ĐÁNH GIÁ MỨC ĐỘ TRẦM CẢM, LO ÂU, STRESS CỦA SINH VIÊN TRƯỜNG CAO ĐẲNG CÔNG THƯƠNG VIỆT NAM NĂM 2023

• Tác giả: Hồ Thị Ngân
• Người hướng dẫn: TS. Hoàng Thị Xuân Hương
• Trường học: Trường Đại học Phenikaa
• Chuyên ngành: Điều dưỡng
• Đề tài: Đánh Giá Mức Độ Trầm Cảm, Lo Âu, Stress Của Sinh Viên Trường Cao Đẳng Công Thương Việt Nam Năm 2023
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• LỜI CAM ĐOAN
• DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 1.1. Một số khái niệm dùng trong nghiên cứu
• 1.1.1. Khái niệm sức khỏe tâm thần
• 1.1.2. Khái niệm về sự lo âu
• 1.2. Một số nghiên cứu về trầm cảm, lo âu, stress ở sinh viên
• 1.2.1. Trên Thế giới
• 1.2.2. Tại Việt Nam
• 1.3. Các yếu tố liên quan đến trầm cảm, lo âu, stress
• 1.3.1. Yếu tố cá nhân
• 1.3.1.1. Về giới tính
• 1.3.1.2. Chất lượng giấc ngủ
• 1.3.1.3. Thói quen tập thể dục, giải trí
• 1.3.2. Yếu tố học tập
• 1.3.2.1. Áp lực học tập
• 1.3.2.2. Sự hài lòng với ngành học
• 1.3.2.3. Kết quả học tập
• 1.3.3. Yếu tố gia đình và bạn bè
• 1.3.3.1. Bất hòa trong gia đình
• 1.3.3.2. Bất đồng với bạn bè
• 1.3.3.3. Khó khăn về tài chính
• 1.4. Một số thang đo đánh giá mức độ trầm cảm, lo âu và stress
• 1.4.1. Thang đánh giá lo âu của Zung (SAS)
• 1.4.2. Thang đo lo âu trầm cảm của Zigmond và Snaith “Hospital Anxiety and Depression Scale” (HADS)
• 1.4.3. Thang đánh giá stress, lo âu và trầm cảm (DASS)
• 1.5. Hành vi tìm kiếm hỗ trợ của sinh viên khi bị trầm cảm, lo âu, stress
• 1.5.1. Công cụ đo lường sự hỗ trợ xã hội
• 1.5.2. Thang đo mối quan hệ xã hội (SRS)
• 1.5.3. Thang đánh giá rối loạn chức năng xã hội SDRS
• 1.5.4. Thang đo hỗ trợ xã hội (MSPSS)
• 1.6. Khung lý thuyết của nghiên cứu
• 1.7. Vài nét về địa điểm nghiên cứu
• 2. CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Đối tượng nghiên cứu
• 2.2. Thời gian và địa điểm
• 2.3. Thiết kế cỡ mẫu và phương pháp nghiên cứu
• 2.4. Biến số nghiên cứu
• 2.5. Phương pháp thu thập số liệu
• 2.6. Công cụ đo lường
• 2.7. Phương pháp phân tích số liệu
• 2.8. Sai số có thể gặp và cách khắc phục
• 2.9. Đạo đức nghiên cứu
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 3.1. Thực trạng trầm cảm, lo âu, stress ở sinh viên Trường Cao đẳng Công thương Việt Nam
• 3.1.1. Thông tin chung của đối tượng nghiên cứu
• 3.1.2. Đặc điểm về học tập của đối tượng nghiên cứu
• 3.1.3. Đặc điểm gia đình, bạn bè của đối tượng nghiên cứu
• 3.1.4. Đặc điểm sự hỗ trợ xã hội với đối tượng nghiên cứu
• 3.2. Thực trạng trầm cảm, lo âu, stress ở sinh viên
• 3.3. Các yếu tố liên quan đến trầm cảm, lo âu, stress ở sinh viên
• 3.3.1. Các yếu tố liên quan đến stress ở sinh viên
• 3.3.2. Các yếu tố liên quan đến lo âu ở sinh viên
• 3.3.3. Các yếu tố liên quan đến trầm cảm ở sinh viên
• 4. CHƯƠNG 4: BÀN LUẬN
• 4.1. Đặc điểm chung của đối tượng nghiên cứu
• 4.2. Thực trạng trầm cảm, lo âu, stress ở sinh viên
• 4.2.1. Thực trạng lo âu của sinh viên
• 4.2.2. Thực trạng stress của sinh viên
• 4.2.3. Thực trạng trầm cảm của sinh viên
• 4.3. Một số yếu tố liên quan đến trầm cảm, lo âu, stress ở sinh viên
• 4.3.1. Yếu tố cá nhân liên quan đến trầm cảm, lo âu, stress ở sinh viên
• 4.3.2. Yếu tố học tập liên quan đến trầm cảm, lo âu, stress ở sinh viên
• 4.3.3. Yếu tố gia đình, bạn bè liên quan đến trầm cảm, lo âu, stress ở sinh viên
• 4.3.4. Yếu tố hỗ trợ xã hội liên quan đến trầm cảm, lo âu, stress ở sinh viên
• 4.3.5. Các yếu tố ảnh hưởng đến trầm cảm, lo âu, stress
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC
• DANH MỤC BẢNG
• DANH MỤC HÌNH, BIỂU ĐỒ

