ở mọi quy mô: + Toàn cầu. + Cơ sở sản xuất. + Hộ gia đình… * Tiêu chuẩn môi trường: “ Tiêu chuẩn môi trường là giới hạn cho phép các thông số về chất lượng môi trường xung quanh, về hàm lượng của chất gây ô nhiễm trong chất thải được cơ quan nhà nước có thẩm quyền qui định làm căn cứ để quản lý và bảo vệ môi trường.” (Theo Khoản 5 Điều 3 Luật Bảo vệ Môi trường Việt Nam 2005) * Các khái niệm CTR. - CTR: Là toàn bộ các loại tạp chất được con người loại bỏ trong các hoạt động kinh tế - xã hội của mình.

- CTR sinh hoạt: là CTR phát sinh trong sinh hoạt của cá nhân, hộ gia đình, nơi công cộng. - Thu gom CTR: Là hoạt động tập hợp, phân loại, đóng gói lưu giữ tạm thời CTR tại nhiều điểm thu gom tới thời điểm hoặc cơ sở được cơ quan nhà nước có thẩm quyền chấp thuận. - Lưu giữ CTR: Là việc giữ CTR trong một khoảng thời gian nhất định ở nơi cơ quan có thẩm quyền chấp thuận trước khi vận chuyển đến cơ sở xử lý. - Vận chuyển CTR: Là quá trình chuyên trở CTR từ nơi phát sinh, thu gom, lưu giữ trung chuyển đến nơi xử lý, tái chế tái sử dụng hoặc bãi chôn lấp cuối cùng.

- Xử lý CTR: Là quá trình sử dụng các giải pháp công nghệ, kỹ thuật làm giảm, loại bỏ tiêu hủy các thành phần có hại hoặc không có ích trong CTR, thu hồi tái chế tái sử dụng lại các thành phần có ích. - Chôn lấp CTR hợp vệ sinh: Là hoạt động chôn lấp phù hợp với các yêu cầu của tiêu chuẩn kỹ thuật về bãi chôn lấp chất thải rắn hợp vệ sinh. Khái niệm về Xây dựng nông thôn mới Xây dựng nông thôn mới là cuộc cách mạng và cuộc vận động lớn để cộng đồng dân cư ở nông thôn đồng lòng xây dựng thôn, xã, gia đình của mình khang trang, sạch đẹp; phát triển sản xuất toàn diện (nông nghiệp, công nghiệp, dịch vụ); có nếp sống văn hoá, môi trường và an ninh nông thôn được đảm bảo; thu nhập, đời sống vật chất, tinh thần của người dân được nâng cao. Xây dựng nông thôn mới là sự nghiệp cách mạng của toàn Đảng, toàn dân, của cả hệ thống chính trị.

Nông thôn mới không chỉ là vấn đề kinh tế - xã hội, mà là vấn đề kinh tế - chính trị tổng hợp. Xây dựng nông thôn mới giúp cho nông dân có niềm tin, trở nên tích cực, chăm chỉ, đoàn kết giúp đỡ nhau xây dựng nông thôn phát triển giàu đẹp, dân chủ, văn minh. Khái niệm về phát triển bền vững Phát triển bền vững là phát triển đáp ứng được nhu cầu của thế hệ hiện tại mà không làm tổn hại đến khả năng đáp ứng nhu cầu đó của các thế hệ tương lai trên cơ sở kết hợp chặt chẽ, hài hòa giữa tăng trưởng kinh tế, đảm bảo tiến bộ xã hội và bảo vệ môi trường. Cơ sở pháp lí - Căn cứ luật BVMT Việt Nam 2005 được quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam khoá 11 kỳ họp thứ 8 thông qua ngày 29/11/2005 và có hiệu lực thi hành từ ngày 1/7/2006.

