Chương 1: Cơ sở lý luận về quản lý phát triển đội ngũ giáo viên - Chương 2: Thực trạng đội ngũ giáo viên và công tác quản lý đội ngũ giáo viên dạy tiếng Pháp tại các trƣờng THPT tỉnh Bắc Giang. 11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com - Chương 3: Một số biện pháp quản lý phát triển đội ngũ giáo viên tiếng Pháp ở các trƣờng THPT tỉnh Bắc Giang. CHUƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 1. Sơ lƣợc lịch sử nghiên cứu vấn đề Thực tiễn lịch sử loài ngƣời cho thấy, từ khi con ngƣời biết hợp sức nhau lại để tự vệ hoặc mƣu sinh thì bên cạnh lao động chung của mọi ngƣời đã xuất hiện nhƣ một tất yếu khách quan những hoạt động tổ chức, phối hợp, điều khiển vv.
Hoạt động của mọi ngƣời nhằm thực hiện đƣợc mục tiêu chung đã định. Khi nghiên cứu về hiện trong này C. Mác đã viết:“ Bất cứ lao động xã hội hay cộng đồng trực tiếp nào, được thực hiện ở quy mô tương đối lớn đều cần một chừng mực nhất định đến sự quản lý, quản lý xác lập sự tương hợp giữa công việc cá thể và hoàn thành chức năng chung xuất hiện trong sự vận động của các bộ phận riêng rẽ của nó” (1; tr 58). Nghiên cứu về khoa học quản lý chúng ta đều nhận thấy khoa học quản lý có lịch sử lâu đời và phong phú, với những học thuyết quản lý đƣợc hình thành từ các yếu tố kinh tế, văn hoá, xã hội khác nhau.
Trong phạm vi luận văn, chúng tôi xin điểm qua một số tác giả các học thuyết tiêu biểu, đặc biệt là các học thuyết còn ảnh hƣởng tới ngày nay. *Tư tưởng quản lý phương Đông cổ đại: Ở phƣơng Đông cổ đại, nhất là ở Trung Hoa và Ấn độ đã sớm xuất hiện những tƣ tƣởng về quản lý. Đó là những tƣ tƣởng về đức trị của Khổng Tử( 551- 479 TCN); Mạnh tử( 372- 289 TCN); và pháp trị của Hàn Phi Tử( 280- 233 TCN). mà theo đánh giá của nhiều nhà nghiên cứu hiện đại những tƣ tƣởng này vẫn còn ảnh hƣởng sâu sắc và đậm nét trong phong cách quản lý và văn hoá của nhiều nƣớc Châu Á, nhất là ở Trung Quốc, Nhật Bản, Việt Nam, Triều Tiên.
Trong các học thuyết về quản lý phƣơng Đông cổ đại Khổng Tử, Mạnh Tử và một số ngƣời khác chủ 12 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com trƣơng dùng “ Đức trị” để cai trị dân. Các học thuyết của Khổng Tử là học thuyết trị quốc, quản lý đất nƣớc lấy chữ “ Nhân” làm cốt lõi. Còn Hàn Phi Tử, Thƣơng Ƣởng( 390- 338 TCN) và một số ngƣời khác lại chủ trƣơng quản lý xã hội bằng“ Pháp trị”( tức là bằng quyền lực, bằng pháp luật). Nếu loại bỏ những yếu tố cực đoan tàn nhẫn trong học thuyết pháp trị của ông sẽ còn trong đó những tƣ tƣởng rất sắc bén về thực tế, những biện pháp quản lý có tính khả thi.
*Tư tưởng quản lý phương Tây cổ đại: Điển hình là Xôcrat và Platôn. vào cuối thế kỷ IV- III TCN nhà triết học nổi tiếng Xôcrat trong tập nghị luận của mình viết rằng: Những ngƣời nào biết cách sử dụng con ngƣòi sẽ điều khiển công việc, hoặc cá nhân hay tập thể một cách sáng suốt. Trong khi những ngƣời không biết làm nhƣ vậy sẽ mắc sai lầm trong việc tiến hành cả hai công việc này. Tƣ tƣởng về quản lý con ngƣời và những yêu cầu về ngƣời đứng đầu- cai trị dân còn tìm thấy trong quan điểm của triết học Hy Lạp Plantôn( 427-347).
