Chương 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI 1. Những công trình nghiên cứu có liên quan đến đề tài 1. Những công trình nghiên cứu về đào tạo và quản lý đào tạo theo tiếp cận chuẩn đầu ra trong giáo dục đại học 1. Những công trình nghiên cứu của các tác giả nước ngoài Nghiên cứu về những yêu cầu trong chuẩn đầu ra ở Khu vực Giáo dục đại học chung của châu Âu, các tác giả Julia Gonzalez, Robert Wagenaar (2003) trong nghiên cứu “Tuning Educational Structures in Europe” (Điều chỉnh cấu trúc giáo dục ở châu Âu) [177] đã đưa ra quan niệm về chuẩn đầu ra chính là kết quả học tập của người học.
Các tác giả nghiên cứu những thành tố cấu thành chuẩn đầu ra (là tập hợp các năng lực bao gồm kiến thức, sự hiểu biết và kỹ năng mà người học được kỳ vọng sẽ biết/hiểu/chứng minh sau khi hoàn thành quá trình học) được xác định và liên quan đến toàn bộ các chương trình học và cho các đơn vị học tập (mô-đun) riêng lẻ. Những năng lực này gồm năng lực chung và năng lực chuyên môn cụ thể. Theo các tác giả, trong cấu trúc của chương trình đào tạo, các mô-đun phải xác định người học cần đạt được những năng lực cụ thể nào, và phải đảm bảo rằng các tiêu chuẩn này thực sự được đánh giá và đáp ứng được chất lượng. Năng lực và kỹ năng có thể giúp chuẩn bị cho người học tốt nghiệp giải quyết các vấn đề quan trọng ở các mức độ làm việc nhất định, trong một nền kinh tế luôn thay đổi.
Điều này, đặt ra yêu cầu đối với một chương trình đào tạo cần phải được cải tiến liên tục. Như vậy, trong việc xây dựng một Khu vực Giáo dục đại học chung của châu Âu, các tác giả đã khẳng định việc so sánh những kết quả đạt được từ các cơ sở giáo dục chỉ có thể thực hiện được khi xem xét, đánh giá kết quả 16 học tập và năng lực của người học. Bằng cách xác định các kết quả học tập phù hợp, các tiêu chuẩn có thể được thiết lập trong chuẩn đầu ra liên quan đến mức độ yêu cầu về kiến thức và nội dung liên quan đến lý thuyết và/hoặc thực nghiệm, kỹ năng liên quan đến học tập, kỷ luật và năng lực chung. Trên thực tế, giáo dục đại học đã được quốc tế hóa.
Các cơ sở đào tạo đang cạnh tranh trên phạm vi toàn cầu, do vậy, cần có những chuẩn đầu ra mang tính tổng quát hơn cho mỗi ngành hoặc lĩnh vực cụ thể được thiết kế ở cấp độ siêu quốc gia. Bằng cách xác định kết quả học tập theo chuẩn đầu ra, các điểm tham chiếu chung của châu Âu được phát triển, đây sẽ là cơ sở để đảm bảo chất lượng nội bộ, quốc gia và quốc tế. Nhóm tác giả gồm Edward F. Crawley, Johan Malmqvist, Sören Östlund, Doris R.
Brodeur (2007), trong sách “Rethinking Engineering Education: The CDIO Approach” (Nhìn nhận lại giáo dục kỹ thuật: Cách tiếp cận CDIO) [173] đã định nghĩa về chuẩn đầu ra trong bộ 12 tiêu chuẩn CDIO. Đề xướng CDIO là một dự án quốc tế lớn nhằm cải cách chương trình đào tạo kỹ thuật trình độ đại học được khởi xướng vào tháng 10/2000 tại Hoa Kỳ và hiện nay được áp dụng trên toàn thế giới. Tầm nhìn của dự án mang đến cho sinh viên một nền giáo dục nhấn mạnh về nền tảng kỹ thuật trong bối cảnh Hình thành Ý tưởng - Thiết kế - Triển khai - Vận hành (Conceiving – Designing – Implementing – Operating / CDIO) các hệ thống và sản phẩm thực tế. Chuẩn đầu ra được các tác giả trình bày trong tiêu chuẩn 2: Những chuẩn đầu ra chi tiết, cụ thể đối với những kỹ năng cá nhân và giao tiếp, và những kỹ năng kiến tạo sản phẩm, quy trình, và hệ thống, cũng như các kiến thức chuyên môn, phải nhất quán với các mục tiêu của chương trình, và được phê chuẩn bởi các bên liên quan của chương trình.
