Chương 1. Tổng quan nghiên cứu và cơ sở lý luận về cơ chế TCTC của các BVCL. Phƣơng pháp nghiên cứu Chương 3. Thực trạng tình hình thực hiện cơ chế TCTC tại Bệnh viện Đa khoa tỉnh Thái Bình.
Giải pháp hoàn thiện cơ chế TCTC tại Bệnh viện Đa khoa tỉnh Thái Bình. 4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com CHƢƠNG 1 TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CƠ CHẾ TỰ CHỦ TÀI CHÍNH CỦA CÁC BỆNH VIỆN CÔNG LẬP 1. Tổng quan các nghiên cứu Từ khi Nghị định 43/2006/NĐ-CP của Chính phủ đƣợc ban hành và sau đó đƣợc thay thế bởi Nghị định 16/2015/NĐ-CP về cơ chế tự chủ tại các đơn vị sự nghiệp công lập cho đến nay, thì vấn đề tự chủ tài chính tại các đơn vị sự nghiệp công lập thu hút nhiều sự quan tâm của các nhà quản lý, các bộ, ngành, địa phƣơng; các đơn vị hành chính sự nghiệp nói chung và các Bệnh viện công lập nói riêng trong việc triển khai công tác quản lý tài chính theo cơ chế tự chủ. Đã có nhiều công trình nghiên cứu về vấn đề thực hiện tự chủ tài chính tại các ĐVSNCL có thu, BVCL, tiêu biểu là các luận án, đề tài nghiên cứu khoa học sau đây: 1.
Những nghiên cứu trong nước. - Bộ Y tế (2008), “Nghiên cứu xây dựng đề án đổi mới cơ chế hoạt động và cơ chế tài chính (trong đó có tiền lương, giá dịch vụ y tế) đối với đơn vị sự nghiệp y tế công lập” là một trong những công trình nghiên cứu khoa học nghiêm túc, công phu và đã đạt đƣợc những kết quả sau: (1) Tiếp cận đối tƣợng nghiên cứu một cách toàn diện cả về đổi mới cơ chế hoạt động và cơ chế tài chính đối với BVCL. Đặc biệt, trong đổi mới cơ chế tài chính đã tập trung phân tích cơ chế TCTC gắn với tiền lƣơng và giá dịch vụ y tế; (2) Tập trung nghiên cứu những đổi mới từ khi triển khai thực hiện Nghị định 43/NĐ-CP giai đoạn 2002-2008; (3) Từ việc nghiên cứu, tổng kết thực tiễn đổi mới cơ chế tài chính đối với ĐVSNCL và qua phân tích, đối chiếu, so sánh hệ thống các tƣ liệu, số liệu, đề án đã đƣa ra những nhận xét, đánh giá khách quan về những kết quả 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com bƣớc đầu trong quá trình thực hiện TCTC, đồng thời cũng chỉ ra những hạn chế, vƣớng mắc, bất cập đối với ĐVSNCL; (4) Đề xuất những giải pháp, kiến nghị có tính đột phá, thúc đẩy nhanh quá trình đổi mới cơ chế tài chính, thực hiện tự chủ, tự chịu trách nhiệm về tài chính đối với các ĐVSNCL. Đó là căn cứ quan trọng để chính phủ ban hành Nghị định số 85/2012/NĐ-CP ngày 15/10/2012 về cơ chế hoạt động, cơ chế tài chính đối với các đơn vị sự nghiệp y tế công lập và giá dịch vụ khám bệnh, chữa bệnh của các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh công lập; Tuy nhiên, mục tiêu mà đề án hƣớng tới là nhằm giải quyết những vấn đề thực tiễn cơ bản về cơ chế TCTC đối với ĐVSNCL đang đặt ra.
