Thực trạng công tác chăm sóc của điều dưỡng tại BV Y học cổ truyền TW

Luận văn thạc sĩ quản lý bệnh viện đánh giá thực trạng chăm sóc của điều dưỡng qua nhận xét của người bệnh nội trú tại BV Y học cổ truyền Trung ương năm 2011.

• Chuyên ngành: Quản lý bệnh viện
• Đề tài: Thực trạng công tác chăm sóc của Điều dưỡng qua nhận xét của người bệnh điều trị nội trú tại BV YHCT TW, năm 2011
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2011

Tóm tắt

I. Tổng quan về thực trạng chăm sóc điều dưỡng tại BV YHCT TW năm 2011

Nghiên cứu thực trạng công tác chăm sóc của điều dưỡng tại Bệnh viện Y học cổ truyền Trung ương năm 2011 đánh giá chất lượng dịch vụ thông qua nhận xét của người bệnh nội trú. Đây là đề tài nghiên cứu mô tả cắt ngang kết hợp phân tích, nhằm cung cấp bằng chứng khoa học về vai trò quan trọng của điều dưỡng trong hệ thống y tế. Theo thông tư 07/2011-BYT, công tác chăm sóc người bệnh bao gồm các hoạt động chuyên môn và giao tiếp, góp phần nâng cao hiệu quả điều trị. Nghiên cứu sử dụng phương pháp định lượng với 266 người bệnh và định tính với 9 cán bộ y tế, nhằm đánh giá mức độ hài lòng và các yếu tố ảnh hưởng. Kết quả cho thấy công tác chăm sóc điều dưỡng ảnh hưởng trực tiếp đến thời gian nằm viện, chi phí điều trị và uy tín bệnh viện.

1.1. Vai trò của điều dưỡng trong hệ thống y tế cổ truyền

Điều dưỡng đóng vai trò trung gian quan trọng giữa bác sĩ và người bệnh trong bệnh viện Y học cổ truyền Trung ương. Họ không chỉ thực hiện y lệnh mà còn cung cấp chăm sóc toàn diện về thể chất và tinh thần. Theo nghiên cứu, 84,2% người bệnh đánh giá cao khả năng hỗ trợ điều trị và phối hợp y lệnh của điều dưỡng. Ngoài ra, 80,5% người bệnh hài lòng về công tác theo dõi và đánh giá tình trạng sức khỏe. Sự hiện diện của điều dưỡng giúp giảm căng thẳng tâm lý cho người bệnh, đặc biệt trong các khoa điều trị nội trú.

1.2. Bối cảnh nghiên cứu theo thông tư 07 2011 BYT

Thông tư 07/2011-BYT quy định chi tiết về công tác chăm sóc người bệnh, nhấn mạnh vào trách nhiệm chuyên môn và giao tiếp của điều dưỡng. Nghiên cứu được thực hiện từ tháng 3 đến tháng 9 năm 2011 tại các khoa lâm sàng, với sự tham gia của 266 người bệnh và 9 cán bộ y tế. Mục tiêu là đánh giá mức độ tuân thủ thông tư và xác định các yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng chăm sóc. Kết quả cho thấy tỷ lệ điều dưỡng/bác sĩ tại các khoa chưa đạt chuẩn (1/1,52 so với quy định 1/3-3,5), dẫn đến áp lực công việc tăng cao.

II. Phân tích thực trạng công tác chăm sóc điều dưỡng năm 2011

Nghiên cứu năm 2011 tại BV YHCT TW chỉ ra những điểm mạnh và hạn chế trong công tác chăm sóc điều dưỡng thông qua nhận xét của 266 người bệnh nội trú. Kết quả cho thấy điều dưỡng đạt hiệu quả cao trong các chức năng cơ bản như hỗ trợ điều trị (84,2%) và theo dõi bệnh nhân (80,5%). Tuy nhiên, các hoạt động chăm sóc tinh thần, dinh dưỡng và tư vấn sức khỏe còn thấp, lần lượt là 66,2%, 55,6% và 49,6%. Phỏng vấn sâu với 9 cán bộ y tế xác định ba yếu tố chính ảnh hưởng đến chất lượng chăm sóc: nhân lực thiếu hụt, trình độ chuyên môn và sự quan tâm của lãnh đạo khoa. Tỷ lệ điều dưỡng/bác sĩ chưa đạt chuẩn (1/1,52) gây áp lực công việc, đặc biệt tại các khoa điều trị tích cực.

2.1. Điểm mạnh trong công tác chăm sóc điều dưỡng

Nghiên cứu ghi nhận những thành tựu đáng kể trong công tác chăm sóc điều dưỡng tại BV YHCT TW năm 2011. Hơn 80% người bệnh đánh giá cao khả năng hỗ trợ điều trị và theo dõi tình trạng sức khỏe của điều dưỡng. Các hoạt động tiếp đón người bệnh cũng đạt tỷ lệ 78,9%, cho thấy sự chuyên nghiệp trong giao tiếp ban đầu. Ngoài ra, 66,2% người bệnh hài lòng với chăm sóc tinh thần, mặc dù vẫn còn khoảng cách so với các chức năng khác. Những kết quả này phản ánh sự nỗ lực của đội ngũ điều dưỡng trong việc thực hiện nhiệm vụ chuyên môn.

