Chương 1: Cơ sở lí luận về quản lý hoạt động dạy và học của trường Đại học. Chương 2: Thực trạng quản lý hoạt động dạy và học của giáo vụ ở Trường ĐHSP Hà Nội. Chương 3: Biện pháp quản lý hoạt động dạy và học của giáo vụ ở Trường ĐHSP Hà Nội LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Chƣơng 1 CƠ SỞ LÍ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY VÀ HỌC Ở TRƢỜNG ĐẠI HỌC 1. Tổng quan vấn đề nghiên cứu Vấn đề quản lý Nhà nước về quá trình đào tạo đại học đều được các nước nói chung và Việt Nam nói riêng quan tâm thích đáng; nó được thể hiện trên các mặt: ban hành hệ thống văn bản pháp luật, quản lý các nội dung cụ thể như quản lý mục tiêu, chương trình, nội dung đào tạo, quản lý quá trình dạy – học, quản lý thi, kiểm tra và cấp bằng, kiểm tra, thanh tra đào tạo, khen thưởng, kỷ luật.
Hàng năm Bộ Giáo dục và Đào tạo đều tổ chức họp các trường đại học, cao đẳng trong cả nước để bàn về các biện pháp nâng cao chất lượng đào tạo đại học và cao đẳng. Có rất nhiều bài tham luận, bài viết của các nhà quản lý, của các nhà nghiên cứu và của các giảng viên – người tham gia trực tiếp vào quá trình đào tạo đề cập đến vấn đề này. Ở các nước có nền giáo dục tiên tiến, họ liên tục đổi mới tư duy về giáo dục - đào tạo, thường xuyên cải tiến chương trình, nội dung đào tạo và theo đó là cách tạo ra các nguồn lực tương ứng để đáp ứng mục tiêu đào tạo đại học. Chính nguồn nhân lực với kiến thức, kỹ năng đầy đủ này lại góp phần thúc đẩy nền kinh tế – xã hội của các nước ngày càng phát triển nhanh chóng.
Trong những năm gần đây, kinh nghiệm đào tạo nguồn nhân lực có trình độ cao của Mỹ, Anh, các nước phương Tây, CHLB Đức, Nhật Bản, Hàn Quốc, Singgapo, Trung Quốc,. làm chúng ta phải suy nghĩ và học tập. Họ có hệ thống pháp luật hoàn chỉnh, có chương trình đào tạo được đổi mới thường xuyên và quản lý tốt quá trình đào tạo để tạo nguồn nhân lực biết làm việc, thích ứng trong thế giới đa cực hoá và toàn cầu hoá hiện nay. Nhận thức sâu sắc vấn đề đó, Bộ GD & ĐT, các Viện và các Trường đã có nhiều đề tài nghiên cứu, nhiều hội thảo, nhiều ý kiến chuyên gia về LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com vấn đề quản lý Giáo dục- Đào tạo nói chung và chủ yếu đề cập đến những vấn đề lớn như: Thứ nhất là nhóm các công trình nghiên cứu đề cập đến hoạt động tổ chức và quản lý Giáo dục- Đào tạo ở cấp vĩ mô, có thể kể ra đây một số công trình tiêu biểu như: - “Tổ chức quản lý quá trình giáo dục - đào tạo” của nhà nghiên cứu Nguyễn Minh Đường Hà Nội, 1996.
Đây là một công trình nghiên cứu công phu, đề cập đến những khía cạnh cơ bản của hoạt động tổ chức quản lý Giáo dục- Đào tạo của nước ta qua các giai đoạn lịch sử, đặc biệt là từ khi đất ta tiến hành đổi mới từ năm 1986 đến nay. - Tác giả Phan Văn Kha với công trình nghiên cứu: “Quản lý nhà nước về giáo dục đào tạo” Hà Nội, 1999 đã nêu bật được những vấn đề liên quan đến vai trò của các cấp chính quyền, hệ thống văn bản pháp luật, các quy định của các cấp đào tạo nhằm nâng cao chất lượng của công tác GD& ĐT của nước ta hiện nay. - Liên quan đến việc nghiên cứu về công tác quản lý quá trình triển khai các hoạt động GD & ĐT có công trình “Quản lý quá trình giáo dục đào tạo” của Nguyễn Đức Trí, Hà Nội, 1999. Tác giả đã đưa ra những biện pháp nhằm nâng cao chất lượng của việc quản lý giáo dục và đào tạo ở các bậc học.