Cụ thể, các kiến thức, kỹ năng, và thái độ được dự định đạt được kết quả của giáo dục, nghĩa là, các chuẩn đầu ra, được hệ thống hóa trong Đề 17 cương CDIO. Những chuẩn đầu ra này liệt kê đầy đủ những gì sinh viên nên biết và nên có khả năng làm khi kết thúc chương trình đào tạo. Song song với các chuẩn đầu ra cho kiến thức chuyên ngành, Đề cương CDIO chỉ rõ các chuẩn đầu ra là những kỹ năng cá nhân và giao tiếp, và kiến tạo sản phẩm, quy trình, và hệ thống. Các chuẩn đầu ra cá nhân tập trung vào việc phát triển nhận thức và cảm tính cho các sinh viên, ví dụ, kỹ năng lập luận và giải quyết vấn đề, thí nghiệm và khám phá tri thức, suy nghĩ tầm hệ thống, tư duy sáng tạo, tư duy phán xét, và đạo đức nghề nghiệp.
Các chuẩn đầu ra giao tiếp tập trung vào những tương tác cá nhân và nhóm: làm việc theo nhóm, tài năng lãnh đạo, và giao tiếp. Các kỹ năng kiến tạo sản phẩm, quy trình, và hệ thống tập trung vào: hình thành ý tưởng, thiết kế, triển khai, và vận hành các hệ thống trong các bối cảnh doanh nghiệp, kinh doanh, và xã hội. Các chuẩn đầu ra được xem xét và phê chuẩn bởi các bên liên quan chính yếu, các nhóm có chung mối quan tâm đến các sinh viên tốt nghiệp từ các chương trình đào tạo, nhằm đảm bảo tính thống nhất với các mục tiêu của chương trình và phù hợp với thực hành kỹ thuật. Bên cạnh đó, các bên liên quan giúp xác định trình độ năng lực mong đợi, hay tiêu chuẩn của thành quả, cho từng chuẩn đầu ra.
Việc đặt ra các chuẩn đầu ra cụ thể giúp đảm bảo rằng các sinh viên có được một nền móng/cơ sở phù hợp cho tương lai của họ. Các tổ chức kỹ thuật nghề nghiệp và những người đại diện của doanh nghiệp đã xác định các tố chất chính yếu của những người kĩ sư mới bước vào nghề cả về các lĩnh vực kỹ thuật lẫn nghề nghiệp. Hơn nữa, nhiều cơ quan đánh giá và kiểm định yêu cầu các chương trình kỹ thuật phải xác định các đầu ra của chương trình về các mặt kiến thức, kỹ năng, và thái độ của sinh viên tốt nghiệp của họ. Về việc cập nhật và cập nhật và nâng cấp các tiêu chuẩn trong Đề cương CDIO từ phiên bản 1 lên phiên bản 2, nhóm những tác giả sáng lập Đề xướng CDIO gồm: Edward F.