- Căn cứ vào nghị định số 80/2006 NĐ-CP ngày 9/8/2006 của Chính Phủ quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều Luật BVMT. - Nghị định 59/2007/ NĐ - CP ngày 09/04/2007 về quản lí CTR. - Quyết định số 08/2005/QĐ-BYT ngày 11/3/2005 của Bộ trưởng Bộ Y tế về việc ban hành Tiêu chuẩn ngành: Tiêu chuẩn vệ sinh đối với các loại nhà tiêu. n 11 - Căn cứ quyết định số 17/2001/ QĐ - BXD ngày 07/08/2001 của Bộ Xây Dựng định mức dự toán chuyên nghành vệ sinh môi trường - công tác thu gom vận chuyển, xử lí rác - Quyết định số 22/2006 QĐ-BTNMT ngày 18/12/2006 của Bộ Tài nguyên và Môi trường về việc áp dụng TCVN về Môi trường.

- Căn cứ quyết định số 17/2001/ QĐ - BXD ngày 07/08/2001 của Bộ Xây Dựng định mức dự toán chuyên nghành vệ sinh môi trường - công tác thu gom vận chuyển, xử lí rác - Quy định số 367-BVTV/QĐ về việc sử dụng các loại thuốc bảo vệ thực vật sử dụng ở Việt Nam do Cục Bảo vệ thực vật ban hành. - Chỉ thị số 36/2008/CT - BNN ngày 20/02/2008 của Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn về việc tăng cường các hoạt động bảo vệ môi trường trong Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn. - Quyết định 491/QĐ-TTg ngày 16 tháng 04 năm 2009 của Thủ tướng Chính phủ về việc ban hành Bộ tiêu chí quốc gia về nông thôn mới và Quyết định sô 342/QĐ-TTg ngày 20 tháng 02 năm 2013 của Thủ tướng Chính phủ về việc sửa đổi một số tiêu chí của Bộ tiêu chí Quốc gia về xây dựng nông thôn mới. - Căn cứ vào Thông tư số 41/2013/TT-BNNPTNT ngày 04 tháng 10 năm 2013 của Bộ nông nghiệp và Phát triển nông thôn hướng dẫn thực hiện Bộ tiêu chí quốc gia về môi trường nông thôn mới.

Căn cứ vào hệ thống TCVN như: - Căn cứ vào QCVN 01:2009/ BYT quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về chất lượng nước ăn uống. - Căn cứ vào QCVN 06: 2009/ BTNMT quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về một số chất độc hại trong không khí xung quanh. - Căn cứ vào TCVN 5502 - 2003 cấp nước sinh hoạt - yêu cầu chất lượng n 12 - Căn cứ vào QCVN 09:2008/BTNMT quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về chất lượng nước ngầm. - Căn cứ vào QCVN 14:2008/ BTNMT quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về nước thải sinh hoạt.

- Căn cứ vào QCVN 15:2008/ BTNMT quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về dư lượng hóa chất bảo vệ hóa chất thực vật trong đất. Cơ sở thực tiễn của đề tài 2. Các vấn đề môi trường nông thôn Việt Nam Những năm gần đây, tình trạng ô nhiễm môi trường đã trở thành vấn đề gây bức xúc ở nhiều nơi. Nếu như người dân đô thị chịu ô nhiễm với tình trạng tồn ứ rác thải sinh hoạt, rác thải công nghiệp, ô nhiễm không khí do khói, bụi… thì người dân ở vùng nông thôn, đặc biệt là những thôn bản vùng cao, dân tộc thiểu số phải đối mặt với tình trạng ô nhiễm môi trường do nhà vệ sinh, phân gia súc, gia cầm, ô nhiễm nguồn nước, thuốc BVTV… 2.

Ô nhiễm từ rác thải, nhà vệ sinh - Chúng ta biết rằng ô nhiễm môi trường sẽ dẫn tới nhiều bệnh tật, gây ra các bệnh về đường hô hấp, tiêu chảy, phụ khoa. - Trên thực tế, nhiều năm qua các cấp, các ngành từ trung ương đến tỉnh, huyện, xã, thôn, bản đã chú trọng đến việc triển khai công tác tuyên truyền, bảo vệ môi trường như: + Vệ sinh đường làng ngõ xóm. + Khơi thông cống, rãnh thoát nước.