ii Bộ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO - BỘ Y TẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC Y TÉ CÔNG CỘNG TRÀN TUẤN CƯỜNG CHI PHÍ ĐIÈU TRỊ BỆNH NHÂN HIV/AIDS NGOẠI TRÚ CỦA PHÒNG I TẠI M LIFE-GAP BỆNH VIỆN BẠ M2011 LUẬN V HẠC SỸ QUẢN LÝ BỆNH VIỆN MÃ SÓ: 60720701 Hướng dần khoa học: TS. Đỗ Mai Hoa PGS. Bùi Đức Dưong HÀ NỘI, 2012 iii LỜI CẢM ƠN Trong quá trình học tập và thực hiện luận văn tốt nghiệp, tôi đã nhận được sự hỗ trợ, giúp đỡ tận tình của các thầy cô, anh chị đồng nghiệp, bạn bè và gia đình. Ngày hôm nay, khi đã hoàn thành luận văn cũng như chương trình đào tạo Thạc sỹ Quản lý bệnh viện, với lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc, tôi chân thành gửi lời tri ân đến: - PGS.
Bùi Đức Dương, TS. Đỗ Mai Hoa, ThS. Nguyễn Quỳnh Anh đã trực tiếp hướng dẫn và các thầy cô - giảng viên Trường Đại học Y tế Công cộng đã tận tình chỉ bảo, đóng góp những ý kiến quý báu và giúp đỡ tôi trong thời gian qua. - Cục Phòng, chống HIV/AIDS, Ban Quản lý dự án LIFE-GAP Trung ương, Ban Giám đốc, Lãnh đạo các khoa, phòng liên quan tại Bệnh viện Bạch Mai, tập thể Lãnh đạo và nhân viên Phòng khám ngoại trú đã hỗ trợ, tạo điều kiện thuận lợi cho tôi trong quá trình thu thập số liệu tại bệnh viện.
- Các anh chị đồng nghiệp, các bạn lớp cao học Quản lý bệnh viện khoá 3 đã nhiệt tình hỗ trợ và chỉ dẫn trong quá trình thực hiện luận văn. - Ban Giám hiệu, Phòng Đào tạo Sau đại học - Trường Đại học Y tế Công cộng đã tạo mọi điều kiện thuận lợi, hướng dẫn, giúp đỡ tôi trong quá trình học tập và hoàn thành luận văn. - Gia đình, bạn bè và đặc biệt là người vợ thân yêu đã luôn sát cánh, ủng hộ, động viên và giúp đỡ tôi hoàn thành luận văn này. Với những kiến thức và phương pháp thu nhận được qua hai năm học tập, tôi sẽ cổ gắng phát huy và áp dụng trong quá trình làm việc cũng như học tập của mình trong thời gian tới.
iv DANH MỤC CÁC CHỮ, KÝ HIỆU VIÉT TẮT AIDS Acquired Immunodeficiency Syndrome (Hội chứng suy giảm miễn dịch mắc phải ở người) ARV Antiretroviral (Thuốc kháng HIV) BANT Bệnh án ngoại trú BHYT Bảo hiểm y tế BN Bệnh nhân CBYT Cán bộ y tế CD4 Cluster of differentiation 4 CĐHA Chẩn đoán hình ảnh Điều tri ARV Điều trị bằng thuốc ARV GĐ Gia đình HAART Highly Active Antiretroviral Therapy (Điều trị kháng retrovirus hiệu quả cao) HIV Human Immunodeficiency Virus (Vi rút gây ra hội chứng suy giảm miễn dịch mắc phải ở người) TCKT Tài chính Kế toán LIFE-GAP Dự phòng và chăm sóc HIV/AIDS tại Việt Nam NTCH Nhiễm trùng cơ hội PKNT Phòng khám ngoại trú TB Trung bình TSCĐ Tài sản cố định TV Thành viên UNAIDS The Joint United Nations Programme on HIV/AIDS (Chương trình Phòng, chống AIDS Liên hiệp quốc) WHO World Health Organization (Tổ chức Y tế Thế giới) XN Xét nghiệm MỤC LỤC LÒI CẢM ƠN.iii DANH MỤC CÁC CHỮ, KÝ HIỆU VIẾT TẮT.iv DANH MỤC CÁC BẢNG.viii DANH MỤC CÁC BIỂU ĐÒ.ix TÓM TẮT LUẬN VĂN.1 MỤC TIÊU NGHIÊN cửu. TÓNG QUAN TÀI LIỆU. Tình hình dịch HIV/AIDS trên Thế giói và Việt Nam. Tình hình chăm sóc, điều trị HIV/AIDS trên Thế giói và Việt Nam.
