Các yếu tố tác động đến quyết định sử dụng mạng xã hội tiktok của sinh viên đại học ngân hàng thành phố hồ chí minh

Trong bối cảnh mạng xã hội phát triển mạnh mẽ, TikTok đã trở thành một trong những nền tảng phổ biến nhất, đặc… 100 trang · Trường Đại Học Ngân Hàng · 2022.

• Tác giả: Phạm Võ Thanh Thủy
• Người hướng dẫn: TS. Trần Văn Đạt
• Trường học: Trường Đại Học Ngân Hàng
• Chuyên ngành: Quản Trị Kinh Doanh
• Đề tài: Các Yếu Tố Ảnh Hưởng Đến Quyết Định Sử Dụng TikTok Của Sinh Viên Đại Học Ngân Hàng
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Thành Phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN
• 1.1. Lí do chọn đề tài
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.2.1. Mục tiêu tổng quát
• 1.2.2. Mục tiêu cụ thể
• 1.3. Câu Hỏi Nghiên Cứu
• 1.4. Đối Tượng Và Phạm Vi Nghiên Cứu
• 1.5. Phương Pháp Nghiên Cứu
• 1.5.1. Nghiên cứu định tính
• 1.5.2. Nghiên cứu định lượng
• 1.6. Đóng Góp Của Nghiên Cứu
• 1.7. Kết cấu của khóa luận
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT
• 2.1. Khái niệm tổng quát về mạng xã hội
• 2.2. Tổng quan về thị trường mạng xã hội tại Việt Nam
• 2.3. Tổng quan về mạng xã hội Tiktok
• 2.4. Thực trạng phát triển của mạng xã hội Tiktok tại Việt Nam
• 2.5. Một số mô hình lí thuyết về hành vi
• 2.5.1. Mô hình TAM - Chấp nhận công nghệ (Technology Acceptance Model)
• 2.5.2. Mô hình TRA - Thuyết hành động hợp lý (Theory of reasoned action)
• 2.5.3. Mô hình TPB - Lý thuyết hành vi có kế hoạch hay lý thuyết hành vi hoạch định (The Theory of Planning Behaviour)
• 2.6. Các nghiên cứu liên quan
• 2.6.1. Nghiên cứu nước ngoài
• 2.6.2. Nghiên cứu trong nước
• 2.7. Giả thuyết nghiên cứu và mô hình nghiên cứu đề xuất
• 2.7.1. Giả thuyết nghiên cứu
• 2.7.2. Mô hình nghiên cứu đề xuất
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Quy trình nghiên cứu
• 3.1.1. Nghiên cứu định tính
• 3.1.2. Nghiên cứu định lượng
• 3.2. Xây dựng thang đo cho các nhân tố trong mô hình
• 3.3. Phương pháp chọn mẫu và xử lí số liệu
• 3.3.1. Phương pháp chọn mẫu
• 3.3.2. Phương pháp xử lí số liệu
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 4.1. Kết quả thống kê mẫu nghiên cứu
• 4.2. Kết quả phân tích độ tin cậy bằng hệ số Cronbach’s Alpha
• 4.3. Phân tích yếu tố khám phá
• 4.3.1. Đối với biến độc lập
• 4.3.2. Đối với biến phụ thuộc
• 4.4. Phân tích tương quan và hồi quy
• 4.4.1. Phân tích tương quan
• 4.4.2. Phân tích hồi quy
• 4.5. Kiểm định tính phù hợp của mô hình
• 4.5.1. Kiểm định hiện tượng đa cộng tuyến
• 4.5.2. Kiểm định hiện tượng tự tương quan
• 4.5.3. Kiểm định hiện tượng phương sai thay đổi
• 4.6. Thảo luận kết quả nghiên cứu
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ HÀM Ý QUẢN TRỊ
• 5.1. Kết luận
• 5.2. Hàm ý quản trị
• 5.3. Hạn chế của nghiên cứu
• 5.4. Hướng nghiên cứu tương lai
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về yếu tố ảnh hưởng đến quyết định sử dụng TikTok của sinh viên

Trong bối cảnh mạng xã hội phát triển mạnh mẽ, TikTok đã trở thành một trong những nền tảng phổ biến nhất, đặc biệt trong giới trẻ. Nghiên cứu này nhằm tìm hiểu các yếu tố tác động đến quyết định sử dụng TikTok của sinh viên Đại học Ngân hàng Thành phố Hồ Chí Minh. Các yếu tố này không chỉ bao gồm nhận thức về tính hữu ích mà còn cả sự thích thú và rủi ro khi sử dụng ứng dụng này.

