Chính sách thu hút và đãi ngộ nghệ sĩ trong hoạt động biểu diễn nghệ thuật ở Đồng Nai hiện nay

Luận văn phân tích chính sách thu hút và đãi ngộ nghệ sĩ trong hoạt động nghệ thuật biểu diễn tại Đồng Nai, đề xuất giải pháp phát triển bền vững ngành nghệ thuật.

• Trường học: Đại học Văn hóa Hà Nội
• Chuyên ngành: Quản lý văn hóa
• Đề tài: Chính sách thu hút và đãi ngộ nghệ sĩ trong biểu diễn nghệ thuật tại Đồng Nai hiện nay
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Đồng Nai

Mục lục chi tiết

• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ KHÁI QUÁT VỀ CHÍNH SÁCH VĂN HÓA NGHỆ THUẬT Ở VIỆT NAM
• 1.1. Khái niệm văn hóa, chính sách và chính sách văn hóa
• 2. THỰC TRẠNG CHÍNH SÁCH THU HÚT, ĐÃI NGỘ NGHỆ SĨ TRONG HOẠT ĐỘNG NGHỆ THUẬT BIỂU DIỄN Ở ĐỒNG NAI HIỆN NAY
• 3. GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ TỪ CHÍNH SÁCH THU HÚT, ĐÃI NGỘ NGHỆ SĨ TRONG HOẠT ĐỘNG NGHỆ THUẬT BIỂU DIỄN Ở ĐỒNG NAI HIỆN NAY
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Chính sách thu hút nghệ sĩ

Chính sách thu hút nghệ sĩ tại Đồng Nai hiện nay tập trung vào việc tạo điều kiện thuận lợi để các nghệ sĩ phát huy tài năng. Các chính sách này bao gồm việc cung cấp môi trường làm việc chuyên nghiệp, hỗ trợ tài chính, và tạo cơ hội phát triển nghề nghiệp. Tuy nhiên, việc thực thi các chính sách này còn gặp nhiều hạn chế, đặc biệt là trong việc áp dụng các nguyên tắc sáng tạo nghệ thuật thay vì chỉ dựa trên cơ chế hành chính.

1.1. Môi trường làm việc

Môi trường làm việc cho nghệ sĩ tại Đồng Nai được đầu tư khá tốt, với các cơ sở vật chất hiện đại. Tuy nhiên, sự thiếu hụt nguồn lực tài chính và sự chậm trễ trong việc cải thiện điều kiện làm việc đã làm giảm hiệu quả của các chính sách này.

1.2. Hỗ trợ tài chính

Các chế độ hỗ trợ tài chính như lương, phụ cấp đặc thù nghề cho nghệ sĩ còn thấp, chưa đáp ứng được nhu cầu thực tế. Điều này dẫn đến tình trạng nhiều nghệ sĩ không thể yên tâm cống hiến tài năng của mình.

II. Đãi ngộ nghệ sĩ

Đãi ngộ nghệ sĩ tại Đồng Nai bao gồm các chế độ thưởng, trợ cấp, và đào tạo bồi dưỡng. Các chính sách này nhằm khuyến khích và động viên nghệ sĩ tiếp tục phát triển sự nghiệp. Tuy nhiên, việc thực hiện các chế độ này còn nhiều bất cập, đặc biệt là trong việc đảm bảo tính công bằng và minh bạch.

2.1. Chế độ thưởng

Chế độ thưởng cho nghệ sĩ tại Đồng Nai được áp dụng dựa trên thành tích biểu diễn và sáng tạo. Tuy nhiên, việc xác định mức thưởng còn thiếu sự công bằng, dẫn đến sự bất mãn trong một bộ phận nghệ sĩ.

2.2. Đào tạo bồi dưỡng

Các chương trình đào tạo và bồi dưỡng cho nghệ sĩ được tổ chức định kỳ, nhưng chất lượng và hiệu quả của các chương trình này còn hạn chế. Điều này làm giảm khả năng phát triển chuyên môn của nghệ sĩ.

III. Biểu diễn nghệ thuật tại Đồng Nai

Biểu diễn nghệ thuật tại Đồng Nai đang phát triển mạnh mẽ, với sự tham gia của nhiều nghệ sĩ tài năng. Tuy nhiên, sự cạnh tranh từ các trung tâm văn hóa lớn như TP. HCM đã tạo ra nhiều thách thức cho các nghệ sĩ địa phương. Việc thu hút khán giả và tạo dựng thương hiệu cho các buổi biểu diễn còn gặp nhiều khó khăn.

3.1. Yếu tố khán giả

Khán giả tại Đồng Nai có nhu cầu thưởng thức nghệ thuật biểu diễn cao, nhưng sự đa dạng của các loại hình giải trí đã làm giảm sự quan tâm của họ đối với các buổi biểu diễn truyền thống.

