phần mở đầu, kết luận, khuyến nghị, tài liệu tham khảo Luận văn được trình bày trong 3 chương Chƣơng 1: Cơ sở lý luận về quản lý quá trình đổi mới PPDH. Chƣơng 2: Thực trạng quản lý quá trình đổi mới PPDH tại Trường Cao đẳng Kinh tế - Kĩ thuật Điện Biên. Chƣơng 3: Những biện pháp quản lý quá trình đổi mới PPDH dạy học tại Trường Cao đẳng Kinh tế - Kĩ thuật Điện Biên. Chƣơng 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA ĐỀ TÀI 1.1 Sơ lƣợc lịch sử nghiên cứu vấn đề Cùng với sự phát triển đất nước, nền giáo dục Việt Nam đang từng bước được đổi mới.
Công cuộc đổi mới giáo dục hướng đến mục tiêu tạo những chuyển biến sâu sắc trong đổi mới tổ chức quá trình dạy học, nâng cao chất lượng và hiệu quả giáo dục, đào tạo ra những con người lao động tự chủ, năng động và sáng tạo, đáp ứng được những yêu cầu của thời đại. Bên cạnh các yêu cầu về xác định lại mục tiêu, thiết kế lại chương trình, kế hoạch nội dung, phương pháp dạy học là yếu tố quan trọng khi muốn có một chất lượng giáo dục 11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Chính vì vậy, đổi mới phương pháp dạy học (ĐMPPDH) hiện nay đang được quan tâm của toàn xã hội nói chung và giáo dục nói riêng. Việc làm thế nào để có chất lượng giáo dục thực sự ở tất cả các cấp là mục tiêu của công cuộc cải cách giáo dục nước nhà.
Một trong những nguyên nhân cơ bản dẫn đến chất lượng giáo dục và đào tạo thấp là do PPDH còn lạc hậu, không phù hợp. Do vậy, ĐMPPDH là mục tiêu quan trọng, có ý nghĩa và mang tính cấp bách. Điều đó được thể hiện trong đường lối lãnh đạo công tác giáo dục & Đào tạo của Đảng và luật pháp của Nhà nước, như: Nghị quyết Trung Ương 2 (khóa VIII) đã chỉ rõ: “Đổi mới mạnh mẽ PP giáo dục & đào tạo, khắc phục lối truyền thụ một chiều, rèn luyện thành nếp tư duy cho người học. Từng bước áp dụng các PP tiên tiến và phương tiện hiện đại vào quá trính dạy học, đảm bảo điều kiện và thời gian tự học, tự nghiên cứu cho học sinh, nhất là SV Đại học…”.
Chỉ thị số 15 (ngày 20/4/1999) của Bộ trưởng Bộ Giáo dục & Đào tạo (GD&ĐT) đã nêu rõ việc đẩy mạnh hoạt động ĐMPP giảng dạy và học tập trong các trường Sư phạm…. Nghị quyết 14/2005/NQ-CP của Chính phủ cũng đã nhấn mạnh việc đổi mới cơ bản toàn diện giáo dục Đại học Việt Nam giai đoạn 2006 – 2020 và đề ra 7 nhiệm vụ với những giải pháp đổi mới giáo dục ở mọi cấp học. Trong tình hình đó, có rất nhiều những công trình nghiên cứu viết về ĐMPPDH như các tác giả: Trần Bá Hoành “Phương pháp tích cực” (1996), Nguyễn Đình Chỉnh “PPDH - vấn đề cốt lõi, đổi mới không dễ” (1997), Nguyễn Hoàng Kỳ “Đổi mới PPDH” (2000), Nguyễn Đình Vì “Tiếp tục đổi mới PPDH theo hướng hoạt động hóa người học(2000). Nhóm tác giả này có những nghiên cứu ở từng lĩnh vực, góc độ khác nhau và mang lại những kết quả tương đối tốt.