Theo ông, muốn trị nƣớc phải biết đoàn kết dân lại, phải vì dân. Ngƣời đứng đầu phải ham chuộng hiểu biết, thành thật, tự chủ, biết điều độ, ít tham vọng về vật chất và đặc biệt là phải đƣợc đào tạo kỹ lƣỡng. Vào thế kỷ thứ XVI ở phƣơng Tây có những nhà nghiên cứu về quản lý tiêu biểu nhƣ: F.Taylor ( 1856- 1951) ngƣời đƣợc coi là“ Cha đẻ của thuyết quản lý theo khoa học”; H. Do những lợi ích lớn lao của quản lý mà cuối thế kỷ XIX đầu thế kỷ XX xuất hiện hàng loại công trình với nhiều cách tiếp cận khác nhau về quản lý.
Kết quả của những công trình nghiên cứu đã góp phần làm cho khoa học quản lý ngày càng hoàn thiện. Các nhà nghiên cứu đã quan tâm giải quyết vấn đề: Quản lý là gì? Bản chất của hoạt động quản lý. Tính khoa học và nghệ thuật quản lý. Những 13 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com động cơ nào dễ thúc đẩy một tổ chức phát triển? Làm thế nào để phân tích đ- ƣợc các sự kiện và các hoạt động trong quản lý thực hành? *Ở phƣơng Tây: Các nhà nghiên cứu có đóng góp tiêu biểu nhƣ: Harold Kontz, Cyrio Donell, Heinz Weihrich, Thomasr J.
Morrison, Herog Hirsch vv. Hai nhà nghiên cứu Henry Fayol( Pháp) và Max Webber( Đức) đều khẳng định “ Quản lý là khoa học đồng thời là một nghệ thuật thúc đẩy sự phát triển xã hội” *Ở Đông âu cũ : Có thể kể tên các nhà nghiên cứu về quản lý nhƣ F. Aunapu, VI Mikheev, V.Cudơmin, Voncov, Iu. *Ở các quốc gia khu vực Đông- Đông nam châu Á: Sự thành công trong quản lý kinh tế tạo ra một hiện tƣợng thần kỳ của nền kinh tế châu Á.
Khi nghiên cứu, ngƣời ta thấy do biết vận dụng tính nhân bản trong kinh doanh và quản lý, phân tích sâu sắc kinh nghiệm của Trung Quốc về bản chất thể chế, quyết sách, chiến lƣợc và sách lƣợc hành động trong quản lý, ngƣời ta đã tìm ra bí quyết thành công của đất nƣớc này trong nửa cuối thế kỷ XX và đầu thế kỷ XXI. Một trong các nhà lãnh đạo quốc gia có những thành công nhất trong quản lý ở đất nƣớc trong thời kỳ cải cách và mở của ở các quốc gia khu vực Đông- Đông Nam châu Á phải nói tới Đặng Tiểu Bình( Trung Quốc) *Ở Việt Nam: Khoa học quản lý ở Việt Nam tuy đƣợc nghiên cứu muộn nhƣng tƣ tƣởng về quản lý cũng nhƣ “ Phép trị nƣớc an dân” đã có từ lâu đời. Trong“ Bình Ngô đại cáo”, Nguyễn Trãi(1380-1442) đã viết“ Việc nhân nghĩa cốt ở yên dân” đủ thấy rằng các minh quân nƣớc Việt Nam từ xa đã biết lấy dân làm gốc trong quản lý đất nƣớc. Đến nay, tuy khoa học quản lý ở Việt Nam còn non trẻ nhƣng là một vấn đề đƣợc nhiều ngƣời quan tâm, suy ngẫm, tổng kết và vận dụng, luôn mang tính thời sự đi liền với các bƣớc thăng trầm của các doanh nghiệp, tổ chức, nhà nuớc.
Nhiều công trình nghiên cứu gần đây về khoa học quản lý của các nhà nghiên cứu và các giảng viên đại học, các cán bộ Viện nghiên cứu 14 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com dƣới dạng giáo trình, sách tham khảo, phổ biến kinh nghiệm. đã đƣợc công bố. Đó là các tác giả: Nguyễn Tiến Dũng, Ngô Quốc Chí, Nguyễn Gia Quý, Nguyễn Đình Am, Nguyễn Bình, Nguyễn Bá Dƣơng, Phạm Thanh Nghi, Hoàng Hữu Đạo, Nguyễn Tấn, Trần Hữu Lam, Vũ Thế Phú. Các công trình trên đã giải quyết đƣợc các vấn đề lý luận rất cơ bản về khoa học quản lý nhƣ bản chất của hoạt động quản lý, đồng thời chỉ ra các phƣơng pháp và nghệ thuật quản lý.
