MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Đất đai là nguồn tài nguyên vô cùng quý giá của mỗi quốc gia, là tư liệu sản xuất đặc biệt không gì thay thế được đối với sản xuất nông - lâm nghiệp, là thành phần quan trọng hàng đầu của môi trường sống, là nền tảng cho sự sống của con người và nhiều sinh vật khác. Đất đai là điều kiện đầu tiên và cần thiết đối với tất cả các ngành sản xuất và hoạt động của con người. Cho nên việc quản lý và sử dụng nguồn tài nguyên đất đai là một vấn đề hết sức quan trọng.
Trong những năm gần đây, nền kinh tế phát triển mạnh mẽ, cùng với áp lực về sự gia tăng dân số làm cho diện tích đất ngày càng bị thu hẹp. Đồng thời quá trình đô thị hóa diễn ra mạnh mẽ làm cho đất đai ngày càng có giá trị kinh tế cao. Công tác giao đất, cho thuê đất và thu hồi đất là một trong những nội dung quản lý nhà nước về đất đai. Đây là bước tạo lập cơ sở pháp lý đầu tiên để người sử dụng đất thực hiện quyền và nghĩa vụ của mình.
Để nắm bắt được tình hình giao đất, cho thuê đất và thu hồi đất thì việc đánh giá công tác này là rất cần thiết, nhằm tìm ra khó khăn, nguyên nhân từ đó đề ra những giải pháp khắc phục nhằm làm tăng hiệu quả trong quá trình sử dụng đất. Đồng Hỷ là huyện miền núi nằm ở phía Đông Bắc của tỉnh Thái Nguyên. Trong những năm gần đây việc sử dụng đất đai có nhiều biến động. Công tác giao đất, cho thuê đất và thu hồi đất không chỉ có ý nghĩa quan trọng trong quản lý đất đai của Nhà nước mà nó còn có ý nghĩa ảnh hưởng tới đời sống của các chủ thể sử dụng đất được giao đất, cho thuê đất và thu hồi đất.
Chính vì vậy, việc đánh giá công tác giao đất, cho thuê đất và thu hồi đất trên địa bàn huyện nhằm tìm ra những thiếu sót và tồn tại tìm ra các biện pháp khắc phục nâng cao hiệu quả sử dụng đất là điều rất cần thiết. Xuất phát từ những yêu cầu đó, được sự nhất trí của Ban giám hiệu nhà trường, Ban chủ nhiệm Quản lý Tài nguyên và sự hướng dẫn của cô giáo TS. Nguyễn Thị Lợi em tiến hành nghiên cứu đề tài: “Đánh giá công tác giao đất, cho thuê đất và thu hồi đất trên địa bàn huyện Đồng Hỷ tỉnh Thái Nguyên giai đoạn 2011 - 2013”. Mục đích của đề tài - Đánh giá công tác giao đất, cho thuê đất và thu hồi đất trên địa bàn huyện Đồng Hỷ - tỉnh Thái Nguyên giai đoạn 2011 - 2013.
- Đề xuất các giải pháp khắc phục mặt yếu kém, phát huy những mặt đã đạt được, tăng cường hiệu quả đối với công tác này trong thời gian tới để công tác giao đất, cho thuê đất và thu hồi đất đạt hiệu quả cao nhất. Yêu cầu của đề tài - Nắm vững những quy định trong các văn bản pháp luật, pháp quy của nhà nước của địa phương về công tác giao đất, cho thuê đất và thu hồi đất. - Các số liệu điều tra thu thập và sử dụng phải đầy đủ khách quan, chính xác và trung thực. - Tìm ra các mặt hạn chế, đề xuất các hướng giải quyết phải có tính khả thi phù hợp với tình hình địa phương trong thời gian tới.
Ý nghĩa của đề tài * Ý nghĩa trong học tập và nghiên cứu: - Tìm hiểu và nắm vững các kiến thức về Luật Đất đai nói chung, công tác giao đất, cho thuê đất và thu hồi đất nói riêng. - Giúp sinh viên gắn lý thuyết với thực tiễn để củng cố thêm cho bài học trên lớp. * Ý nghĩa thực tiễn: - Tìm ra những mặt ưu, nhược điểm của công tác quản lý Nhà nước về đất đai, công tác giao đất, cho thuê đất và thu hồi đất của địa phương từ đó đưa ra cách khắc phục khó khăn trong thời gian tới. n 3 PHẦN 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2.
Cơ sở khoa học của đề tài 2. Các nội dung của công tác quản lý nhà nước về đất đai Theo Khoản 2 Điều 6 Luật Đất đai 2003 quy định 13 nội dung quản lý nhà nước về đất đai như sau: a) Ban hành các văn bản quy phạm pháp luật về quản lý, sử dụng đất đai và tổ chức thực hiện các văn bản đó; b) Xác định địa giới hành chính, lập và quản lý hồ sơ địa chính, lập bản đồ hành chính; c) Khảo sát, đo đạc, đánh giá, phân hạng đất; lập bản đồ địa chính, bản đồ hiện trạng sử dụng đất và bản đồ quy hoạch sử dụng đất; d) Quản lý quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất; đ) Quản lý việc giao đất, cho thuê đất, thu hồi đất, chuyển mục đích sử dụng đất; e) Đăng ký quyền sử dụng đất, lập và quản lý hồ sơ địa chính, cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất; g) Thống kê, kiểm kê đất đai; h) Quản lý tài chính về đất đai; i) Quản lý và phát triển thị trường quyền sử dụng đất trong thị trường bất động sản; k) Quản lý, giám sát việc thực hiện quyền và nghĩa vụ của người sử dụng đất; l) Thanh tra, kiểm tra việc chấp hành các quy định của pháp luật về đất đai và xử lý vi phạm pháp luật về đất đai; m) Giải quyết tranh chấp về đất đai; giải quyết khiếu nại, tố cáo các vi phạm trong việc quản lý và sử dụng đất; n) Quản lý các hoạt động dịch vụ công về đất đai (Điều 6 Luật Đất đai, 2003) [6]. Cơ sở lí luận của đề tài Đất đai là nguồn tài nguyên quốc gia thuộc sở hữu của toàn dân, do nhà nước đại diện chủ sở hữu. Vì vậy, để thực hiện quyền đại diện chủ sở hữu của mình đối với đất đai, Nhà nước quản lí đất đai theo quy hoạch và pháp luật.