1.1. Tác động của mạng xã hội đến sinh viên

Mạng xã hội có ảnh hưởng lớn đến hành vi và thói quen của sinh viên. Theo nghiên cứu, sinh viên thường sử dụng mạng xã hội để kết nối, chia sẻ thông tin và giải trí. TikTok, với nội dung phong phú, đã thu hút sự chú ý của nhiều sinh viên.

1.2. Lý do sinh viên sử dụng TikTok

Nhiều sinh viên cho biết họ sử dụng TikTok vì tính giải trí và khả năng tiếp cận thông tin nhanh chóng. Nội dung đa dạng từ giáo dục đến giải trí khiến TikTok trở thành lựa chọn hàng đầu cho giới trẻ.

II. Vấn đề và thách thức trong việc sử dụng TikTok

Mặc dù TikTok mang lại nhiều lợi ích, nhưng cũng tồn tại những thách thức mà sinh viên phải đối mặt. Những vấn đề này có thể ảnh hưởng đến quyết định sử dụng TikTok của họ.

2.1. Nhận thức rủi ro khi sử dụng TikTok

Nhiều sinh viên lo ngại về vấn đề bảo mật thông tin cá nhân khi sử dụng TikTok. Những rủi ro này có thể làm giảm sự tin tưởng và quyết định sử dụng ứng dụng.

2.2. Thời gian sử dụng và ảnh hưởng đến học tập

Việc sử dụng TikTok quá nhiều có thể ảnh hưởng đến thời gian học tập của sinh viên. Nhiều sinh viên nhận thấy rằng họ dễ bị phân tâm khi lướt TikTok, dẫn đến việc giảm hiệu suất học tập.

III. Phương pháp nghiên cứu các yếu tố ảnh hưởng đến quyết định sử dụng TikTok

Nghiên cứu này sử dụng phương pháp định lượng để thu thập dữ liệu từ sinh viên. Các yếu tố được khảo sát bao gồm nhận thức hữu ích, nhận thức sử dụng, và nhận thức thích thú.

3.1. Khung lý thuyết về quyết định sử dụng mạng xã hội

Khung lý thuyết này giúp xác định các yếu tố chính ảnh hưởng đến quyết định sử dụng TikTok. Các mô hình như TAM và TRA được áp dụng để phân tích hành vi người dùng.

3.2. Phương pháp thu thập dữ liệu

Dữ liệu được thu thập thông qua bảng hỏi khảo sát từ 204 sinh viên. Phân tích hồi quy được sử dụng để xác định mức độ ảnh hưởng của các yếu tố đến quyết định sử dụng TikTok.

IV. Kết quả nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn

Kết quả nghiên cứu cho thấy ba yếu tố chính ảnh hưởng đến quyết định sử dụng TikTok của sinh viên là nhận thức sử dụng, nhận thức thích thú và nhận thức rủi ro. Những phát hiện này có thể giúp các doanh nghiệp tối ưu hóa chiến lược tiếp thị.

4.1. Phân tích kết quả từ mô hình hồi quy

Mô hình hồi quy cho thấy rằng nhận thức sử dụng và nhận thức thích thú có ảnh hưởng tích cực đến quyết định sử dụng TikTok. Điều này cho thấy rằng sinh viên cảm thấy TikTok hữu ích và thú vị.

4.2. Hàm ý quản trị cho doanh nghiệp

Doanh nghiệp có thể sử dụng các kết quả này để phát triển nội dung phù hợp hơn với nhu cầu của sinh viên, từ đó thu hút thêm người dùng mới.

V. Kết luận và hướng nghiên cứu tương lai

Nghiên cứu này đã chỉ ra các yếu tố ảnh hưởng đến quyết định sử dụng TikTok của sinh viên Đại học Ngân hàng. Từ đó, có thể đề xuất các hướng nghiên cứu tiếp theo để hiểu rõ hơn về hành vi sử dụng mạng xã hội trong giới trẻ.

5.1. Tóm tắt các phát hiện chính

Các yếu tố như nhận thức hữu ích và nhận thức thích thú đóng vai trò quan trọng trong quyết định sử dụng TikTok. Những yếu tố này cần được xem xét kỹ lưỡng trong các nghiên cứu tiếp theo.

5.2. Định hướng nghiên cứu tương lai

Nghiên cứu có thể mở rộng ra các trường đại học khác và so sánh với các mạng xã hội khác để có cái nhìn tổng quan hơn về hành vi sử dụng mạng xã hội của sinh viên.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Khóa luận tốt nghiệp chuyên ngành Quản trị kinh doanh với đề tài "Các yếu tố tác động đến quyết định sử dụng mạng xã hội Tiktok của sinh viên Đại học Ngân hàng Thành phố Hồ Chí Minh" do sinh viên Phạm Võ Thanh Thủy thực hiện dưới sự hướng dẫn khoa học của TS. Trần Văn Đạt tại Trường Đại học Ngân hàng TP. Hồ Chí Minh (năm 2022).