3.2. Yếu tố nhà quản lý

Các nhà quản lý văn hóa tại Đồng Nai đang nỗ lực cải thiện chất lượng các buổi biểu diễn, nhưng sự thiếu hụt nguồn lực và kinh nghiệm quản lý đã làm giảm hiệu quả của các nỗ lực này.

IV. Chính sách văn hóa và hỗ trợ nghệ sĩ

Chính sách văn hóa tại Đồng Nai nhằm tạo hành lang pháp lý và cung cấp nguồn tài chính để phát triển nghệ thuật biểu diễn. Các chính sách này cũng tập trung vào việc đào tạo và phát triển nguồn nhân lực cho lĩnh vực văn hóa nghệ thuật. Tuy nhiên, việc thực thi các chính sách này còn nhiều hạn chế, đặc biệt là trong việc đảm bảo tính hiệu quả và bền vững.

4.1. Hành lang pháp lý

Hành lang pháp lý cho hoạt động văn hóa nghệ thuật tại Đồng Nai đã được thiết lập, nhưng việc áp dụng và thực thi các quy định này còn nhiều bất cập, dẫn đến sự thiếu đồng bộ trong quản lý.

4.2. Nguồn tài chính

Nguồn tài chính dành cho phát triển nghệ thuật tại Đồng Nai còn hạn chế, chưa đáp ứng được nhu cầu thực tế. Điều này làm giảm khả năng đầu tư và phát triển các dự án nghệ thuật lớn.

V. Phát triển nghệ thuật và nghệ sĩ tại Đồng Nai

Phát triển nghệ thuật tại Đồng Nai đang được chú trọng, với các chính sách hỗ trợ và đãi ngộ dành cho nghệ sĩ. Tuy nhiên, sự thiếu hụt nguồn lực và sự cạnh tranh từ các khu vực khác đã tạo ra nhiều thách thức cho sự phát triển này. Việc thu hút và giữ chân các nghệ sĩ tài năng cũng là một vấn đề nan giải.

5.1. Thu hút nghệ sĩ tài năng

Các chính sách thu hút nghệ sĩ tài năng tại Đồng Nai đang được triển khai, nhưng hiệu quả còn hạn chế do sự cạnh tranh từ các khu vực khác và sự thiếu hụt nguồn lực.

5.2. Giữ chân nghệ sĩ

Việc giữ chân các nghệ sĩ tài năng tại Đồng Nai đang gặp nhiều khó khăn, đặc biệt là do sự thiếu hụt các chế độ đãi ngộ và môi trường làm việc chưa đáp ứng được nhu cầu của nghệ sĩ.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Tỉnh Đồng Nai, với hơn 300 năm hình thành và phát triển, hiện là một trong những trung tâm công nghiệp năng động nhất Việt Nam, sở hữu 32 khu công nghiệp tập trung và hàng ngàn nhà máy, xí nghiệp. Dân số tỉnh đạt khoảng 2,82 triệu người, trong đó có nhiều người nhập cư từ khắp các vùng miền, tạo nên nhu cầu hưởng thụ văn hóa đa dạng và phong phú. Hoạt động nghệ thuật biểu diễn (NTBD) tại Đồng Nai đóng vai trò quan trọng trong việc đáp ứng nhu cầu văn hóa tinh thần của người dân, đồng thời góp phần phát triển kinh tế - xã hội địa phương.

Tuy nhiên, chính sách thu hút và đãi ngộ nghệ sĩ trong lĩnh vực NTBD tại Đồng Nai còn nhiều hạn chế, như mức lương thấp, chế độ phụ cấp chưa phù hợp, môi trường làm việc chưa tối ưu, dẫn đến hiện tượng “chảy máu chất xám” và khó khăn trong việc giữ chân nghệ sĩ tài năng. Luận văn tập trung nghiên cứu chính sách thu hút, đãi ngộ nghệ sĩ trong hoạt động NTBD tại Đồng Nai trong giai đoạn 2006-2016, nhằm phân tích thực trạng, đánh giá hiệu quả và đề xuất các giải pháp nâng cao chất lượng nguồn nhân lực nghệ thuật biểu diễn.

