Luận án tiến sĩ một số đặc điểm dịch tễ học của nhiễm khuẩn bệnh viện do vi khuẩn kháng carbapenem mang gen ndm1 tại bệnh viện việt đứchà nội

Luận án tiến sĩ nghiên cứu một số đặc điểm dịch tễ học của nhiễm khuẩn bệnh viện do vi khuẩn kháng carbapenem mang gen ndm1, phát triển phương pháp mới, đánh giá hiệu quả ứng dụng

• Tác giả: Trần Huy Hoàng
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Bình Minh
• Trường học: Viện Vệ Sinh Dịch Tễ Trung Ương
• Chuyên ngành: Y Tế Công Cộng
• Đề tài: Đặc Điểm Dịch Tễ Nhiễm Khuẩn Kháng Carbapenem Mang Gen NDM-1 Tại Bệnh Viện Việt Đức
• Loại tài liệu: Luận Án Tiến Sỹ
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 1.1. Nhiễm khuẩn bệnh viện
• 1.2. Kháng sinh và sự đề kháng kháng sinh của vi khuẩn

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Đặc Điểm Dịch Tễ Nhiễm Khuẩn Kháng Carbapenem

Nhiễm khuẩn bệnh viện do vi khuẩn kháng carbapenem mang gen NDM-1 đang trở thành một vấn đề y tế nghiêm trọng tại Việt Nam. Tình trạng này không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe của bệnh nhân mà còn gây ra gánh nặng cho hệ thống y tế. Việc hiểu rõ về đặc điểm dịch tễ học của loại nhiễm khuẩn này là rất cần thiết để có những biện pháp phòng ngừa hiệu quả.

1.1. Định Nghĩa Nhiễm Khuẩn Bệnh Viện

Nhiễm khuẩn bệnh viện (HAI) là tình trạng nhiễm khuẩn xảy ra sau 48 giờ nhập viện. Các vi khuẩn kháng thuốc thường là nguyên nhân chính gây ra tình trạng này, dẫn đến tỷ lệ tử vong cao và kéo dài thời gian điều trị.

1.2. Tình Hình Nhiễm Khuẩn Kháng Carbapenem Tại Việt Nam

Tại Việt Nam, tỷ lệ nhiễm khuẩn kháng carbapenem đang gia tăng. Các báo cáo cho thấy nhiều bệnh viện lớn như bệnh viện Việt Đức đang phải đối mặt với tình trạng này, gây khó khăn trong việc điều trị.

II. Vấn Đề Nghiêm Trọng Của Nhiễm Khuẩn Kháng Thuốc

Nhiễm khuẩn kháng thuốc, đặc biệt là kháng carbapenem, đang trở thành một thách thức lớn cho ngành y tế. Việc điều trị các nhiễm khuẩn này ngày càng khó khăn hơn do sự kháng thuốc của vi khuẩn. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe bệnh nhân mà còn gây ra gánh nặng kinh tế cho xã hội.

2.1. Tác Động Đến Sức Khỏe Cộng Đồng

Nhiễm khuẩn kháng thuốc dẫn đến tỷ lệ tử vong cao và kéo dài thời gian nằm viện. Theo báo cáo, hàng triệu bệnh nhân trên thế giới phải chịu đựng hậu quả của tình trạng này mỗi năm.

2.2. Gánh Nặng Kinh Tế

Chi phí điều trị cho các nhiễm khuẩn kháng thuốc rất cao. Tại châu Âu, ước tính thiệt hại lên đến 1,5 tỷ Euro mỗi năm do nhiễm khuẩn bệnh viện.

III. Phương Pháp Nghiên Cứu Đặc Điểm Dịch Tễ Nhiễm Khuẩn

Để hiểu rõ hơn về tình trạng nhiễm khuẩn kháng carbapenem mang gen NDM-1, các phương pháp nghiên cứu cần được áp dụng. Việc thu thập dữ liệu từ các bệnh viện và phân tích các yếu tố nguy cơ là rất quan trọng.

3.1. Phương Pháp Thu Thập Dữ Liệu

Dữ liệu được thu thập từ các bệnh nhân nhiễm khuẩn tại bệnh viện Việt Đức. Các thông tin về tình trạng sức khỏe, lịch sử điều trị và kết quả xét nghiệm sẽ được ghi nhận.

3.2. Phân Tích Các Yếu Tố Nguy Cơ

Phân tích các yếu tố nguy cơ liên quan đến nhiễm khuẩn kháng thuốc sẽ giúp xác định các nhóm bệnh nhân dễ bị tổn thương và từ đó có biện pháp can thiệp kịp thời.

IV. Kết Quả Nghiên Cứu Về Nhiễm Khuẩn Kháng Carbapenem

Kết quả nghiên cứu cho thấy tỷ lệ nhiễm khuẩn kháng carbapenem mang gen NDM-1 tại bệnh viện Việt Đức là rất cao. Điều này cho thấy sự cần thiết phải có các biện pháp phòng ngừa và kiểm soát hiệu quả.

4.1. Tình Trạng Ô Nhiễm Vi Khuẩn

Kết quả cho thấy có sự ô nhiễm vi khuẩn kháng carbapenem trong môi trường bệnh viện. Điều này cần được chú ý để giảm thiểu nguy cơ lây lan.

4.2. Đặc Điểm Sinh Học Phân Tử

Nghiên cứu cũng đã xác định được một số đặc điểm sinh học phân tử của vi khuẩn kháng carbapenem, giúp hiểu rõ hơn về cơ chế kháng thuốc.

V. Kết Luận Về Tình Hình Nhiễm Khuẩn Kháng Carbapenem

Tình hình nhiễm khuẩn kháng carbapenem mang gen NDM-1 tại bệnh viện Việt Đức đang ở mức báo động. Cần có các biện pháp can thiệp kịp thời để kiểm soát tình trạng này và bảo vệ sức khỏe cộng đồng.

5.1. Đề Xuất Giải Pháp

Cần triển khai các chương trình giáo dục về sử dụng kháng sinh hợp lý và tăng cường kiểm soát nhiễm khuẩn trong bệnh viện.

5.2. Tương Lai Của Nghiên Cứu

Nghiên cứu cần tiếp tục được mở rộng để theo dõi tình hình kháng thuốc và phát triển các phương pháp điều trị mới.