Thứ hai là nhóm gồm một số đề tài nghiên cứu của các luận văn Thạc sĩ quản lý giáo dục, đề cập đến nội dung quản lý hoạt động dạy học của giáo viên và quản lý hoạt động học của học sinh trong trường như: - “Một số biện pháp quản lý hoạt động dạy học ở trường Đại học Công nghiệp HN” Nguyễn Thị Minh, 2006. - “Những biện pháp quản lý hoạt động dạy học của Trung tâm giáo dục từ xa trường ĐHSP Hà Nội. Phùng Thị Lệ Hằng, 2007. - “Một số biện pháp quản lý hoạt động dạy học ở trường Trung học điện tử điện lạnh Hà Nội.
LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com - “Các biện pháp quản lý dạy học của Học viện Kỹ thuật quân sự theo hướng phát huy tính tích cực, tự lực và sáng tạo của học viên.” Trương Hữu Thông. - “Một số giải pháp tăng cường quản lý quá trình dạy - học trong trường trung học kinh tế - kỹ thuật tỉnh Kiên Giang”. TP Hồ Chí Minh, 2000. - “Các biện pháp quản lý hoạt động tự học của sinh viên trường cao đẳng kinh tế tài chính Thái Nguyên.” Phạm Trí Cường.
- “Một số biện pháp tăng cường quản lý hoạt động dạy học của Khoa tự nhiên, trường Cao đẳng sư phạm Quảng Ninh”. - “Một số biện pháp cải tiến công tác giáo vụ ở khoa Sư phạm kỹ thuật trường ĐHSP Hà Nội”. Nguyễn Thị Tự, 1999 Như vậy, việc nghiên cứu, đánh giá hoạt động dạy và học trong trường Đại học nói chung và Trường ĐHSP nói riêng thông qua công tác giáo vụ thì hoàn toàn chưa được đề cập đến. Tuy nhiên những công trình nghiên cứu kể trên cũng là cơ sở, điều kiện để chúng tôi tiếp tục nghiên cứu đề tài của mình.
Một số vấn đề lý luận về Quản lý 1. Khái niệm Quản lý Quản lý là nhân tố không thể thiếu được trong đời sống và sự phát triển của xã hội. Loài người đã trải qua nhiều thời kỳ phát triển với nhiều hình thái xã hội khác nhau nên cũng đã trải qua nhiều hình thức quản lý khác nhau. Các triết gia, các nhà chính trị từ thời cổ đại đến nay đều rất coi trọng vai trò của quản lý trong sự ổn định và phát triển của xã hội.
Nó là một phạm trù tồn tại khách quan và là một tất yếu lịch sử. Ở mỗi góc độ tiếp cận và hoạt động, người ta có thể đưa ra một quan niệm và quản lý khác nhau. Các Mác viết: “Tất cả mọi lao động xã hội trực tiếp hay lao động chung nào tiến hành trên quy mô tương đối lớn, thì ít nhiều cũng đều cần LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com đến một sự chỉ đạo để điều hoà những hoạt động cá nhân và thực hiện những chức năng chung phát sinh từ vận động của toàn bộ cơ thể khác với sự vận động của những khí quan độc lập của nó. Một người độc tấu vĩ cầm tự điều khiển lấy mình, còn một dàn nhạc thì cần phải có nhạc trưởng” [27].