Mục tiêu nghiên cứu bao gồm: làm rõ cơ sở lý luận về chính sách văn hóa nghệ thuật, khảo sát thực trạng chính sách thu hút, đãi ngộ nghệ sĩ tại các đơn vị nghệ thuật công lập trên địa bàn tỉnh, đồng thời đề xuất các giải pháp thiết thực nhằm nâng cao hiệu quả chính sách, góp phần phát triển văn hóa - xã hội tỉnh Đồng Nai. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc cân bằng phát triển kinh tế và văn hóa, đồng thời nâng cao chất lượng nguồn nhân lực nghệ thuật, đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của công chúng.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết quản lý nguồn nhân lực (NNL) trong lĩnh vực văn hóa nghệ thuật, đặc biệt nhấn mạnh vai trò của chính sách thu hút và đãi ngộ trong việc phát triển NNL sáng tạo. Các khái niệm chính bao gồm:

• Chính sách văn hóa: Là hệ thống các nguyên tắc, thể chế và biện pháp của Nhà nước nhằm phát triển và quản lý đời sống văn hóa, trong đó có chính sách thu hút, đãi ngộ nghệ sĩ.
• Nguồn nhân lực nghệ thuật biểu diễn: Bao gồm các nghệ sĩ, diễn viên, nhạc công, biên đạo, đạo diễn và các nhân viên kỹ thuật, có đặc điểm sáng tạo cao, tuổi nghề ngắn và yêu cầu môi trường làm việc đặc thù.
• Chính sách thu hút NNL: Các biện pháp tạo môi trường làm việc thuận lợi, đánh giá đúng năng lực, tạo động lực sáng tạo và giữ chân nhân tài.
• Chính sách đãi ngộ NNL: Bao gồm chế độ lương, phụ cấp, khen thưởng, điều kiện làm việc và các hỗ trợ vật chất, tinh thần nhằm đảm bảo đời sống và khuyến khích cống hiến.

Ngoài ra, luận văn tham khảo các quan điểm lý thuyết về chính sách văn hóa trên thế giới, trong đó có quan điểm gắn văn hóa với hệ tư tưởng chính trị, quan điểm dân tộc về bảo tồn bản sắc văn hóa, và quan điểm kinh tế coi sản phẩm văn hóa là hàng hóa đặc thù.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp kết hợp định tính và định lượng nhằm đảm bảo tính toàn diện và chính xác:

• Nguồn dữ liệu: Thu thập từ các đơn vị nghệ thuật công lập tại Đồng Nai gồm Nhà hát Nghệ thuật truyền thống và Đoàn Ca múa nhạc Đồng Nai, các văn bản pháp luật, chính sách liên quan, báo cáo ngành và khảo sát thực tế.
• Phương pháp chọn mẫu: Phỏng vấn sâu cá nhân với các nhà quản lý, nghệ sĩ, diễn viên, viên chức tại các đơn vị nghệ thuật, sử dụng mẫu thuận tiện phi xác suất nhằm đảm bảo thu thập thông tin đa chiều và chuyên sâu.
• Phương pháp phân tích: Sử dụng phân tích nội dung, thống kê mô tả, so sánh đối chiếu các chính sách giữa Đồng Nai và một số tỉnh lân cận như Bình Dương, Bà Rịa - Vũng Tàu. Thống kê số liệu về cơ cấu nhân lực, mức thu nhập, số lượng khán giả và nguồn thu sự nghiệp.
• Timeline nghiên cứu: Tập trung phân tích dữ liệu trong giai đoạn 2006-2016, với khảo sát thực địa và phỏng vấn diễn ra trong năm nghiên cứu, đồng thời so sánh với các chính sách và thực trạng hiện hành đến năm 2016.

Phương pháp nghiên cứu đảm bảo tính khoa học, khách quan, giúp đánh giá thực trạng chính sách thu hút, đãi ngộ nghệ sĩ tại Đồng Nai một cách toàn diện và đề xuất giải pháp phù hợp.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Cơ cấu nguồn nhân lực nghệ thuật biểu diễn tại Đồng Nai:

   • Nhà hát Nghệ thuật truyền thống có 45 người, trong đó 34 biên chế và 11 hợp đồng lao động; Đoàn Ca múa nhạc có 49 người, gồm 29 biên chế và 20 hợp đồng.
   • Đội ngũ nghệ sĩ chủ yếu là lực lượng trẻ (15-25 tuổi) với trình độ đa dạng từ phổ thông đến đại học, nhưng phần lớn có trình độ trung cấp và cao đẳng.
   • Lực lượng quản lý đều xuất phát từ nghệ sĩ biểu diễn, tạo sự gắn kết chặt chẽ giữa quản lý và sáng tạo.

2. Thực trạng chính sách thu hút và đãi ngộ:

   • Mức lương và phụ cấp hiện tại còn thấp, không tương xứng với cường độ lao động và đặc thù nghề nghiệp.
   • Chế độ đãi ngộ như nhà ở, điều kiện làm việc, đào tạo bồi dưỡng còn hạn chế, chưa đủ sức hấp dẫn để giữ chân nghệ sĩ tài năng.
   • Nguồn thu sự nghiệp của các đơn vị sau khi tự chủ tài chính rất hạn chế, Nhà hát Nghệ thuật truyền thống không có doanh thu, Đoàn Ca múa nhạc chỉ có một phần doanh thu khoảng 180 triệu đồng năm 2014.