Nội dung chính

Tổng quan luận án

Tình trạng nhiễm khuẩn bệnh viện (Hospital-Acquired Infections - HAI) do các chủng vi khuẩn Gram âm kháng đa kháng sinh đang là một trong những nguyên nhân gây tử vong và gia tăng gánh nặng kinh tế tại các cơ sở điều trị trên toàn cầu. Nhóm kháng sinh carbapenem được xem là lựa chọn cuối cùng để điều trị các trường hợp nhiễm khuẩn nặng do vi khuẩn sinh enzym beta-lactamase phổ rộng (ESBLs). Tuy nhiên, việc gia tăng sử dụng carbapenem đã làm xuất hiện các chủng vi khuẩn kháng lại nhóm thuốc này, đặc biệt là sự xuất hiện của gen mã hóa enzym New Delhi metallo-beta-lactamase-1 (NDM-1) được công bố lần đầu năm 2008. Vi khuẩn mang gen NDM-1 có khả năng ly giải hầu hết các kháng sinh nhóm beta-lactam và lây truyền nhanh qua plasmid.

Tại Việt Nam, các nghiên cứu năm 2008 tại 6 bệnh viện cho thấy tỷ lệ kháng carbapenem ở Pseudomonas aeruginosa là 20% và Acinetobacter baumannii là 50%. Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức là bệnh viện ngoại khoa tuyến cuối với quy mô 500 giường bệnh, thực hiện khoảng 28.000 ca phẫu thuật mỗi năm và thường xuyên trong tình trạng quá tải, tạo áp lực lớn cho công tác kiểm soát nhiễm khuẩn và làm gia tăng nguy cơ xuất hiện các chủng vi khuẩn kháng kháng sinh. Trước thời điểm nghiên cứu, tại Việt Nam chưa có công trình nghiên cứu toàn diện về dịch tễ học, lâm sàng, ô nhiễm môi trường và sinh học phân tử của vi khuẩn kháng carbapenem mang gen NDM-1. Luận án tiến sĩ của nghiên cứu sinh Trần Huy Hoàng, chuyên ngành Y tế công cộng (mã số 62 72 03 01), thực hiện tại Viện Vệ sinh Dịch tễ Trung ương dưới sự hướng dẫn của PGS. Nguyễn Bình Minh và PGS. Trần Như Dương, được thực hiện nhằm giải quyết khoảng trống dữ liệu này.

Mục tiêu nghiên cứu của luận án được xác định cụ thể gồm ba nội dung:

1. Mô tả một số đặc điểm dịch tễ học của bệnh nhân nhiễm khuẩn bệnh viện do vi khuẩn kháng carbapenem mang gen NDM-1 phân lập tại Bệnh viện Việt Đức - Hà Nội.
2. Mô tả tình trạng ô nhiễm vi khuẩn kháng carbapenem mang gen NDM-1 trong một số mẫu môi trường Bệnh viện Việt Đức.
3. Xác định một số đặc điểm sinh học phân tử của một số chủng vi khuẩn kháng carbapenem mang gen NDM-1.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Bệnh nhân mắc nhiễm khuẩn bệnh viện và các mẫu giám sát môi trường tại cơ sở điều trị.
• Không gian nghiên cứu: Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức, Hà Nội.
• Thời gian nghiên cứu: Giai đoạn 2010 - 2011; luận án được bảo vệ năm 2014.

Tổng quan tài liệu và vị trí của luận án

Luận án tổng hợp lịch sử phát triển của thuốc kháng sinh và quá trình đề kháng của vi khuẩn từ thế kỷ 20. Khởi đầu từ phát hiện penicillin của Alexander Fleming năm 1929, việc tách chiết hoạt chất của Ernst Chain và Howard Florey năm 1939 (đưa vào lâm sàng năm 1946), phát minh hoạt chất prontosil thuộc nhóm sulfonamides của Gerhard Domagk năm 1939, cho đến việc tìm ra streptomycin, chloramphenicol, tetracycline, cephalosporin và carbapenem. Luận án chỉ ra quy luật xuất hiện đề kháng nhanh chóng của vi khuẩn đối với từng loại kháng sinh sau khi đưa vào sử dụng:

Kháng sinh	Năm bắt đầu sử dụng	Năm phát hiện vi khuẩn đề kháng
Sulfonamid	1930	1940
Penicillin	1943	1946
Streptomycin	1943	1959
Chloramphenicol	1947	1959
Tetracyclin	1948	1953
Erythromycin	1952	1988
Vancomycin	1956	1988
Methicillin	1960	1961
Ampicillin	1961	1973
Cephalosporin	1960	1960

Về dịch tễ học nhiễm khuẩn bệnh viện toàn cầu, luận án trích dẫn báo cáo của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) giai đoạn 1995-2010 ghi nhận tỷ lệ nhiễm khuẩn bệnh viện ở các nước thu nhập cao dao động từ 5% đến 12% (trung bình 7,6%), trong khi ở các nước thu nhập thấp và trung bình dao động từ 5,7% đến 19,9% (trung bình 10,1/100 bệnh nhân). Trung tâm Phòng chống và Kiểm soát Bệnh tật Châu Âu (ECDC) ghi nhận hàng năm có khoảng 4.000 bệnh nhân mắc và 37.000 ca tử vong liên quan đến nhiễm khuẩn bệnh viện. Tại Hoa Kỳ năm 2002, tỷ lệ này là 4,5%, tương đương khoảng 1,7 triệu bệnh nhân.

Về nhóm kháng sinh carbapenem, hoạt chất đầu tiên là thienamycin được Kahan và cộng sự tách chiết từ Streptomyces cattleya năm 1979 với độ tinh khiết trên 90%. Cấu trúc carbapenem tương tự penicillin nhưng nguyên tử lưu huỳnh được thay thế bằng nguyên tử carbon ở vị trí C-1. Các enzym ly giải carbapenem được chia thành các nhóm phân tử:

• Nhóm A (Serine-carbapenemase): gồm SME (SME-1 đến SME-3 trên Serratia marcescens), NMC-A, IMI (IMI-1, IMI-2 trên Enterobacter spp.), GES (GES-4, GES-5, GES-6) và KPC (KPC-2 đến KPC-12 trên Klebsiella pneumoniae). Nhóm này bị ức chế bởi clavulanate, tazobactam, sulbactam và acid boronic.
• Nhóm B (Metallo-beta-lactamase - MBL): gồm IMP (IMP-1 đến IMP-33), VIM (VIM-1 đến VIM-33), NDM (NDM-1 đến NDM-6) và KHM-1. Nhóm này phụ thuộc ion Zn2+ và bị ức chế bởi EDTA, nhạy cảm với aztreonam.
• Nhóm D (Oxacillinase - OXA): gồm OXA-48, OXA-181, OXA-23, OXA-51, OXA-58. Nhóm này bị ức chế bởi NaCl.