Tóm tắt

I. Tổng Quan Trầm Cảm Lo Âu Stress Ở Sinh Viên 2023

Sức khỏe tâm thần đóng vai trò quan trọng, được WHO định nghĩa là trạng thái thoải mái về thể chất, tinh thần và xã hội, không chỉ là không bệnh tật. Rối loạn tâm thần, đặc biệt là trầm cảm, lo âu và stress, đang gia tăng trên toàn cầu. Theo WHO, từ 1990 đến 2013, số người bị trầm cảm và/hoặc rối loạn lo âu tăng gần 50%, lên 615 triệu người. Ước tính đến năm 2030, trầm cảm sẽ là nguyên nhân hàng đầu gây gánh nặng bệnh tật toàn cầu. Rối loạn lo âu và trầm cảm thường đi kèm nhau, với khoảng 85% bệnh nhân trầm cảm có biểu hiện lo âu. Trầm cảm không được điều trị kịp thời có thể dẫn đến khuyết tật và gây gánh nặng cho xã hội. Nghiên cứu này tập trung vào đánh giá mức độ trầm cảm, lo âu, stress ở sinh viên Cao đẳng Công Thương Việt Nam năm 2023, một nhóm đối tượng dễ bị tổn thương về sức khỏe tâm thần. Việc hiểu rõ thực trạng này là bước đầu tiên để xây dựng các biện pháp can thiệp và hỗ trợ hiệu quả, giảm thiểu ảnh hưởng tiêu cực đến học tập và cuộc sống của sinh viên.

1.1. Sức khỏe tâm thần Định nghĩa và tầm quan trọng

Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), sức khỏe không chỉ là không có bệnh tật mà còn bao gồm trạng thái thoải mái về thể chất, tinh thần và xã hội. Sức khỏe tâm thần là một phần không thể tách rời của sức khỏe tổng thể. WHO định nghĩa sức khỏe tâm thần là khả năng của cá nhân nhận biết được tiềm năng của bản thân, đối phó với căng thẳng thông thường, học tập, làm việc hiệu quả và đóng góp vào cộng đồng. Nghiên cứu này sử dụng định nghĩa của WHO để làm cơ sở đánh giá tình trạng sức khỏe tâm thần của sinh viên. Quan tâm đến sức khỏe tâm thần là quan tâm đến sự phát triển toàn diện của cá nhân.

1.2. Các khái niệm Trầm cảm lo âu stress ở người trẻ

Trầm cảm là một rối loạn khí sắc đặc trưng bởi buồn bã, mất hứng thú, giảm năng lượng. Lo âu là cảm giác sợ hãi, căng thẳng, khó chịu do một mối đe dọa thực tế hoặc nhận thức được. Stress là phản ứng của cơ thể với các tình huống căng thẳng nhằm khôi phục trạng thái cân bằng nội môi. Trầm cảm, lo âu và stress thường xảy ra cùng nhau và ảnh hưởng đến nhiều khía cạnh của cuộc sống, đặc biệt là ở người trẻ. Việc hiểu rõ các khái niệm này giúp nhận diện sớm các dấu hiệu và tìm kiếm sự hỗ trợ kịp thời. Các khái niệm này cần được phân biệt rõ để đưa ra chẩn đoán và can thiệp phù hợp.