3. Ảnh hưởng của yếu tố khán giả và thị trường:

   • Loại hình ca múa nhạc thu hút khoảng 150.000 đến 200.000 lượt khán giả/năm, trong khi sân khấu truyền thống chỉ khoảng 60.000 lượt.
   • Khán giả trẻ có xu hướng ưa chuộng các hình thức giải trí hiện đại, làm giảm sức hấp dẫn của nghệ thuật truyền thống.
   • Hiện tượng “chảy máu chất xám” diễn ra do các nghệ sĩ tìm kiếm cơ hội và thu nhập tốt hơn ở các địa phương khác hoặc lĩnh vực khác.

4. Tác động của chính sách và quản lý:

   • Các chính sách hiện hành chưa thực sự đi vào cuộc sống, nhiều quy định còn lạc hậu, chưa được điều chỉnh kịp thời.
   • Việc thực thi chính sách còn mang tính hành chính, thiếu sự linh hoạt và quan tâm đến đặc thù sáng tạo nghệ thuật.
   • Môi trường làm việc và cơ sở vật chất chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu phát triển nghệ thuật biểu diễn.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu cho thấy chính sách thu hút, đãi ngộ nghệ sĩ tại Đồng Nai còn nhiều bất cập, ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng nguồn nhân lực và hiệu quả hoạt động nghệ thuật biểu diễn. Mức lương thấp và chế độ phụ cấp chưa phù hợp làm giảm động lực sáng tạo và gắn bó lâu dài của nghệ sĩ. So sánh với các tỉnh lân cận, Đồng Nai cần cải thiện chính sách để cạnh tranh thu hút nhân tài.

Sự thay đổi trong thị hiếu khán giả, đặc biệt là giới trẻ, đòi hỏi các đơn vị nghệ thuật phải đổi mới nội dung và hình thức biểu diễn, đồng thời nâng cao chất lượng nguồn nhân lực. Việc thiếu nguồn thu sự nghiệp và cơ sở vật chất hạn chế cũng là rào cản lớn cho sự phát triển bền vững.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ cơ cấu nhân lực, bảng so sánh mức lương và phụ cấp, biểu đồ số lượng khán giả theo loại hình nghệ thuật, giúp minh họa rõ nét thực trạng và xu hướng phát triển. Kết quả nghiên cứu phù hợp với các báo cáo ngành và các nghiên cứu về chính sách văn hóa nghệ thuật tại Việt Nam, đồng thời nhấn mạnh vai trò quan trọng của chính sách trong việc phát triển nguồn nhân lực sáng tạo.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường chính sách lương và phụ cấp đặc thù

   • Điều chỉnh mức lương và phụ cấp phù hợp với đặc thù nghề nghiệp và cường độ lao động của nghệ sĩ.
   • Mục tiêu nâng mức thu nhập tối thiểu lên ít nhất 20% trong vòng 2 năm tới.
   • Chủ thể thực hiện: Sở Văn hóa Thể thao và Du lịch phối hợp với các cơ quan tài chính tỉnh.

2. Cải thiện điều kiện làm việc và cơ sở vật chất

   • Đầu tư nâng cấp trang thiết bị kỹ thuật, không gian làm việc và sinh hoạt cho nghệ sĩ.
   • Xây dựng môi trường làm việc thân thiện, hỗ trợ sáng tạo và phát triển năng lực cá nhân.
   • Thời gian thực hiện: 3 năm, ưu tiên các đơn vị nghệ thuật công lập.
   • Chủ thể thực hiện: UBND tỉnh, Sở VHTTDL, các đơn vị nghệ thuật.

3. Đẩy mạnh đào tạo, bồi dưỡng và phát triển nguồn nhân lực

   • Tổ chức các khóa đào tạo nâng cao chuyên môn, kỹ năng quản lý và sáng tạo nghệ thuật.
   • Hỗ trợ nghệ sĩ trẻ phát triển tài năng, tạo cơ hội thăng tiến và gắn bó lâu dài.
   • Thời gian: liên tục, hàng năm tổ chức ít nhất 2 khóa đào tạo.
   • Chủ thể thực hiện: Sở VHTTDL, các trường đào tạo nghệ thuật.

4. Xây dựng chính sách thu hút nhân tài và giữ chân nghệ sĩ

   • Áp dụng cơ chế ưu tiên tuyển dụng, xét nâng lương trước hạn, hỗ trợ nhà ở và vay vốn cho nghệ sĩ.
   • Tăng cường khen thưởng, tôn vinh kịp thời các cá nhân có đóng góp xuất sắc.
   • Thời gian: triển khai ngay trong năm nghiên cứu và duy trì thường xuyên.
   • Chủ thể thực hiện: Sở VHTTDL, các đơn vị nghệ thuật, UBND tỉnh.

