Chương 1. Cơ sở lý luận về quản lý hoạt động thực tập sư phạm của sinh viên ở các trường Cao đẳng sư phạm Chương 2. Thực trạng quản lý hoạt động thực tập sư phạm của sinh viên ở trường Cao đẳng sư phạm Lạng Sơn. Các biện pháp quản lý hoạt động thực tập sư phạm của sinh viên ở trường Cao đẳng sư phạm Lạng Sơn.
4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Chƣơng 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG THỰC TẬP SƢ PHẠM CỦA SINH VIÊN Ở CÁC TRƢỜNG CAO ĐẲNG SƢ PHẠM 1. Tổng quan nghiên cứu về quản lý hoạt động thực tập sƣ phạm Công tác rèn luyện nghiệp vụ sư phạm và TTSP cho sinh viên ở các trường sư phạm không phải là vấn đề mới. Hoạt động TTSP đã được nhiều tác giả trong nước và nước ngoài đề cập nhưng ở góc độ này hay góc độ khác, ở một số mặt, khía cạnh của TTSP… Các nghiên cứu của Gutes, Ivanop (những năm 1920) trong lĩnh vực chuẩn bị cho sinh viên làm công tác thực hành giảng dạy; Các tài liệu hướng dẫn của Bộ Giáo dục Liên Xô 1946, của Cộng hòa Liên bang Nga 1949 về việc chuẩn bị cho sinh viên làm công tác thực hành giảng dạy.Apdullina; Nhưng đến những công trình của N.Bôndưrep và V. thì việc chuẩn bị cho sinh viên làm công tác thực hành giảng dạy mới trở thành hệ thống lý luận và kinh nghiệm vững chắc.
Tuy nhiên, những nghiên cứu về công tác tổ chức TTSP chưa thể coi là hoàn thiện, như Viện sĩ - Tiến sĩ N.Bôndưrep đã nhận xét: “Cần phải nói rằng, nghề chuyên môn của người thầy giáo còn được nghiên cứu quá ít” [7]. Ngoài ra có một số rất ít tài liệu nghiên cứu, hướng dẫn chuyên biệt về công tác thực hành, TTSP (những bài viết, những “ý kiến ban đầu”; “đề xuất sơ bộ” và một số thử nghiệm.) trong các trường Đại học sư phạm (Liên Xô cũ) như: + Những con đường nâng cao hiệu quả TTSP ở các trường đại học sư phạm, Kiep - 1974. + Hình thành các kỹ năng, kỹ xảo cho sinh viên trong điều kiện giáo dục đại học. Vào những năm 1974-1980 ở rất nhiều trường đại học phương Tây đã sử dụng cuốn“The Studying of teaching”của Michael.Dunkin và 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.Biddle trong việc nghiên cứu hoạt động dạy học và đào tạo người thầy giáo.
Điển hình là các cuốn “The process of learning” của Bigss.R [41], và “Begening teaching” của Berry.L [40] đang được sử dụng như các giáo trình thực hành lý luận dạy học trong việc đào tạo giáo viên nói chung ở Australia. Trong các tài liệu phương Tây nổi lên hơn cả là cuốn “Teaching Practice, handbook” của Roger Gower, Diane Phillips và Steve Walters [42]. Đây là cuốn sách rất có giá trị không chỉ cho giáo viên sư phạm mà còn cho cả sinh viên, sát thực hơn cả với vấn đề TTSP của sinh viên. Trong các cuốn sách này, các tác giả đã chỉ rõ vai trò của Teaching Practice (tạm dịch là luyện tập dạy học); chỉ rõ các bước của hoạt động dạy học một cách cụ thể để giúp cho sinh viên sư phạm luyện tập, đồng thời định hướng cho hoạt động hướng dẫn của người giáo viên trong các trường đại học sư phạm.