n 4 Nhà nước người chủ sở hữu nhưng không trực tiếp sử dụng mà chuyển giao đất và quyền sử dụng đất cho các chủ sử dụng để khai thác các thuộc tính có lợi từ đất. Như vậy, các đối tượng trực tiếp sử dụng đất muốn có đất để sử dụng phải được nhà nước giao đất, cho thuê đất hoặc công nhận quyền sử dụng đất do nhận chuyển quyền sử dụng đất hoặc do đã sử dụng đất trước khi có quy định của nhà nước về giao đất, cho thuê đất. Vì thế "Giao đất, cho thuê đất" là những nội dung quan trọng trong công tác quản lý nhà nước về đất đai. - Luật Đất đai 1987 nội dung này được quy định là "giao đất, thu hồi đất".
- Luật Đất đai 2003 nội dung này được hoàn thiện thành "Quản lý việc giao đất, cho thuê đất, thu hồi đất, chuyển mục đích sử dụng đất". Có thể thấy "giao đất, cho thuê đất " là nội dung rất quan trọng và không phải là nội dung quản lý nhà nước về đất đai mới có ở Luật Đất đai 2003 nhưng trong quá trình phát triển của công tác quản lý nhà nước về đất đai, nội dung này được thay đổi cho phù hợp với từng giai đoạn phát triển của đất nước. Các hoạt động giao đất, cho thuê đất và thu hồi đất nhằm mục đích đảm bảo cho đất đai được phân phối và phân phối lại cho các đối tượng sử dụng, đáp ứng nhu cầu của mọi đối tượng sử dụng, xác lập mối quan hệ pháp lý giữa nhà nước và người sử dụng, nhằm sử dụng đất một cách hợp pháp đạt hiệu quả kinh tế cao và bảo vệ quyền sở hữu của nhà nước về đất đai. Ngày nay kinh tế - xã hội đang ngày càng phát triển, cùng với sự gia tăng dân số thì nhu cầu sử dụng đất ngày càng tăng cao, đa dạng và phức tạp.
Chính sách đất đai nói chung và chính sách giao đất, cho thuê đất và thu hồi đất nói riêng phải đáp ứng được nhu cầu sử dụng đất của các đối tượng sử dụng để góp phần vào phát triển kinh tế, đồng thời để sử dụng đất đai một cách khoa học, tiết kiệm mang lại hiệu quả cao. Vì vậy, công tác quản lý và đánh giá việc giao đất, cho thuê đất và thu hồi đất là việc làm hết sức quan trọng và cần thiết để công tác giao đất, cho thuê và thu hồi đất ở các địa phương được tốt hơn, phát huy được hiệu quả qua đó thúc đẩy kinh tế - xã hội các địa phương cũng như sự phát triển của đất nước. Căn cứ pháp lý của công tác giao đất, cho thuê đất và thu hồi đất 2. Các văn bản của cơ quan Nhà nước - Luật Đất đai 2003.
- Nghị định số 181/2004/NĐ - CP ngày 29 tháng 10 năm 2004 của Chính phủ về hướng dẫn thi hành Luật đất đai 2003. - Nghị định số 198/2004/NĐ - CP ngày 3 tháng 12 năm 2004 của Chính phủ về thu tiền sử dụng đất. - Nghị định 197/NĐ-CP ngày 03 tháng 12 năm 2004 của Chính Phủ về bồi thường thiệt hại, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất. - Nghị định 69/2009/NĐ-CP ngày 13 tháng 8 năm 2009 của Chính Phủ bổ sung về quy hoạch sử dụng đất, giá đất, thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ tái định cư.
- Nghị định số 84/2007/NĐ-CP ngày 25 tháng 5 năm 2007 của Chính phủ quy định bổ sung về cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, thu hồi đất, thực hiện quyền sử dụng đất; trình tự, thủ tục bồi thường, hỗ trợ tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất và giải quyết khiếu nại về đất đai. - Thông tư số 01/2005/TT-BTNMT ngày 13 tháng 4 năm 2005 của Bộ Tài nguyên và Môi trường hướng dẫn thực hiện một số điều của Nghị định số 181/2004/NĐ- CP ngày 29 tháng 10 năm 2004 về thi hành Luật Đất đai 2003. - Thông tư số 2074/2001/TT - TCĐC ngày 14/01/2001 của Tổng cục Địa chính hướng dẫn về trình tự lập, xét duyệt hồ sơ giao đất, thuê đất đối với hộ gia đình, cá nhân trong nước. - Thông tư 14/2009/TT - BTNMT ngày 01 tháng 10 năm 2009 của Bộ Tài nguyên và Môi trường quy định chi tiết về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và trình tự thủ tục thu hồi đất, giao đất, cho thuê đất.