Bối cảnh thực tiễn được tác giả đặt ra xuất phát từ sự bùng nổ của các thiết bị thông minh và sự dịch chuyển thói quen giao tiếp, học tập, giải trí trực tuyến của người dùng sau đại dịch COVID-19. Trong bức tranh phát triển của các nền tảng mạng xã hội tại Việt Nam, bên cạnh các nền tảng truyền thống như Facebook, Instagram, Zalo, nền tảng TikTok (thuộc ByteDance) đã tạo nên sự tăng trưởng vượt bậc nhờ định dạng video ngắn đa dạng nội dung. Theo các báo cáo thứ cấp được tác giả trích dẫn (We Are Social & Hootsuite, Statista), Việt Nam có tốc độ tăng trưởng người dùng TikTok thuộc nhóm đầu khu vực Đông Nam Á, với 41% người dùng thuộc độ tuổi 16–24. Thế hệ Z trở thành nhóm khách hàng mục tiêu giàu tiềm năng mà các doanh nghiệp hướng tới. Tuy nhiên, các công trình nghiên cứu hàn lâm chuyên sâu về quyết định sử dụng TikTok tại thị trường Việt Nam, đặc biệt là nhóm đối tượng sinh viên đại học khối kinh tế trên địa bàn TP. Hồ Chí Minh, vẫn còn tương đối hạn chế.

Mục tiêu nghiên cứu của khóa luận được phân định cụ thể như sau:

• Mục tiêu tổng quát: Xác định các yếu tố ảnh hưởng đến quyết định sử dụng mạng xã hội TikTok của sinh viên Trường Đại học Ngân hàng TP. Hồ Chí Minh và đề xuất các hàm ý quản trị liên quan.
• Mục tiêu cụ thể:
  1. Xác định các yếu tố ảnh hưởng đến quyết định sử dụng mạng xã hội TikTok của sinh viên Trường Đại học Ngân hàng TP. Hồ Chí Minh.
  2. Đo lường mức độ ảnh hưởng của các yếu tố này đến quyết định sử dụng nền tảng của đối tượng khảo sát.
  3. Đề xuất các hàm ý quản trị giúp doanh nghiệp TikTok và các nhà tiếp thị xây dựng nội dung, quảng bá hình ảnh và thu hút khách hàng tiềm năng.

Nhiệm vụ nghiên cứu được cụ thể hóa qua ba câu hỏi nghiên cứu:

1. Các yếu tố nào ảnh hưởng đến quyết định sử dụng mạng xã hội TikTok của sinh viên Trường Đại học Ngân hàng TP. Hồ Chí Minh?
2. Mức độ ảnh hưởng của từng yếu tố đến quyết định sử dụng mạng xã hội TikTok của sinh viên như thế nào?
3. Những hàm ý quản trị nào cần được đưa ra nhằm hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận và tối ưu hóa lượng người dùng trên nền tảng?

Khóa luận xác định rõ phạm vi và đối tượng nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Các yếu tố tác động đến quyết định sử dụng mạng xã hội TikTok.
• Đối tượng khảo sát: Sinh viên đang theo học tại Trường Đại học Ngân hàng TP. Hồ Chí Minh.
• Phạm vi không gian: Trường Đại học Ngân hàng TP. Hồ Chí Minh.
• Phạm vi thời gian: Dữ liệu khảo sát sơ bộ và chính thức được thu thập trong giai đoạn từ tháng 10/2022 đến tháng 11/2022.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận kế thừa và tích hợp các lý thuyết hành vi người tiêu dùng kinh điển cùng các mô hình chấp nhận công nghệ hiện đại:

• Mô hình Chấp nhận Công nghệ (TAM - Technology Acceptance Model) của Davis (1989): Đặt trọng tâm vào nhận thức tính hữu ích và nhận thức tính dễ sử dụng trong việc giải thích hành vi ứng dụng hệ thống công nghệ.
• Thuyết Hành động Hợp lý (TRA - Theory of Reasoned Action) của Fishbein & Ajzen (1975): Giải thích mối quan hệ giữa thái độ, chuẩn chủ quan và ý định hành vi.
• Thuyết Hành vi Hoạch định (TPB - Theory of Planned Behavior) của Ajzen: Mở rộng từ TRA nhằm kiểm soát các hành vi không hoàn toàn chịu sự kiểm soát của lý trí.