II. Thực Trạng Đáng Báo Động Stress Sinh Viên CĐ Công Thương

Các nghiên cứu trên thế giới cho thấy tỷ lệ sinh viên gặp vấn đề về sức khỏe tâm thần ngày càng tăng. Một nghiên cứu ở Ấn Độ năm 2014 cho thấy 38,9% sinh viên bị stress ở mức nhẹ và 18,8% bị stress nặng. Tại Việt Nam, nghiên cứu của Nguyễn Thành Trung năm 2017 tại Đại học Y tế Công cộng cho thấy tỷ lệ mắc stress là 34,4%. Nghiên cứu của Trần Kim Trang (2012) tại Đại học Y Dược TP.HCM cho thấy tỷ lệ sinh viên bị trầm cảm là 28,8%, lo âu là 22,4% và stress là 71,4%. Trường Cao đẳng Công Thương Việt Nam là một cơ sở đào tạo lớn, tuy nhiên, chưa có nghiên cứu nào đánh giá mức độ trầm cảm, lo âu, stress của sinh viên tại đây. Nghiên cứu này sẽ lấp đầy khoảng trống này, cung cấp dữ liệu quan trọng để nhà trường và các bên liên quan có thể xây dựng các chương trình hỗ trợ phù hợp.

2.1. Tỷ lệ trầm cảm lo âu stress ở sinh viên toàn cầu

Nhiều nghiên cứu trên thế giới đã chỉ ra tỷ lệ cao các vấn đề sức khỏe tâm thần ở sinh viên. Moutinho ILD (Brasil, 2016) cho thấy 34,6% sinh viên có dấu hiệu trầm cảm, 37,2% có triệu chứng lo âu và 47,1% có stress. Wahed WAY (Ai Cập, 2016) ghi nhận tỷ lệ stress, lo âu và trầm cảm lần lượt là 62,4%, 64,... Những con số này cho thấy sức khỏe tâm thần của sinh viên là một vấn đề cấp bách cần được quan tâm. Việc so sánh với các nghiên cứu quốc tế giúp đánh giá mức độ nghiêm trọng của vấn đề tại Việt Nam.

2.2. Nghiên cứu tại Việt Nam Trầm cảm lo âu stress gia tăng

Tại Việt Nam, các nghiên cứu cũng cho thấy xu hướng gia tăng của trầm cảm, lo âu, stress ở sinh viên. Nghiên cứu của Nguyễn Thành Trung (2017) tại Đại học Y tế Công cộng cho thấy 34,4% sinh viên bị stress. Trần Kim Trang (2012) tại Đại học Y Dược TP.HCM ghi nhận tỷ lệ trầm cảm, lo âu và stress lần lượt là 28,8%, 22,4% và 71,4%. Hoàng Thị Quỳnh Lan (2020) tại Đại học Bách khoa Hà Nội cho thấy tỷ lệ trầm cảm, lo âu và stress lần lượt là 4%, 49,9% và 69,5%. Các nghiên cứu này nhấn mạnh sự cần thiết phải có các nghiên cứu chuyên sâu và các biện pháp can thiệp hiệu quả.

III. Phương Pháp Nghiên Cứu Đánh Giá Mức Độ Trầm Cảm Ở SV

Nghiên cứu này sử dụng thiết kế nghiên cứu cắt ngang với phương pháp chọn mẫu phân tầng trên 420 sinh viên của 5 khoa tại Trường Cao đẳng Công thương Việt Nam. Mục tiêu là mô tả mức độ trầm cảm, lo âu, stress và xác định các yếu tố liên quan. Các biến số nghiên cứu bao gồm thông tin chung của sinh viên, đặc điểm học tập, gia đình, bạn bè và sự hỗ trợ xã hội. Công cụ đo lường chính là thang đo DASS-21, một công cụ được sử dụng rộng rãi để đánh giá trầm cảm, lo âu, stress. Dữ liệu được phân tích bằng các phương pháp thống kê mô tả và phân tích mối liên quan để xác định các yếu tố ảnh hưởng đến sức khỏe tâm thần của sinh viên.

3.1. Thiết kế nghiên cứu và đối tượng tham gia n 420

Nghiên cứu sử dụng thiết kế cắt ngang để đánh giá tình trạng sức khỏe tâm thần của sinh viên tại một thời điểm cụ thể. Đối tượng nghiên cứu là 420 sinh viên từ 5 khoa khác nhau tại Trường Cao đẳng Công thương Việt Nam. Phương pháp chọn mẫu phân tầng đảm bảo tính đại diện của mẫu nghiên cứu. Nghiên cứu này cung cấp một bức tranh tổng quan về mức độ trầm cảm, lo âu, stress trong cộng đồng sinh viên của trường.