2.2. Hạn chế và yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng chăm sóc

Mặc dù đạt được những kết quả tích cực, nghiên cứu cũng chỉ ra những hạn chế nghiêm trọng trong công tác chăm sóc điều dưỡng. Các hoạt động chăm sóc tinh thần, dinh dưỡng và tư vấn sức khỏe đạt tỷ lệ thấp (49,6%-66,2%), cho thấy sự thiếu hụt về thời gian và nguồn lực. Phỏng vấn sâu với cán bộ y tế xác định ba yếu tố chính: nhân lực thiếu hụt (tỷ lệ điều dưỡng/bác sĩ chỉ đạt 1/1,52), trình độ chuyên môn chưa đồng đều và sự quan tâm chưa đủ từ lãnh đạo. Những yếu tố này ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng dịch vụ chăm sóc.

III. Giải pháp nâng cao chất lượng chăm sóc điều dưỡng theo nghiên cứu

Nghiên cứu đề xuất ba giải pháp chính nhằm cải thiện chất lượng chăm sóc điều dưỡng tại BV YHCT TW. Thứ nhất, tăng cường nhân lực điều dưỡng theo đúng quy định của thông tư 07/2011-BYT, đặc biệt tại các khoa điều trị tích cực. Thứ hai, nâng cao trình độ chuyên môn cho đội ngũ điều dưỡng thông qua các chương trình đào tạo liên tục. Thứ ba, tăng cường sự quan tâm của lãnh đạo khoa đối với công tác chăm sóc, thông qua các buổi kiểm tra định kỳ. Ngoài ra, nghiên cứu khuyến nghị điều dưỡng viên cần chủ động thực hiện đúng chức trách, đặc biệt là cử nhân điều dưỡng. Việc bổ sung nhân lực và cải thiện điều kiện làm việc sẽ góp phần nâng cao uy tín bệnh viện.

3.1. Tăng cường nhân lực và điều kiện làm việc

Nghiên cứu chỉ ra rằng tỷ lệ điều dưỡng/bác sĩ tại BV YHCT TW chưa đạt chuẩn (1/1,52 so với quy định 1/3-3,5), gây áp lực công việc nghiêm trọng. Đề xuất bổ sung ít nhất 3-5 điều dưỡng cho mỗi khoa điều trị tích cực để đảm bảo chất lượng chăm sóc. Ngoài ra, cần cải thiện điều kiện làm việc bằng cách giảm bớt công tác hành chính và tăng cường trang thiết bị hỗ trợ. Việc tuyển dụng thêm nhân lực sẽ giúp điều dưỡng viên tập trung vào nhiệm vụ chuyên môn, từ đó nâng cao chất lượng dịch vụ.

3.2. Nâng cao trình độ chuyên môn và quản lý

Nghiên cứu đề xuất hai hướng cải thiện trình độ chuyên môn cho điều dưỡng viên: đào tạo liên tục và tăng cường vai trò chủ động. Các chương trình đào tạo ngắn hạn về kỹ năng giao tiếp, chăm sóc tinh thần và tư vấn sức khỏe sẽ giúp nâng cao năng lực chuyên môn. Đồng thời, lãnh đạo khoa cần tổ chức các buổi kiểm tra định kỳ để đánh giá hiệu quả công tác chăm sóc. Việc thực hiện đúng thông tư 07/2011-BYT và quy chế chuyên môn sẽ đảm bảo chất lượng dịch vụ, góp phần tăng uy tín bệnh viện.

IV. Kết luận và ứng dụng thực tiễn từ nghiên cứu năm 2011

Nghiên cứu thực trạng công tác chăm sóc điều dưỡng tại BV YHCT TW năm 2011 cung cấp những bằng chứng khoa học quan trọng về vai trò của điều dưỡng trong hệ thống y tế cổ truyền. Kết quả cho thấy điều dưỡng viên đạt hiệu quả cao trong các chức năng cơ bản, nhưng vẫn còn những hạn chế trong chăm sóc tinh thần, dinh dưỡng và tư vấn sức khỏe. Ba yếu tố ảnh hưởng chính là nhân lực thiếu hụt, trình độ chuyên môn chưa đồng đều và sự quan tâm chưa đủ từ lãnh đạo. Nghiên cứu đề xuất giải pháp tăng cường nhân lực, nâng cao trình độ chuyên môn và cải thiện quản lý. Những giải pháp này không chỉ nâng cao chất lượng chăm sóc mà còn góp phần tăng uy tín bệnh viện.

4.1. Tóm tắt kết quả nghiên cứu chính

Nghiên cứu năm 2011 tại BV YHCT TW đã đánh giá thực trạng công tác chăm sóc điều dưỡng thông qua nhận xét của 266 người bệnh nội trú. Kết quả cho thấy điều dưỡng đạt tỷ lệ cao trong hỗ trợ điều trị (84,2%) và theo dõi bệnh nhân (80,5%), nhưng thấp hơn trong chăm sóc tinh thần (66,2%), dinh dưỡng (55,6%) và tư vấn sức khỏe (49,6%). Ba yếu tố ảnh hưởng chính được xác định là nhân lực thiếu hụt, trình độ chuyên môn chưa đồng đều và sự quan tâm chưa đủ từ lãnh đạo. Những kết quả này cung cấp cơ sở khoa học cho các giải pháp cải thiện.

