Nghiên cứu nhân lực y tế tại 6 khoa lâm sàng Bệnh viện Việt Đức (2019-2022)

Tài liệu phân tích thực trạng nhân lực y tế tại 6 khoa lâm sàng Bệnh viện Việt Đức giai đoạn 2019-2022, cung cấp số liệu và các yếu tố liên quan.

• Tác giả: Phạm Quốc Thịnh
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Thị Bình An
• Trường học: Đại học Thăng Long
• Chuyên ngành: Quản lý Bệnh viện
• Đề tài: Nhân lực y tế, hoạt động của 6 khoa lâm sàng Bệnh viện Hữu Nghị Việt Đức năm 2019 - 2022 và một số yếu tố liên quan
• Loại tài liệu: Luận văn Thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Tổng quan về Nhân lực Y tế Bệnh viện Việt Đức giai đoạn 2019 2022

Nhân lực y tế tại Bệnh viện Hữu Nghị Việt Đức đã trải qua những thay đổi đáng kể trong giai đoạn 2019-2022. Việc quản lý và phát triển nguồn nhân lực y tế trở thành yếu tố then chốt để nâng cao chất lượng dịch vụ y tế. Bệnh viện Việt Đức, với tư cách là một trong những cơ sở y tế hàng đầu tại Hà Nội, đã tập trung vào việc duy trì và phát triển đội ngũ nhân viên y tế chuyên nghiệp. Cơ cấu nhân lực được xây dựng dựa trên nhu cầu thực tế của 6 khoa lâm sàng chính, bao gồm các bác sĩ, điều dưỡng và nhân viên y tế hỗ trợ. Sự phân bổ hợp lý nhân viên y tế giữa các khoa đã giúp tối ưu hóa hoạt động điều trị và chăm sóc bệnh nhân.

1.1. Cơ cấu nhân viên y tế theo chuyên môn

Cơ cấu nhân lực y tế tại các khoa lâm sàng được phân chia theo chức danh nghề nghiệp cụ thể. Số lượng bác sĩ được phân bổ dựa trên tính chất và độ phức tạp của các bệnh lý. Tỉ lệ điều dưỡng/bác sĩ là chỉ số quan trọng phản ánh cơ cấu hợp lý của đội ngũ. Các nhân viên y tế được đào tạo bài bản về trình độ học vấn, từ thạc sĩ đến cấp ba chuyên nghiệp, đảm bảo đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế.

1.2. Phân bố nhân lực theo tuổi và thâm niên

Cơ cấu nhân viên y tế theo tuổi cho thấy sự kết hợp hợp lý giữa lao động trẻ và kinh nghiệm. Thâm niên công tác của nhân lực y tế tại Bệnh viện Việt Đức dao động từ dưới 5 năm đến trên 20 năm. Sự đa dạng này tạo điều kiện thuận lợi cho việc truyền dạy kinh nghiệm và phát triển kỹ năng chuyên môn cho thế hệ mới.

II. Hoạt động lâm sàng và nhu cầu Nhân lực Y tế

Hoạt động lâm sàng của 6 khoa chính tại Bệnh viện Việt Đức cho thấy khối lượng công việc lớn và đòi hỏi nhân lực y tế dồi dào. Số lượng bệnh nhân điều trị nội trú hàng năm tăng đều, đặc biệt trong các lĩnh vực tim mạch, hô hấp và phẫu thuật cột sống. Tổng số ca phẫu thuật thực hiện trong giai đoạn này phản ánh năng lực điều trị cao của bệnh viện. Số giường bệnh kế hoạch được sử dụng hiệu quả, với công suất sử dụng giường bệnh đạt mức cao. Các chỉ số này trực tiếp liên quan đến nhu cầu về nguồn nhân lực y tế phù hợp và chuyên môn hóa từng khoa.

2.1. Khối lượng bệnh nhân và ca phẫu thuật

Số bệnh nhân điều trị nội trú tại bệnh viện Việt Đức trong giai đoạn 2019-2022 liên tục tăng, yêu cầu nhân lực y tế phải luôn sẵn sàng. Đặc biệt, các khoa như Tim mạch - Lồng ngực, Ngoại tim mạch và Phẫu thuật cột sống ghi nhận số lượng ca phẫu thuật cao. Thời gian điều trị trung bình được kiểm soát chặt chẽ nhằm nâng cao hiệu quả điều trị.

