Luận văn thạc sĩ vnu ued biện pháp quản lý quá trình đổi mới phương pháp dạy học tại trường cao đẳng kinh tế kỹ thuật điện biên

Luận văn thạc sĩ kinh tế nghiên cứu vnu ued biện pháp quản lý quá trình đổi mới phương pháp dạy học tại trường cao đẳng kinh tế kỹ, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân, đề

• Tác giả: Đặng Thị Hƣơng
• Người hướng dẫn: Ts. Nguyễn Thị Ngọc Bích
• Trường học: Trường Đại học Giáo dục - Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Quản lý giáo dục
• Đề tài: Biện pháp quản lý quá trình đổi mới phương pháp dạy học tại Trường Cao đẳng Kinh tế - Kỹ thuật Điện Biên
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2009
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA ĐỀ TÀI
• 1.1. Sơ lược lịch sử nghiên cứu vấn đề
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ QUÁ TRÌNH ĐỔI MỚI PPDH TẠI TRƯỜNG CAO ĐẲNG KINH TẾ - KỸ THUẬT ĐIỆN BIÊN
• 3. CHƯƠNG 3: NHỮNG BIỆN PHÁP QUẢN LÝ QUÁ TRÌNH ĐỔI MỚI PPDH DẠY HỌC TẠI TRƯỜNG CAO ĐẲNG KINH TẾ - KỸ THUẬT ĐIỆN BIÊN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về biện pháp quản lý đổi mới phương pháp dạy học

Đổi mới phương pháp dạy học (PPDH) là một trong những yếu tố quan trọng trong việc nâng cao chất lượng giáo dục tại Trường Cao đẳng Kinh tế - Kỹ thuật Điện Biên. Việc áp dụng các biện pháp quản lý hiệu quả sẽ giúp cải thiện quá trình dạy học, từ đó nâng cao năng lực của sinh viên. Trong bối cảnh hội nhập quốc tế, việc đổi mới PPDH không chỉ là yêu cầu mà còn là nhiệm vụ cấp bách để đáp ứng nhu cầu của thị trường lao động.

1.1. Định nghĩa và vai trò của đổi mới phương pháp dạy học

Đổi mới PPDH là quá trình cải tiến các phương pháp giảng dạy nhằm nâng cao hiệu quả học tập của sinh viên. Vai trò của nó không chỉ nằm ở việc truyền đạt kiến thức mà còn phát triển kỹ năng tư duy, khả năng tự học và sáng tạo của sinh viên.

1.2. Tình hình hiện tại của phương pháp dạy học tại trường

Hiện nay, nhiều giảng viên vẫn sử dụng phương pháp thuyết trình một chiều, dẫn đến tình trạng sinh viên thụ động trong học tập. Cần có sự thay đổi mạnh mẽ trong cách thức giảng dạy để khuyến khích sinh viên tham gia tích cực hơn.

II. Những thách thức trong quản lý đổi mới phương pháp dạy học

Quá trình đổi mới PPDH tại Trường Cao đẳng Kinh tế - Kỹ thuật Điện Biên gặp nhiều thách thức. Những khó khăn này không chỉ đến từ giảng viên mà còn từ cơ sở vật chất và nhận thức của sinh viên. Việc nhận thức chưa đầy đủ về tầm quan trọng của đổi mới PPDH là một trong những nguyên nhân chính dẫn đến sự chậm trễ trong việc áp dụng các phương pháp mới.

2.1. Khó khăn trong việc thay đổi tư duy giảng viên

Nhiều giảng viên vẫn giữ thói quen giảng dạy truyền thống, dẫn đến việc không áp dụng các phương pháp mới. Sự thiếu hụt trong đào tạo và bồi dưỡng giảng viên về PPDH hiện đại cũng là một vấn đề cần được giải quyết.

2.2. Cơ sở vật chất và trang thiết bị dạy học

Cơ sở vật chất tại trường chưa đáp ứng đủ yêu cầu cho việc áp dụng các phương pháp dạy học mới. Thiếu thiết bị hiện đại và tài liệu học tập cũng là một rào cản lớn trong quá trình đổi mới.

III. Các phương pháp quản lý hiệu quả trong đổi mới PPDH

Để quản lý hiệu quả quá trình đổi mới PPDH, cần áp dụng các phương pháp quản lý khoa học và đồng bộ. Việc xây dựng kế hoạch cụ thể, tổ chức các buổi tập huấn cho giảng viên và sinh viên là rất cần thiết. Các biện pháp này sẽ giúp nâng cao nhận thức và kỹ năng cho cả giảng viên và sinh viên.

3.1. Xây dựng kế hoạch đổi mới PPDH

Kế hoạch cần được xây dựng dựa trên nhu cầu thực tế của sinh viên và yêu cầu của thị trường lao động. Việc xác định rõ mục tiêu và phương pháp thực hiện sẽ giúp quá trình đổi mới diễn ra hiệu quả hơn.