4.2. Khuyến nghị và định hướng tương lai

Nghiên cứu đề xuất ba giải pháp chính: tăng cường nhân lực điều dưỡng theo đúng quy định, nâng cao trình độ chuyên môn thông qua đào tạo liên tục và cải thiện sự quan tâm của lãnh đạo khoa. Những giải pháp này nhằm mục đích nâng cao chất lượng chăm sóc, giảm thời gian nằm viện và chi phí điều trị. Đồng thời, nghiên cứu khuyến nghị bệnh viện cần thực hiện đầy đủ thông tư 07/2011-BYT và quy chế chuyên môn. Việc áp dụng những giải pháp này sẽ góp phần tăng uy tín bệnh viện và nâng cao sự hài lòng của người bệnh.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Công tác điều dưỡng giữ vai trò huyết mạch trong hệ thống y tế khi đảm nhận tới 80% khối lượng công việc phục vụ và chăm sóc người bệnh nội trú tại các cơ sở khám chữa bệnh. Bệnh viện Y học cổ truyền Trung ương là cơ sở chuyên khoa đầu ngành của cả nước với quy mô 470 giường bệnh được giao, bao gồm 320 giường nội trú và 150 giường điều trị ban ngày. Báo cáo tổng kết năm 2010 của bệnh viện ghi nhận hơn 81.000 lượt khám ngoại trú, trên 6.500 lượt bệnh nhân điều trị nội trú cùng 1.200 ca phẫu thuật. Với đặc thù điều trị các bệnh lý mãn tính đòi hỏi thời gian nằm viện kéo dài, nhu cầu chăm sóc toàn diện về cả thể chất lẫn tinh thần theo tinh thần Thông tư 07/2011/TT-BYT của Bộ Y tế trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết.

Tuy nhiên, nguồn nhân lực điều dưỡng tại bệnh viện còn nhiều bất cập về số lượng và cơ cấu trình độ. Đề tài luận văn thạc sĩ chuyên ngành Quản lý bệnh viện đã tiến hành nghiên cứu với hai mục tiêu trọng tâm: Đánh giá thực trạng công tác chăm sóc người bệnh của điều dưỡng qua nhận xét của người bệnh điều trị nội trú tại Bệnh viện Y học cổ truyền Trung ương vào tháng 6 năm 2011; đồng thời xác định các yếu tố nhân khẩu học, lâm sàng và quản lý tác động đến chất lượng dịch vụ chăm sóc. Nghiên cứu được triển khai trên 266 người bệnh nội trú tại 8 khoa lâm sàng trong giai đoạn từ tháng 3 đến tháng 9 năm 2011. Kết quả nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn sâu sắc, cung cấp bằng chứng khoa học giúp tối ưu hóa định mức nhân lực từ tỷ lệ bác sĩ/điều dưỡng thực tế là 1/1,52 tiệm cận chuẩn quy định 1/3,0 đến 1/3,5 theo Thông tư liên tịch số 08/2007/TTLT-BYT-BNV, qua đó nâng cao chất lượng điều trị và uy tín thương hiệu của bệnh viện.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn xây dựng hệ thống luận cứ dựa trên các học thuyết kinh điển của ngành điều dưỡng thế giới. Nền tảng đầu tiên là mô hình môi trường và chăm sóc cơ bản của Florence Nightingale (1860), khẳng định vai trò tối thượng của điều dưỡng trong việc đáp ứng nhu cầu sinh hoạt thiết yếu và tạo lập môi trường hồi phục thuận lợi. Tiếp đó, nghiên cứu vận dụng học thuyết 14 nhu cầu cơ bản của con người do Virginia Henderson khởi xướng, bao gồm hỗ trợ hô hấp, dinh dưỡng, bài tiết, vận động, vệ sinh thân thể, giao tiếp và giải tỏa tâm lý. Ngoài ra, học thuyết hệ thống hành vi của Dorothy E. Johnson (1980) và lý thuyết tương tác cá nhân của Hildegard Peplau được tích hợp nhằm phân tích các tác động giảm căng thẳng tâm lý trong quá trình nằm viện.

Khung lý thuyết của đề tài tập trung vào 4 khái niệm cốt lõi: Chăm sóc điều dưỡng toàn diện (Nursing care), vai trò chức năng đa nhiệm của người điều dưỡng (gồm 5 vai trò: người chăm sóc, người truyền đạt thông tin, người giáo viên, người tư vấn và người biện hộ cho bệnh nhân), đạo đức nghề nghiệp y đức, và các chuẩn mực chuyên môn quy định trong Thông tư 07/2011/TT-BYT. Hệ thống khái niệm này làm tiền đề thiết lập 6 nhóm chỉ báo đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ của điều dưỡng viên lâm sàng.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng thiết kế mô tả cắt ngang có phân tích, tích hợp phương pháp định lượng và định tính nhằm đảm bảo tính khách quan và chiều sâu thông tin:

• Dữ liệu định lượng: Thu thập qua bộ câu hỏi cấu trúc phát vấn trực tiếp cho cỡ mẫu gồm 266 người bệnh nội trú đang điều trị từ 3 ngày trở lên tại 8 khoa lâm sàng (Điều trị tăng cường, Nội, Ngoại, Lão, Dưỡng sinh châm cứu, Nội Nhi, Phụ, Da liễu) vào tuần cuối tháng 6 năm 2011. Phương pháp chọn mẫu thuận tiện toàn bộ được áp dụng cho các bệnh nhân đủ tiêu chuẩn, loại trừ người bệnh dưới 18 tuổi, người bệnh hôn mê, không biết chữ hoặc là thân nhân nhân viên y tế.
• Dữ liệu định tính: Chọn mẫu có chủ đích kết hợp bốc thăm ngẫu nhiên 3 khoa lâm sàng đại diện để thực hiện 9 cuộc phỏng vấn sâu với 3 lãnh đạo khoa, 3 điều dưỡng trưởng và 3 điều dưỡng viên trực tiếp chăm sóc.
• Phương pháp phân tích: Số liệu được làm sạch, nhập liệu 2 lần độc lập trên phần mềm EpiData 3.1 nhằm loại bỏ sai số. Dữ liệu được xử lý thống kê bằng phần mềm SPSS 16.0. Các thuật toán kiểm định Chi-square (χ²), xác định tỷ suất chênh (Odds Ratio - OR) với khoảng tin cậy 95% (95% CI) và mức ý nghĩa thống kê p < 0,05 được sử dụng để lượng hóa mối quan hệ giữa đặc điểm người bệnh và mức độ hài lòng đối với dịch vụ chăm sóc điều dưỡng trong mốc thời gian nghiên cứu từ tháng 3/2011 đến tháng 9/2011.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Khảo sát trên 266 người bệnh (độ tuổi trung bình 54 tuổi; nữ giới chiếm 60,9%, nam giới chiếm 39,1%; 42,1% từ 60 tuổi trở lên; 50% đến từ các tỉnh ngoài Hà Nội) ghi nhận bức tranh toàn diện về công tác chăm sóc điều dưỡng:

• Khâu hỗ trợ điều trị và phối hợp y lệnh đạt tỷ lệ đánh giá cao nhất với 84,2% người bệnh xếp loại đạt. Trong đó, công tác phát thuốc đúng giờ và hướng dẫn sử dụng thuốc đạt tỷ lệ xuất sắc 93,2%; hướng dẫn chuẩn bị trước phẫu thuật đạt 85,8%; công khai tên thuốc và liều lượng đạt 76,7%. Tuy nhiên, tỷ lệ bệnh nhân được uống thuốc trực tiếp dưới sự giám sát của điều dưỡng chỉ đạt 58,3%.
• Công tác theo dõi, đánh giá người bệnh và tiếp đón ban đầu đạt kết quả tích cực. Hoạt động theo dõi diễn biến đạt 80,5% (trong đó đo mạch, nhiệt độ, huyết áp hàng ngày đạt 82,0%; xử trí kịp thời các tình huống bất thường đạt 81,2%). Công tác tiếp đón người bệnh đạt 78,9%, với 89,1% người bệnh ghi nhận thái độ đón tiếp chu đáo khi nhập viện.
• Chăm sóc hỗ trợ sinh hoạt và can thiệp tâm lý còn nhiều khoảng trống. Hỗ trợ tâm lý, tinh thần chỉ đạt mức 66,2%. Chăm sóc dinh dưỡng chỉ đạt 55,6%, trong đó chỉ 55,3% người bệnh được hướng dẫn chế độ ăn theo bệnh lý hàng ngày. Đối với người bệnh nặng phải ăn qua ống sonde, người nhà bệnh nhân phải tự thực hiện chiếm tới 55,6%, trong khi điều dưỡng trực tiếp cho ăn chỉ chiếm 25,4%. Công tác hỗ trợ vệ sinh cá nhân cho bệnh nhân nặng cấp I do người nhà gánh vác lên tới 86,3%, hộ lý hỗ trợ 7,8% và điều dưỡng trực tiếp chỉ chiếm tỷ lệ nhỏ.
• Tư vấn, hướng dẫn giáo dục sức khỏe (GDSK) là mắt xích yếu nhất khi chỉ đạt 49,6% (tỷ lệ chưa đạt chiếm 50,4%). Tỷ lệ hướng dẫn chế độ ăn uống khi xuất viện chỉ đạt 45,5%; hướng dẫn phương pháp tập luyện phục hồi chức năng tại nhà đạt 45,9%; và hướng dẫn tự phòng bệnh tái phát chỉ đạt 49,6%.

Thảo luận kết quả

Sự phân hóa rõ rệt giữa các mảng chuyên môn kỹ thuật (đạt trên 80%) và kỹ năng tư vấn, chăm sóc cơ bản (chỉ đạt 49,6% đến 66,2%) phản ánh thực trạng quá tải và cơ cấu nhân lực bất cập. Tỷ lệ bác sĩ/điều dưỡng tại các khoa lâm sàng chỉ đạt 1/1,52 (toàn viện có 70 điều dưỡng phục vụ 46 bác sĩ trên 335 giường bệnh thực kê), tạo ra áp lực chăm sóc trung bình 5,3 người bệnh/điều dưỡng. Con số này thấp hơn đáng kể so với định mức 1/3,0 đến 1/3,5 theo Thông tư liên tịch số 08/2007/TTLT-BYT-BNV. Đội ngũ 116 điều dưỡng toàn viện chỉ có 12 cử nhân trình độ cao đẳng và đại học (chiếm khoảng 10,3%), dẫn đến tính chủ động trong lập kế hoạch chăm sóc độc lập còn hạn chế, phụ thuộc nặng nề vào y lệnh điều trị.

Phân tích hồi quy đơn biến và đa biến chỉ ra các yếu tố nguy cơ có ý nghĩa thống kê: Bệnh nhân nam có mức độ đánh giá chưa đạt về khâu tiếp đón cao gấp 1,93 lần so với nữ giới (OR=1,93; p=0,029; 95% CI: 1,06-3,5). Bệnh nhân đến từ tỉnh ngoài đánh giá hỗ trợ tâm lý chưa đạt cao gấp 1,98 lần bệnh nhân nội thành (p=0,03). Đặc biệt, bệnh nhân điều trị nội khoa đánh giá khâu hỗ trợ tâm lý chưa đạt cao gấp 7,45 lần so với bệnh nhân ngoại khoa (OR=7,45; p<0,001; 95% CI: 2,23-24,95) do tính chất bệnh mãn tính kéo dài. Người bệnh nằm viện lần đầu có nguy cơ đánh giá công tác giáo dục sức khỏe chưa đạt cao gấp 5,23 lần nhóm nằm viện từ 3 lần trở lên (OR=5,23; p=0,005; 95% CI: 1,46-18,74).