Trên cơ sở tổng quan các nghiên cứu thực nghiệm trong và ngoài nước (Liu, 2018; Ameen, 2019; Kristianto, 2017; Loan, 2016; Lê Văn Nam, 2021; Trâm, 2015), tác giả đề xuất mô hình nghiên cứu gồm 5 nhân tố độc lập tác động đến 1 nhân tố phụ thuộc (Quyết định sử dụng):

1. Nhận thức hữu ích (HI) - Ký hiệu giả thuyết H1 (+)
2. Nhận thức dễ sử dụng (SD) - Ký hiệu giả thuyết H2 (+)
3. Ảnh hưởng xã hội (XH) - Ký hiệu giả thuyết H3 (+)
4. Nhận thức thích thú (TT) - Ký hiệu giả thuyết H4 (+)
5. Nhận thức rủi ro (RR) - Ký hiệu giả thuyết H5 (+/-)

Phương pháp nghiên cứu kết hợp giữa nghiên cứu định tính và nghiên cứu định lượng:

• Nghiên cứu định tính (nghiên cứu sơ bộ): Thực hiện kỹ thuật thảo luận nhóm tập trung với 14 sinh viên tại TP. Hồ Chí Minh vào tháng 10/2022 nhằm kiểm tra tính phù hợp của khái niệm, điều chỉnh và hoàn thiện bảng hỏi khảo sát với 20 biến quan sát.
• Nghiên cứu định lượng (nghiên cứu chính thức): Thu thập dữ liệu thông qua bảng câu hỏi trực tuyến (Google Forms) gửi đến sinh viên Trường Đại học Ngân hàng TP. Hồ Chí Minh. Thang đo Likert 5 mức độ được áp dụng xuyên suốt (1: Hoàn toàn không đồng ý đến 5: Hoàn toàn đồng ý).
• Phương pháp chọn mẫu và quy mô mẫu: Áp dụng phương pháp chọn mẫu thuận tiện. Theo quy tắc kinh nghiệm của Bollen (1989) với tỷ lệ 5 mẫu/1 biến quan sát, quy mô mẫu tối thiểu cần đạt là $5 \times 20 = 100$. Khóa luận thu thập được 204 mẫu hợp lệ, đáp ứng yêu cầu phân tích thống kê.
• Phương pháp xử lý dữ liệu: Sử dụng phần mềm SPSS 25.0 để thực hiện:
  • Thống kê mô tả đặc điểm mẫu.
  • Kiểm định độ tin cậy thang đo bằng hệ số Cronbach's Alpha (ngưỡng chấp nhận $\alpha \ge 0,6$; tương quan biến - tổng $\ge 0,3$).
  • Phân tích nhân tố khám phá (EFA) với kiểm định KMO ($0,5 \le \text{KMO} \le 1$) và kiểm định Bartlett ($p < 0,05$).
  • Phân tích tương quan Pearson và phân tích hồi quy tuyến tính đa biến (OLS).
  • Kiểm định các vi phạm giả định hồi quy: đa cộng tuyến (hệ số phóng đại phương sai VIF), tự tương quan (chỉ số Durbin-Watson trong khoảng 1 đến 3), và hiện tượng phương sai thay đổi.

---

Nội dung chính theo từng chương

CHƯƠNG I: TỔNG QUAN

Chương mở đầu thiết lập tính cấp thiết của đề tài trong bối cảnh truyền thông số hậu COVID-19. Tác giả trình bày chi tiết mục tiêu tổng quát, 3 mục tiêu cụ thể, 3 câu hỏi nghiên cứu, đối tượng và phạm vi nghiên cứu tại Trường Đại học Ngân hàng TP. Hồ Chí Minh. Đồng thời, chương này khái quát quy trình kết hợp định tính - định lượng, nêu rõ đóng góp học thuật và thực tiễn của khóa luận, cùng kết cấu tổng thể gồm 5 chương.

CHƯƠNG II: CƠ SỞ LÝ THUYẾT

Chương II hệ thống hóa cơ sở lý luận về mạng xã hội, tổng quan thị trường mạng xã hội tại Việt Nam và sự phát triển của TikTok. Tác giả phân tích chuyên sâu 3 mô hình lý thuyết nền tảng (TAM, TRA, TPB), tổng hợp kết quả từ 6 nghiên cứu thực nghiệm tiêu biểu trong nước và quốc tế. Từ các khoảng trống nghiên cứu đã xác định, tác giả phát triển 5 giả thuyết nghiên cứu (H1 đến H5) và xây dựng mô hình nghiên cứu lý thuyết gồm 5 nhân tố tác động đến quyết định sử dụng TikTok.