Về gen NDM-1, Yong D và cộng sự công bố phát hiện đầu tiên vào năm 2008 trên chủng K. pneumoniae (KP-05-506) và Escherichia coli phân lập từ một bệnh nhân Thụy Điển điều trị tại New Delhi, Ấn Độ. Enzym NDM-1 có trọng lượng phân tử 28 kDa, mã hóa bởi gen nằm trên plasmid 180 kb (pKpANDM-1), chỉ có 32,4% mức độ tương đồng chuỗi amino acid với VIM-1 và VIM-2. Đến tháng 8/2010, nghiên cứu của Kumarasamy và cộng sự trên tạp chí The Lancet phân tích 180 chủng vi khuẩn kháng carbapenem mang gen NDM-1 tại Ấn Độ, Pakistan và Vương quốc Anh, xác nhận các chủng này kháng hầu hết kháng sinh ngoại trừ colistin và có khả năng lan truyền plasmid qua tiếp hợp. Tại Châu Âu giai đoạn 2008-2010, Nordmann và cộng sự ghi nhận 77 trường hợp nhiễm NDM-1 tại 13 quốc gia, trong đó 33 trường hợp có tiền sử điều trị tại Ấn Độ và Pakistan. Walsh T.R. và cộng sự (2011, 2012) xác định vi khuẩn mang gen NDM-1 trong môi trường nước tại New Delhi và ước tính có khoảng 100 triệu người lành mang vi khuẩn này trong phân tại Ấn Độ liên quan đến điều kiện vệ sinh kém. Perry và cộng sự (2011) cũng phát hiện người lành mang vi khuẩn đường ruột chứa gen NDM-1 tại hai bệnh viện quân đội ở Pakistan.

Tại Việt Nam, trước nghiên cứu của tác giả, nghiên cứu của Tatsuya và cộng sự đã ghi nhận gen OXA-23 trên các chủng A. baumannii kháng carbapenem. Vị trí của luận án là công trình nghiên cứu hệ thống đầu tiên tại Việt Nam kết hợp phương pháp dịch tễ học thực địa với các kỹ thuật sinh học phân tử hiện đại nhằm xác định sự hiện diện, tỷ lệ ô nhiễm môi trường và đặc tính di truyền của vi khuẩn kháng carbapenem mang gen NDM-1 tại một bệnh viện ngoại khoa trọng điểm.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Luận án dựa trên khung lý thuyết về phân loại nhiễm khuẩn bệnh viện theo tiêu chuẩn của Tổ chức Y tế Thế giới và Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC):

Loại nhiễm khuẩn	Tiêu chuẩn xác định
Nhiễm khuẩn vết mổ	Có dịch chảy ra từ vết mổ, áp xe hoặc viêm mô lan tỏa tại vết mổ trong tháng đầu tiên sau phẫu thuật
Nhiễm khuẩn tiết niệu	Nuôi cấy dương tính (1 hoặc 2 loại vi khuẩn) với nồng độ >10^5 vi khuẩn/ml, có hoặc không có triệu chứng lâm sàng
Nhiễm khuẩn đường hô hấp	Có tối thiểu 2 triệu chứng viêm đường hô hấp xuất hiện trong thời gian nằm viện: ho, đờm mủ, hình ảnh viêm phổi trên phim X-quang
Nhiễm khuẩn khi đặt catheter	Biểu hiện viêm, nổi hạch hoặc có mủ chảy ra từ vị trí đặt catheter
Nhiễm khuẩn huyết	Sốt hoặc rét run và kết quả cấy máu dương tính với ít nhất một tác nhân gây bệnh

Phương pháp thực nghiệm vi sinh và sinh học phân tử bao gồm:

1. Thử nghiệm tính nhạy cảm kháng sinh:
   • Kỹ thuật khoanh giấy kháng sinh khuếch tán trên thạch Mueller-Hinton theo tiêu chuẩn CLSI.
   • Kỹ thuật xác định nồng độ ức chế tối thiểu (MIC) bằng phương pháp vi pha loãng trên thạch/canh thang.
   • Kỹ thuật E-test sử dụng thanh giấy kháng sinh chứa gradient nồng độ xác định.
   • Luận án đối chiếu sự thay đổi điểm gãy nhạy cảm của carbapenem theo tiêu chuẩn CLSI (M100-S19 so với M100-S20):

Kháng sinh	Điểm gãy M100-S19 MIC (µg/mL) - Nhạy	Điểm gãy M100-S19 MIC (µg/mL) - Kháng	Điểm gãy M100-S20 MIC (µg/mL) - Nhạy	Điểm gãy M100-S20 MIC (µg/mL) - Kháng
Doripenem	Không xác định	Không xác định	<= 1	>= 4
Ertapenem	<= 2	>= 8	<= 0.5	>= 2
Imipenem	<= 4	>= 16	<= 1	>= 4
Meropenem	<= 4	>= 16	<= 1	>= 4

2. Kỹ thuật phát hiện kiểu hình sinh metallo-beta-lactamase (MBL):

   • Kỹ thuật phối hợp đĩa kháng sinh kết hợp chất ức chế: Ceftazidime kết hợp acid 2-mercaptopropionic; Imipenem kết hợp EDTA; Imipenem kết hợp EDTA và 10-phenanthroline; Meropenem kết hợp EDTA.
   • E-test MBL chứa Imipenem và Imipenem/EDTA.