Tuy nhiên, các công trình này mới chỉ dừng lại ở phƣơng diện lý luận là chủ yếu hoặc triển khai ứng dụng vào lĩnh vực kinh doanh sản xuất. Một số khái niệm cơ bản 2. Khái niệm quản lý Quản lý là một hiện tƣợng xã hội xuất hiện cùng với xã hội loài ngƣời, đƣợc ra đời từ bản thân nhu cầu của mọi chế độ xã hội. Chính sự phân công và hợp tác lao động để có hiệu quả nhiều hơn, năng xuất cao hơn trong công việc đòi hỏi phải có sự chỉ huy phối hợp, điều hành, kiểm tra và chỉnh lý.
tức là phải có ngƣời đứng đầu- ngƣời quản lý. Quản lý vừa là khoa học, vừa là nghệ thuật bởi quản lý nghiên cứu các luật lệ, các nguyên tắc và phải linh hoạt trƣớc nhiều tình huống, phải đƣơng đầu với cách ứng xử của con ngƣời: Thƣơng lƣợng, thuyết phục, vận động sao cho đạt tới mục tiêu. Có rất nhiều định nghĩa khác nhau về quản lý, trong phạm vi nghiên cứu này, luận văn chỉ đề cập đến một số định nghĩa tiêu biểu, có liên quan đến hoạt động quản lý. -Thuật ngữ " Quản lý" thể hiện đƣợc bản chất hoạt động này trong thực tiễn, nó gồm hai quá trình tích hợp vào nhau:" Quản" chỉ sự coi sóc, gìn giữ, duy trì ở trạng thái “ổn định” và quá trình“Lý " chỉ sự sửa sang, sắp xếp, đổi mới hệ, đƣa hệ vào thế “Phát triển”.
Mác viết :”Bất cứ lao động xã hội hay lao động chung nào mà tiến hành trên một quy mô khá lớn đều yêu cầu cần có một sự chỉ đạo để điều hoà 15 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com sự hoạt động. Một nhạc sĩ độc tấu thì tự điều khiển lấy mình nhưng một dàn nhạc thì cần phải có nhạc trưởng”( 1; tr 29,30) - F.Taylor khẳng định: “Quản lý là biết đựơc chính xác điều bạn muốn người khác làm và sau đó hiểu được rằng họ đã hoàn thành công việc một cách tốt nhất và rẻ nhất” (36 ; tr 89) - Còn H.Koontz thì lại khẳng định:" Quản lý làhoạt động thiết yếu bảo đảm sự nỗ lực của các cá nhân nhằm đạt được các mục tiêu của tổ chức” (42; tr31). Mục tiêu của quản lý là hình thành một môi trƣờng mà trong đó con ngƣời có thể đạt đƣợc các mục đích của nhóm với thời gian, tiền bạc và sự bất mãn cá nhân ít nhất" Ở Việt Nam, có nhiều cách tiếp cận khác nhau về quản lý, có thể nêu ra một số định nghĩa nhƣ sau: - Quản lý là sự tác động có tổ chức, có định hƣớng của chủ thế quản lý lên khách thể quản lý về mặt chính trị, văn hoá, xã hội, kinh tế bằng một hệ thống các luật lệ, các chính sách, các nguyên tắc, các phƣơng pháp và biện pháp cụ thể nhằm tạo ra môi trƣờng và điều kiện cho sự nghiệp phát triển của đối tƣợng. - Hoạt động quản lý còn đƣợc định nghĩa nhƣ là quá trình đạt đến mục tiêu của tổ chức bằng cách vận dụng các hoạt động kế hoạch hoá, tổ chức, chỉ đạo và kiểm tra.
- Quản lý là quá trình lập kế hoạch tổ chức, lãnh đạo và kiểm tra công việc các thành viên thuộc hệ thống đơn vị và sử dụng các nguồn lực phù hợp để đạt đƣợc các mục tiêu quản đã định.