3.2. Công cụ đo lường Thang đo DASS 21 và các biến số

Thang đo DASS-21 (Depression, Anxiety, Stress Scale) là công cụ chính được sử dụng để đánh giá mức độ trầm cảm, lo âu, stress của sinh viên. Ngoài ra, nghiên cứu còn thu thập thông tin về các biến số liên quan như thông tin cá nhân, đặc điểm học tập, gia đình, bạn bè và sự hỗ trợ xã hội. Việc kết hợp DASS-21 với các biến số này giúp xác định các yếu tố ảnh hưởng đến sức khỏe tâm thần của sinh viên. Đây là một công cụ hiệu quả để đánh giá và theo dõi sức khỏe tâm thần của sinh viên.

IV. Kết Quả Nghiên Cứu Tỷ Lệ Trầm Cảm Lo Âu Stress 2023

Kết quả nghiên cứu cho thấy tỷ lệ sinh viên có biểu hiện trầm cảm, lo âu, stress lần lượt là 40%, 56,4% và 37,1%. Các yếu tố liên quan đến trầm cảm bao gồm chất lượng giấc ngủ, tập thể dục, hài lòng với ngành học, tài chính gia đình, mối quan hệ bạn bè và hỗ trợ xã hội. Lo âu liên quan đến chất lượng giấc ngủ, tập thể dục, hài lòng với ngành học và hỗ trợ xã hội. Stress liên quan đến giới tính, chất lượng giấc ngủ, tập thể dục, hài lòng với ngành học, quan hệ với bạn bè và hỗ trợ xã hội. Kết quả này cho thấy các yếu tố về lối sống, học tập và xã hội đều có ảnh hưởng đến sức khỏe tâm thần của sinh viên.

4.1. Tỷ lệ sinh viên mắc trầm cảm lo âu stress DASS 21

Nghiên cứu cho thấy tỷ lệ sinh viên có biểu hiện trầm cảm là 40%, lo âu là 56.4% và stress là 37.1%. Đây là những con số đáng lo ngại, cho thấy một phần đáng kể sinh viên đang gặp vấn đề về sức khỏe tâm thần. Việc công bố tỷ lệ này giúp nâng cao nhận thức về vấn đề và thúc đẩy các hành động can thiệp sớm. Đây là căn cứ quan trọng để xây dựng các biện pháp hỗ trợ hiệu quả.

4.2. Yếu tố ảnh hưởng đến sức khỏe tâm thần của sinh viên

Các yếu tố liên quan đến trầm cảm bao gồm chất lượng giấc ngủ, tập thể dục, hài lòng với ngành học, tài chính gia đình, mối quan hệ bạn bè và hỗ trợ xã hội. Lo âu liên quan đến chất lượng giấc ngủ, tập thể dục, hài lòng với ngành học và hỗ trợ xã hội. Stress liên quan đến giới tính, chất lượng giấc ngủ, tập thể dục, hài lòng với ngành học, quan hệ với bạn bè và hỗ trợ xã hội. Các yếu tố này cho thấy vai trò quan trọng của lối sống, học tập và các mối quan hệ xã hội trong việc duy trì sức khỏe tâm thần của sinh viên. Nghiên cứu này cung cấp thông tin quan trọng để xây dựng các chương trình can thiệp toàn diện.

V. Giải Pháp Hỗ Trợ Tâm Lý Giảm Trầm Cảm Ở Sinh Viên

Để hạn chế tỷ lệ sinh viên có biểu hiện trầm cảm, lo âu, stress, cần có các biện pháp hỗ trợ, can thiệp từ phía nhà trường. Tăng cường hỗ trợ từ thầy cô, giúp sinh viên có được sự hỗ trợ từ bạn bè, đồng thời bản thân sinh viên cần sắp xếp thời gian để có kế hoạch học tập, nghỉ ngơi, tập thể dục, tham gia ngoại khóa để ngăn ngừa, hạn chế hoặc không để gặp phải các biểu hiện của trầm cảm, lo âu, stress trong cuộc sống hiện tại. Nghiên cứu này nhấn mạnh sự cần thiết của một hệ thống hỗ trợ toàn diện, bao gồm cả sự hỗ trợ từ nhà trường, gia đình, bạn bè và bản thân sinh viên.