3. Kỹ thuật phân tích sinh học phân tử:

   • Kỹ thuật tách chiết và phân loại plasmid: Kỹ thuật phân loại replicon bằng PCR (PCR-based replicon typing theo Carattoli và cộng sự, 2005) để xác định các nhóm không tương thích (Incompatibility groups - Inc như IncA/C, IncFI/FII, IncL/M, IncB/O).
   • Kỹ thuật Southern-blotting: Sử dụng nuclease S1 cắt ADN bộ gen, điện di xung trường và lai phân tử với đoạn dò đánh dấu đặc hiệu để định vị gen NDM-1 trên plasmid hoặc nhiễm sắc thể.
   • Thử nghiệm tiếp hợp (Conjugation experiment): Đánh giá khả năng chuyển giao plasmid mang gen NDM-1 từ chủng phân lập lâm sàng sang chủng vi khuẩn nhận E. coli J53 (kháng sodium azide).
   • Kỹ thuật PCR và giải trình tự gen: Khuếch đại đoạn gen blaNDM-1 và các gen đồng kháng thuốc (aadA1, armA, arr-2, cmlA7, ereC, qacEΔ1, blaCTX-M, blaSHV, blaTEM, blaOXA).
   • Kỹ thuật phân tích dịch tễ học phân tử: Điện di xung trường (Pulsed Field Gel Electrophoresis - PFGE) sau khi cắt bằng enzym giới hạn; phân tích đa hình đoạn cắt giới hạn (RFLP); Ribotyping; RAPD-PCR; và phân loại trình tự đa vị trí (Multilocus Sequence Typing - MLST) dựa trên 7 gen giữ nhà (housekeeping genes: gltA, gyrB, gdhB, recA, cpn60, gpi, rpoD ở A. baumannii hoặc các locus tương ứng ở K. pneumoniae).

Nguồn dữ liệu của luận án được thu thập trực tiếp tại Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức, phối hợp thực hiện cùng Khoa Vi sinh Bệnh viện Việt Đức, Khoa Vi khuẩn Viện Vệ sinh Dịch tễ Trung ương, Đơn vị Nghiên cứu Lâm sàng Đại học Oxford (OUCRU) tại Hà Nội, Viện Nghiên cứu Quốc gia về Bệnh Truyền nhiễm Nhật Bản (NIID) và Đại học Cardiff (Vương quốc Anh).

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Tổng quan tài liệu

Chương này hệ thống hóa các kiến thức nền tảng và y văn liên quan đến năm nội dung chính:

• Dịch tễ học và định nghĩa nhiễm khuẩn bệnh viện, cơ cấu các vị trí nhiễm khuẩn thường gặp (vết mổ, tiết niệu, huyết, hô hấp, catheter) tại các nhóm quốc gia phát triển và đang phát triển.
• Các cơ chế sinh học phân tử của hiện tượng kháng kháng sinh: biến đổi đích tác động (đột biến enzym GyrA, ParC đối với kháng quinolone), sinh enzym phân hủy cấu trúc kháng sinh (hơn 890 enzym beta-lactamase được ghi nhận), giảm tính thấm màng ngoài qua kênh porin, và hệ thống bơm đẩy (efflux pump).
• Yếu tố nguy cơ làm gia tăng đề kháng: việc bán kháng sinh không kê đơn tại cộng đồng (dẫn chứng tại vùng nông thôn Bangladesh chỉ có 8% kháng sinh bán theo đơn), thiếu kiến thức người bệnh, sử dụng kháng sinh trong bệnh viện theo kinh nghiệm, quá tải giường bệnh (>100%), không tuân thủ vệ sinh tay, quản lý nước thải bệnh viện chưa qua xử lý, sử dụng kháng sinh kích thích tăng trọng trong chăn nuôi (số liệu tại Đan Mạch năm 1994 dùng 24 kg vancomycin trên người so với 24.000 kg avoparcin cho chăn nuôi), chất lượng thuốc kém/giả mạo (65% trong 751 hoạt chất bị làm giả tại 28 quốc gia), và sự gia tăng giao lưu quốc tế.
• Đặc tính hóa học và cơ chế kháng thuốc của kháng sinh carbapenem: Phân loại các enzym carbapenemase thuộc nhóm Ambler A, B và D; phân tích các plasmid mang gen kháng kháng sinh được phân loại theo Carattoli (2005):

Vi khuẩn	Loại plasmid	Gen kháng kháng sinh trên plasmid	Khả năng truyền qua tiếp hợp
E. coli	FII; A/C; B/O	CTX-M, SHV, TEM, NDM-1	Có
K. pneumoniae	A/C; FI/FII; IncL/M	NDM-1, OXA-48	Có
S. typhimurium	A/C2	CMY-2-type A	Có
Citrobacter	A/C, L/M	ArmA, DHA, SHV	Có
Enterobacter cloacae	A/C2	VIM-4, CMY-4	Có

• Đặc điểm sinh học phân tử và dịch tễ học của vi khuẩn mang gen NDM-1: Sự lây truyền gen NDM-1 trên các plasmid kích thước từ 50 kb đến >500 kb; sự phân bố các sequence type (ST) theo MLST ở K. pneumoniae mang gen NDM-1 (chủ yếu gồm ST14, ST11, ST147, ST149, ST231); phân tích các ca bệnh tại Châu Âu (51 ca tại Anh, tỷ số nam/nữ 0,62, 4 ca nhiễm khuẩn huyết, 7 ca tử vong).

Chương 2: Đối tượng và phương pháp nghiên cứu

(Dựa trên 3 mục tiêu nghiên cứu được xác định trong văn bản):

• Thiết kế nghiên cứu mô tả cắt ngang và phân tích phòng thí nghiệm thực hiện tại Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức trong giai đoạn 2010-2011.
• Quy trình lấy mẫu, nuôi cấy, phân lập vi khuẩn từ bệnh phẩm lâm sàng của bệnh nhân nhiễm khuẩn bệnh viện và các mẫu giám sát môi trường (bề mặt trang thiết bị, sàn nhà, nguồn nước, không khí phòng bệnh).
• Quy trình chuẩn hóa kỹ thuật PCR khuếch đại gen blaNDM-1 dựa trên trình tự mồi từ gen pKpANDM-1 (mã số ngân hàng gen: FN396876.1).
• Quy trình thực nghiệm tiếp hợp chuyển giao plasmid sang chủng E. coli J53 và các bước phân tích kiểu gen bằng PFGE, MLST, Southern blot.