2.2. Tỉ lệ tử vong và chất lượng dịch vụ

Số bệnh nhân tử vong được ghi chép chi tiết để đánh giá chất lượng hoạt động lâm sàng. Các khoa lâm sàng duy trì tỉ lệ tử vong ở mức thấp nhằm phản ánh mức độ chuyên môn cao của nhân viên y tế. Việc giảm tỉ lệ tử vong là mục tiêu quan trọng đòi hỏi nhân lực y tế được đào tạo liên tục.

III. Yếu tố ảnh hưởng đến Phát triển Nhân lực Y tế

Yếu tố ảnh hưởng đến nguồn nhân lực y tế tại Bệnh viện Việt Đức bao gồm nhiều khía cạnh quan trọng. Cơ hội học tập và thăng tiến là động lực chính giữ chân và phát triển nhân viên y tế tài năng. Bệnh viện cung cấp các chương trình đào tạo, hội thảo chuyên môn và cơ hội du học nhằm nâng cao trình độ chuyên môn. Áp lực công việc và đánh giá kết quả làm việc cũng được quản lý một cách khoa học và công bằng. Sự cân bằng giữa nhu cầu công việc và chất lượng cuộc sống của nhân lực y tế là tiền đề để xây dựng đội ngũ ổn định và hiệu quả.

3.1. Chính sách phát triển kỹ năng chuyên môn

Cơ hội học tập được cung cấp thông qua các khóa đào tạo chuyên sâu trong các lĩnh vực như tim mạch, hô hấp và phẫu thuật. Nhân viên y tế được khuyến khích tham gia các hội nghị quốc tế và công bố bài báo khoa học. Chính sách thăng tiến dựa trên năng lực và đóng góp, tạo động lực cho nhân lực y tế phát triển sự nghiệp lâu dài.

3.2. Quản lý hiệu suất và khí hậu công việc

Đánh giá kết quả làm việc được thực hiện định kỳ nhằm xác định điểm mạnh và cải tiến. Áp lực công việc được giảm bớt thông qua việc phân bổ hợp lý nhân lực y tế và sắp xếp ca trực hợp lý. Khí hậu công việc tích cực tại các khoa lâm sàng giúp nhân viên y tế phát huy hết khả năng và sáng tạo.

IV. Biến động và Giải pháp quản lý Nhân lực Y tế

Biến động nhân sự của 6 khoa lâm sàng trong giai đoạn 2019-2022 cho thấy những thách thức trong duy trì ổn định nguồn nhân lực y tế. Tỉ lệ chuyển công tác và nghỉ hưu yêu cầu bệnh viện phải có kế hoạch tuyển dụng và đào tạo lâu dài. Giải pháp quản lý nhân lực được xây dựng dựa trên nhu cầu thực tế và dự báo khác của từng khoa. Việc cải thiện điều kiện làm việc, tăng cường chính sách phúc lợi và cơ hội thăng tiến là những biện pháp quan trọng. Ngoài ra, việc áp dụng các công nghệ quản lý hiện đại giúp tối ưu hóa cơ cấu nhân viên y tế và nâng cao hiệu quả hoạt động.

4.1. Định mức và Quy hoạch Nhân lực

Định mức nhân lực tại các khoa lâm sàng được xây dựng dựa trên tiêu chuẩn Bộ Y tế và thực tiễn toàn cầu. Quy hoạch nhân lực dài hạn giúp bệnh viện dự báo nhu cầu và chuẩn bị nguồn nhân lực cho tương lai. Các khoa lâm sàng như Tim mạch - Lồng ngực và Phẫu thuật cột sống được ưu tiên tuyển dụng nhân viên y tế chuyên biệt.

4.2. Chiến lược giữ chân và phát triển Nhân lực

Chiến lược giữ chân nhân lực tập trung vào việc cải thiện điều kiện làm việc và tăng chế độ phúc lợi. Chính sách hỗ trợ gia đình cho nhân viên y tế giúp cân bằng công việc và cuộc sống. Việc xây dựng lộ trình sự nghiệp rõ ràng tạo động lực cho nhân lực y tế gắn bó lâu dài với bệnh viện Việt Đức.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1. TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1. Nhân lực y tế và một số chính sách liên quan 1. Khái niệm nhân lực y tế Nhân lực y tế (NLYT) là thành phần quan trọng nhất trong hệ thống y tế, cùng với các thành phần khác như cung ứng dịch vụ, thông tin y tế, các sản phẩm và công nghệ y tế, tài chính, và quản lý điều hành.