5.1. Vai trò của nhà trường trong hỗ trợ sức khỏe tâm thần

Nhà trường đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ sức khỏe tâm thần của sinh viên. Các biện pháp có thể bao gồm thành lập trung tâm tư vấn, tổ chức các buổi nói chuyện chuyên đề, đào tạo kỹ năng quản lý căng thẳng và xây dựng môi trường học tập thân thiện. Tăng cường sự kết nối giữa sinh viên và giảng viên cũng là một yếu tố quan trọng. Nhà trường cần chủ động tạo ra một môi trường hỗ trợ và khuyến khích sinh viên tìm kiếm sự giúp đỡ khi cần thiết.

5.2. Biện pháp tự giúp đỡ Lối sống lành mạnh và hỗ trợ xã hội

Bản thân sinh viên cũng có thể thực hiện nhiều biện pháp để cải thiện sức khỏe tâm thần. Xây dựng lối sống lành mạnh, bao gồm ngủ đủ giấc, tập thể dục thường xuyên, ăn uống cân bằng và hạn chế sử dụng chất kích thích. Tăng cường các mối quan hệ xã hội, chia sẻ với bạn bè, gia đình và tham gia các hoạt động ngoại khóa cũng rất quan trọng. Quan trọng nhất, sinh viên cần nhận thức được tầm quan trọng của sức khỏe tâm thần và tìm kiếm sự giúp đỡ khi cần thiết.

VI. Nghiên Cứu Điều Dưỡng Tương Lai Của Sức Khỏe Tâm Thần SV

Nghiên cứu này góp phần vào việc nâng cao nhận thức về tầm quan trọng của sức khỏe tâm thần trong cộng đồng sinh viên. Kết quả nghiên cứu có thể được sử dụng để xây dựng các chương trình can thiệp và hỗ trợ phù hợp, giúp sinh viên đối phó với trầm cảm, lo âu, stress hiệu quả hơn. Trong tương lai, cần có thêm nhiều nghiên cứu sâu hơn về các yếu tố ảnh hưởng đến sức khỏe tâm thần của sinh viên và đánh giá hiệu quả của các biện pháp can thiệp khác nhau. Nghiên cứu điều dưỡng đóng vai trò quan trọng trong việc cải thiện sức khỏe tâm thần của sinh viên.

6.1. Ứng dụng kết quả nghiên cứu vào thực tiễn điều dưỡng

Kết quả nghiên cứu cung cấp thông tin quan trọng cho các chuyên gia điều dưỡng trong việc đánh giá và can thiệp các vấn đề sức khỏe tâm thần của sinh viên. Các điều dưỡng viên có thể sử dụng thang đo DASS-21 để sàng lọc trầm cảm, lo âu, stress và cung cấp tư vấn, hỗ trợ cho sinh viên. Việc áp dụng các biện pháp can thiệp dựa trên bằng chứng là rất quan trọng để cải thiện sức khỏe tâm thần của sinh viên.

6.2. Hướng nghiên cứu tiếp theo Đánh giá can thiệp tâm lý

Trong tương lai, cần có thêm nhiều nghiên cứu đánh giá hiệu quả của các biện pháp can thiệp tâm lý khác nhau cho sinh viên. Các nghiên cứu có thể tập trung vào các liệu pháp tâm lý cá nhân, nhóm, hoặc các chương trình can thiệp dựa trên công nghệ. Nghiên cứu cũng cần xem xét các yếu tố văn hóa và xã hội ảnh hưởng đến sức khỏe tâm thần của sinh viên. Điều này sẽ giúp xây dựng các chương trình can thiệp phù hợp và hiệu quả hơn.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trầm cảm, lo âu và stress là những vấn đề sức khỏe tâm thần phổ biến, ảnh hưởng đến khoảng 25% dân số thế giới tại một thời điểm nhất định trong đời. Từ năm 1990 đến 2013, số người mắc các rối loạn này đã tăng gần 50%, từ 416 triệu lên 615 triệu người, và dự báo đến năm 2030, trầm cảm sẽ trở thành nguyên nhân hàng đầu gây gánh nặng bệnh tật toàn cầu. Đặc biệt, sinh viên đại học là nhóm đối tượng dễ bị ảnh hưởng bởi các vấn đề sức khỏe tâm thần do áp lực học tập, tài chính và các yếu tố xã hội. Tại Việt Nam, tỷ lệ sinh viên có biểu hiện trầm cảm, lo âu và stress cũng đang gia tăng, gây ảnh hưởng tiêu cực đến kết quả học tập và chất lượng cuộc sống.