Chương 3: Kết quả nghiên cứu

Luận án trình bày các kết quả thực nghiệm theo ba nhóm nội dung tương ứng với ba mục tiêu:

• Đặc điểm dịch tễ học và lâm sàng của bệnh nhân nhiễm khuẩn bệnh viện do vi khuẩn kháng carbapenem mang gen NDM-1 tại Bệnh viện Việt Đức: Phân bố theo khoa phòng, loại phẫu thuật, các can thiệp thủ thuật xâm lấn, loại bệnh phẩm phân lập và tiền sử sử dụng kháng sinh nhóm beta-lactam/carbapenem trước đó.
• Thực trạng ô nhiễm vi khuẩn kháng carbapenem mang gen NDM-1 trong môi trường bệnh viện: Tỷ lệ phân lập vi khuẩn mang gen NDM-1 từ các vị trí bề mặt phòng bệnh, dụng cụ y tế và khu vực xử lý chất thải tại các khoa ngoại khoa có mật độ phẫu thuật cao.
• Đặc điểm sinh học phân tử của các chủng vi khuẩn phân lập: Xác định các loài vi khuẩn mang gen NDM-1 (K. pneumoniae, E. coli, A. baumannii, P. aeruginosa); kích thước plasmid chứa gen blaNDM-1; xác định nhóm replicon của plasmid; tỷ lệ thành công của thực nghiệm tiếp hợp truyền tính kháng sang E. coli J53; và kết quả phân loại dòng vi khuẩn bằng kỹ thuật PFGE và MLST.

Chương 4: Bàn luận

• Phân tích mối liên quan giữa tình trạng quá tải, số lượng phẫu thuật lớn (28.000 ca/năm) và áp lực chọn lọc của việc sử dụng carbapenem với sự xuất hiện của các chủng vi khuẩn mang gen NDM-1.
• So sánh tỷ lệ kháng thuốc, đặc điểm dịch tễ ca bệnh và kiểu sequence ST của các chủng phân lập tại Bệnh viện Việt Đức với các báo cáo quốc tế tại Ấn Độ (Kumarasamy et al., Walsh et al.), Anh và các nước Châu Âu.
• Bàn luận về nguy cơ lan truyền gen kháng thuốc qua đường tiếp hợp plasmid giữa các loài vi khuẩn đường ruột trong môi trường bệnh viện và vai trò của người lành mang trùng.
• Đánh giá tính phù hợp và độ nhạy của các kỹ thuật chẩn đoán kiểu hình (E-test MBL, đĩa kết hợp EDTA) so với kỹ thuật sinh học phân tử (PCR, giải trình tự) trong điều kiện phòng xét nghiệm vi sinh tại Việt Nam.

Kết quả và những đóng góp mới

Về mặt khoa học và lý luận:

• Cung cấp bằng chứng thực nghiệm về sự lưu hành của vi khuẩn kháng carbapenem mang gen NDM-1 tại một bệnh viện ngoại khoa tuyến cuối ở Việt Nam giai đoạn 2010-2011.
• Xác định cấu trúc di truyền và bản chất di động của các plasmid mang gen NDM-1 (thuộc các nhóm replicon Inc A/C, FI/FII), chứng minh khả năng chuyển giao gen kháng qua cơ chế tiếp hợp sang chủng vi khuẩn nhận trong điều kiện phòng thí nghiệm.
• Bổ sung dữ liệu dịch tễ học phân tử về các chủng vi khuẩn Gram âm kháng carbapenem tại Việt Nam vào ngân hàng dữ liệu khu vực và thế giới.

Về mặt thực tiễn và y tế công cộng:

• Xác định mức độ ô nhiễm của vi khuẩn mang gen NDM-1 trên bề mặt môi trường bệnh viện, chỉ ra mắt xích lan truyền nhiễm khuẩn liên quan đến môi trường chăm sóc và điều trị phẫu thuật.
• Khẳng định sự cần thiết của việc áp dụng điểm gãy nhạy cảm cập nhật theo tiêu chuẩn CLSI M100-S20 trong thực hành vi sinh lâm sàng để phát hiện sớm các chủng giảm nhạy cảm với carbapenem.
• Cung cấp cơ sở khoa học để các nhà quản lý y tế và bệnh viện xây dựng hướng dẫn sử dụng kháng sinh hợp lý, tăng cường giám sát nhiễm khuẩn bệnh viện, thắt chặt quy trình vệ sinh bàn tay, khử khuẩn môi trường và xử lý chất thải y tế nhằm ngăn chặn sự lây lan của vi khuẩn kháng đa thuốc ra cộng đồng.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Hạn chế của nghiên cứu:

• Dữ liệu nghiên cứu được thu thập tập trung tại một cơ sở điều trị ngoại khoa tuyến cuối (Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức) trong giai đoạn 2010-2011, chưa phản ánh toàn diện thực trạng dịch tễ học của vi khuẩn mang gen NDM-1 trên các hệ thống bệnh viện nội khoa, nhi khoa, sản khoa hoặc tại cộng đồng trên phạm vi toàn quốc.
• Việt Nam chưa có hệ thống giám sát kháng thuốc chuẩn hóa đồng bộ giữa các bệnh viện, gây khó khăn cho việc so sánh dữ liệu dịch tễ học dài hạn.
• Một số plasmid mang gen NDM-1 có cấu trúc phức tạp chưa thể phân loại hoàn toàn bằng phương pháp PCR-based replicon typing truyền thống.

Hướng nghiên cứu tiếp theo:

• Mở rộng các nghiên cứu dịch tễ học phân tử đa trung tâm tại các bệnh viện tuyến tỉnh và bệnh viện chuyên khoa khác tại Việt Nam.
• Thiết kế các nghiên cứu dịch tễ học phân tích (bệnh - chứng, thuần tập) để lượng giá chính xác các yếu tố nguy cơ lâm sàng liên quan đến nhiễm và tử vong do vi khuẩn mang gen NDM-1.
• Ứng dụng kỹ thuật giải trình tự toàn bộ hệ gen (Next-Generation Sequencing - NGS) để phân tích chi tiết môi trường di truyền quanh gen blaNDM-1, cấu trúc integron và các đột biến đi kèm trên nhiễm sắc thể vi khuẩn.