5. Đổi mới hình thức biểu diễn và mở rộng thị trường khán giả

   • Khuyến khích sáng tạo các chương trình nghệ thuật phù hợp với thị hiếu đa dạng, đặc biệt là giới trẻ.
   • Tăng cường quảng bá, tổ chức các sự kiện văn hóa nghệ thuật tại các địa phương, vùng sâu vùng xa.
   • Chủ thể thực hiện: Các đơn vị nghệ thuật, Sở VHTTDL, các tổ chức xã hội.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà quản lý văn hóa và nghệ thuật

   • Lợi ích: Hiểu rõ thực trạng và các giải pháp nâng cao hiệu quả chính sách thu hút, đãi ngộ nghệ sĩ.
   • Use case: Xây dựng kế hoạch phát triển nguồn nhân lực nghệ thuật tại địa phương.

2. Nghệ sĩ và nhân viên trong lĩnh vực nghệ thuật biểu diễn

   • Lợi ích: Nắm bắt các chính sách hiện hành, quyền lợi và cơ hội phát triển nghề nghiệp.
   • Use case: Đề xuất ý kiến cải thiện chế độ đãi ngộ, nâng cao điều kiện làm việc.

3. Các nhà nghiên cứu và sinh viên chuyên ngành quản lý văn hóa, nghệ thuật

   • Lợi ích: Tham khảo cơ sở lý luận, phương pháp nghiên cứu và kết quả thực tiễn về chính sách văn hóa nghệ thuật.
   • Use case: Phát triển đề tài nghiên cứu, luận văn liên quan đến quản lý nguồn nhân lực nghệ thuật.

4. Cơ quan hoạch định chính sách và các tổ chức xã hội

   • Lợi ích: Cung cấp dữ liệu và phân tích để xây dựng, điều chỉnh chính sách văn hóa phù hợp với thực tiễn.
   • Use case: Tổ chức hội thảo, tham vấn chính sách về phát triển văn hóa nghệ thuật.

Câu hỏi thường gặp

1. Chính sách thu hút, đãi ngộ nghệ sĩ tại Đồng Nai hiện nay có những điểm mạnh gì?
   Chính sách đã tạo được hành lang pháp lý cơ bản, có các chế độ phụ cấp ưu đãi nghề nghiệp và đào tạo bồi dưỡng. Tuy nhiên, mức độ thực thi và hiệu quả còn hạn chế do nguồn lực tài chính và cơ sở vật chất chưa đáp ứng đủ.

2. Tại sao mức lương và phụ cấp của nghệ sĩ lại thấp so với yêu cầu công việc?
   Do nguồn ngân sách hạn chế, cơ chế tự chủ tài chính chưa phát huy hiệu quả, đồng thời chính sách chưa được điều chỉnh kịp thời theo đặc thù nghề nghiệp và áp lực công việc cao.

3. Làm thế nào để giữ chân nghệ sĩ tài năng tại các đơn vị nghệ thuật công lập?
   Cần có chính sách đãi ngộ toàn diện, bao gồm tăng lương, phụ cấp, hỗ trợ nhà ở, tạo môi trường làm việc sáng tạo, đồng thời tổ chức đào tạo, khen thưởng kịp thời để tạo động lực gắn bó lâu dài.

4. Ảnh hưởng của thị hiếu khán giả đến hoạt động nghệ thuật biểu diễn như thế nào?
   Thị hiếu đa dạng, đặc biệt là giới trẻ ưa chuộng các hình thức giải trí hiện đại, làm giảm sức hấp dẫn của nghệ thuật truyền thống, đòi hỏi các đơn vị nghệ thuật phải đổi mới nội dung và hình thức biểu diễn.

5. Các giải pháp chính sách nào được đề xuất để nâng cao hiệu quả thu hút, đãi ngộ nghệ sĩ?
   Bao gồm tăng lương, cải thiện điều kiện làm việc, đào tạo bồi dưỡng, xây dựng chính sách ưu tiên tuyển dụng và giữ chân nhân tài, đổi mới hình thức biểu diễn và mở rộng thị trường khán giả.