Củng cố nhân lực y tế vì vậy luôn là hoạt động ưu tiên trong các hoạt động củng cố hệ thống y tế. Năm 2006, Tổ chức Y tế thế giới (WHO) đưa ra định nghĩa về NLYT bao gồm tất cả những người tham gia chủ yếu vào các hoạt động nhằm khỏe. Theo đó, nguồn nhân lực y tế bao gồm những người cung cấp dịch vụ y té, người làm công tác quản lý và cả nhân viên giúp việc mà không trực tiếp cung cấp các dịch vụ y tế. Nó bao gồm cán bộ y tế chính thức và cán bộ y tế không chính thức (như tình nguyện viên xã hội, những người chăm sóc sức khỏe gia đình, lang y .), kể cả những người làm việc trong ngành y tế và những ngành khác (như quân đội, trường học hay các doanh nghiệp) [21].

Theo định nghĩa nhân lực y tế của WHO, ở Việt Nam các nhóm đối tượng được coi là “nhân lực y tế" sẽ bao gồm các cán bộ, nhân viên y tế thuộc biên chế và hợp đồng đang làm việc trong hệ thống y tế công lập (bao gồm cả quân y), các cơ sở đào tạo và nghiên cứu khoa học y/dược và tất cả những người có tham gia vào các hoạt động quản lý và cung ứng dịch vụ chăm sóc sức khỏe nhân dân (nhân lực y tế tư nhân, các cộng tác viên y tế, lang y và bà đỡ mụ vườn) [21]. Trong khuôn khổ nghiên cứu này, nhân lực chuyên môn y tế được hiểu là tắt cả các bác sĩ, điều dưỡng tham gia trực tiếp vào công tác khám, chẩn đoán, điều trị và chăm sóc người bệnh. Vì đối tượng tác động của nhân lực chuyên môn y tế là con người nên việc thường xuyên nâng cao năng lực chuyên môn là hết sức cần thiết, cùng với đó là chế độ và chính sách đãi ngộ cũng cần phải được quan tâm, tuy nhiên vì là bệnh viện công lập nên khi thực hiện phải dựa vào các văn bản pháp lý của Nhà nước và các cấp, ngành có liên quan. Một số chính sách liên quan Về nâng cao năng lực chuyên môn của CBYT, có các văn bản qui định các loại đào tạo khác nhau.

Đào tạo liên thông trình độ đại học, cao đẳng y, dược được hướng dẫn tại Thông tư 06/2008/TT-BYT, đào tạo liên tục cho đội ngũ CBYT đương chức được quy định tại Quyết định 4026/QĐ-BYT, Thông tư 07/2008/TT-BYT; Thông tư 02/2008/TTLT-BYT-BNV và Quy chế bệnh viện. Các loại hình đào tạo liên tục bao gồm đào tạo bồi dưỡng để cập nhật, bổ sung kiến thức, kỹ thuật thuộc lĩnh vực chuyên môn đang đảm nhận; đào tạo lại; đào tạo theo nhiệm vụ chỉ đạo tuyến; đào tạo chuyển giao kỹ thuật và những khoá đào tạo chuyên môn nghiệp vụ khác của ngành y tế mà không thuộc hệ thống bằng cấp quốc gia. Riêng đối với các điều dưỡng viên và hộ sinh viên tại BV, việc đào tạo cập nhật kiến thức chuyên môn, nghiệp vụ liên tục được quy định tại Thông tư 07/2011/TT-BYT [22]. Kinh phí dành cho đào tạo liên tục thông qua các nguồn ngân sách nhà nước, kinh phí đóng góp của người tham gia khoá đào tạo, kinh phí từ các cơ sở có cán bộ đi đào tạo và từ các nguồn thu hợp pháp.