Nghiên cứu này nhằm đánh giá mức độ trầm cảm, lo âu và stress của sinh viên Trường Cao đẳng Công Thương Việt Nam năm 2023, đồng thời xác định các yếu tố liên quan đến các vấn đề này. Nghiên cứu được thực hiện trên 420 sinh viên thuộc 5 khoa đào tạo của trường, sử dụng thiết kế nghiên cứu cắt ngang với phương pháp chọn mẫu phân tầng. Thời gian nghiên cứu kéo dài từ tháng 5 đến tháng 9 năm 2023 tại cơ sở Nghĩa Đô, Hà Nội.

Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc cung cấp dữ liệu thực trạng sức khỏe tâm thần của sinh viên, từ đó đề xuất các giải pháp can thiệp phù hợp nhằm nâng cao chất lượng học tập và đời sống tinh thần của sinh viên, góp phần cải thiện môi trường giáo dục và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên mô hình giao dịch - ứng phó căng thẳng của Lazarus & Folkman (1984), trong đó mức độ trầm cảm, lo âu và stress được xem là kết quả chịu ảnh hưởng bởi các yếu tố cá nhân, học tập, gia đình, bạn bè và sự hỗ trợ xã hội. Các khái niệm chính bao gồm:

• Sức khỏe tâm thần: Trạng thái hoàn toàn thoải mái về thể chất, tinh thần và xã hội, khả năng đương đầu với căng thẳng, học tập và làm việc hiệu quả.
• Trầm cảm: Rối loạn khí sắc với các triệu chứng như khí sắc trầm, mất hứng thú, giảm năng lượng kéo dài ít nhất 2 tuần.
• Lo âu: Cảm giác sợ hãi, căng thẳng không rõ nguyên nhân hoặc không tương xứng với mối đe dọa thực tế.
• Stress: Phản ứng sinh học và tâm lý không đặc hiệu của cơ thể trước các tình huống căng thẳng, có thể trở thành bệnh lý nếu không được thích nghi.
• Hỗ trợ xã hội: Nguồn lực từ người thân, bạn bè và người đặc biệt giúp cá nhân ứng phó với căng thẳng.

Phương pháp nghiên cứu

• Thiết kế nghiên cứu: Cắt ngang.
• Đối tượng nghiên cứu: 420 sinh viên hệ chính quy của Trường Cao đẳng Công Thương Việt Nam, được chọn mẫu phân tầng theo tỷ lệ sinh viên của 5 khoa: Y - Dược, Công nghệ thông tin, Du lịch, Kinh tế, Kỹ thuật ô tô.
• Thời gian và địa điểm: Từ tháng 5 đến tháng 9 năm 2023 tại cơ sở Nghĩa Đô, Hà Nội.
• Cỡ mẫu: Tính toán dựa trên tỷ lệ trầm cảm, lo âu, stress từ các nghiên cứu trước, chọn cỡ mẫu lớn nhất là 420 sinh viên để đảm bảo độ tin cậy 95% với sai số 5%.
• Công cụ thu thập dữ liệu:
  • Bộ câu hỏi đặc điểm chung.
  • Thang đo DASS-21 để đánh giá mức độ trầm cảm, lo âu, stress.
  • Thang MSPSS để đánh giá mức độ hỗ trợ xã hội.
• Phương pháp thu thập: Phỏng vấn trực tiếp, sinh viên tự điền bộ câu hỏi dưới sự hướng dẫn của điều tra viên.
• Phân tích số liệu: Sử dụng phần mềm SPSS 22, mô tả bằng tần số, tỷ lệ, trung bình, độ lệch chuẩn; phân tích mối liên quan bằng tỷ số chênh (OR), hồi quy đa biến và hệ số tương quan Pearson.
• Đạo đức nghiên cứu: Được Hội đồng đạo đức Trường Đại học Điều dưỡng Nam Định phê duyệt; đối tượng tham gia tự nguyện, bảo mật thông tin.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tỷ lệ trầm cảm, lo âu và stress: Trong 420 sinh viên, tỷ lệ có biểu hiện trầm cảm là 40%, lo âu 56,4%, stress 37,1%. Trong đó, mức độ nặng và rất nặng chiếm 11% (trầm cảm), 23,3% (lo âu) và 9,7% (stress).