Kết quả này hoàn toàn tương đồng với nghiên cứu của Nguyễn Thị Thanh Điều (2007) tại Viện Chấn thương - Chỉnh hình Quân đội 108 khi kỹ thuật theo dõi đạt trên 95% nhưng hướng dẫn tự chăm sóc chỉ đạt 77,5%, hay nghiên cứu của Nguyễn Bích Lưu (2001) tại Thái Lan với 59,4% bệnh nhân hài lòng cao. Dữ liệu nghiên cứu được biểu diễn trực quan thông qua bảng đối chiếu ma trận tương quan chỉ số Odds Ratio và biểu đồ cột phân tầng thể hiện mức độ đáp ứng 6 nhóm nhiệm vụ chăm sóc theo chuẩn Thông tư 07/2011/TT-BYT.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên các phát hiện thực chứng, luận văn đưa ra 4 nhóm giải pháp chiến lược mang tính hành động cao:

• Tối ưu hóa cơ cấu và bổ sung định mức biên chế điều dưỡng: Ban Giám đốc cùng Phòng Tổ chức cán bộ cần xây dựng đề án tuyển dụng bổ sung nhân sự, từng bước nâng tỷ lệ bác sĩ/điều dưỡng từ mức 1/1,52 lên tối thiểu 1/2,5 trong giai đoạn 2012-2013 và đạt mức chuẩn 1/3,0 vào năm 2015 theo Thông tư liên tịch số 08/2007/TTLT-BYT-BNV. Mục tiêu hạ tỷ lệ phục vụ xuống dưới 3,5 bệnh nhân/điều dưỡng trong mỗi ca trực lâm sàng.
• Đổi mới chương trình đào tạo liên tục và chuẩn hóa kỹ năng mềm: Hội đồng Điều dưỡng chủ trì thiết kế các khóa tập huấn bắt buộc về kỹ năng giao tiếp, tâm lý tiếp xúc, tư vấn giáo dục sức khỏe và kỹ thuật cho ăn qua ống thông cho 100% điều dưỡng viên lâm sàng. Đặt mục tiêu nâng tỷ lệ người bệnh đánh giá đạt công tác tư vấn giáo dục sức khỏe từ 49,6% lên trên 75% và chăm sóc dinh dưỡng lên trên 80% sau 12 tháng triển khai.
• Cải tiến quy trình hành chính và đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin: Phòng Điều dưỡng phối hợp với bộ phận Công nghệ thông tin hoàn thiện phần mềm quản lý hồ sơ bệnh án điện tử, bãi bỏ quy trình ghi chép sổ sách thủ công trùng lặp. Giải pháp này giúp cắt giảm ít nhất 30% thời gian làm thủ tục hành chính, cho phép điều dưỡng viên dành 70% thời lượng làm việc để chăm sóc trực tiếp tại giường bệnh.
• Tăng cường kiểm tra, giám sát chuyên môn và xây dựng chế tài thi đua: Thiết lập cơ chế kiểm tra định kỳ hàng tuần và kiểm tra đột xuất tại các buồng bệnh, đặc biệt tập trung vào quy trình giám sát uống thuốc tận tay và kỹ thuật vệ sinh người bệnh nặng cấp I. Phòng Điều dưỡng đưa kết quả đánh giá sự hài lòng của người bệnh vào tiêu chí xếp loại thi đua hàng tháng, áp dụng cơ chế thưởng phạt minh bạch nhằm thúc đẩy tinh thần tự giác nghề nghiệp.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang giá trị ứng dụng thực tiễn cao cho nhiều nhóm độc giả trong hệ thống y tế:

• Lãnh đạo bệnh viện và Trưởng phòng Điều dưỡng: Cung cấp khung phương pháp luận và các chỉ số đo lường thực tế để rà soát, tái cấu trúc quy trình chăm sóc người bệnh toàn diện theo đúng tiêu chí Thông tư 07/2011/TT-BYT.
• Điều dưỡng trưởng khoa và Điều dưỡng viên trực tiếp chăm sóc: Nắm bắt các điểm nghẽn trong giao tiếp, tư vấn giáo dục sức khỏe và hỗ trợ dinh dưỡng qua góc nhìn của 266 người bệnh, từ đó chủ động cải thiện kỹ năng thực hành hàng ngày.
• Giảng viên, Học viên cao học chuyên ngành Quản lý bệnh viện và Y tế công cộng: Sử dụng làm tài liệu tham khảo chuẩn mực về mô hình nghiên cứu kết hợp định lượng và định tính, quy trình xử lý dữ liệu dịch tễ học lâm sàng bằng phần mềm EpiData 3.1 và SPSS 16.0.
• Các nhà hoạch định chính sách y tế và Chuyên gia quản lý chất lượng: Khai thác bức tranh thực tế về tỷ lệ nhân lực 1/1,52 để hoàn thiện các văn bản quy phạm pháp luật về định mức lao động và tiêu chuẩn kiểm định chất lượng bệnh viện tại Việt Nam.

Câu hỏi thường gặp

• Tỷ lệ nhân lực điều dưỡng tại Bệnh viện Y học cổ truyền Trung ương năm 2011 đạt mức bao nhiêu? Theo số liệu nghiên cứu, tỷ lệ bác sĩ/điều dưỡng tại các khoa lâm sàng chỉ đạt 1/1,52, tương ứng 70 điều dưỡng phục vụ 46 bác sĩ trên 335 giường bệnh thực kê (trung bình 5,3 bệnh nhân/điều dưỡng). Tỷ lệ này chưa đạt yêu cầu từ 1/3,0 đến 1/3,5 theo Thông tư liên tịch số 08/2007/TTLT-BYT-BNV.