Brodeur, 18 Johan Malmqvist (2011), đã nêu rõ những vấn đề về Đề cương CDIO trong bài viết “The CDIO Syllabus v2.0 - An Updated Statement of Goals for Engineering Education” (Đề cương CDIO v2.0 - Bản tuyên bố được cập nhật về các mục tiêu cho giáo dục kỹ thuật) [174]: Sau 10 năm triển khai CDIO trên toàn thế giới, những người sáng lập ra CDIO nhận thấy cần phải cập nhật một số thay đổi trong Đề cương để tăng tính phù hợp với hiện tại và mở rộng phạm vi của nó, gọi là “CDIO Syllabus v2. Đề cương CDIO phiên bản 2 được sử dụng như các tiêu chí để xác định và đánh giá những kết quả mong đợi về mục tiêu học tập, kỹ năng của cá nhân, giữa các cá nhân và hệ thống cần thiết cho thực tiễn kỹ thuật hiện đại. Hơn nữa, Đề cương chi tiết có thể được sử dụng để thiết kế các sáng kiến giáo dục mới và nó có thể được sử dụng làm cơ sở cho một quá trình đánh giá dựa trên kết quả nghiêm ngặt, như yêu cầu của ABET. Bài viết này đánh giá lại nội dung và cấu trúc cấp cao hơn sau khi đã sửa đổi những tiêu chí về kiến thức cơ bản, kỹ năng và thái độ của các thế hệ kĩ sư trẻ tương lai cần đạt được trong chuẩn đầu ra để đáp ứng yêu cầu của nhà trường và sự phát triển của ngành công nghiệp.
Bài viết đồng thời cũng thảo luận về việc sử dụng Đề cương phù hợp với chương trình giảng dạy, phương thức giảng dạy, học tập và đánh giá kết quả học tập. Năm 1996, Uỷ ban quốc tế về giáo dục cho thế kỷ XXI của UNESCO đã công bố báo cáo với tiêu đề Học tập - một kho báu tiềm ẩn (Learning: The treasure within), nêu rõ triết lý giáo dục của thế kỷ mới. Báo cáo này xác định “giáo dục là quá trình tiếp diễn cải thiện kiến thức và kỹ năng và cũng – có lẽ là chính yếu - một phương thức phát triển nhân cách và thiết lập những quan hệ giữa các cá thể, các nhóm người và các dân tộc”. Báo cáo đề xuất Bốn trụ cột của giáo dục mà việc học là hạt nhân với sự xác định: “Giáo dục phải được tổ chức xoay quanh 4 loại hình cơ bản mà trong một cuộc đời mỗi con người, chúng sẽ là những trụ cột của kiến thức: (1) Học để biết là nắm những 19 công cụ để hiểu; (2) Học để làm là phải có những khả năng hoạt động sáng tạo tác động vào môi trường sống của mình; (3) Học để cùng chung sống là tham gia và hợp tác với những người khác trong mọi hoạt động của con người; (4) Học để làm người là sự tiến triển quan trọng nảy sinh từ ba loại hình trên” [186].
UNESCO đã bổ sung thêm trụ cột thứ 5: Học để sáng tạo [160]. 5 trụ cột này phải đặt trên nền tảng “Học tập suốt đời” và xây dựng một “xã hội học tập”. Nói cách khác, giáo dục tạo điều kiện cho chúng ta phát triển toàn diện. Nghiên cứu về chuẩn đầu ra trong giáo dục đại học, còn có những công trình tiêu biểu của các tác giả khác như: Scheerens, J.
Krishnamurti (2008), Education and the Significance of Life (Giáo dục và ý nghĩa của cuộc sống) [178], nghiên cứu về chuẩn đầu ra gắn liền với chất lượng giáo dục và đào tạo và đáp ứng những yêu cầu trong cuộc sống hiện đại. Các tác giả như Edward F. Crawley (2011), The CDIO Syllabus A Statement of Goals for Undergraduate Engineering Education (Bản tóm tắt CDIO - Một tuyên bố về các mục tiêu cho giáo dục kỹ thuật đại học) [172]; Kristina Edström (2012), Comparing two approaches for engineering education development: PBL and CDIO (So sánh hai phương pháp phát triển giáo dục kỹ thuật: PBL và CDIO) [179],… đã nghiên cứu những vấn đề về mục tiêu giáo dục đại học gắn với những tiêu chí cụ thể trong chuẩn đầu ra các ngành đào tạo. Nghiên cứu về đào tạo và QLĐT theo chuẩn đầu ra, Jaap Scheerens (1990) đã phát triển mô hình CIPO (The CIPO-model) [188] là một hệ thống 20 cơ bản trong quản lý các hoạt động của trường học, có thể áp dụng với nhiều cấp trong giáo dục.