Trên Thế giới. Tại Việt Nam. Tại Bệnh viện Bạch Mai. Điều trị ARV ngoại trú cho bệnh nhân HIV/AIDS.
Quá trình điều trị ARV ngoại trú cho bệnh nhân HIV/AIDS. Điều trị bằng thuốc ARV. Các loại thuốc ARV, phác đồ điều trị và cận lâm sàng trong điều trị ARV. Chi phí và phân tích chi phí y tế.
Khái niệm chung. Phân tích chi phí y tế. Các nghiên cứu liên quan đến chi phí chăm sóc và điều trị HIV/AIDS. Trên Thế giới.
Tại Việt Nam. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN cúư. Đối tirọng nghiên cứu. Thòi gian và địa điềm nghiên cứu.
Thiết kế nghiên cứu. Mẩu và phưong thức chọn mẫu. Phuong pháp thu thập số liệu. Thông tin và số liệu thứ cấp.
Thông tin định lượng. Chuẩn bị người đi thu thập số liệu. Các biến số và chỉ số đánh giá. Nhóm biến Chi phí điều trị bệnh nhân HIV/AIDS ngoại trú từ phía người cung cấp dịch vụ.
Nhóm biến Chi phí điều trị bệnh nhân HIV/AIDS ngoại trú từ phía bệnh nhân và gia đình. Phương pháp phân tích số liệu. Vấn đề đạo đức trong nghiên cứu. KÉT QUẢ NGHIÊN cứu.
Đặc điểm của bệnh nhân HIV/AIDS tại PKNT. Chi phí điều trị cho bệnh nhân HIV/A1DS ngoại trú. Chi phí điều trị HIV/AIDS ngoại trú từ phía người cung cấp dịch vụ. Chi phí điều trị HIV/AIDS ngoại trú từ phía bệnh nhân và gia đình.
Gánh nặng kinh tế của điều trị HIV/AIDS ngoại trú từ góc độ của người cung cấp dịch vụ, bệnh nhân và gia đình. Chi phí điều trị HIV/AIDS ngoại trú và khuyến cáo về điều trị ARV sớm. So sánh chi phí điều trị HIV/A1DS ngoại trú giữa các nhóm bệnh nhân. So sánh chi phí điều trị ngoại trú từ phía người cung cấp dịch vụ.
So sánh chi phí điều trị ngoại trú phía bệnh nhân và gia đình. So sánh về chi phí điều trị ngoại trú giữa các nhóm từ hai phía. Đặc điểm của bệnh nhân HIV/AIDS tại PKNT. Đặc điểm nhân khẩu học của bệnh nhân H1V/AIDS.
Đặc điểm về điều trị của bệnh nhân HIV/AIDS. Chi phí điều trị cho bệnh nhân HIV/AIDS ngoại trú. Chi phí điều trị HIV/AIDS ngoại trú từ phía người cung cấp dịch vụ. Chi phí điều trị HIV/AIDS ngoại trú từ phía bệnh nhân và gia đình.
Gánh nặng kinh tế trong điều trị HIV/AIDS ngoại trú và khuyến cáo điều trị ARV sớm. So sánh chi phí điều trị ngoại trú giữa các nhóm bệnh nhân. Điểm mạnh của nghiên cứu. Hạn chế của nghiên cứu.
Chi phí điều trị cho bệnh nhân HIV/AIDS ngoại trú. So sánh chi phí điều trị HIV/AIDS ngoại trú giữa các nhóm bệnh nhân. Đối vói bệnh nhân và gia đình. Đối vói cán bộ y tế tại PKNT.
Đối vói Bệnh viện và Ban Quản lý tiểu dự án LIFE-GAP.79 TÀI LIỆU THAM KHẢO. Phiếu tổng hợp để thu thập số liệu thứ cấp tại BV Bạch Mai. Bộ câu hỏi phỏng vấn. Giấy đồng ý tham gia nghiên cúu.
Giấy cam kết bảo mật thông tin.118 8 DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng 1. Đặc điểm nhân khẩu học của bệnh nhân HIVAIDS. Đặc điểm về điều trị của bệnh nhân HIV/AIDS. Điều kiện kinh tế hộ gia đình của bệnh nhân HIV/AIDS.