• Nội dung chăm sóc nào được người bệnh đánh giá cao nhất và thấp nhất trong nghiên cứu? Nội dung đạt điểm đánh giá cao nhất là hỗ trợ điều trị và phối hợp thực hiện y lệnh của bác sĩ với 84,2% người bệnh xếp loại đạt. Ngược lại, nội dung đạt tỷ lệ thấp nhất là tư vấn, hướng dẫn giáo dục sức khỏe cho người bệnh với chỉ 49,6% đánh giá đạt.

• Yếu tố nào làm tăng nguy cơ bệnh nhân đánh giá chưa đạt về khâu chăm sóc tâm lý tinh thần? Phân tích thống kê cho thấy người bệnh điều trị nội khoa có mức độ đánh giá chăm sóc tâm lý chưa đạt cao gấp 7,45 lần so với bệnh nhân ngoại khoa (OR=7,45; p<0,001; 95% CI: 2,23-24,95). Đồng thời, người bệnh đến từ tỉnh ngoài có nguy cơ đánh giá chưa đạt cao gấp 1,98 lần nhóm bệnh nhân nội thành.

• Thực trạng điều dưỡng hỗ trợ dinh dưỡng và cho bệnh nhân nặng ăn qua ống thông diễn ra như thế nào? Công tác chăm sóc dinh dưỡng chỉ đạt 55,6%. Đáng chú ý, đối với các bệnh nhân nặng có chỉ định ăn qua ống sonde, người trực tiếp cho ăn chủ yếu là người nhà bệnh nhân (chiếm 55,6%), trong khi điều dưỡng viên trực tiếp thực hiện chỉ chiếm 25,4%.

• Phương pháp chọn mẫu và công cụ thống kê nào được sử dụng trong luận văn? Luận văn tiến hành khảo sát định lượng trên 266 bệnh nhân nội trú từ 3 ngày trở lên bằng phiếu phát vấn cấu trúc, kết hợp phỏng vấn sâu 9 cán bộ y tế tại 3 khoa lâm sàng. Dữ liệu được nhập kép qua EpiData 3.1 và xử lý trên phần mềm SPSS 16.0 với các kiểm định Chi-square, xác định tỷ suất chênh OR ở độ tin cậy 95%.

Kết luận

• Luận văn cung cấp bằng chứng thực nghiệm toàn diện trên 266 bệnh nhân nội trú, chỉ ra điểm sáng trong công tác hỗ trợ điều trị (84,2%) và theo dõi người bệnh (80,5%).
• Xác định rõ khoảng trống chuyên môn trong tư vấn giáo dục sức khỏe (chỉ đạt 49,6%) và chăm sóc dinh dưỡng (chỉ đạt 55,6%), cho thấy thói quen phó thác việc chăm sóc cơ bản cho người nhà người bệnh.
• Khẳng định nguyên nhân cốt lõi bắt nguồn từ sự thiếu hụt nhân lực với tỷ lệ bác sĩ/điều dưỡng 1/1,52 và tỷ lệ cử nhân cao đẳng, đại học chỉ chiếm khoảng 10,3% tổng số 116 điều dưỡng.
• Mô hình phân tích thống kê đã chứng minh mối liên hệ chặt chẽ giữa các biến số giới tính, nơi cư trú, hình thức điều trị nội khoa và số lần nằm viện đối với mức độ hài lòng của người bệnh.
• Lộ trình cải tiến chất lượng chăm sóc cần được thực hiện ngay trong giai đoạn 2012-2015 thông qua việc tuyển dụng đạt chuẩn 1/3,0, đào tạo lại 100% nhân sự và số hóa quy trình hành chính.

Quý bạn đọc, nhà quản lý y tế và các nhà nghiên cứu quan tâm có thể khai thác toàn văn công trình nghiên cứu để áp dụng các mô hình cải tiến chất lượng dịch vụ điều dưỡng tại cơ sở y tế của mình.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ĐẶT VẤN ĐỀ Cùng với sự phát triển của đất nước, trong các năm qua ngành y tế đã có những tiến bộ không ngừng, đóng góp to lớn cho sự nghiệp chăm sóc bảo vệ sức khỏe nhân dân. Trong lĩnh vực chăm sóc sức khoẻ, người điều dưỡng là lực lượng chính cung cấp dịch vụ chăm sóc sức khoẻ tới cộng đồng, tới những vùng khó khăn, vùng dân tộc ít người, vùng xa xôi hẻo lánh. Người đầu tiên đón em bé chào đời và chăm sóc bà mẹ trước và sau sinh là người hộ sinh và người điều dưỡng. Người nâng giấc, chăm sóc trực tiếp, an ủi người bệnh lúc đau yếu, những giờ phút cuối đời tại bệnh viện cũng chính là người điều dưỡng.

Vì vậy, Tổ chức Y tế Thế giới đánh giá dịch vụ chăm sóc sức khoẻ do người điều dưỡng - hộ sinh cung cấp là một trong những trụ cột của hệ thống y tế. Chăm sóc người bệnh (CSNB) trong bệnh viện là hoạt động nghề nghiệp của điều dưỡng, đòi hỏi người điều dưỡng phải có kiến thức chuyên môn, kỹ năng thành thạo và đạo đức nghề nghiệp. Bất cứ một cơ sở chăm sóc y tế nào cũng cần các điều dưỡng viên (ĐDV), tại các bệnh viện, điều dưỡng là lực lượng không thể thiếu được trong công tác chăm sóc người bệnh, điều dưỡng có thể chăm sóc từ một đến nhiều người bệnh, ĐDV phải theo dõi thường xuyên người bệnh nặng, cấp cứu; chăm sóc người bệnh trước, trong và sau phẫu thuật, trẻ sơ sinh, trẻ em. Nếu hoạt động chăm sóc điều dưỡng tốt sẽ giảm được thời gian nằm viện của người bệnh, giảm chi phí điều trị, chất lượng điều trị được nâng cao góp phần không nhỏ tới uy tín của bệnh viện.