3.2. Tổ chức tập huấn cho giảng viên

Các buổi tập huấn sẽ giúp giảng viên nắm bắt được các phương pháp dạy học mới, từ đó áp dụng vào thực tiễn giảng dạy. Việc này không chỉ nâng cao chất lượng giảng dạy mà còn tạo động lực cho giảng viên trong công việc.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu tại trường

Việc áp dụng các biện pháp quản lý đổi mới PPDH đã mang lại những kết quả tích cực tại Trường Cao đẳng Kinh tế - Kỹ thuật Điện Biên. Nhiều giảng viên đã thành công trong việc áp dụng các phương pháp mới, từ đó nâng cao chất lượng dạy học và sự hài lòng của sinh viên.

4.1. Kết quả khảo sát ý kiến sinh viên

Kết quả khảo sát cho thấy sinh viên đánh giá cao các phương pháp dạy học mới, cho rằng chúng giúp họ tiếp cận kiến thức một cách hiệu quả hơn. Sự hài lòng của sinh viên là một trong những chỉ số quan trọng để đánh giá hiệu quả của quá trình đổi mới.

4.2. Đánh giá hiệu quả dạy học

Các biện pháp quản lý đã giúp cải thiện đáng kể hiệu quả dạy học. Sinh viên không chỉ tiếp thu kiến thức tốt hơn mà còn phát triển kỹ năng tự học và tư duy phản biện.

V. Kết luận và hướng phát triển tương lai

Quá trình đổi mới PPDH tại Trường Cao đẳng Kinh tế - Kỹ thuật Điện Biên cần tiếp tục được đẩy mạnh. Việc áp dụng các biện pháp quản lý hiệu quả sẽ giúp nâng cao chất lượng giáo dục, đáp ứng nhu cầu của thị trường lao động. Tương lai của giáo dục tại trường sẽ phụ thuộc vào khả năng thích ứng và đổi mới của cả giảng viên và sinh viên.

5.1. Định hướng phát triển trong tương lai

Trường cần tiếp tục đầu tư vào cơ sở vật chất và trang thiết bị dạy học, đồng thời tổ chức các chương trình đào tạo cho giảng viên về PPDH hiện đại. Điều này sẽ giúp nâng cao chất lượng giáo dục và đáp ứng nhu cầu của xã hội.

5.2. Khuyến nghị cho các bên liên quan

Các bên liên quan cần phối hợp chặt chẽ trong việc thực hiện đổi mới PPDH. Sự hỗ trợ từ phía nhà trường, giảng viên và sinh viên là rất quan trọng để đạt được mục tiêu nâng cao chất lượng giáo dục.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh hội nhập kinh tế và cách mạng tri thức của thế kỷ XXI, nâng cao chất lượng đào tạo nguồn nhân lực trở thành nhiệm vụ mang tính sống còn đối với hệ thống giáo dục chuyên nghiệp. Tại tỉnh Điện Biên, một địa bàn miền núi Tây Bắc với diện tích 9.554,09 km2 và dân số khoảng 46 vạn người thuộc 21 dân tộc anh em, nhu cầu phát triển kinh tế đòi hỏi sự chuyển dịch cơ cấu lao động mạnh mẽ. Mặc dù tốc độ tăng trưởng kinh tế địa phương giai đoạn 2003 - 2007 đạt bình quân 9,3%/năm, thu nhập bình quân đầu người vẫn ở mức khiêm tốn khoảng 263 USD/năm và tỷ lệ lao động qua đào tạo chỉ chiếm xấp xỉ 13%. Đến năm 2010, khi quy mô dân số đạt 50 vạn người với khoảng 25 vạn người trong độ tuổi lao động, áp lực đào tạo nguồn nhân lực kỹ thuật chất lượng cao đặt lên vai các cơ sở đào tạo chuyên nghiệp là vô cùng cấp thiết.

Trường Cao đẳng Kinh tế - Kỹ thuật Điện Biên, tiền thân là Trường Trung học Kinh tế - Kỹ thuật tổng hợp với lịch sử 45 năm xây dựng và phát triển, đã chính thức được nâng cấp theo Quyết định số 1973/QĐ-BGD&ĐT ngày 9/4/2008 của Bộ Giáo dục và Đào tạo. Việc chuyển đổi mô hình sang đào tạo đa cấp, đa ngành đòi hỏi nhà trường phải giải quyết triệt để vấn đề đổi mới phương pháp dạy học. Hiện tượng giảng dạy một chiều, truyền thụ thụ động theo kiểu "thầy đọc - trò chép" vẫn chiếm ưu thế, trong khi tỷ lệ giờ dạy áp dụng phương pháp tích cực còn dưới 25%. Mục tiêu nghiên cứu của luận văn là khảo sát toàn diện thực trạng công tác giảng dạy, từ đó xây dựng hệ thống biện pháp quản lý quá trình đổi mới phương pháp dạy học mang tính khoa học, đồng bộ và khả thi. Đề tài tập trung nghiên cứu trên phạm vi các khối lớp chính quy tại trường trong giai đoạn chuyển đổi 2008 - 2009, tạo tiền đề nâng cao chất lượng đào tạo toàn diện cho tỉnh Điện Biên.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng tích hợp của lý thuyết quản lý tổ chức và lý thuyết giáo dục hiện đại. Trọng tâm của khung lý thuyết bao gồm:

• Lý thuyết các chức năng quản lý cốt lõi của Henri Fayol: Quá trình quản trị được vận hành thông qua bốn chức năng liên hoàn gồm kế hoạch hóa, tổ chức, lãnh đạo và kiểm tra. Đây là kim chỉ nam để thiết lập hệ thống tác động có chủ đích từ cấp quản lý nhà trường đến hoạt động sư phạm của giảng viên.
• Lý thuyết quản lý sự thay đổi trong giáo dục: Mô hình quản lý sự thay đổi 11 bước định hướng quy trình chuyển đổi phương pháp dạy học từ khâu nhận diện nhu cầu, chuẩn bị tâm lý, phân tích điểm mạnh - điểm yếu - cơ hội - thách thức, cho đến thực thi các giải pháp và duy trì văn hóa đổi mới bền vững.
• Quan điểm dạy học định hướng phát triển năng lực: Chuyển dịch trung tâm của quá trình đào tạo từ người dạy sang người học, kết hợp hài hòa giữa truyền thụ tri thức và rèn luyện kỹ năng thực hành nghề nghiệp.

Các khái niệm cơ bản được chuẩn hóa trong nghiên cứu gồm: Quản lý giáo dục, Quản lý nhà trường, Quản lý hoạt động dạy học, Đổi mới phương pháp dạy học và Quản lý sự thay đổi. Mối quan hệ tương tác giữa các yếu tố mục tiêu, nội dung, phương pháp, phương tiện và kiểm tra đánh giá tạo nên một chỉnh thể sư phạm thống nhất.

Phương pháp nghiên cứu

Để bảo đảm tính khách quan và độ tin cậy khoa học, nghiên cứu kết hợp hài hòa giữa phương pháp định lượng và định tính:

• Nguồn dữ liệu: Dữ liệu sơ cấp được thu thập thông qua hệ thống phiếu hỏi điều tra xã hội học, kết hợp biên bản quan sát trực tiếp 35 giờ giảng và phỏng vấn sâu 20 cán bộ, giảng viên, sinh viên. Dữ liệu thứ cấp được trích xuất từ Niên giám thống kê tỉnh Điện Biên năm 2007 và các báo cáo tổng kết đào tạo giai đoạn 2003 - 2008 của nhà trường.
• Cỡ mẫu và phương pháp chọn mẫu: Nghiên cứu tiến hành khảo sát trên cỡ mẫu gồm 125 cán bộ quản lý, giảng viên và 380 học sinh sinh viên thuộc các khoa Kinh tế, Nông - Lâm nghiệp và Kỹ thuật công nghiệp. Phương pháp chọn mẫu phân tầng ngẫu nhiên được áp dụng nhằm phản ánh đầy đủ cơ cấu ngành nghề đào tạo và tính đại diện của các đối tượng tham gia. Lý do lựa chọn phương pháp này là nhằm hạn chế sai số chọn mẫu và thu nhận đánh giá đa chiều từ các chủ thể trực tiếp.
• Phương pháp phân tích và timeline: Sử dụng phương pháp thống kê mô tả, tính điểm trung bình trọng số, độ lệch chuẩn và kiểm định tương quan giữa các biến số quản lý với hiệu quả giờ dạy. Toàn bộ quá trình thu thập và xử lý số liệu thực địa được tiến hành tập trung từ tháng 9/2008 đến tháng 3/2009.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Khảo sát thực tiễn tại Trường Cao đẳng Kinh tế - Kỹ thuật Điện Biên đã chỉ ra những đặc điểm nổi bật trong công tác dạy học và quản lý:

• Thứ nhất, mức độ áp dụng phương pháp dạy học tích cực còn rất khiêm tốn: Tỷ lệ giờ giảng sử dụng thường xuyên các phương pháp dạy học hiện đại như thảo luận nhóm, giải quyết vấn đề hay tình huống thực tế chỉ chiếm khoảng 24,5%. Ngược lại, phương pháp thuyết trình truyền thống mang tính áp đặt một chiều vẫn chiếm tỷ trọng chi phối lên tới 68,2% tổng số tiết học được khảo sát.
• Thứ hai, tính tự chủ trong học tập của người học ở mức thấp: Khoảng 72,4% học sinh sinh viên duy trì thói quen học tập thụ động, chủ yếu ghi chép và học thuộc lòng để đối phó với các kỳ thi. Đáng chú ý, tỷ lệ sinh viên dành trên 3 giờ mỗi ngày cho hoạt động tự nghiên cứu chỉ đạt 18,6%, trong khi có tới 61,8% sinh viên tự học dưới 2 giờ mỗi ngày.
• Thứ ba, kỹ năng ứng dụng công nghệ thông tin chưa đồng đều: Chỉ có 31,2% giảng viên làm chủ và tích hợp thành thạo các phần mềm chuyên ngành, bài giảng điện tử đa phương tiện vào bài giảng; khoảng 62,5% giảng viên thừa nhận còn lúng túng trong việc kết hợp thiết bị nghe nhìn với hoạt động thực hành của sinh viên.
• Thứ tư, rào cản từ cơ chế kiểm tra và điều kiện cơ sở vật chất: Có tới 58,6% cán bộ và giảng viên đánh giá hình thức kiểm tra kết thúc học phần vẫn nặng về tái hiện lý thuyết, chưa đo lường chuẩn xác kỹ năng thực hành nghề. Hệ thống trang thiết bị thí nghiệm và phòng máy tính phục vụ giảng dạy tích cực mới chỉ đáp ứng khoảng 42,0% nhu cầu thực tế của các chuyên ngành.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân căn bản của thực trạng trên bắt nguồn từ sức ỳ tâm lý và thói quen giảng dạy lâu năm của đội ngũ sư phạm, tâm lý ngại đối mặt với xáo trộn khi tiếp cận công nghệ và quy trình mới. Bên cạnh đó, đặc thù địa bàn miền núi với tỷ lệ học sinh dân tộc thiểu số cao khiến khả năng tiếp thu và kỹ năng tự học ban đầu còn nhiều hạn chế. Công tác quản lý của nhà trường trong thời gian qua còn thiếu các hướng dẫn cụ thể về tiêu chí đánh giá giờ dạy đổi mới và chưa thiết lập được các chế độ khuyến khích tài chính đủ mạnh.

Khi so sánh với các công trình nghiên cứu của các học giả chuyên ngành quản lý giáo dục tại các cơ sở đào tạo cao đẳng trên toàn quốc, kết quả nghiên cứu này hoàn toàn tương thích về mô thức rào cản tâm lý và sự thiếu đồng bộ về hạ tầng. Dữ liệu thực trạng có thể được minh họa trực quan qua biểu đồ cơ cấu thời gian tự học của sinh viên và bảng ma trận đánh giá tương quan giữa mức độ đổi mới phương pháp với điểm rèn luyện nghề nghiệp. Các phân tích này khẳng định rằng đổi mới phương pháp dạy học không thể thành công nếu chỉ dựa vào nỗ lực tự phát của từng giảng viên mà đòi hỏi phải có sự can thiệp có hệ thống từ cấp quản lý.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm tạo bước đột phá trong công tác đào tạo tại Trường Cao đẳng Kinh tế - Kỹ thuật Điện Biên, luận văn đề xuất hệ thống 5 nhóm giải pháp quản lý đồng bộ:

• Chuẩn hóa quy trình tổ chức và chỉ đạo đổi mới phương pháp dạy học: Ban Giám hiệu cùng Phòng Đào tạo ban hành cẩm nang quy trình quản lý 6 bước từ lập kế hoạch, thẩm định giáo án tích cực đến đánh giá sau giờ giảng. Mục tiêu đạt 100% khoa chuyên môn áp dụng quy chuẩn mới, hoàn thành triển khai trong Quý 1 năm 2010.
• Nâng cao nhận thức và bồi dưỡng năng lực ứng dụng công nghệ thông tin cho giảng viên: Phòng Đào tạo phối hợp với các chuyên gia sư phạm tổ chức các khóa tập huấn ngắn hạn về phương pháp dạy học tích cực và kỹ năng số hóa bài giảng. Phấn đấu đạt tỷ lệ trên 85% giảng viên sử dụng thành thạo bài giảng điện tử và phần mềm mô phỏng chuyên ngành trong giai đoạn 2010 - 2011.
• Đổi mới toàn diện công tác kiểm tra, đánh giá kết quả học tập và giờ dạy: Tổ Khảo thí phối hợp với Trưởng các bộ môn chuyển đổi ngân hàng đề thi theo hướng tăng cường câu hỏi tình huống, bài tập nhóm và thao tác thực hành nghề nghiệp. Thiết lập tỷ trọng điểm kiểm tra quá trình chiếm 50% tổng điểm học phần, áp dụng đồng loạt từ năm học 2010 - 2011.
• Rèn luyện kỹ năng và hướng dẫn phương pháp tự học cho người học: Phòng Quản lý học sinh - sinh viên cùng Đoàn Thanh niên xây dựng chuỗi hội thảo kỹ năng tự nghiên cứu, làm việc nhóm và khai thác tài nguyên thư viện. Mục tiêu thu hút tối thiểu 80% sinh viên tham gia thường xuyên các nhóm học tập chuyên đề từ năm 2010.
• Hoàn thiện chế độ chính sách thi đua và nâng cấp cơ sở vật chất kỹ thuật: Phòng Kế hoạch - Tài chính tham mưu tăng 25% ngân sách hỗ trợ cho các đề tài nghiên cứu đổi mới phương pháp dạy học, đồng thời trang bị 100% máy chiếu và kết nối mạng nội bộ cho các phòng học lý thuyết chuyên dụng trước năm 2012.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung và kết quả nghiên cứu của luận văn mang giá trị ứng dụng cao cho nhiều nhóm đối tượng:

• Cán bộ quản lý tại các trường Đại học, Cao đẳng và Trung cấp chuyên nghiệp: Tiếp cận mô hình quản lý sự thay đổi trong giáo dục nghề nghiệp, làm cơ sở xây dựng kế hoạch chiến lược, phân bổ nguồn lực và chuẩn hóa quy trình kiểm tra nội bộ tại đơn vị.
• Đội ngũ giảng viên và giáo viên trực tiếp giảng dạy: Vận dụng các kỹ thuật dạy học tích cực, tích hợp công nghệ thông tin vào thiết kế bài giảng khối ngành Kinh tế - Kỹ thuật và đổi mới phương pháp ra đề thi theo chuẩn năng lực.
• Học viên cao học và nghiên cứu sinh ngành Quản lý giáo dục: Sử dụng luận văn như một tài liệu tham khảo chuẩn mực về phương pháp nghiên cứu thực tiễn, quy trình thiết kế phiếu khảo sát và kỹ thuật xử lý dữ liệu thống kê tại các trường chuyên nghiệp miền núi.
• Cơ quan quản lý nhà nước về giáo dục và đào tạo địa phương: Cung cấp luận cứ thực tiễn để Sở Giáo dục và Đào tạo, Ủy ban nhân dân tỉnh xây dựng các đề án nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và hoạch định chính sách đầu tư giáo dục phù hợp với đặc thù vùng Tây Bắc.

Câu hỏi thường gặp

• Tại sao quản lý quá trình đổi mới phương pháp dạy học cần tiếp cận theo lý thuyết quản lý sự thay đổi? Đổi mới phương pháp dạy học không chỉ là thay đổi kỹ thuật sư phạm mà là quá trình thay đổi toàn diện về nhận thức, thói quen và văn hóa tổ chức. Tiếp cận theo lý thuyết quản lý sự thay đổi giúp nhà quản lý kiểm soát sức ỳ, định hướng các bước chuyển đổi nhịp nhàng và giảm thiểu tối đa các xung đột nội bộ.

• Điểm đặc thù lớn nhất trong công tác đổi mới phương pháp dạy học tại Điện Biên là gì? Đặc thù lớn nhất là địa bàn miền núi có hơn 80% học sinh sinh viên là con em đồng bào dân tộc thiểu số với xuất phát điểm kỹ năng mềm và khả năng tự học chưa đồng đều. Do đó, phương pháp dạy học phải được thiết kế linh hoạt, trực quan, gắn liền giữa lý thuyết với thực hành nghề nghiệp cụ thể.

• Làm cách nào để khắc phục tâm lý ngại đổi mới của đội ngũ giảng viên lâu năm? Nhà trường cần kết hợp đồng thời giữa công tác bồi dưỡng nâng cao năng lực sư phạm hiện đại với việc xây dựng cơ chế thi đua, khen thưởng rõ ràng. Đưa tiêu chí đổi mới phương pháp dạy học vào đánh giá thi đua định kỳ và hỗ trợ tài chính cho các sáng kiến bài giảng sẽ tạo động lực tự thân mạnh mẽ.

• Đổi mới công tác kiểm tra đánh giá đóng vai trò như thế nào trong chu trình quản lý dạy học? Kiểm tra đánh giá đóng vai trò là khâu điều chỉnh then chốt tạo ra thông tin phản hồi ngược cho quá trình quản lý. Khi hình thức thi chuyển từ ghi nhớ lý thuyết sang đánh giá năng lực thực hành và tư duy giải quyết vấn đề, giảng viên và sinh viên bắt buộc phải tự giác điều chỉnh cách dạy và cách học tương ứng.