Kết luận

• Chính sách thu hút, đãi ngộ nghệ sĩ tại Đồng Nai hiện còn nhiều hạn chế, ảnh hưởng đến chất lượng nguồn nhân lực và hiệu quả hoạt động nghệ thuật biểu diễn.
• Nguồn nhân lực nghệ thuật biểu diễn chủ yếu là lực lượng trẻ, có trình độ đa dạng nhưng cần được đào tạo, bồi dưỡng và đãi ngộ phù hợp để phát huy năng lực sáng tạo.
• Mức lương, phụ cấp và điều kiện làm việc chưa tương xứng với đặc thù nghề nghiệp, dẫn đến hiện tượng “chảy máu chất xám” và khó giữ chân nghệ sĩ tài năng.
• Đề xuất các giải pháp toàn diện về chính sách lương, phụ cấp, đào tạo, môi trường làm việc và đổi mới hình thức biểu diễn nhằm nâng cao hiệu quả thu hút, đãi ngộ nghệ sĩ.
• Nghiên cứu đặt nền tảng cho các bước tiếp theo trong việc hoàn thiện chính sách văn hóa nghệ thuật tại Đồng Nai, góp phần phát triển bền vững văn hóa - xã hội địa phương.

Call-to-action: Các cơ quan quản lý văn hóa, đơn vị nghệ thuật và các nhà nghiên cứu cần phối hợp triển khai các giải pháp đề xuất, đồng thời tiếp tục theo dõi, đánh giá và điều chỉnh chính sách để đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới.

Trích đoạn nội dung tài liệu

mở đầu, kết luận, tài liệu tham khảo và phụ lục, hình ảnh, luận văn gồm ba chƣơng Chƣơng 1. Cơ sở lý luận và khái quát về chính sách VHNT ở Việt Nam. Thực trạng chính sách thu hút, đãi ngộ nghệ sĩ trong hoạt động NTBD ở Đồng Nai hiện nay. Giải pháp nâng cao hiệu quả chính sách thu hút, đãi ngộ nghệ sĩ trong hoạt động NTBD ở Đồng Nai hiện nay.

- 12 - CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ KHÁI QUÁT VỀ CHÍNH SÁCH VĂN HÓA NGHỆ THUẬT Ở VIỆT NAM 1. Khái niệm văn hóa, chính sách và chính sách văn hóa - Văn hóa Bàn về định nghĩa của khái niệm văn hóa, theo học giả Phan Ngọc trên thế giới có tới hơn 400 định nghĩa về văn hóa.Tylor: “Văn hóa là toàn bộ phức thể bao gồm hiểu biết, tín ngƣỡng, nghệ thuật, đạo đức, luật pháp, phong tục và những khả năng và tập quán khác mà con ngƣời có đƣợc với tƣ cách là một thành viên xã hội” [22, tr. Theo Federico Mayor Laragoza nguyên Tổng giám đốc UNESCO: “Văn hóa là tổng thể sống động các hoạt động sáng tạo trong quá khứ và trong hiện tại. Qua các thế kỷ, hoạt động sáng tạo ấy đã hình thành nên một hệ thống các giá trị, các truyền thống và các thị hiếu - những yếu tố xác định đặc tính riêng của mỗi dân tộc” [22, tr.

Văn hóa theo Chủ tịch Hồ Chí Minh: “Vì lẽ sinh tồn cũng nhƣ mục đích của cuộc sống, loài ngƣời mới sáng tạo và phát minh ra ngôn ngữ, chữ viết, đạo đức, pháp luật, khoa học, tôn giáo, văn học, nghệ thuật, những công cụ cho sinh hoạt hằng ngày về mặc, ăn, ở và các phƣơng thức sử dụng, toàn bộ những sáng tạo và phát minh đó tức là văn hóa. Văn hóa là sự tổng hợp mọi phƣơng thức sinh hoạt cùng với biểu hiện của nó mà loài ngƣời đã sản sinh ra nhằm thích ứng những nhu cầu đời sống và đòi hỏi của sự sinh tồn” [22, tr. - 13 - Theo GS-TS. Trần Ngọc Thêm: “Văn hóa là một hệ thống hữu cơ các giá trị vật chất và tinh thần do con ngƣời sáng tạo và tích lũy qua quá trình hoạt động thực tiễn, trong sự tƣơng tác giữa con ngƣời với môi trƣờng tự nhiên và xã hội” [22, tr.

Căn cứ vào Nghị quyết Trung ƣơng V (Khóa VIII) và Chiến lƣợc phát triển văn hóa nhằm hƣớng tới thực hiện mục tiêu tổng quát là xây dựng và phát triển nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc, phạm vi của khái niệm văn hóa gắn với việc hoàn thiện chính sách văn hóa ở nƣớc ta hiện nay đƣợc tác giả thể hiện trong đề tài này gồm các lĩnh vực: Tƣ tƣởng, đạo đức, lối sống; văn học nghệ thuật; giao lƣu văn hóa với thế giới; các thể chế và thiết chế văn hóa. Văn hóa là nền tảng tinh thần của xã hội, vừa là mục tiêu vừa là động lực thúc đẩy sự phát triển kinh tế - xã hội. Xây dựng và phát triển kinh tế phải nhằm mục tiêu văn hóa, vì xã hội công bằng, văn minh, con ngƣời phát triển toàn diện. Các nhân tố văn hóa phải gắn kết chặt chẽ với đời sống và hoạt động xã hội trên mọi phƣơng diện chính trị, kinh tế, xã hội, pháp luật, kỷ cƣơng… biến thành nguồn lực nội sinh quan trọng nhất của phát triển.