Các nước trên thế giới đánh giá hoạt động của điều dưỡng được thực hiện hàng năm, có tác dụng đảm bảo và nâng cao chất lượng chăm sóc. Năm 1993, Viện Hàn lâm Mỹ đã xây dựng tiêu chuẩn thực hành của điều dưỡng bao gồm: quá trình chăm sóc, môi trường, trách nhiệm hợp tác, ghi chép, bảo vệ người bệnh, đảm bảo chất lượng, các vai trò trợ giúp và nghiên cứu khoa học làm cơ sở cho việc đánh giá các hoạt động của điều dưỡng. Hội điều dưỡng Mỹ đã ban hành các tiêu chuẩn thực hành của điều dưỡng lần đầu vào năm 1973 và sửa đổi 4 năm 1991, cập nhật năm 2003 bao gồm các tiêu chuẩn chăm sóc và tiêu chuẩn nghề nghiệp của điều dưỡng. Vì vậy đánh giá hoạt động của điều dưỡng có tác dụng tăng cường chất lượng chăm sóc sức khỏe và phải được thực hiện thường xuyên nhằm đánh giá kiến thức và chất lượng chăm sóc thông qua việc đánh giá kỹ thuật của điều dưỡng Ở nước ta, theo đánh giá của Hội điều dưỡng Việt Nam thì 80% công việc CSNB tại bệnh viện là do điều dưỡng đảm nhiệm, tuy nhiên nguồn nhân lực cho công tác này còn đang thiếu và yếu.

Cho đến nay đã có một số nghiên cứu về điều dưỡng, tuy nhiên các nghiên cứu mới chỉ dừng ở mức độ đánh giá hiện trạng điều dưỡng như trong nghiên cứu của Lê Thị Bình đánh giá năng lực của điều dưỡng cho thấy năng lực điều dưỡng ở Việt Nam là rất khác nhau và chưa đáp ứng được yêu cầu chăm sóc ngày càng cao của nhân dân, hiện tại chúng ta chưa có tiêu chuẩn đánh giá hoạt động chăm sóc cũng như năng lực của điều dưỡng và cũng chưa có một nghiên cứu nào về vấn đề này. Một số nghiên cứu khác về hoạt động CSNB của điều dưỡng cũng mới chỉ đánh giá hoạt động CSNB toàn diện ở cấp độ khoa lâm sàng, hoặc ở một vài lĩnh vực hoạt động của điều dưỡng, chưa có đề tài nào nghiên cứu ở cấp độ bệnh viện về toàn bộ hoạt động chăm sóc người bệnh của điều dưỡng. Bệnh viện Y học cổ truyền Trung ương (YHCT TW) là bệnh viện đầu ngành của toàn quốc về y học cổ truyền. Bệnh viện được Bộ Y tế giao chỉ tiêu 470 giường bệnh trong đó 320 giường bệnh nội trú và 150 giường nội trú ban ngày.

Năm 2010, Bệnh viện đã khám ≥81.000 lượt và điều trị ≥ 6500 người bệnh, phẫu thuật 1.200 ca, tán sỏi 239 lượt. Với đặc thù là bệnh viện Y học cổ truyền, tính chất bệnh nhân đa phần là bệnh mãn tính, phải điều trị lâu ngày, dai dẳng, đối tượng bệnh nhân nhiều tuổi, bệnh tật quanh năm, nằm viện quay vòng nhiều nên bệnh nhân rất quen thuộc với bệnh viện. Thực hiện chủ trương và sự chỉ đạo của Bộ y tế, Bệnh viện đã thành lập phòng Điều dưỡng vào tháng 8/1995 chỉ đạo các hoạt động của điều dưỡng theo 5 quy định của Bộ Y tế. Toàn viện hiện có 116 điều dưỡng trong đó chỉ có 12 cử nhân cao đẳng và đại học.

Hiện tại, công tác ĐD tại BV đã có những tiến bộ nhất định, tuy nhiên so với nhu cầu thực tế thì công tác ĐD còn nhiều bất cập, như: thiếu về số lượng (tỉ lệ bác sĩ điều dưỡng tại các khoa lâm sàng là 1/1,52 không đủ theo qui định của Bộ Y tế đối với bệnh viện hạng I,. Hiện trạng hoạt động của đội ngũ điều dưỡng của bệnh viện chưa được đánh giá toàn diện, mà chỉ có những nhận xét riêng lẻ như: trình độ chuyên môn của điều dưỡng không đồng đều, trình độ quản lý của đội ngũ điều dưỡng trưởng còn bất cập, tính chủ động của điều dưỡng chưa cao, còn dựa nhiều vào mệnh lệnh điều trị, điều dưỡng còn làm tắt, bỏ bước trong các qui trình kỹ thuật, công tác tư vấn, hướng dẫn và kỹ năng giao tiếp còn hạn chế, công tác dinh dưỡng cho người bệnh còn nhiều điểm yếu, tự bản thân điều dưỡng ý thức học tập nâng cao trình độ chuyên môn, ngoại ngữ chưa cao. Tại Bệnh viện Y học cổ truyền Trung ương, cho đến nay chưa có một nghiên cứu khoa học nào về công tác CSNB của điều dưỡng, cũng như tìm hiểu các yếu tố ảnh hưởng đến hoạt động CSNB của điều dưỡng. Chính vì vậy nghiên cứu đánh giá công tác chăm sóc tại bệnh viện là việc làm cần thiết góp phần xây dựng tiêu chuẩn chăm sóc của điều dưỡng, từ đó sẽ góp phần nâng cao chất lượng CSNB.