Do đó tính khái quát, lý luận chƣa cao: chƣa làm rõ nội hàm và các nhân tố ảnh hƣởng đến TCTC, xu hƣớng vận động của các chỉ tiêu đánh giá TCTC. - Nguyễn Thị Hồng Hạnh (2013), “Hoàn thiện cơ chế tự chủ tài chính tại Bệnh viện Đa khoa tỉnh Bắc Ninh”. Từ việc phân tích và đánh giá thực trạng tình hình thực hiện cơ chế TCTC theo Nghị định 43/NĐ-CP tại bệnh viện Đa khoa tỉnh Bắc Ninh, tác giả đã đƣa ra một số nhóm giải pháp cụ thể nhằm hoàn thiện cơ chế TCTC nhƣ sau: (1) Nhóm giải pháp nhằm nâng cao năng lực quản lý tài chính, ý thức, trách nhiệm của toàn thể cán bộ, nhân viên y tế của bệnh viện trong việc thực hiện cơ chế TCTC; (2) Nhóm giải pháp nhằm phát triển, mở rộng các loại hình dịch vụ yêu cầu, dịch vụ chất lƣợng cao đáp ứng nhu cầu đa dạng của ngƣời dân; (3) Nhóm giải pháp đề xuất việc mở rộng, hợp tác đầu tƣ, LDLK với các đối tác trong và ngoài nƣớc; - Trần Thế Cƣơng (2016), “Mở rộng tự chủ tài chính đối với bệnh viện công lập ở Việt Nam”. Luận án có những đóng góp mới về mặt học thuật, lý luận nhƣ sau: 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com + Cho rằng giá dịch vụ y tế phải đƣợc tính đúng, tính đủ để bù đắp các chi phí đầu vào nhƣ là quá trình tái sản xuất; + Đã xác định việc Nhà nƣớc giao thêm quyền và tạo môi trƣờng, điều kiện cần thiết để bệnh viện công lập thực hiện tự chủ, tự chịu trách nhiệm về tài chính; đồng thời các bệnh viện công lập phát huy tính chủ động, sáng tạo trong tổ chức thực hiện tự chủ về nguồn thu, mức thu, tự chủ trong sử dụng, chi tiêu tài chính và tự cân đối thu - chi.
+ Việc mở rộng TCTC đối với BVCL chịu sự tác động của quan điểm chủ trƣơng, đƣờng lối của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nƣớc về đổi mới cơ chế tài chính trong lĩnh vực sự nghiệp y tế; hệ thống pháp luật và các chính sách về tài chính công đối với lĩnh vực y tế, cũng nhƣ chính sách tiền lƣơng và thu nhập của ngƣời lao động trong BVCL, chính sách giá dịch vụ y tế và chính sách bảo hiểm y tế; sự phát triển của thị trƣờng dịch vụ y tế; năng lực quản lý Nhà nƣớc trong lĩnh vực tài chính đối với BVCL; và khả năng thực hiện TCTC và trình độ quản trị của BVCL. Qua việc nghiên cứu đề án, tác giả đã làm rõ thực trạng, đánh giá những thành tựu, hạn chế, phân tích nguyên nhân của những hạn chế trong mở rộng TCTC đối với BVCL trên địa bàn thành phố Hà Nội hiện nay. Từ đó đề xuất việc mở rộng TCTC đối với BVCL trên địa bàn thành phố Hà Nội phải theo hƣớng tiếp tục giao quyền tự chủ đầy đủ, toàn diện hơn cho BVCL về tổ chức bộ máy, biên chế, hoạt động tài chính; chuyển cơ chế cấp kinh phí trực tiếp cho đơn vị sang hỗ trợ trực tiếp cho đối tƣợng đƣợc hƣởng thụ; thực hiện XHH các nguồn lực tài chính; giao quyền tự chủ gắn với tự chịu trách nhiệm trong hoạt động của các BVCL. Luận án cũng đề xuất 5 nhóm giải pháp cho việc mở rộng TCTC đối với các BVCL trên địa bàn thành phố Hà Nội trong thời gian tới nhƣ sau: (1) Hoàn thiện hệ thống văn bản quy phạm pháp luật để tăng cƣờng 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com tính hiệu quả khi mở rộng TCTC đối với BVCL; (2) Tiếp tục mở rộng quyền tự chủ, đổi mới cơ chế tài phù hợp với điều kiện, trình độ và khả năng thực hiện của từng nhóm các BVCL; (3) Tăng cƣờng vai trò quản lý, thực hiện phân cấp quản lý Nhà nƣớc mạnh hơn đồng thời giao quyền TCTC nhiều hơn cho các BVCL, tách bạch quản lý Nhà nƣớc về tài chính với quản trị tài chính tại BVCL; tiền lƣơng, chính sách bảo hiểm y tế; (4) Từng bƣớc thực hiện tự cân đối vững chắc thu - chi tài chính trong BVCL; xây dựng, ban hành và thực hiện đầy đủ quy chế chi tiêu nội bộ và thực hiện kiểm tra, giám sát nội bộ đối với hoạt động tài chính.