2. Đặc điểm chung và thói quen: Sinh viên nam chiếm 69,8%, nữ 30,2%; tuổi trung bình 19,64 ± 1,52. Tỷ lệ sinh viên có chất lượng giấc ngủ tốt là 59,3%, không tốt 40,7%. Tỷ lệ sinh viên không hút thuốc lá là 82,6%, không tập thể dục 29,3%, thỉnh thoảng tập 52,6%, thường xuyên 18,1%.

3. Yếu tố liên quan đến trầm cảm: Có liên quan đến chất lượng giấc ngủ (OR = 2,44), thói quen tập thể dục (OR = 0,87), sự hài lòng với ngành học (OR = 1,68), tình hình tài chính gia đình (OR = 0,54), mối quan hệ bạn bè (OR = 2,7) và mức độ hỗ trợ xã hội (OR = 1,72).

4. Yếu tố liên quan đến lo âu: Liên quan đến chất lượng giấc ngủ (OR = 1,95), tập thể dục (OR = 0,68), hài lòng với ngành học (OR = 1,7) và hỗ trợ xã hội (OR = 0,82).

5. Yếu tố liên quan đến stress: Bao gồm giới tính (nữ có nguy cơ cao hơn, OR = 1,3), chất lượng giấc ngủ (OR = 2,89), tập thể dục (OR = 0,85), hài lòng với ngành học (OR = 1,36), quan hệ bạn bè (OR = 1,69) và hỗ trợ xã hội (OR = 0,68).

Thảo luận kết quả

Kết quả cho thấy tỷ lệ sinh viên có biểu hiện lo âu cao nhất, tiếp theo là trầm cảm và stress, phù hợp với xu hướng các nghiên cứu trong và ngoài nước. Chất lượng giấc ngủ không tốt là yếu tố ảnh hưởng mạnh mẽ đến cả ba vấn đề sức khỏe tâm thần, điều này đồng nhất với các nghiên cứu tại Hồng Kông và Việt Nam. Thói quen tập thể dục có tác dụng bảo vệ, giảm nguy cơ trầm cảm, lo âu và stress, nhấn mạnh vai trò của hoạt động thể chất trong duy trì sức khỏe tâm thần.

Sự hài lòng với ngành học cũng là yếu tố quan trọng, sinh viên không hài lòng có nguy cơ cao hơn, phản ánh áp lực tâm lý do không phù hợp hoặc thiếu đam mê với ngành học. Mối quan hệ bạn bè và mức độ hỗ trợ xã hội đóng vai trò bảo vệ, giúp giảm các triệu chứng tâm lý tiêu cực, phù hợp với mô hình giao dịch - ứng phó căng thẳng.

Giới tính ảnh hưởng đến stress, với nữ sinh có nguy cơ cao hơn, tương tự các nghiên cứu tại Ai Cập và Việt Nam. Các dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ phân bố tỷ lệ trầm cảm, lo âu, stress theo giới tính, chất lượng giấc ngủ và mức độ tập thể dục để minh họa rõ nét hơn.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường chương trình giáo dục về sức khỏe tâm thần: Nhà trường cần tổ chức các buổi tập huấn, hội thảo nâng cao nhận thức về trầm cảm, lo âu, stress cho sinh viên, đặc biệt nhấn mạnh tầm quan trọng của giấc ngủ và tập thể dục. Thời gian thực hiện: trong năm học 2024-2025.

2. Phát triển hệ thống hỗ trợ xã hội trong trường: Xây dựng mạng lưới tư vấn tâm lý, nhóm hỗ trợ bạn bè và thầy cô để sinh viên dễ dàng tiếp cận khi gặp khó khăn. Chủ thể thực hiện: Ban Giám hiệu, Khoa Điều dưỡng, Phòng Công tác sinh viên.

3. Khuyến khích sinh viên tham gia hoạt động thể chất và ngoại khóa: Tổ chức các câu lạc bộ thể thao, hoạt động giải trí nhằm nâng cao sức khỏe thể chất và tinh thần, giảm stress. Mục tiêu tăng tỷ lệ sinh viên tập thể dục thường xuyên lên trên 50% trong 1 năm.