Giá trị tham khảo

Luận án là tài liệu chuyên khảo có giá trị ứng dụng cho các nhóm đối tượng:

• Nghiên cứu sinh, học viên cao học và bác sĩ chuyên ngành Vi sinh y học, Dịch tễ học, Y tế công cộng và Truyền nhiễm: Tham khảo quy trình tích hợp giữa điều tra dịch tễ học thực địa với các kỹ thuật sinh học phân tử chuyên sâu (PCR phát hiện gen kháng, phân loại plasmid bằng PCR replicon typing, Southern blot, tiếp hợp vi khuẩn, PFGE, MLST).
• Bác sĩ lâm sàng và dược sĩ bệnh viện: Tham khảo các dữ liệu về mức độ đề kháng kháng sinh, cơ chế bất hoạt nhóm carbapenem để xây dựng phác đồ điều trị kháng sinh hợp lý và quản lý sử dụng kháng sinh (Antimicrobial Stewardship).
• Cán bộ kiểm soát nhiễm khuẩn và nhà quản lý y tế: Tham khảo dữ liệu về ô nhiễm vi khuẩn kháng thuốc trong môi trường bệnh viện để xây dựng quy chuẩn khử khuẩn bề mặt, quản lý chất thải lỏng và quy trình kiểm soát lây truyền chéo tại các khoa phẫu thuật và hồi sức cấp cứu.

Câu hỏi thường gặp

1. Gen NDM-1 được phát hiện lần đầu tiên vào năm nào, trên chủng vi khuẩn nào và tại đâu?
Gen NDM-1 được phát hiện và công bố lần đầu tiên vào năm 2008 bởi tác giả Yong D và cộng sự trên chủng Klebsiella pneumoniae (KP-05-506) phân lập từ nước tiểu và chủng Escherichia coli phân lập từ phân của một bệnh nhân người Thụy Điển gốc Ấn Độ từng điều trị tại New Delhi, Ấn Độ.

2. Enzym NDM-1 thuộc nhóm enzym nào và có đặc tính ly giải kháng sinh ra sao?
NDM-1 (New Delhi metallo-beta-lactamase-1) là enzym thuộc nhóm B (metallo-beta-lactamase), hoạt động phụ thuộc vào ion Zn2+, có khả năng ly giải hầu hết các kháng sinh nhóm beta-lactam bao gồm cả các carbapenem, nhưng không ly giải được aztreonam. Hoạt tính của enzym này bị ức chế bởi EDTA.

3. Khuyến cáo CLSI M100-S20 năm 2010 đã điều chỉnh điểm gãy (MIC) của các kháng sinh carbapenem đối với vi khuẩn đường ruột như thế nào so với M100-S19?
Tiêu chuẩn CLSI M100-S20 đã hạ thấp ngưỡng điểm gãy MIC (µg/mL) để tăng độ nhạy phát hiện vi khuẩn kháng thuốc:

• Ertapenem: Ngưỡng nhạy giảm từ <= 2 xuống <= 0,5; ngưỡng kháng giảm từ >= 8 xuống >= 2.
• Imipenem: Ngưỡng nhạy giảm từ <= 4 xuống <= 1; ngưỡng kháng giảm từ >= 16 xuống >= 4.
• Meropenem: Ngưỡng nhạy giảm từ <= 4 xuống <= 1; ngưỡng kháng giảm từ >= 16 xuống >= 4.
• Doripenem: Bổ sung điểm gãy xác định (nhạy <= 1, trung gian = 2, kháng >= 4).

4. Kỹ thuật nào được sử dụng để chứng minh khả năng truyền gen NDM-1 giữa các chủng vi khuẩn?
Luận án sử dụng kỹ thuật tiếp hợp (conjugation) trong phòng thí nghiệm, trong đó chủng vi khuẩn lâm sàng mang plasmid chứa gen NDM-1 đóng vai trò là tế bào cho (donor) và chủng E. coli J53 (mang đặc tính kháng sodium azide) đóng vai trò là tế bào nhận (recipient). Sự chuyển giao plasmid thành công qua cầu tiếp hợp khẳng định khả năng phát tán gen kháng giữa các vi khuẩn cùng hoặc khác loài.

5. Luận án giải quyết ba mục tiêu nghiên cứu cụ thể nào?
Ba mục tiêu nghiên cứu của luận án gồm: (1) Mô tả một số đặc điểm dịch tễ học của bệnh nhân nhiễm khuẩn bệnh viện do vi khuẩn kháng carbapenem mang gen NDM-1 phân lập tại Bệnh viện Việt Đức - Hà Nội; (2) Mô tả tình trạng ô nhiễm vi khuẩn kháng carbapenem mang gen NDM-1 trong một số mẫu môi trường Bệnh viện Việt Đức; (3) Xác định một số đặc điểm sinh học phân tử của một số chủng vi khuẩn kháng carbapenem mang gen NDM-1.

Kết luận

Luận án tiến sĩ của tác giả Trần Huy Hoàng là công trình nghiên cứu hệ thống về đặc điểm dịch tễ học, mức độ ô nhiễm môi trường và đặc tính sinh học phân tử của vi khuẩn kháng carbapenem mang gen NDM-1 tại Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức giai đoạn 2010-2011. Tác giả đã tổng quan toàn diện cơ chế kháng thuốc của các enzym carbapenemase, sự thay đổi tiêu chuẩn điểm gãy lâm sàng theo CLSI, đồng thời áp dụng các phương pháp sinh học phân tử như PCR, tiếp hợp plasmid, Southern blot, PFGE và MLST để làm rõ bản chất di động của gen blaNDM-1. Kết quả nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học quan trọng cho công tác kiểm soát nhiễm khuẩn bệnh viện, xây dựng chiến lược quản lý sử dụng kháng sinh và thiết lập hệ thống giám sát dịch tễ học kháng thuốc tại Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1. Nhiễm khuẩn bệnh viện Nhiễm khuẩn bệnh viện: “Là nhiễm khuẩn xảy ra sau 48 giờ kể từ khi vào viện, các nhiễm khuẩn này không xuất hiện hay ở trong giai đoạn ủ bệnh lúc nhập viện”. Định nghĩa này bao gồm cả các nhiễm khuẩn của bệnh nhân sau khi ra viện và nhiễm khuẩn nghề nghiệp trên các nhân viên y tế trong bệnh viện [137]. Dựa trên định nghĩa này, các định nghĩa riêng, đơn giản và không cần sử dụng tất cả các kỹ thuật chẩn đoán đã được phát triển cho từng loại nhiễm khuẩn bệnh viện thường gặp, qua đó có thể sử dụng cho công tác giám sát nhiễm khuẩn ở các bệnh viện thiếu hụt các trang thiết bị chẩn đoán hiện đại (bảng 1.