Phần lớn các tác giả đề cập đến biện pháp, thủ thuật cải tiến hoặc đổi mới PPDH theo hướng lấy người học làm trung tâm - Người học sẽ tự giác, tích cực, chủ động trong việc lĩnh hội tri thức, hình thành kỹ năng, kỹ xảo nhất định còn giáo viên sẽ chỉ đạo, tổ chức, hướng dẫn HS tìm đến tri thức. Các nhóm phương pháp được đề cập đến là những nhóm PP kích thích 12 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com sự tư duy, sáng tạo của người học như PP thảo luận nhóm, PP giải quyết vấn đề…. Mặt khác, tác giả Nguyễn Đình Chỉnh cũng nhấn mạnh đến những khó khăn trong quá trình đổi mới như vấn đề về giáo viên, người học, vấn đề về cơ sở vật chất, thiết bị dạy học… Bên cạnh những vấn đề chung của đổi mới PPDH, một số tác giả đi sâu nghiên cứu về đổi mới PPDH đại học, tiêu biểu là các tác giả: Vũ Văn Tảo với “vài nét về xu thế đổi mới PP giảng dạy và học tập ở Đại học trên thế giới” (1997); Lê Đức Phúc với “Về đổi mới PPDH Đại học” (2001); Phạm Xuân Hậu “Đổi mới PPDH theo hướng phát huy tính tích cực nhận thức của sinh viên” (2002); Nguyễn Quang Huỳnh“ Một số vấn đề lý luận giáo dục chuyên nghiệp và đổi mới PPDH”. Những nghiên cứu này đã cho thấy những bất cập trong giáo dục đại học hiện nay, đặc biệt là PP giảng dạy vẫn chưa phát huy hiệu quả, ĐMPPDH diễn ra còn chậm chễ, hiện tượng thầy đọc, trò chép vẫn phổ biến, SV thiếu ý thức học tập, chỉ học theo điểm, hay quay cóp, kỹ năng học tập yếu…Đây là những vấn đề đáng lo ngại vì nó quyết định chất lượng nguồn nhân lực.
Trên cơ sở đó, các nghiên cứu cũng đã đưa ra những biện pháp tích cực hướng đến đào tạo những lớp sinh viên năng động, sáng tạo, tự chủ, đáp ứng những yêu cầu của thực tiễn. Những PPDH chủ yếu được đề cập đến trong các nghiên cứu đều hướng đến tích cực hóa quá trình dạy học, cá thể hóa việc dạy học, đặc biệt nhấn mạnh đến vai trò trung tâm của người học. Nhiều cuộc Hội thảo khoa học về ĐMPPDH của ngành GD& ĐT nói chung và các trường ĐH- CĐ trên cả nước nói riêng đã được tổ chức nhằm tìm những giải pháp tối ưu thực hiện ĐMPPDH, không ngừng nâng cao chất lượng nguồn nhân lực. Ví dụ: Hội thảo “Nâng cao chất lượng đào tạo toàn quốc lần thứ III”- tháng 6/2002; Hội thảo “Đổi mới PPDH ở Đại học và Cao đẳng”- tháng 3/2003; Hội thảo “Đổi mới giáo dục Việt Nam - Hội nhập và thách thức”- tháng 3/2004 [7, 8, 9].
…Tại các cuộc hội thảo này, các vấn đề 13 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com về đổi mới PPDH ở các cấp được bàn đến rất nhiều. Các bài tham luận vừa trình bày thực trạng công cuộc đổi mới PP tại các cơ sở giáo dục vừa trình bày các nguyên nhân của sự khó khăn trong việc triển khai đổi mới PPDH. Đa số các nguyên nhân tập trung vào các yếu tố như yếu tố HS/SV (Một số bộ phận không nhỏ học theo điểm, hay quay cóp, chưa có kỹ năng học tập), từ phìa GV (GV chưa thực sự quan tâm dến ĐMPP, tâm lý ngại đổi mới, thiếu kỹ năng về PPDH hiện đại), về phìa nhà quản lý (chưa thấy rõ được quy trình quản lý, chưa tạo nhiều điều kiện, cơ chế, chính sách cho cán bộ giáo viên tham gia đổi mới), và cơ sở vật chất nghèo nàn, lạc hậu. Và các xu hướng phát triển tại một số trường Đại học cũng được đưa ra trong những đợt hội thảo này.