CHƯƠNG III: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

Chương III trình bày quy trình nghiên cứu hai giai đoạn. Tác giả chi tiết hóa kết quả nghiên cứu sơ bộ định tính với nhóm $n = 14$ sinh viên để hiệu chỉnh bảng hỏi, đồng thời xây dựng hệ thống thang đo 20 biến quan sát cho 6 nhân tố nghiên cứu. Thiết kế chọn mẫu thuận tiện với kích thước mẫu chính thức $N = 204$ được luận giải chặt chẽ dựa trên tiêu chuẩn chọn mẫu của Bollen (1989). Các tiêu chuẩn toán thống kê áp dụng trong kiểm định thang đo Cronbach's Alpha, EFA, hồi quy tuyến tính OLS và các phép kiểm định chẩn đoán mô hình trên SPSS 25.0 cũng được chuẩn hóa cụ thể.

CHƯƠNG IV: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU

Chương IV trình bày toàn bộ kết quả phân tích dữ liệu thực nghiệm từ 204 phiếu khảo sát hợp lệ thu thập trong tháng 10–11/2022.

Thống kê mô tả mẫu nghiên cứu:

Tiêu chí phân loại	Nhóm phân loại	Tần số (người)	Tỷ lệ (%)
Giới tính	Nam	75	36,8% (36,76%)
	Nữ	129	63,2% (63,24%)
Độ tuổi	Từ 16 đến 18 tuổi	38	18,6% (18,63%)
	Từ 18 đến 22 tuổi	110	53,9% (53,92%)
	Từ 22 đến 25 tuổi	56	27,5% (27,45%)
Trình độ học vấn	Dưới đại học	35	17,2% (17,16%)
	Đại học	127	62,3% (62,25%)
	Trên đại học	42	20,6% (20,59%)
Tình trạng sử dụng TikTok	Đã sử dụng	195	95,6% (95,59%)
	Chưa sử dụng	9	4,4% (4,41%)
Tổng cộng		204	100%

Kết quả kiểm định độ tin cậy thang đo (Cronbach's Alpha): Tất cả 6 thang đo đều đạt độ tin cậy cao với hệ số Cronbach's Alpha $> 0,6$ và toàn bộ hệ số tương quan biến - tổng của các biến quan sát đều $> 0,3$:

• Thang đo Nhận thức hữu ích (HI) gồm 4 biến quan sát (HI1, HI2, HI3, HI4): $\alpha = 0,749$.
• Thang đo Nhận thức dễ sử dụng (SD) gồm 3 biến quan sát (SD1, SD2, SD3): $\alpha = 0,848$.
• Thang đo Ảnh hưởng xã hội (XH) gồm 4 biến quan sát (XH1, XH2, XH3, XH4): $\alpha = 0,856$.
• Thang đo Nhận thức thích thú (TT) gồm 3 biến quan sát (TT1, TT2, TT3): $\alpha = 0,716$.
• Thang đo Nhận thức rủi ro (RR) gồm 3 biến quan sát (RR1, RR2, RR3): $\alpha = 0,859$.
• Thang đo Quyết định sử dụng (QĐ) gồm 3 biến quan sát (QĐ1, QĐ2, QĐ3): $\alpha = 0,807$.

Kết quả phân tích hồi quy bội trong nghiên cứu đã xác nhận 3 yếu tố tác động trực tiếp có ý nghĩa thống kê đến quyết định sử dụng TikTok của sinh viên là: Nhận thức sử dụng (dễ sử dụng), Nhận thức thích thú, và Nhận thức rủi ro. Các kiểm định chẩn đoán mô hình cũng khẳng định không vi phạm hiện tượng đa cộng tuyến, không có tự tương quan và phương sai sai số đồng nhất.

CHƯƠNG V: KẾT LUẬN VÀ HÀM Ý QUẢN TRỊ

Chương cuối cùng tổng kết các phát hiện thực nghiệm, đối chiếu với mục tiêu ban đầu và đưa ra hệ thống hàm ý quản trị thực tiễn cho nhà phát triển nền tảng TikTok và các doanh nghiệp thực hiện truyền thông số. Đồng thời, tác giả chỉ ra các hạn chế cố hữu về phạm vi khảo sát và đề xuất hướng mở rộng nghiên cứu trong tương lai.