• Yêu cầu cơ sở vật chất tối thiểu để triển khai phương pháp dạy học tích cực gồm những gì? Cơ sở vật chất tối thiểu cần bảo đảm các phòng học đa phương tiện có máy chiếu, mạng internet, hệ thống phòng thực hành thí nghiệm đạt chuẩn kỹ năng nghề và nguồn học liệu, giáo trình tham khảo chuyên ngành phong phú tại thư viện điện tử.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa và làm sáng tỏ cơ sở lý luận về quản lý quá trình đổi mới phương pháp dạy học dựa trên lý thuyết các chức năng quản lý và quản lý sự thay đổi trong nhà trường chuyên nghiệp.
• Khảo sát thực trạng tại Trường Cao đẳng Kinh tế - Kỹ thuật Điện Biên phản ánh bức tranh toàn diện với tỷ lệ giờ dạy tích cực mới đạt 24,5% và thời gian tự học của sinh viên còn hạn chế.
• Xác lập hệ thống 5 nhóm biện pháp quản lý đồng bộ, bao quát từ khâu chuẩn hóa quy trình, đào tạo bồi dưỡng giảng viên, đổi mới kiểm tra đánh giá đến hoàn thiện cơ chế tài chính và cơ sở vật chất.
• Khảo nghiệm thực tế đã khẳng định tính cần thiết và tính khả thi vượt trội của các biện pháp đề xuất với tỷ lệ đồng thuận từ đội ngũ cán bộ, giảng viên đạt trên 85%.
• Đóng góp giải pháp thiết thực nhằm nâng cao chất lượng đào tạo, đáp ứng nhu cầu cung cấp nguồn nhân lực kỹ thuật vững vàng cho mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh Điện Biên giai đoạn 2010 - 2015.

Các cơ sở giáo dục chuyên nghiệp và nhà quản lý giáo dục hãy nghiên cứu, áp dụng linh hoạt hệ thống biện pháp quản lý này nhằm nâng tầm chất lượng dạy học và kiến tạo môi trường giáo dục chủ động, sáng tạo ngay hôm nay.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần mở đầu, kết luận, khuyến nghị, tài liệu tham khảo Luận văn được trình bày trong 3 chương Chƣơng 1: Cơ sở lý luận về quản lý quá trình đổi mới PPDH. Chƣơng 2: Thực trạng quản lý quá trình đổi mới PPDH tại Trường Cao đẳng Kinh tế - Kĩ thuật Điện Biên. Chƣơng 3: Những biện pháp quản lý quá trình đổi mới PPDH dạy học tại Trường Cao đẳng Kinh tế - Kĩ thuật Điện Biên. Chƣơng 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA ĐỀ TÀI 1.1 Sơ lƣợc lịch sử nghiên cứu vấn đề Cùng với sự phát triển đất nước, nền giáo dục Việt Nam đang từng bước được đổi mới.

Công cuộc đổi mới giáo dục hướng đến mục tiêu tạo những chuyển biến sâu sắc trong đổi mới tổ chức quá trình dạy học, nâng cao chất lượng và hiệu quả giáo dục, đào tạo ra những con người lao động tự chủ, năng động và sáng tạo, đáp ứng được những yêu cầu của thời đại. Bên cạnh các yêu cầu về xác định lại mục tiêu, thiết kế lại chương trình, kế hoạch nội dung, phương pháp dạy học là yếu tố quan trọng khi muốn có một chất lượng giáo dục 11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Chính vì vậy, đổi mới phương pháp dạy học (ĐMPPDH) hiện nay đang được quan tâm của toàn xã hội nói chung và giáo dục nói riêng. Việc làm thế nào để có chất lượng giáo dục thực sự ở tất cả các cấp là mục tiêu của công cuộc cải cách giáo dục nước nhà.

Một trong những nguyên nhân cơ bản dẫn đến chất lượng giáo dục và đào tạo thấp là do PPDH còn lạc hậu, không phù hợp. Do vậy, ĐMPPDH là mục tiêu quan trọng, có ý nghĩa và mang tính cấp bách. Điều đó được thể hiện trong đường lối lãnh đạo công tác giáo dục & Đào tạo của Đảng và luật pháp của Nhà nước, như: Nghị quyết Trung Ương 2 (khóa VIII) đã chỉ rõ: “Đổi mới mạnh mẽ PP giáo dục & đào tạo, khắc phục lối truyền thụ một chiều, rèn luyện thành nếp tư duy cho người học. Từng bước áp dụng các PP tiên tiến và phương tiện hiện đại vào quá trính dạy học, đảm bảo điều kiện và thời gian tự học, tự nghiên cứu cho học sinh, nhất là SV Đại học…”.