4. Hỗ trợ sinh viên trong việc lựa chọn ngành học phù hợp: Tư vấn nghề nghiệp, định hướng học tập để tăng sự hài lòng với ngành học, giảm áp lực tâm lý. Thời gian triển khai: ngay từ đầu khóa học.

5. Hỗ trợ tài chính và tạo điều kiện học tập thuận lợi: Nhà trường phối hợp với các tổ chức để hỗ trợ sinh viên có hoàn cảnh khó khăn, giảm bớt áp lực tài chính, góp phần cải thiện sức khỏe tâm thần.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà quản lý giáo dục và cán bộ phụ trách sinh viên: Để hiểu rõ thực trạng sức khỏe tâm thần sinh viên, từ đó xây dựng chính sách hỗ trợ phù hợp, nâng cao chất lượng đào tạo.

2. Giảng viên và nhân viên tư vấn tâm lý: Áp dụng các kết quả nghiên cứu để phát hiện sớm và can thiệp kịp thời các vấn đề trầm cảm, lo âu, stress ở sinh viên.

3. Sinh viên và gia đình: Nâng cao nhận thức về các yếu tố ảnh hưởng đến sức khỏe tâm thần, biết cách tự chăm sóc và tìm kiếm sự hỗ trợ khi cần thiết.

4. Các nhà nghiên cứu trong lĩnh vực sức khỏe tâm thần và giáo dục: Là tài liệu tham khảo để phát triển các nghiên cứu tiếp theo về sức khỏe tâm thần trong môi trường giáo dục nghề nghiệp.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao sinh viên lại dễ bị trầm cảm, lo âu và stress?
   Sinh viên thường chịu áp lực học tập, tài chính, mối quan hệ xã hội và sự thay đổi môi trường sống, dẫn đến căng thẳng tâm lý. Ví dụ, sinh viên không hài lòng với ngành học có nguy cơ trầm cảm cao hơn 1,68 lần.

2. Chất lượng giấc ngủ ảnh hưởng thế nào đến sức khỏe tâm thần?
   Giấc ngủ không đủ hoặc không sâu làm tăng nguy cơ trầm cảm, lo âu và stress. Nghiên cứu cho thấy sinh viên có giấc ngủ không tốt có nguy cơ stress cao gấp 3,36 lần so với sinh viên có giấc ngủ tốt.

3. Tập thể dục có giúp giảm stress không?
   Có. Sinh viên thường xuyên tập thể dục có nguy cơ stress thấp hơn 1,75 lần so với sinh viên không tập, do hoạt động thể chất giúp giải phóng endorphin, cải thiện tâm trạng.

4. Hỗ trợ xã hội đóng vai trò gì trong việc giảm các triệu chứng tâm lý?
   Hỗ trợ xã hội từ gia đình, bạn bè và thầy cô giúp sinh viên cảm thấy được quan tâm, giảm cảm giác cô đơn và áp lực, từ đó giảm mức độ trầm cảm, lo âu và stress.

5. Làm thế nào để nhà trường có thể hỗ trợ sinh viên tốt hơn?
   Nhà trường nên tổ chức các chương trình tư vấn tâm lý, tăng cường hoạt động thể chất, hỗ trợ tài chính và tạo môi trường học tập thân thiện để giảm áp lực cho sinh viên.

Kết luận

• Tỷ lệ sinh viên Trường Cao đẳng Công Thương Việt Nam có biểu hiện trầm cảm, lo âu và stress lần lượt là 40%, 56,4% và 37,1%, trong đó mức độ nặng chiếm tỷ lệ đáng kể.
• Các yếu tố cá nhân như chất lượng giấc ngủ, thói quen tập thể dục, giới tính; yếu tố học tập như sự hài lòng với ngành học; yếu tố xã hội như mối quan hệ bạn bè và hỗ trợ xã hội có ảnh hưởng rõ rệt đến sức khỏe tâm thần của sinh viên.
• Nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học để nhà trường và các bên liên quan xây dựng các chương trình hỗ trợ, can thiệp nhằm cải thiện sức khỏe tâm thần sinh viên.
• Các bước tiếp theo bao gồm triển khai các giải pháp can thiệp, theo dõi và đánh giá hiệu quả trong vòng 1-2 năm tới.
• Kêu gọi các nhà quản lý giáo dục, giảng viên, sinh viên và gia đình cùng phối hợp để tạo môi trường học tập lành mạnh, nâng cao chất lượng cuộc sống tinh thần cho sinh viên.