---

Kết quả và đóng góp

Kết quả chính

1. Thực trạng sử dụng: Mức độ thâm nhập của TikTok trong giới sinh viên Đại học Ngân hàng TP.HCM là 95,59% (195/204 sinh viên đã và đang sử dụng), cho thấy nền tảng này đã trở thành kênh truyền thông phổ biến hàng ngày của giới trẻ.
2. Các yếu tố tác động trực tiếp: Mô hình hồi quy bội chứng minh 3 nhân tố có tác động trực tiếp và có ý nghĩa thống kê đến quyết định sử dụng TikTok của sinh viên:
   • Nhận thức dễ sử dụng (SD): Giao diện trực quan, thao tác đơn giản, dễ tiếp cận giúp thúc đẩy tần suất và quyết định sử dụng.
   • Nhận thức thích thú (TT): Nội dung giải trí, video ngắn hấp dẫn, tính tương tác cao mang lại cảm giác thư giãn và duy trì thói quen truy cập.
   • Nhận thức rủi ro (RR): Mối lo ngại về việc giảm sút kết quả học tập, mất thời gian và nguy cơ tiếp cận thông tin sai lệch có ảnh hưởng trực tiếp đến hành vi cân nhắc và quyết định sử dụng của sinh viên.
3. Độ tin cậy thang đo: Tất cả 20 biến quan sát thuộc 6 thang đo đều đạt chuẩn về tính đơn hướng, giá trị hội tụ và độ tin cậy với hệ số Cronbach's Alpha dao động từ 0,716 đến 0,859.

Giải pháp và hàm ý quản trị đề xuất

• Tối ưu hóa giao diện và trải nghiệm sử dụng: Đơn giản hóa các công cụ chỉnh sửa video, giữ vững tính trực quan và khả năng tự học sử dụng mà không cần hướng dẫn phức tạp.
• Phát triển nội dung giải trí lành mạnh và sáng tạo: Đa dạng hóa các trào lưu tích cực, khuyến khích các nhà sáng tạo nội dung sản xuất video ngắn mang thông điệp vui vẻ, giúp người dùng giải tỏa căng thẳng.
• Kiểm soát rủi ro thông tin và quản lý thời gian sử dụng: Tăng cường thuật toán kiểm duyệt nội dung độc hại, tin giả; triển khai tính năng cảnh báo thời gian truy cập nhằm giúp sinh viên cân bằng giữa giải trí và kết quả học tập.

Đóng góp của đề tài

• Về mặt lý thuyết: Cung cấp cơ sở thực nghiệm khẳng định sự phù hợp của mô hình chấp nhận công nghệ khi áp dụng vào nền tảng mạng xã hội video ngắn tại Việt Nam; tạo tài liệu tham khảo cho các nghiên cứu hành vi người dùng thế hệ Z.
• Về mặt thực tiễn: Cung cấp số liệu thị trường thực tế về hành vi người dùng trẻ tại TP. Hồ Chí Minh, giúp doanh nghiệp TikTok và các thương hiệu tối ưu hóa chiến lược tiếp thị nội dung.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Khóa luận chỉ rõ các giới hạn xuất phát từ điều kiện thực hiện nghiên cứu:

• Phương pháp chọn mẫu: Áp dụng chọn mẫu phi xác suất (thuận tiện), có thể làm giảm tính đại diện tổng thể cho toàn bộ sinh viên tại Việt Nam.
• Phạm vi không gian: Nghiên cứu chỉ giới hạn trong phạm vi sinh viên Trường Đại học Ngân hàng TP. Hồ Chí Minh, chưa mở rộng ra các trường đại học khác hoặc các nhóm thanh niên ngoài môi trường đại học.
• Quy mô mẫu: Kích thước mẫu khảo sát dừng lại ở 204 quan sát do giới hạn về thời gian khảo sát (tháng 10–11/2022).
• Hướng nghiên cứu tiếp theo: Tác giả đề xuất các công trình tiếp theo nên mở rộng địa bàn khảo sát trên toàn TP. Hồ Chí Minh hoặc quy mô toàn quốc, gia tăng kích thước mẫu, đồng thời tích hợp thêm các biến số mới nhằm tăng cường khả năng giải thích của mô hình.