Phân loại nhiễm khuẩn bệnh viện Loại nhiễm khuẩn Tiêu chuẩn Nhiễm khuẩn vết mổ Có dịch chảy ra từ vết mổ, abcess hoặc viêm mô lan tỏa tại vết mổ trong tháng đầu tiên sau khi phẫu thuật Nhiễm khuẩn tiết niệu Nuôi cấy dương tính (1 hoặc 2 vi khuẩn) với nồng độ >105vk/ml, có hoặc không có các triệu chứng lâm sàng Nhiễm khuẩn đường hô hấp Có tối thiểu 2 triệu chứng viêm nhiễm đường hô hấp xuất hiện trong thời gian nhập viện: - Ho - Có đờm mủ - Có hình ảnh viêm phổi trên phim X- quang Nhiễm khuẩn khi đặt Có biểu hiện viêm, nổi hạch hoặc có mủ chảy catheter ra từ vị trí đặt catheter Nhiễm khuẩn huyết Sốt hoặc rét và kết quả cấy máu dương tính với ít nhất một tác nhân gây bệnh 5 Hiện nay nhiễm khuẩn bệnh viện là một vấn đề nghiêm trọng tác động đến sức khoẻ toàn cầu. Theo báo cáo của tổ chức Y tế thế giới về nhiễm khuẩn bệnh viện từ năm 1995 đến 2010 cho thấy: Tỷ lệ nhiễm khuẩn bệnh viện tính chung cho các quốc gia có thu nhập cao nằm trong khoảng từ 5% đến 12% (hình 1.1) và tỷ lệ chung cho tất cả các quốc gia này vào khoảng 7,6% [138]. Theo ước tính của trung tâm phòng chống và kiểm soát bệnh châu Âu, hàng năm có khoảng 4.000 bệnh nhân bị nhiễm khuẩn bệnh viện và khoảng 37.000 trường hợp tử vong. Phần lớn các trường hợp là nhiễm khuẩn tiết niệu tiếp theo là nhiễm khuẩn đường hô hấp, nhiễm khuẩn sau khi phẫu thuật, nhiễm khuẩn huyết và một số nhiễm khuẩn khác (bao gồm tiêu chảy do Clostridium difficile).

aureus kháng đa kháng sinh cũng chiếm khoảng 5% các trường hợp nhiễm khuẩn bệnh viện tại liên minh châu Âu [40]. Tại Mỹ năm 2002, tỷ lệ nhiễm khuẩn bệnh viện vào khoảng 4,5% tương đương với khoảng 1,7 triệu bệnh nhân bị mắc nhiễm khuẩn. Nhiễm khuẩn đường tiết niệu chiếm tỷ lệ cao nhất (36%) tiếp theo là nhiễm khuẩn vết mổ (20%), nhiễm trùng huyết và viêm phổi (11%) [5;67]. Tỷ lệ phân bố nhiễm khuẩn bệnh viện ở các nước có thu nhập cao *(nguồn WHO, 2011, Report on the Burden of Endemic Health Care- Associated Infection Worldwide) [138].

Tỷ lệ nhiễm khuẩn bệnh viện ở các quốc gia có thu nhập trung bình và 6 thấp dao động từ 5,7% đến 19,9% và tỷ lệ tính chung là khoảng 10,1/100 bệnh nhân (hình 1. Trong đó nhiễm khuẩn vết mổ chiếm tỷ lệ cao nhất (29,1%), nhiễm khuẩn tiết niệu (23,9%), nhiễm khuẩn huyết (19,1%), đường hô hấp (14,8%) và các nhiễm khuẩn khác là 13,1% [138]. Tỷ lệ phân bố nhiễm khuẩn bệnh viện ở các nước có thu nhập thấp và trung bình *(nguồn WHO, 2011, Report on the Burden of Endemic Health Care-Associated Infection Worldwide) [138]. Có rất nhiều tác nhân gây nhiễm khuẩn bệnh viện và sự tác động của các tác nhân này cũng rất khác nhau giữa các nhóm bệnh nhân, các bệnh viện, khoa điều trị và giữa các quốc gia bao gồm: vi rút như viêm gan B, C (lây qua đường tiêm truyền, chạy thận nhân tạo và phẫu thuật nội soi).

Vi rút rota và các vi rút đường ruột (lây truyền qua đường phân-miệng) [5;138]. Một số loại ký sinh trùng như Giardia lamblia và nhiều loại nấm Candida albicans, Aspergillus spp., Cryptococcus neoformans và Cryptosporidium gây nhiễm trùng cơ hội cho các bệnh nhân sau khi điều trị kháng sinh dài ngày và trên các bệnh nhân bị suy giảm miễn dịch và có thể lây truyền dễ dàng trong bệnh viện [137]. Hiện nay vi khuẩn là một trong những căn nguyên quan trọng hàng đầu gây nhiễm khuẩn bệnh viện bao gồm như C. perfringen là nguyên nhân gây bệnh hoại thư sinh hơi trong bệnh viện [137].

Vi khuẩn Gram dương 7 điển hình là S. Đặc biệt trong 10 năm vừa qua các vi khuẩn Gram âm như Escherichia coli (E. coli), Klebsiella pneumoniae (K. pneumoniae), Pseudomonas aeruginosa (P.

aeruginosa) và Acinetobacter baumanii (A. baumannii) là nguyên nhân quan trọng gây nhiễm khuẩn nặng trong các bệnh viện như nhiễm khuẩn vết mổ, viêm phổi, nhiễm khuẩn huyết, đặc biệt khi các vi khuẩn này đã kháng lại các nhóm kháng sinh thế thệ mới đắt tiền được sử dụng để điều trị nhiễm khuẩn bệnh viện như cephalosporin và carbapenem là kháng sinh mạnh nhất hiện nay gia tăng một cách nhanh chóng trên toàn thế giới. Điều này đe doạ thực sự đến hiệu quả điều trị cho bệnh nhân tại các bệnh viện trên toàn thế giới [8;42;70;103;140]. Kháng sinh và sự đề kháng kháng sinh của vi khuẩn Việc phát minh ra kháng sinh ở thế kỷ 20 đã đóng một vai trò quan trọng trong việc khống chế các bệnh nhiễm trùng.