Nhìn chung các tài liệu trên, đã chú ý đến thực hành, thực tập sư phạm, để hình thành kỹ năng, kỹ xảo sư phạm cho sinh viên trong các trường sư phạm. Đây là tri thức lý luận và thực tiễn có giá trị khoa học đối với chúng ta. Tuy nhiên, các tác giả còn rất ít đề cập đến việc quản lý TTSP như thế nào để mang lại hiệu quả cao. Ở trong nước, từ sự tích lũy các kinh nghiệm, cải tiến các công trình nghiên cứu về thực hành - TTSP đã có một số “Trao đổi kinh nghiệm”, “Sáng kiến cải tiến”, một số báo cáo, chuyên luận.
đề cập đến vấn đề tổ chức TTSP cho sinh viên nhưng còn mang tính tự phát và tản mạn, có tính chất sơ kết thu hoạch cá nhân như: - “Một vài suy nghĩ về vấn đề đánh giá giảng dạy trong đợt TTSP của sinh viên năm thứ 4” (Báo cáo nghiệp vụ ĐHSP 1978). - Tác giả Trịnh Dân: “Nâng cao chất lượng toàn diện công tác TTSP thường xuyên của sinh viên khoa Tâm lý giáo dục” (1980) [12]. 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com - Tác giả Đinh Cẩm Ly “Vài suy nghĩ về công tác trưởng đoàn TTSP” [24]. Đáng kể hơn là luận văn “Tìm hiểu việc bồi dưỡng kỹ năng dạy học cho sinh viên năm thứ 3 khoa Tâm lý giáo dục thông qua TTSP”, Nguyễn Thị Tươi –1987 [34].
Ở đây, tác giả chỉ ra vai trò của TTSP trong việc thực hành kỹ năng sư phạm, đưa ra một số kỹ năng sư phạm bồi dưỡng cho sinh viên có tính chất khái quát nhưng chưa cụ thể, hệ thống. Đặc biệt là tài liệu “Thực tập sư phạm – 1991” của Nguyễn Đình Chỉnh [9]. Trong tài liệu này, tác giả đã đề cập và giải quyết được nhiều vấn đề cơ bản của hoạt động TTSP song chủ yếu là những vấn đề bao quát mang tính chất lý luận, chưa đi sâu giải quyết những mặt cần thiết trong việc TTSP và nội dung cần thiết phải rèn luyện để chuẩn bị cho công tác TTSP. Một tài liệu có thể được coi là cẩm nang của sinh viên sư phạm là “Hỏi đáp về TTSP” - 1993 của nhiều tác giả do Bùi Ngọc Hồ chủ biên [16].
Trong tài liệu đặt ra rất nhiều vấn đề bổ ích và thiết thực đối với sinh viên trong học tập, rèn luyện cũng như TTSP: Xác định kiến thức, kỹ năng, thái độ của TTSP; Vai trò, ý nghĩa của TTSP; Quy trình, nội dung TTSP; Tác dụng và cách ghi nhật ký TTSP… Vào những năm 1992-1994, ở nhiều trường ĐHSP cả nước diễn ra các cuộc họp, chuyên đề, đề tài, bàn về TTSP rất rầm rộ. - Ở trường ĐHSP II Hà Nội đã biên soạn “Kế hoạch TTSP tập trung và rèn luyện nghiệp vụ sư phạm, thường xuyên” 1992 [19] - Ở miền Trung và miền Nam các trường ĐHSP Huế, ĐHSP TP.Hồ Chí Minh, Đại học Cần Thơ đã hoàn thành đề tài cấp Bộ (B91-30-02 năm 1993) đã thu được một số kết quả đáng chú ý. - Ở trường ĐHSP I Hà Nội đã tổ chức nhiều cuộc họp, chuyên đề chuẩn bị cho việc đổi mới nội dung và tổ chức TTSP (1993-1994). Luận án “Xây dựng quy trình tập luyện các kỹ năng giảng dạy cơ bản 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com trong các hình thức thực hành - TTSP”, Trần Anh Tuấn [33], năm 1995.