Qua đó, luận án cũng đề xuất lộ trình mở rộng TCTC đến năm 2020, tính các cấu phần chi phí vào giá dịch vụ y tế, làm thay đổi căn bản nhận thức về giá dịch vụ y tế và thị trƣờng dịch vụ y tế. Luận án đã góp phần rất nhiều trong việc nghiên cứu về cơ chế TCTC tại các BVCL. Tuy nhiên, đề án thực hiện nghiên cứu đối với các BVCL trong phạm vi thành phố Hà Nội có nhiều điểm khác biệt so với các bệnh viện công tuyến tỉnh, đặc biệt có nhiều lợi thế về quy mô, thu hút bệnh nhân và trình độ kỹ thuật cao nên có nhiều thuận lợi hơn khi thực hiện TCTC. Tóm lại, các công trình nghiên cứu trên đã đóng góp rất lớn trong việc hoàn thiện các lý luận cơ bản về thực hiện TCTC tại ĐVSNCL nói chung và BVCL nói riêng.
Nội dung của các công trình nghiên cứu các đối tƣợng khác nhau, tuy nhiên đều đƣa ra các vấn đề lý luận cơ bản nhất về việc thực hiện TCTC; phân tíchthực trạng và đề ra các giải pháp hoàn thiện cơ chế TCTC tại các đơn vị nghiên cứu, làm tiền để cho tác giả thực hiện bài luận văn này. Những nghiên cứu nước ngoài. Nhƣ chúng ta đã biết, TCTC là quá trình trong đó cơ quan nhà nƣớc có thẩm quyền giao quyền chủ động tự quyết định, tự chịu trách nhiệm các vấn 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com đề về tài chính cho ĐVSNCL nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động của đơn vị trong quá trình chuyển sang kinh tế thị trƣờng. Đối với các quốc gia đã có nền kinh tế thị trƣờng phát triển, thị trƣờng dịch vụ y tế đã hoàn chỉnh và hoạt động hiệu quả thì các BVCL đã thực hiện tự chủ.
Do đó không có nhiều công trình nghiên cứu về việc thực hiện TCTC tại các BVCL. Các nhà khoa học trên thế giới chủ yếu nghiên cứu tự chủ tài chính từ giác độ Chính phủ quản lý tài chính đối với BVCL làm sao có hiệu quả; trách nhiệm xã hội của BVCL khi thực hiện tự chủ tài chính; phân tích so sánh hiệu quả của bệnh viện tƣ nhân và BVCL; mô hình hợp tác công tƣ (PPP) trong lĩnh vực y tế. Phải kể đến một số các nghiên cứu sau đây: - Ying yao Chen (2013), “Public Hospital Automnomy in China: Review and Outlook”. Công trình nghiên cứu tổng quan về việc thực hiện tự chủ tại bệnh viện công tại Trung Quốc của tác giả đã phân chia các bệnh viện thành 4 loại: đơn vị ngân sách, đơn vị tự chủ, đơn vị hợp tác và đơn vị tƣ nhân; đối với mỗi loại hình bệnh viện lại có mức độ tự chủ khác nhau thể hiện trên các mặt, đó là quyền quyết định, khả năng tiếp cận thị trƣờng, trách nhiệm và chức năng xã hội, ngƣời hƣởng lợi cuối cùng.
Qua việc quá trình thực hiện TCTC của bệnh viện đã làm thay đổi cơ cấu tài chính y tế của Trung Quốc giữa việc chi y tế cá nhân với chi y tế cho Chính Phủ và chi y tế của xã hội; làm tăng quyền quyết định, khả năng tiếp cận thị trƣờng trách nhiệm và chức năng xã hội của bệnh viện, đem đến sự dịch chuyển từ đơn vị sử dụng ngân sách đến đơn vị tự chủ, đơn vị kết hợp và tổ chức tƣ nhân.