Cùng với việc cải thiện điều kiện vệ sinh, nhà ở, dinh dưỡng và chương trình tiêm chủng mở rộng đã góp phần quan trọng làm giảm tỷ lệ tử vong của các bệnh nhiễm trùng và tuổi thọ của con người đã được nâng cao. Cho đến nay nhiều thế hệ kháng sinh khác nhau đã được nghiên cứu và chế tạo thành công đáp ứng kịp thời cho công tác điều trị. Tuy nhiên hiện nay do sự gia tăng tỷ lệ các vi khuẩn kháng kháng sinh trong bệnh viện và cộng đồng là một vấn đề quan trọng hàng đầu trên thế giới cần được nghiên cứu và tìm ra các giải pháp phòng chống một cách hiệu quả. Lịch sử phát triển kháng sinh Năm 1929 Alexander Fleming là người đầu tiên nghiên cứu và phát minh ra loại thuốc kháng sinh đầu tiên có tên là Penicillin, trong nghiên cứu tác giả quan sát thấy ở trên các đĩa thạch bị nhiễm nấm penicillin (mold 8 penicillin notatum) có khả năng ức chế sự phát triển của tụ cầu, ở trên các đĩa thạch này xuất hiện một vòng vô khuẩn xung quanh khóm nấm do tụ cầu không có khả năng mọc xung quanh khóm nấm.

Sau đó tác giả tiến hành nhiều thử nghiệm và thấy rằng các huyền dịch nuôi cấy nấm này có khả năng ức chế sự phát triển của tụ cầu ngay cả khi pha loãng huyền dịch nấm nuôi cấy tới 800 lần, hoạt chất này được đặt tên là penicillin [115]. Tuy nhiên phải đến năm 1939, Ernst Chain và Howard Florey mới tách chiết thành công hoạt chất penicillin và được sử dụng để điều trị các bệnh nhiễm khuẩn trong chiến tranh thế giới lần thứ II. Năm 1946, penicillin bắt đầu được sử dụng trong lâm sàng và có đóng góp to lớn cho y học. Những phát minh này đã tạo ra một cuộc cách mạng khoa học trong nền y học hiện đại và làm tiền đề nghiên cứu và phát triển nhiều hợp chất kháng sinh có nguồn gốc từ thiên nhiên [29;115].

Bác sỹ người Đức Gerhard Domagk đã công bố phát minh tổng hợp được hoạt chất kháng sinh mới prontosil. Đây là thế hệ đầu tiên của các kháng sinh thuộc dòng sulfonamides được sử dụng trong lâm sàng để điều trị các bệnh nhiễm trùng đường tiết niệu hô hấp và một số bệnh nhiễm trùng khác. Với phát minh này Gerhard Domagk được nhận giải thưởng Nobel năm 1939 [115]. Thập kỷ 50 đến 70 của thế kỷ 20 được coi là thời kỳ hoàng kim của kháng sinh, nhiều loại kháng sinh mới đã được giới thiệu bao gồm: streptomycin, chloramphenicol và tetracycline được sử dụng điều trị các bệnh nhiễm trùng do vi khuẩn.

Các loại thuốc khác như para aminosalisylic acid và isoniazid cũng được nghiên cứu, sản xuất thành công và sử dụng rộng rãi để điều trị bệnh lao [31;115]. Cho đến nay với sự phát triển của khoa học kỹ thuật, nhiều nhóm và các thế hệ kháng sinh khác nhau như cephalosporins, fluoroquinolones, macrolides và carbapenem đã được nghiên cứu và sản xuất thành công, góp phần to lớn cho công tác phòng và điều trị các bệnh nhiễm trùng. Sự đề kháng kháng sinh của vi khuẩn 1. Sự phát triển đặc tính kháng kháng sinh của vi khuẩn Trong tự nhiên phần lớn các vi khuẩn đều sở hữu riêng các gen kháng kháng sinh.

Điều này được quan sát thấy trên một số chủng Staphylococcus đã đề kháng với penicillin ngay sau khi được đưa vào sử dụng năm 1946. Dưới áp lực chọn lọc tự nhiên và sự đấu tranh sinh tồn đã giúp các loài vi khuẩn có khả năng chống lại tác dụng của kháng sinh, do vậy sự đề kháng kháng sinh của vi khuẩn thường xuất hiện rất nhanh ngay sau khi kháng sinh được đưa vào sử dụng, ví dụ streptomycin được đưa vào sử dụng năm 1943 đến năm 1959 vi khuẩn đã lại kháng kháng sinh này (bảng 1. Tương tự các chủng Shigella dysenteriae phân lập tại vụ dịch lỵ ở Nhật Bản năm 1953 đã kháng đa kháng sinh bao gồm: chloramphenicol, tetracyclin, streptomycin và sulfonamide. Hiện nay hầu hết các vi khuẩn gây bệnh đã kháng lại một hoặc nhiều loại kháng sinh [127].

Sự phát triển đề kháng kháng sinh của vi khuẩn [127] Năm phát hiện Kháng sinh Năm sử dụng đề kháng kháng sinh Sulfonamid 1930 1940 Penicillin 1943 1946 Streptomycin 1943 1959 Chloramphenicol 1947 1959 Tetracyclin 1948 1953 Erythromycin 1952 1988 Vancomycin 1956 1988 Methicillin 1960 1961 Ampicillin 1961 1973 Cephalosporin 1960 1960 10 Trong thời gian gần đây, khoảng 70% các chủng vi khuẩn gây bệnh trong bệnh viện đã kháng lại ít nhất 1 loại kháng sinh thường dùng trong điều trị, đặc biệt một số vi khuẩn như E. baumannii đã kháng lại tất cả các loại kháng sinh bao gồm cả các kháng sinh mạnh nhất hiện nay như cephalosporin và carbapenem. Đây là một mối lo ngại và thách thức lớn đối với nền y học hiện đại [7;70;88;140]. Phân loại đề kháng Về nguyên lý của kháng sinh là ức chế sự phát triển của vi khuẩn, nhưng nếu trong môi trường kháng sinh ở nồng độ thường dùng mà vi khuẩn vẫn phát triển được gọi là đề kháng [1].

Đề kháng được chia làm hai loại đề kháng giả và đề kháng thật. Đề kháng giả Đề kháng giả là hiện tượng có biểu hiện đề kháng nhưng bản chất không phải do di truyền. Ví dụ khi vi khuẩn nằm trong ổ áp xe hoặc nằm trong các tổ chức hoại tử bao bọc, kháng sinh không thấm được tới ổ viêm chứa vi khuẩn nên không phát huy được hết tác dụng.