---

Giá trị tham khảo

Công trình khóa luận có giá trị tham khảo thiết thực cho các đối tượng:

• Sinh viên ngành Quản trị kinh doanh, Marketing, Hệ thống thông tin quản lý: Tham khảo phương pháp xây dựng mô hình nghiên cứu định lượng từ lý thuyết nền (TAM, TRA, TPB), quy trình thiết kế thang đo Likert 5 mức độ và kỹ thuật phân tích dữ liệu khảo sát trên SPSS 25.0.
• Học viên và nhà nghiên cứu làm đề tài về mạng xã hội: Kế thừa bộ thang đo 20 biến quan sát đã được kiểm định độ tin cậy cho các yếu tố nhận thức hữu ích, nhận thức dễ sử dụng, ảnh hưởng xã hội, nhận thức thích thú và nhận thức rủi ro.
• Nhà quản trị tiếp thị và sáng tạo nội dung: Khai thác các dữ liệu thực nghiệm về hành vi sử dụng TikTok của thế hệ trẻ để xây dựng thông điệp truyền thông phù hợp.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Kích thước mẫu nghiên cứu chính thức của đề tài là bao nhiêu và được thu thập như thế nào?
Mẫu nghiên cứu chính thức gồm 204 quan sát hợp lệ từ sinh viên Trường Đại học Ngân hàng TP. Hồ Chí Minh, được thu thập thông qua khảo sát trực tuyến bằng Google Forms từ tháng 10/2022 đến tháng 11/2022 theo phương pháp chọn mẫu thuận tiện.

2. Những nhân tố nào tác động trực tiếp đến quyết định sử dụng TikTok của sinh viên theo kết quả nghiên cứu?
Theo kết quả phân tích hồi quy bội trong khóa luận, có 3 nhân tố tác động trực tiếp và có ý nghĩa thống kê đến quyết định sử dụng TikTok của sinh viên là: Nhận thức sử dụng (dễ sử dụng), Nhận thức thích thú, và Nhận thức rủi ro.

3. Thang đo nào đạt hệ số tin cậy Cronbach's Alpha cao nhất trong mô hình?
Thang đo Nhận thức rủi ro (RR) đạt hệ số Cronbach's Alpha cao nhất là $0,859$ (với 3 biến quan sát RR1, RR2, RR3), tiếp theo là thang đo Ảnh hưởng xã hội (XH) đạt $0,856$ và Nhận thức dễ sử dụng (SD) đạt $0,848$.

4. Tỷ lệ sinh viên đã từng sử dụng mạng xã hội TikTok trong mẫu khảo sát là bao nhiêu?
Trong tổng số 204 người tham gia khảo sát, có 195 sinh viên đã sử dụng TikTok (chiếm tỷ lệ 95,59%) và chỉ có 9 người chưa từng sử dụng (chiếm tỷ lệ 4,41%).

5. Khóa luận sử dụng các mô hình lý thuyết nền tảng nào để xây dựng giả thuyết nghiên cứu?
Khóa luận dựa trên 3 mô hình lý thuyết hành vi và chấp nhận công nghệ nền tảng: Mô hình Chấp nhận Công nghệ (TAM - Davis, 1989), Thuyết Hành động Hợp lý (TRA - Fishbein & Ajzen, 1975) và Thuyết Hành vi Hoạch định (TPB - Ajzen).

---

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Phạm Võ Thanh Thủy đã hoàn thành đầy đủ các mục tiêu nghiên cứu thông qua việc xác định và đo lường các yếu tố ảnh hưởng đến quyết định sử dụng mạng xã hội TikTok của sinh viên Trường Đại học Ngân hàng TP. Hồ Chí Minh. Dựa trên khung lý thuyết TAM, TRA, TPB và quy trình nghiên cứu hỗn hợp chuẩn mực, công trình đã xử lý dữ liệu từ 204 mẫu khảo sát trên phần mềm SPSS 25.0, chứng minh vai trò tác động trực tiếp của nhận thức dễ sử dụng, nhận thức thích thú và nhận thức rủi ro. Các phát hiện thực nghiệm và hệ thống hàm ý quản trị được đề xuất mang lại giá trị tham khảo rõ ràng cho các nhà nghiên cứu hành vi người tiêu dùng số cũng như các doanh nghiệp đang khai thác nền tảng video ngắn tại Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

LỜI MỞ ĐẦU CHƢƠNG I: TỔNG QUAN CHƢƠNG II: CƠ SỞ LÝ THUYẾT CHƢƠNG III: PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU CHƢƠNG IV: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU CHƢƠNG V: KẾT LUẬN VÀ HÀM Ý QUẢN TRỊ KẾT LUẬN 8 CHƢƠNG II: CƠ SỞ LÝ THUYẾT 2.1 Khái niệm tổng quát về mạng xã hội Mạng xã hội (Social Network) là hệ thống thông tin cung cấp cho cộng đồng người sử dụng mạng các dịch vụ lưu trữ, cung cấp, sử dụng, tìm kiếm, chia sẻ và trao đổi thông tin với nhau, bao gồm dịch vụ tạo trang thông tin điện tử cá nhân, diễn đàn (forum), trò chuyện (chat) trực tuyến, chia sẻ âm thanh, hình ảnh và các hình thức dịch vụ tương tự khác (Hương, 2022). Mở rộng hơn nữa mạng xã hội còn mang đến cơ hội kinh doanh, tiếp thị, mua bán vô cùng tiềm năng. Năm 1997, đánh dấu lần đầu tiên mạng xã hội xuất hiện với sự ra đời của trang web SixDegree (Lâm, 2021). Hiện nay, có khoảng 3.6 tỷ người trên thế giới sử dụng mạng xã hội, ước tính đến năm 2025, con số này sẽ tăng lên 4.41 tỷ người dùng (STATISTA, 2020), trong đó Facebook, Youtube, Tiktok, Instagram là các ứng dụng được sử dụng nhiều nhất.