Xuất phát từ tình hình thực tế trên, được sự đồng ý của Giám đốc bệnh viện chúng tôi tiến hành nghiên cứu đề tài: “Thực trạng công tác chăm sóc của Điều dưỡng qua nhận xét của người bệnh điều trị nội trú tại BV YHCT TW, năm 2011” nhằm mô tả thực trạng công tác của điều dưỡng chăm sóc tại các khoa lâm sàng; tìm hiểu các yếu tố ảnh hưởng đến công tác của điều dưỡng CSNB từ đó đề xuất một số kiến nghị để nâng cao chất lượng hoạt động CSNB của điều dưỡng tại BV YHCT TW. 6 MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU 1. Đánh giá thực trạng công tác chăm sóc người bệnh của điều dưỡng qua nhận xét của người bệnh điều trị nội trú tại Bệnh viện Y học cổ truyền trung ương, tháng 6 năm 2011. Tìm hiểu một số yếu tố ảnh hưởng đến đánh giá công tác chăm sóc người bệnh của điều dưỡng và đề xuất giải pháp khắc phục.

TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1. Các khái niệm về chăm sóc điều dưỡng (Nursing care) Chăm sóc điều dưỡng là sự hỗ trợ, đáp ứng các nhu cầu cơ bản của mỗi người bệnh nhằm duy trì hô hấp, tuần hoàn, thân nhiệt, ăn uống, bài tiết, tư thế, vận động, vệ sinh cá nhân, ngủ, nghỉ, những chăm sóc về tâm lý cho người bệnh, hỗ trợ điều trị và tránh nguy cơ có hại từ môi trường bệnh viện và môi trường sống. Vai trò chức năng của người điều dưỡng Cho dù cả người thầy thuốc và người điều dưỡng đều có vai trò điều trị (cure) và vai trò chăm sóc (care) nhưng đối với người thầy thuốc thì vai trò điều trị là chính còn vai trò chăm sóc là phụ, ngược lại đối với người điều dưỡng thì vai trò chính là vai trò chăm sóc còn vai trò điều trị là vai trò phụ. Điều trị và điều dưỡng là hai nghề có định hướng khác nhau: bác sĩ làm nhiệm vụ chẩn đoán và điều trị.

Điều dưỡng chăm sóc và đáp ứng các nhu cầu cơ bản cho người bệnh về thể chất và tinh thần. Để đảm bảo và nâng cao chất lượng điều trị và chăm sóc người bệnh, giúp người bệnh sớm bình phục sức khỏe thì đối tượng nào cũng phải hoàn thành tốt vai trò nghề nghiệp của mình đồng thời cần phải có sự hợp tác chặt chẽ giữa thầy thuốc và điều dưỡng. Hội điều dưỡng Mỹ, hội điều dưỡng của các nước Singapore, Thái Lan, Philipin đã để rõ vai trò chức năng của người điều dưỡng chủ yếu phải là: 1. Người chăm sóc = Care provider 2.

Người truyền đạt thông tin = Communicator 3. Người giáo viên = Teacher 4. Người tư vấn = Counsellor 5. Người biện hộ cho người bệnh = Patient’s Advocator 1.

Các học thuyết và nguyên lý cơ bản: 8 Sự phát triển học thuyết về điều dưỡng đã định hướng cho cấu trúc thực hành nghề nghiệp, giáo dục và nghiên cứu điều dưỡng. Năm 1994, Chinn đã nhấn mạnh tầm quan trọng của học thuyết điều dưỡng với sinh viên và các chuyên gia điều dưỡng rằng “học thuyết điều dưỡng hướng dẫn cho thực hành, nghiên cứu và phát sinh các ý tưởng mới, và phân biệt với nghề nghiệp khác”. Có rất nhiều học thuyết khác nhau về điều dưỡng, cung cấp cách giải thích khác nhau về các nguyên lý của điều dưỡng, tuy vậy tất cả các học thuyết đều tập trung vào 4 lĩnh vực: Con người, môi trường, sức khỏe và điều dưỡng. Lịch sử của các học thuyết điều dưỡng bắt đầu với Florence Nightingale (1860), là người đầu tiên đưa ra khung thực hành điều dưỡng.

Bà nhấn mạnh rằng vai trò của người điều dưỡng là tập trung vào cung cấp các nhu cầu cơ bản của con người. Peplau đã đưa ra các mối quan hệ giữa con người trong thực hành điều dưỡng, đó là sự tương tác giữa người bệnh và người điều dưỡng. Học thuyết Henderson Nguyên tắc thực hành điều dưỡng của của Viginia Henderson liên quan tới các nhu cầu cơ bản của con người giúp chúng ta xác định khung nội dung về thực hành điều dưỡng. Tôn trọng tín ngưỡng 3.

Vận động và tư thế 11. Vui chơi, giải trí 5. Ngủ và nghỉ 12. Tránh nguy hiểm 6.

Mặc quần áo thích hợp 13. Vệ sinh cơ thể sạch sẽ. Duy trì nhiệt độ cơ thể 14. Học tập và thỏa mãn sự ham hiểu biết 9 Những năm tiếp theo, nội dung các học thuyết về điều dưỡng cơ bản cũng như các học thuyết trên, tuy nhiên các học thuyết này đã đề cập thêm một số nội dung như học thuyết của Dorothy E.