Về chế độ lương và phụ cấp, có các Nghị định 28/2010/NĐ-CP [23], Nghị định 64/2009/NĐ-CP [24], Quyết định 11/2007/QĐ-BLĐTBXH, Quyết định 276/2005/QĐ- TTg, Quyết định 46/2009/QĐ-TTg, Quyết định 75/2009/QĐ-TTg [25], Quyết định 402/2009/QĐ-TTg, Thông tur 03/2008/TTLT-BYT-BNV [26] và Công văn 6608/2009/BYT-TCCB qui định mức lương tối thiểu chung của cán bộ công nhân viên chức nói chung và CBYT nói riêng và phụ cấp theo đặc thù công việc. Bên cạnh đó, hiện nay còn có Dự thảo Quyết định và Dự thảo Quy hoạch phát triển nhân lực y tế giai đoạn 2011 - 2020 trong đó có quy định một số chế độ phụ cấp đặc thù đối với công chức, viên chức thuộc các cơ sở y tế công lập. Thư viện ĐH Thăng Long 5 1. Thực trạng nguồn nhân lực y tế trên thế giới và tại Việt Nam 1.

Thực trạng nguồn nhân lực y tế trên thế giới Nhân lực y tế đóng vai trò quan trọng trong hệ thống y tế để nâng cao chất lượng dịch vụ và hướng tới các Mục tiêu Thiên niên kỷ về sức khỏe. Tuy nhiên, NLYT trong hệ thống y tế trên thế giới hiện nay đang trải qua sự căng thẳng và bắp bệnh khi họ phải đối mặt với một loạt ảnh hưởng phức tạp bao gồm nhân khẩu, gánh nặng bệnh tật, các dịch bệnh, tài chính, khoa học công nghệ, sở thích của khách hàng, giáo dục, cải cách công cộng và toàn cầu hóa. Người lao động tìm kiếm các cơ hội và sự đảm bảo công việc trong thị trường lao động y tế năng động dẫn dén - thiếu hụt về nhân lực. Sự thiếu hụt nhân lực được nhận thấy từ việc số lượng cán bộ y tế không đủ, sự mất cân bằng trong đào tạo các ngành nghề, phân bố không phù hợp với nhu cầu của từng địa phương, và hao hụt nhân lực theo nhiều lý do khác nhau như chết, nghỉ hưu, thay đổi nghề nghiệp.

Các quốc gia phát triển đều có chung thách thức vừa khó thu hút nhân lực vào nghề điều dưỡng, vừa khó duy trì điều dưỡng làm việc lâu dài. Dự báo thiếu điều dưỡng còn diễn ra trong vài thập kỷ và khó có thể đáp ứng nếu chỉ dựa vào điều dưỡng trong nước. Do vậy, mở cửa tuyển điều dưỡng viên ngoại quốc là giải pháp lựa chọn của các quốc gia phát triển, tại Đức ước tính thiếu 500.000 điều dưỡng vào năm 2030. Tỷ lệ điều dưỡng/10000 dân ở các nước châu Âu và Mỹ như Thụy Sĩ, Đan Mạch, Đức là cao nhất, với 102 - 152/vạn dân.

Tại Anh, Pháp, Nga hoặc Nhật Bản, tỷ lệ này là 96 - 97/vạn dân. Trung Quốc, Ấn Độ hay Indonesia là 9 - 15/vạn dân. Việt Nam nằm trong số các quốc gia Đông Nam Á, tỉ lệ là 11,4/vạn dân [27]. Báo cáo của WHO về số liệu điều dưỡng/bác sĩ ở một số nước châu Á cho thấy Indonesia 5.1; Philipines 3,9; Malyasia 3,7; Singapore 2,8; Campuchia 2,3; Hàn Quốc 1,8; Myanmar 1,5; Việt nam 1,3; Nepal 1 và Trung Quốc 0,8.

Qua số liệu ghi nhận được ở một số nước trến thế giới trong đó Thái Lan và Indonesia, hai nước này có tỷ lệ bác sĩ/10.000 dân là 2,9 và 1,3 trong khi đó điều dưỡng/bác sĩ của 2 nước này lần lượt là 5,6 và 4,1. Xét trên góc độ đảm bảo tiếp cận với bác sĩ thì Thái Lan và Indonesia khó khăn rất nhiều. Thực trạng nguồn nhân lực y tế tại Việt Nam Nhìn chung, trong vài năm trở lại đây đã có một số nghiên cứu về hệ thống nhân lực y tế của cả nước. Hầu hết các nghiên cứu này đều áp dụng phương pháp hồi cứu, sử dụng số liệu có sẵn của ngành y tế, chủ yếu do Bộ Y tế công bố trong Niên giám thống kê y tế các năm, Báo cáo kiểm tra bệnh viện hàng năm.