Chỉ thị số 15 (ngày 20/4/1999) của Bộ trưởng Bộ Giáo dục & Đào tạo (GD&ĐT) đã nêu rõ việc đẩy mạnh hoạt động ĐMPP giảng dạy và học tập trong các trường Sư phạm…. Nghị quyết 14/2005/NQ-CP của Chính phủ cũng đã nhấn mạnh việc đổi mới cơ bản toàn diện giáo dục Đại học Việt Nam giai đoạn 2006 – 2020 và đề ra 7 nhiệm vụ với những giải pháp đổi mới giáo dục ở mọi cấp học. Trong tình hình đó, có rất nhiều những công trình nghiên cứu viết về ĐMPPDH như các tác giả: Trần Bá Hoành “Phương pháp tích cực” (1996), Nguyễn Đình Chỉnh “PPDH - vấn đề cốt lõi, đổi mới không dễ” (1997), Nguyễn Hoàng Kỳ “Đổi mới PPDH” (2000), Nguyễn Đình Vì “Tiếp tục đổi mới PPDH theo hướng hoạt động hóa người học(2000). Nhóm tác giả này có những nghiên cứu ở từng lĩnh vực, góc độ khác nhau và mang lại những kết quả tương đối tốt.

Phần lớn các tác giả đề cập đến biện pháp, thủ thuật cải tiến hoặc đổi mới PPDH theo hướng lấy người học làm trung tâm - Người học sẽ tự giác, tích cực, chủ động trong việc lĩnh hội tri thức, hình thành kỹ năng, kỹ xảo nhất định còn giáo viên sẽ chỉ đạo, tổ chức, hướng dẫn HS tìm đến tri thức. Các nhóm phương pháp được đề cập đến là những nhóm PP kích thích 12 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] sự tư duy, sáng tạo của người học như PP thảo luận nhóm, PP giải quyết vấn đề…. Mặt khác, tác giả Nguyễn Đình Chỉnh cũng nhấn mạnh đến những khó khăn trong quá trình đổi mới như vấn đề về giáo viên, người học, vấn đề về cơ sở vật chất, thiết bị dạy học… Bên cạnh những vấn đề chung của đổi mới PPDH, một số tác giả đi sâu nghiên cứu về đổi mới PPDH đại học, tiêu biểu là các tác giả: Vũ Văn Tảo với “vài nét về xu thế đổi mới PP giảng dạy và học tập ở Đại học trên thế giới” (1997); Lê Đức Phúc với “Về đổi mới PPDH Đại học” (2001); Phạm Xuân Hậu “Đổi mới PPDH theo hướng phát huy tính tích cực nhận thức của sinh viên” (2002); Nguyễn Quang Huỳnh“ Một số vấn đề lý luận giáo dục chuyên nghiệp và đổi mới PPDH”. Những nghiên cứu này đã cho thấy những bất cập trong giáo dục đại học hiện nay, đặc biệt là PP giảng dạy vẫn chưa phát huy hiệu quả, ĐMPPDH diễn ra còn chậm chễ, hiện tượng thầy đọc, trò chép vẫn phổ biến, SV thiếu ý thức học tập, chỉ học theo điểm, hay quay cóp, kỹ năng học tập yếu…Đây là những vấn đề đáng lo ngại vì nó quyết định chất lượng nguồn nhân lực.

Trên cơ sở đó, các nghiên cứu cũng đã đưa ra những biện pháp tích cực hướng đến đào tạo những lớp sinh viên năng động, sáng tạo, tự chủ, đáp ứng những yêu cầu của thực tiễn. Những PPDH chủ yếu được đề cập đến trong các nghiên cứu đều hướng đến tích cực hóa quá trình dạy học, cá thể hóa việc dạy học, đặc biệt nhấn mạnh đến vai trò trung tâm của người học. Nhiều cuộc Hội thảo khoa học về ĐMPPDH của ngành GD& ĐT nói chung và các trường ĐH- CĐ trên cả nước nói riêng đã được tổ chức nhằm tìm những giải pháp tối ưu thực hiện ĐMPPDH, không ngừng nâng cao chất lượng nguồn nhân lực. Ví dụ: Hội thảo “Nâng cao chất lượng đào tạo toàn quốc lần thứ III”- tháng 6/2002; Hội thảo “Đổi mới PPDH ở Đại học và Cao đẳng”- tháng 3/2003; Hội thảo “Đổi mới giáo dục Việt Nam - Hội nhập và thách thức”- tháng 3/2004 [7, 8, 9].