Hoạt động quản lý bắt nguồn từ phân công lao động của xã hội loài người nhằm đạt mục đích, hiệu quả cao hơn, năng suất cao hơn. Đó chính là hoạt động giúp con người đứng đầu tổ chức phối hợp sự nỗ lực các thành viên trong nhóm, trong cộng đồng nhằm đạt mục tiêu đề ra. Trong quá trình tồn tại và phát triển của quản lý, đặc biệt trong quá trình xây dựng lý luận về quản lý, khái niệm quản lý được nhiều nhà lý luận đưa ra, nó thường phụ thuộc vào lĩnh vực hoạt động, nghiên cứu của mỗi người. Chẳng hạn: - Theo quan điểm triết học, quản lý được xem như một quá trình liên kết thống nhất giữa chủ quan và khách quan để đạt mục tiêu đề ra.
- Theo quan điểm kinh tế học, nhà kinh tế học người Mỹ- Frederic Wiliam Taylor (1856- 1915) cho rằng: “Quản lý là nghệ thuật biết rõ ràng, chính xác cái gì cần làm và làm cái đó thế nào bằng phương pháp tốt nhất và rẻ tiền nhất” [44]. Với nhà lý luận quản lý kinh tế Pháp A. - Dưới góc độ điều khiển học, A.Beng cho rằng: “Quản lý là quá trình chuyển một hệ động lực phức tạp từ trạng thái này sang trạng thái khác nhờ sự tác động vào các phần tử biến thiên của nó [41]. - Nhà toán học A.Kolmogorov cho rằng: Quản lý là quá trình gia công thông tin thành tín hiệu điều chỉnh hoạt động của máy móc hay cơ thể sống [40].
Khi nói về vai trò của quản lý trong xã hội, ý kiến của Paul Hersay và Ken Blanc Heard trong cuốn “Quản lý nguồn nhân lực” là: “Quản lý là một LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com quá trình cùng làm việc giữa nhà quản lý với người bị quản lý, nhằm thông qua hoạt động của cá nhân, của nhóm, huy động các nguồn lực khác để đạt mục tiêu của tổ chức [24]. - Theo quan điểm của hệ thống thế giới quan Mác-Lênin cho rằng: “Toàn bộ thế giới vật chất đang tồn tại, mọi sự vật, hiện tượng là một chỉnh thể, một hệ thống. Trong công tác điều hành xã hội thì quản lý cũng vật, cũng là hệ thống. Theo quan điểm này thì quản lý một đơn vị với tư cách là hệ thống xã hội là khoa học và nghệ thuật tác động vào hệ thống, vào từng thành tố của hệ thống bằng các phương pháp thích hợp nhằm đạt mục tiêu đặt ra trong điều kiện biến đổi của môi trường”.
- Quan niệm về quản lý của một số nhà khoa học Việt Nam Hà Thế Ngữ và Đặng Vũ Hoạt cho rằng: “Quản lý là một quá trình định hướng, quá trình có mục tiêu, quản lý một hệ thống nhằm đạt được những mục tiêu nhất định” [24]. Theo tác giả Nguyễn Minh Đạo “Quản lý là quá trình tác động liên tục có tổ chức, có định hướng của chủ thể quản lý đến khách thể quản lý (S-O) về các mặt chính trị, xã hội, kinh tế, văn hoá bằng một hệ thống các nguyên tắc pháp luật, chính sách, phương pháp và giải pháp quản lý tạo ra những điều kiện cho sự phát triển của khách thể và tạo ra uy tín [12]. Tác giả Hồ Văn Vĩnh cho rằng: “Quản lý là sự tác động có tổ chức, có hướng đích của chủ thể quản lý tới đối tượng quản lý nhằm đạt mục tiêu đã đề ra” [42]. Theo quan điểm của Nguyễn Quang Toản- Trung tâm quản lý chất lượng quốc tế (IQC) thì: Quản lý là các hoạt động có phối hợp để định hướng và kiểm soát một tổ chức trong việc đạt mục đích đề ra [41].