Nhiều giáo trình, tài liệu mà các tác giả Hà Thế Ngữ, Đặng Vũ Hoạt, Lê Ngọc Quang viết để giảng dạy tại các trường đại học, cao đẳng, trung cấp chuyên nghiệp và dạy nghề đã đi sâu vào chuyên môn từng ngành nghề. Có nhiều đề tài thể hiện được các kỹ năng, phương pháp giảng dạy. Nhiều công trình được tác giả trình bày rất tỉ mỉ, đầy đủ và có hệ thống các chuyên môn, chuyên ngành, kỹ năng và PP giảng dạy nhằm góp phần thúc đẩy hiệu quả học tập, rèn luyện tay nghề cho SV ngày càng tốt hơn [24, 25, 35]. Một số luận văn thạc sĩ tại khoa Sư phạm - ĐHQG Hà Nội đã nghiên cứu về đề tài này tại cơ sở như: Tác giả Nguyễn Mai Hương với “Các biện pháp quản lý đổi mới việc thực hiện PP giảng dạy tại Viện Đại học Mở Hà Nội ”, 2004; tác giả Đào Thị Huệ với “Các biện pháp chỉ đạo đổi mới PPDH ở các trường Trung học phổ thông Quận Ngô Quyền - thành phố Hải Phòng”; tác giả Ngô Trung Hà với “Biện pháp quản lý nhằm hạn chế những yếu tố cản trở quá trính đổi mới PPD-H tại trường Cao đẳng Du lịch Hà Nội”.
Các nghiên cứu này đều đề cập đến những quan niệm, hướng đi và tìm ra các giải pháp phù hợp với đơn vị của mình. 14 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Như vậy, phong trào ĐMPPDH đã được quan tâm và nghiên cứu rộng rãi nhằm hướng đến một nền giáo dục có chất lượng thực thụ, đặc biệt là đổi mới PPDH ở giáo dục cao đẳng - đại học. Các công trình nghiên cứu đều đưa ra các xu hướng đổi mới PPDH một cách hiện đại, phù hợp; khẳng định vai trò của việc đổi mới PPDH trong quá trình dạy học. Tuy nhiên, các giải pháp để áp dụng các PPDH mới này vào các cơ sở giáo dục một cách phù hợp, hiệu quả và quản lý quá trình đổi mới đó đạt chất lượng đến nay còn rất ít công trình nghiên cứu.
Đặc biệt là việc ứng dụng PPDH mới vào trường Cao đẳng ở một tỉnh miền núi, có đặc thù riêng là nhiều học sinh dân tộc như Trường Cao đẳng Kinh tế - Kỹ thuật Điện Biên thì chưa ai nghiên cứu. Chính vì vậy, tôi chọn đề tài nghiên cứu này làm luận văn tốt nghiệp. Một số khái niệm liên quan đến đề tài 1. Khái niệm Quản lý, chức năng quản lý 1.
Khái niệm Quản lý Mọi hoạt động trong xã hội đều cần được quản lý. Trong xã hội có bao nhiêu lĩnh vực hoạt động và quan hệ thì có bấy nhiêu hình thức quản lý. Quản lý chính là một phạm trù tồn tại khách quan, được ra đời từ bản thân nhu cầu của mọi chế độ xã hội, mọi quốc gia, trong mọi thời đại. Và quản lý được coi là môn khoa học và nghệ thuật trong việc tổ chức, điều khiển mọi hoạt động của một hệ thống.
Quản lý là khái niệm rộng được hiểu ở nhiều góc độ khác nhau. Nghĩa là quản lý cần phải hiểu rõ công việc để từ đó có định hướng đến mục tiêu cần đạt bằng phương pháp hiệu quả và chất lượng nhất. Ông nhấn mạnh đến yếu tố nghệ thuật khi dùng các phương pháp. Còn Herri Fayol (1841 -1925) thì cho rằng: “Quản lý là quá trính đạt đến mục tiêu của tổ chức bằng cách vận dụng các 15 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com hoạt động kế hoạch hóa, tổ chức, chỉ đạo và kiểm tra” [14 - tr 46].