Chiếu theo khung nhân lực của WHO năm 2006, các nghiên cứu này chủ yếu tập trung vào đánh giá nguồn NLYT đang hoạt động trong các dịch vụ y tế (nhân lực hoạt động); các nội dung liên quan tới nguồn cán bộ y tế bắt đầu bước vào thị trường lao động (chuẩn bị nhân lực) hay rời bỏ nghề nghiệp (hao hụt nhân lực) hầu như không được nghiên cứu. Lý do là nguồn số liệu hiện có không đáp ứng được đầy đủ, chẳng hạn như hiện còn rất thiếu các số liệu về sự dịch chuyển của CBYT giữa công/tư, giữa các vùng miền, giữa các ngành nghề,. cán bộ y tế nghỉ việc do đi học, sinh đẻ, về hưu, mất sức, đuổi việc, chết. Đây cũng chính là những điểm thiếu hụt trong các nghiên cứu về nguồn NLYT ở Việt Nam hiện nay.

Theo số liệu Niên giám thống kê y tế năm 2018, dân số Việt Nam là 94,66 triệu người, tổng số cán bộ y tế 472,558 người, trong đó bác sĩ 82,043 (8,7 BS/vạn dân), điều dưỡng 108,113 (11,4 DD/vạn dân), tỷ lệ điều dưỡng/bác sĩ = 1,3 (hiện nay khoảng 1,4) [29]. Việt Nam được xếp vào quốc gia có tỷ lệ điều dưỡng/vạn dân thấp nhất thế giới. Tỷ lệ điều dưỡng/bác sĩ của Việt Nam thuộc nhóm nước có tỷ lệ thấp dưới ngưỡng khuyến cáo của tổ chức OECD (các quốc gia thuộc tổ chức hợp tác phát triển kinh tế). Hiện nay đội ngũ nhân lực y tế đa chuyên ngành, có chuyên môn tốt có khả năng cung cấp các dịch vụ y tế chất lượng cao và lấy người dân làm trung tâm là vô cùng cần thiết để đáp ứng nhu cầu y tế đang thay đổi tại Việt Nam.

Và mục tiêu đến năm 2025 đưa được 450 bác sĩ trẻ về công tác tại miền núi, vùng. Theo Quyết định số 4359/QĐ - BYT ngày 20 tháng 10 năm 2020 [30] sửa đổi bổ sung Quyết định số 585/QĐ- BYT về Dự án “Thí điểm đưa bác sỹ trẻ tình nguyện về công tác tại miền núi, vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo, vùng có điều kiện kinh tế xã hội đặc biệt khó khăn”. Nhờ triển khai Dự án này, hiện nay trên cả nước có hơn 700 trung tâm y tế huyện, quận, thị xã; hơn 11.100 trạm y tế xã, phường, thị trấn, trong đó có hơn 60% Thư viện ĐH Thăng Long 7 số trạm y tế đã đạt Tiêu chí quốc gia về y tế xã giai đoạn 2010 - 2020; 100% số xã có trạm y tế hoặc có phòng khám đa khoa khu vực liên xã; 93,8% số trạm y tế xã có bác sĩ làm việc (bao gồm cả bác sĩ làm việc lâu dài và bác sĩ tuyến trên luân phiên về làm việc 2, 3 ngày trong tuần); 96% số trạm y tế xã có nữ hộ sinh/y sĩ sản nhi và hơn 95% số thôn bản có nhân viên y tế thôn, bản hoặc cô đỡ thôn, bản. Do yêu cầu hội nhập khu vực và quốc tế đồng thời từng bước nâng cao chất lượng đào tại và tránh lãng phí nguồn lực xã hội.

BYT và BNV đã ban hành TTLT số 26/2015/TTLT-BYT-BNV [31] quy định mã số, tiêu chuẩn, chức danh nghề nghiệp điều dưỡng, hộ sinh, kỹ thuật y trong đó quy định đến năm 2021 sẽ không tuyển dụng vào hệ thông y tế điều dưỡng có trình độ trung cấp. Thực tế, tại nhiều bệnh viện hạng đặc biệt thường xảy ra tình trạng quá tải.