Thông tin chung về PKNT tại Bệnh viện Bạch Mai. Thành phần chi phí và chi phí bình quân 01 năm cho 01 bệnh nhân điều trị HIV/AIDS ngoại trú từ phía người cung cấp dịch vụ. Thành phần chi phí và tổng chi phí bình quân 01 năm điều trị HIV/AIDS ngoại trú từ phía người cung cấp dịch vụ giữa các nhóm bệnh nhân. Thành phần chi phí và chi phí bình quân 01 năm cho 01 bệnh nhân điều trị HIV/AIDS ngoại trú từ phía bệnh nhân và gia đình.
Thành phần chi phí và tổng chi phí bình quân 01 năm điều trị HIV/AIDS ngoại trú từ phía bệnh nhân và gia đình. Tổng chi phí bình quân 01 năm điều trị HIV/A1DS ngoại trú cho 01 bệnh nhân. So sánh chi phí điều trị ngoại trú từ phía người cung cấp dịch vụ theo Giới tính, CD4 trung bình và GĐLS ở thời điểm tháng 6/2011. So sánh chi phí điều trị ngoại trú từ phía người cung cấp dịch vụ theo Nhóm bệnh nhân.
So sánh chi phí điều trị ngoại trú từ phía bệnh nhân và gia đình theo Học vấn, Khoảng cách đến PKNT và Thu nhập. So sánh chi phí điều trị ngoại trú từ phía bệnh nhân và gia đình theo Nhóm bệnh nhân, Điều kiện kinh tế hộ gia đình. So sánh chi phí điều trị ngoại trú từ hai phía Giới tính, CD4 trung bình tại thời điểm tháng 6/2011. 64 9 DANH MỤC CÁC BIÊU ĐỒ Biểu đồ 1.
Tỷ trọng chi phí điều trị ngoại trú từ phía người cung cấp dịch vụ. Sự khác biệt về thành phần chi phí điều trị ngoại trú từ phía người cung cấp dịch vụ giữa các nhóm bệnh nhân. Tỷ trọng chi phí điều trị ngoại trú từ phía bệnh nhân và gia đình. Sự khác biệt về thành phần chi phí điều trị ngoại trú từ phía bệnh nhân và gia đình giữa các nhóm bệnh nhân.
Chi phí bình quân 01 năm điều trị HIV/AIDS ngoại trú cho 01 bệnh nhân theo mức CD4 ở thời điểm bắt đầu điều trị. Chi phí bình quân 01 năm điều trị HIV/AIDS ngoại trú cho 01 bệnh nhân theo GĐLS ở thời điểm bắt đầu điều trị. Chi phí bình quân 01 năm điều trị NTCH cho bệnh nhân HIV/AIDS ngoại trú theo mức CD4 ở thời điểm bắt đầu điều trị. Chi phí bình quân 01 năm điều trị NTCH cho bệnh nhân HIV/AIDS ngoại trú theo GĐLS ở thời điểm bắt đầu điều trị.
59 TÓM TẮT LUẬN VĂN Số người tiếp cận điều trị thuốc kháng HIV (ARV) tăng lên nhanh chóng tại Việt Nam từ 2.700 bệnh nhân (năm 2005) lên 67. Một trong những thách thức lớn nhất cho chương trình chăm sóc, điều trị HIV/AIDS hiện nay là đảm bảo tính bền vững khi nguồn viện trợ bị cắt giảm nhanh khi Việt Nam thoát khỏi nhóm các nước nghèo. Mục đích của nghiên cứu này nhằm mô tả chi phí điều trị bệnh nhân HIV/AIDS ngoại trú từ cả hai phía (người cung cấp dịch vụ và bệnh nhân cùng gia đình), sự khác biệt về chi phí điều trị giữa các nhóm bệnh nhân tại Bệnh viện Bạch Mai. Nghiên cứu sử dụng phương pháp mô tả cắt ngang có phân tích, kết họp giữa điều tra định lượng với hồi cứu sổ sách, báo cáo tại các khoa/phòng liên quan và 315 bệnh án ngoại trú từ tháng 4-6/2012.
Với phần điều tra, nghiên cứu này thu thập thông tin từ 315 bệnh nhân tại PKNT thông qua bộ câu hỏi phỏng vấn. Kết quả nghiên cứu cho thấy chi phí bình quân một năm cho một bệnh nhân điều trị HIV/AIDS ngoại trú khoảng 12,7 triệu đồng (75% do người cung cấp dịch vụ chi trả, 25% do bệnh nhân và gia đình chi trả). Chi phí điều trị ARV phác đồ bậc 2 đắt hơn khoảng 2,7 lần so với điều trị phác đồ bậc 1 và bệnh nhân được tiếp cận điều trị sớm sẽ giúp giảm đáng kể chi phí điều trị.