Tóm lại, văn hóa là một phạm trù rất rộng, bao gồm toàn bộ giá trị do con ngƣời sáng tạo ra trong quá trình lịch sử bằng lao động của mình cả trên hai lĩnh vực vật chất và tinh thần; văn hóa còn có nghĩa hẹp hơn là một lĩnh vực hoạt động; có khi chỉ là văn học nghệ thuật. - Chính sách Theo Từ điển bách khoa Việt Nam (tập 1) cho rằng: Chính sách là những chuẩn tắc cụ thể để thực hiện đƣờng lối, nhiệm vụ; chính sách đƣợc thực hiện trong một thời gian nhất định, trên lĩnh vực cụ thể nào đó. Bản chất, nội dung và phƣơng hƣớng của chính sách tùy thuộc tính chất của đƣờng lối, nhiệm vụ chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội. Muốn định ra chính sách đúng phải căn cứ vào tình hình thực tiễn trong từng lĩnh vực, từng giai đoạn, phải vừa giữ vững mục tiêu, - 14 - phƣơng hƣớng xác định trong đƣờng lối, nhiệm vụ chung, vừa linh hoạt vận dụng vào hoàn cảnh và điều kiện vụ thể [24, tr.

Ngoài ra, tác giả Nguyễn Lân trong công trình nghiên cứu Từ điển từ và ngữ Việt Nam cho rằng: Chính sách là “đƣờng lối, chủ trƣơng của một chính phủ hay một chính đảng” [38; tr. Theo PGS-TS Lƣơng Hồng Quang trong giáo trình Chính sách Văn hóa cho rằng: Chính sách là hệ thống các thể chế, các định hƣớng, các quy định tạo nên những thực hành của nhà nƣớc vào một đối tƣợng quản lý nào đó. Công cụ thực hành chính của các chính sách là luật pháp và các phƣơng pháp hành chính; ngân sách và hệ thống thuế. Các dạng tồn tại của chính sách gồm các định hƣớng mang tính nguyên tắc, các văn bản thể chế, các chính sách đầu tƣ và thuế, các phƣơng pháp hành chính khác [51, tr.

Nói cách khác, chính sách là tập hợp các chủ trƣơng, hành động về phƣơng diện nào đó của chính phủ, bao gồm các mục tiêu mà chính phủ muốn đạt đƣợc và cách làm để thực hiện các mục tiêu đó. Những mục tiêu này bao gồm sự phát triển toàn diện trên các lĩnh vực của đời sống con ngƣời nhƣ: kinh tế, văn hóa - xã hội, môi trƣờng… Chính sách là sự can thiệp hay không can thiệp của nhà nƣớc nhƣng là các tác động mang tính định hƣớng cho sự phát triển, là khung thể chế cho các hoạt động trong thực tiễn. - Chính sách văn hóa Theo UNESCO thì: “CSVH (Politique culturelle) là một tổng thể các nguyên tắc hoạt động, các cách thực hành, các phƣơng pháp quản lý hành chính và phƣơng pháp ngân sách của Nhà nƣớc dùng làm cơ sở cho các hoạt động văn hóa” [51, tr. - 15 - Dựa vào định nghĩa này, hội nghị bàn tròn các chuyên gia văn hóa tại Monaco (Ý) năm 1967 đã đƣa ra một quan niệm về CSVH nhƣ sau: “CSVH là một tổng thể những thực hành xã hội hữu thức và có suy tính kỹ về những can thiệp hay không can thiệp của Nhà nƣớc vào các hoạt động văn hóa nhằm vào việc đáp ứng nhu cầu văn hóa của nhân dân, bằng cách sử dụng tối ƣu tất cả những nguồn vật chất và nhân lực, mà một xã hội nào đó sắp đặt vào một thời điểm thích hợp” [51, tr.