Đây là công trình nghiên cứu công phu của tác giả trên phạm vi rộng, dựa trên những cơ sở lý luận và thực tiễn, có sức thuyết phục lớn. Luận án đã phản ánh những vấn đề thực tế, nhiều mặt của công tác thực hành - TTSP ở các trường sư phạm: thực trạng công tác thực hành – TTSP; các kỹ năng dạy học cơ bản, vấn đề rèn luyện và quy trình tập luyện các kỹ năng đó thông qua hoạt động thực hành - TTSP. Nhưng tác giả cũng chỉ dừng lại ở chỗ chỉ ra thực trạng, nguyên nhân của TTSP, và có lẽ đây không phải là mục đích nghiên cứu chính của đề tài, nên không được tác giả đề cập đến một giải pháp thực tiễn cho công tác tổ chức TTSP. Trong bài “Đánh giá kết quả TTSP hiện nay” Phạm Hồng Quang (1998) [28] đã khẳng định vai trò quan trọng của đánh giá trong việc tổ chức TTSP, việc xây dựng hoàn thiện các nội dung, phương pháp đánh giá TTSP là vấn đề tồn tại trong thực tiễn chưa giải quyết được, đòi hỏi các nhà giáo dục, đặc biệt là lãnh đạo các trường sư phạm cần quan tâm giải quyết.
Những năm gần đây đã có một số luận văn thạc sĩ nghiên cứu về thực trạng và một số giải pháp của quá trình tổ chức TTSP và rèn luyện nghiệp vụ sư phạm: - Luận văn: “Tìm hiểu thực trạng việc tổ chức TTSP ở trường Đại học Ngoại ngữ - Đại học Quốc gia Hà Nội”Nguyễn Thị Thắng Hà Nội 1999. - Luận văn: “Thực trạng tổ chức TTSP ở trường CĐSP Thái Bình” của Trương Thị Chất. - Luận văn “Tổ chức và quản lý công tác rèn luyện nghiệp vụ” ở trường THCS tỉnh Thanh Hóa. Một tài liệu có giá trị, làm cơ sở cho một số trường sư phạm cải tiến, đổi mới về TTSP là “Quy chế TTSP” Hà Nội 1999 của tác giả Phạm Viết Vượng.
Nội dung tài liệu là những điều có tính chất quy định về các mặt của TTSP, những tập thể và cá nhân tham gia thực hiện đợt TTSP ở trường ĐHSP Hà Nội. 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Các công trình nghiên cứu trên của các tác giả trong nước đã cố gắng đi vào nghiên cứu các mặt, các khía cạnh khác nhau của TTSP, đều đã khẳng định và cụ thể hóa thực trạng về nhiều mặt trong công tác TTSP, của trình độ tay nghề của sinh viên hiện nay. Các công trình đều đã tìm kiếm và đề xuất một số kiến nghị, biện pháp, kinh nghiệm khắc phục các nhược điểm trong công tác TTSP… Có nhiều ý kiến khác nhau về chất lượng TTSP, song tập trung nhất là kiến nghị phải đổi mới một cách cơ bản công tác TTSP trong đó các khâu quan trọng nhất là: khâu chuẩn bị, cách tiến hành TTSP, cách đánh giá TTSP. Thực tập sư phạm là một nội dung cơ bản trong công tác đào tạo của nhà trường sư phạm vì vậy quản lý TTSP là vấn đề thiết thực và quyết định đến kết quả TTSP của sinh viên.
Nhưng hiện nay mảng quản lý TTSP trong mã ngành Quản lý giáo dục ở Việt Nam còn ít được chú ý, các hướng nghiên cứu trong quản lý ở nhà trường CĐSP tập trung đi vào các mặt quản lý: - Quản lý hoạt động học tập của sinh viên trong đào tạo ở trường sư phạm - Quản lý hoạt động Rèn luyện nghiệp vụ sư phạm cho sinh viên - Quản lý hoạt động tự học cho sinh viên - Quản lý hoạt động giáo dục đạo đức, lẽ sống cho sinh viên - Tổ chức thực hành thường xuyên cho sinh viên Hoặc là đi theo hướng quản lý hoạt động của giáo viên đã ra trường ở các bậc học mầm non, phổ thông và sư phạm. - Quản lý chuyên môn - Quản lý hoạt động dạy học - Quản lý hoạt động bồi dưỡng và tự bồi dưỡng - Quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp… Huớng nghiên cứu quản lý TTSP trong các trường sư phạm trong những năm qua có thể kể ra một số công trình nghiên cứu sau: 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.