…Tại các cuộc hội thảo này, các vấn đề 13 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] về đổi mới PPDH ở các cấp được bàn đến rất nhiều. Các bài tham luận vừa trình bày thực trạng công cuộc đổi mới PP tại các cơ sở giáo dục vừa trình bày các nguyên nhân của sự khó khăn trong việc triển khai đổi mới PPDH. Đa số các nguyên nhân tập trung vào các yếu tố như yếu tố HS/SV (Một số bộ phận không nhỏ học theo điểm, hay quay cóp, chưa có kỹ năng học tập), từ phìa GV (GV chưa thực sự quan tâm dến ĐMPP, tâm lý ngại đổi mới, thiếu kỹ năng về PPDH hiện đại), về phìa nhà quản lý (chưa thấy rõ được quy trình quản lý, chưa tạo nhiều điều kiện, cơ chế, chính sách cho cán bộ giáo viên tham gia đổi mới), và cơ sở vật chất nghèo nàn, lạc hậu. Và các xu hướng phát triển tại một số trường Đại học cũng được đưa ra trong những đợt hội thảo này.

Nhiều giáo trình, tài liệu mà các tác giả Hà Thế Ngữ, Đặng Vũ Hoạt, Lê Ngọc Quang viết để giảng dạy tại các trường đại học, cao đẳng, trung cấp chuyên nghiệp và dạy nghề đã đi sâu vào chuyên môn từng ngành nghề. Có nhiều đề tài thể hiện được các kỹ năng, phương pháp giảng dạy. Nhiều công trình được tác giả trình bày rất tỉ mỉ, đầy đủ và có hệ thống các chuyên môn, chuyên ngành, kỹ năng và PP giảng dạy nhằm góp phần thúc đẩy hiệu quả học tập, rèn luyện tay nghề cho SV ngày càng tốt hơn [24, 25, 35]. Một số luận văn thạc sĩ tại khoa Sư phạm - ĐHQG Hà Nội đã nghiên cứu về đề tài này tại cơ sở như: Tác giả Nguyễn Mai Hương với “Các biện pháp quản lý đổi mới việc thực hiện PP giảng dạy tại Viện Đại học Mở Hà Nội ”, 2004; tác giả Đào Thị Huệ với “Các biện pháp chỉ đạo đổi mới PPDH ở các trường Trung học phổ thông Quận Ngô Quyền - thành phố Hải Phòng”; tác giả Ngô Trung Hà với “Biện pháp quản lý nhằm hạn chế những yếu tố cản trở quá trính đổi mới PPD-H tại trường Cao đẳng Du lịch Hà Nội”.

Các nghiên cứu này đều đề cập đến những quan niệm, hướng đi và tìm ra các giải pháp phù hợp với đơn vị của mình. 14 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Như vậy, phong trào ĐMPPDH đã được quan tâm và nghiên cứu rộng rãi nhằm hướng đến một nền giáo dục có chất lượng thực thụ, đặc biệt là đổi mới PPDH ở giáo dục cao đẳng - đại học. Các công trình nghiên cứu đều đưa ra các xu hướng đổi mới PPDH một cách hiện đại, phù hợp; khẳng định vai trò của việc đổi mới PPDH trong quá trình dạy học. Tuy nhiên, các giải pháp để áp dụng các PPDH mới này vào các cơ sở giáo dục một cách phù hợp, hiệu quả và quản lý quá trình đổi mới đó đạt chất lượng đến nay còn rất ít công trình nghiên cứu.

Đặc biệt là việc ứng dụng PPDH mới vào trường Cao đẳng ở một tỉnh miền núi, có đặc thù riêng là nhiều học sinh dân tộc như Trường Cao đẳng Kinh tế - Kỹ thuật Điện Biên thì chưa ai nghiên cứu. Chính vì vậy, tôi chọn đề tài nghiên cứu này làm luận văn tốt nghiệp. Một số khái niệm liên quan đến đề tài 1. Khái niệm Quản lý, chức năng quản lý 1.

Khái niệm Quản lý Mọi hoạt động trong xã hội đều cần được quản lý. Trong xã hội có bao nhiêu lĩnh vực hoạt động và quan hệ thì có bấy nhiêu hình thức quản lý. Quản lý chính là một phạm trù tồn tại khách quan, được ra đời từ bản thân nhu cầu của mọi chế độ xã hội, mọi quốc gia, trong mọi thời đại. Và quản lý được coi là môn khoa học và nghệ thuật trong việc tổ chức, điều khiển mọi hoạt động của một hệ thống.

Quản lý là khái niệm rộng được hiểu ở nhiều góc độ khác nhau. Nghĩa là quản lý cần phải hiểu rõ công việc để từ đó có định hướng đến mục tiêu cần đạt bằng phương pháp hiệu quả và chất lượng nhất. Ông nhấn mạnh đến yếu tố nghệ thuật khi dùng các phương pháp. Còn Herri Fayol (1841 -1925) thì cho rằng: “Quản lý là quá trính đạt đến mục tiêu của tổ chức bằng cách vận dụng các 15 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] hoạt động kế hoạch hóa, tổ chức, chỉ đạo và kiểm tra” [14 - tr 46].