Các CSVH đều là các thực hành nhà nƣớc dựa trên các nguồn lực về tài chính, vật lực và nhân lực, trong những điều kiện có thể có của thời điểm đó. Các tổ chức văn hóa dựa vào các nguồn lực này mà triển khai các hoạt động thực thi chính sách. Cũng theo PGS-TS Lƣơng Hồng Quang: “CSVH là một hệ thống các nguyên tắc, các thực hành của nhà nƣớc trong lĩnh vực văn hóa nhằm phát triển và quản lý thực tiễn đời sống văn hóa theo những quan điểm phát triển và cách thức quản lý riêng, đáp ứng nhu cầu phát triển đời sống văn hóa tinh thần của nhân dân trên cơ sở vận dụng các điều kiện vật chất và tinh thần sẵn có của xã hội” [51, tr. Theo Nghị quyết Trung ƣơng 5 (khóa VIII), các chính sách đƣợc nhìn nhận ở khía cạnh thực tiễn cụ thể nhƣ: chính sách kinh tế trong văn hóa, văn hóa trong kinh tế; chính sách xã hội hóa hoạt động văn hóa; chính sách bảo tồn phát huy di sản văn hóa; chính sách ƣu đãi với những ngƣời tham gia hoạt động và hƣởng thụ văn hóa; chính sách hợp tác quốc tế… Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ X đã xác định: Xây dựng văn hóa là một trong bốn trọng tâm chiến lƣợc của Đảng trong tiến trình đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nƣớc.

Nhƣ vậy, chính sách thu hút, đãi ngộ nghệ sĩ trong hoạt động NTBD là một trong những vấn đề lớn nằm trong chính sách văn hóa nói chung. Các thành tố của chính sách văn hóa gồm: Các thể chế (Luật, Nghị - 16 - định, Thông tƣ, Chỉ thị, Quyết định, Chiến lƣợc, Kế hoạch, Quy hoạch…); chính sách đầu tƣ; chính sách thuế; chính sách hiến tặng, bảo trợ, tài trợ cho VHNT; các phƣơng pháp hành chính. Khái niệm nguồn nhân lực trong tổ chức nghệ thuật biểu diễn - Nguồn nhân lực Nhân lực đƣợc hiểu là nguồn lực của con ngƣời, nguồn lực này bao gồm thể lực, trí lực và nhân cách [37, tr. Theo cách tiếp cận của Liên hiệp quốc, NNL là tất cả các kiến thức, kỹ năng và năng lực của con ngƣời có quan hệ tới sự phát triển kinh tế - xã hội của đất nƣớc.

- Nghệ sĩ Theo Từ điển bách khoa toàn thƣ mở (Wikipedia): “Nghệ sĩ là ngƣời chuyên hoạt động (sáng tác hoặc biểu diễn) trong một bộ môn nghệ thuật. Nghệ sĩ là ngƣời sáng tạo ra loại hình nghệ thuật nhƣ vẽ, đồ họa, chạm khắc, chụp ảnh, làm mô hình, diễn kịch sân khấu về các ý tƣởng và cảm xúc lành mạnh với văn hóa xã hội”. Nhƣ vậy có thể nói rằng, khái niệm nghệ sĩ luôn gắn liền với khái niệm nghệ thuật. Vì vậy khái niệm nghệ sĩ phụ thuộc nhiều vào cách hiểu về nghệ thuật.

- Tổ chức nghệ thuật biểu diễn Tổ chức nghệ thuật là tổ chức có phong cách làm việc sáng tạo trong mỗi tác phẩm NTBD. Do đó, TCNTBD luôn là nơi thu hút lực lƣợng có năng khiếu bẩm sinh đặc biệt. TCNTBD là nơi giúp cho ngƣời nghệ sĩ thể hiện đƣợc năng khiếu và tìm kiếm sự thăng hoa trong mỗi vai diễn, đồng thời nó còn khuyến khích phát triển các kỹ năng khác nhau, giúp ngƣời nghệ sĩ thỏa mãn nhu cầu động cơ trong công việc. TCNTBD đề cập trong đề tài này là những tổ chức hoạt động trong lĩnh vực VHNT, đó là các nhà hát, Đoàn nghệ thuật, cơ quan, đơn vị hoạt động chuyên nghiệp trong lĩnh vực NTBD.

Các tổ chức biểu diễn nghệ thuật này - 17 - hoạt động trong nhiều loại hình nghệ thuật khác nhau nhƣ: cải lƣơng, ca múa nhạc, nhà hát chèo, múa rối. Mỗi TCNTBD này có chức năng, cơ cấu, nhiệm vụ, loại hình nghệ thuật hoạt động khác nhau. Ngoài ra, TCNTBD còn đƣợc gọi là đơn vị NTBD. Ở nƣớc ta, TCNTBD đƣợc phân định thuộc khu vực công lập và ngoài công lập.

Các đơn vị NTBD công lập trực thuộc Bộ VHTTDL và các Sở VHTTDL cấp tỉnh quản lý và chỉ đạo. Các đơn vị NTBD ngoài công lập là những TCNTBD tƣ nhân đầu tƣ theo phƣơng thức xã hội hóa.