Mạng xã hội được xem là các dịch vụ dựa trên nền tảng web có thể cho phép cá nhân xây dựng một trang hồ sơ cá nhân công khai hoặc bán công khai trong giới hạn của hệ thống hoặc thể hiện được danh sách những người dùng khác mà họ kết nối với nhau hoặc xem hoặc ghé thăm các trang hồ sơ cá nhân của những người khác trong hệ thống thông qua việc kết nối. Bản chất và tên gọi của các kết nối này có thể thay đổi tùy theo từng trang mạng xã hội khác nhau (Boyd & Ellison, 2008).2 Tổng quan về thị trƣờng mạng xã hội tại Việt Nam Theo (KEMP, 2022), số người sử dụng Internet tại Việt Nam đạt 72.1 triệu người (chiếm khoảng 73.2% tống số dân) vào tháng 1/2022. Số người sử dụng mạng xã hội cũng tăng 3.4 triệu người 9 chỉ trong vòng 1 năm từ 2021 đến năm 2022. Bên cạnh đó, theo (STATISTA, 2022), số lượng người dùng mạng xã hội ở Việt Nam được dự báo sẽ đạt khoảng 52.8 triệu người vào năm 2023, nhưng số liệu hiện tại đã vượt quá hơn con số này.

Đây chính là những con số tiềm năng để các mạng xã hội lớn như Facebook hay Tiktok mở rộng thu hút người tiêu dùng để tăng độ phủ sóng và phát triển mạng lưới của mình.3 Tổng quan về mạng xã hội Tiktok TikTok là một trong số các mạng xã hội cho phép người dùng sáng tạo và đăng tải những đoạn video ngắn cùng với nhiều hiệu ứng âm thanh, hình ảnh độc đáo. Được sáng lập bởi Trương Nhất Minh, TikTok ra mắt lần đầu tiên vào năm 2016 tại Trung Quốc với cái tên Douyin. Đến năm 2017, TikTok mới bắt đầu được phát triển ra thị trường nước ngoài, từ đó nhanh chóng trở nên phổ biến trên phạm vi toàn thế giới, trở thành đối thủ số một của đế chế hàng nghìn tỷ đô Facebook (VietAds, 2022). Tiktok là mạng xã hội chia sẻ các đoạn video ngắn thường trong khoảng 3 – 60 giây, thu hút một lượng lớn người dùng trên toàn cầu và có sức ảnh hưởng đến hầu hết các lĩnh vực trong đời sống xã hội từ giải trí cho đến các tin tức kinh tế, chính trị, giáo dục,.

Tiktok mang lại tiềm năng lớn trong lĩnh vực kinh doanh, quảng cáo bởi sử khác biệt một cách tích cực so với các nền tảng mạng xã hội truyền thống như Facebook hay Instagram. Hơn nữa các trào lưu trên ứng dụng này dễ dàng tác động và trở thành trào lưu trong giới trẻ hiện nay. TikTok là một nền tảng lý tưởng dành cho mục đích cập nhật trào lưu và sáng tạo nội dung, một trong những đối tượng tiềm năng của TikTok là giới trẻ như học sinh, sinh viên.4 Thực trạng phát triển của mạng xã hội Tiktok tại Việt Nam Đã có rất nhiều bài báo cáo và khảo sát trong và ngoài nước nhằm đánh giá thực trạng về tầm ảnh hưởng của TikTok tại Việt Nam. Vào tháng 1/2021, We are social and Hootsuite ghi nhận có 72 triệu người dân Việt Nam sử dụng mạng xã hội thường xuyên, chiếm 73.

Trung bình, người Việt dùng mạng xã hội 6 giờ 47 phút mỗi ngày, chỉ thấp hơn 7 phút so với trung bình của thế giới là 6 giờ 54 phút. Trong số những nền tảng mạng xã hội được sử dụng, TikTok hiện đang tăng trưởng mạnh mẽ tại Việt Nam (Quy, 2021). Không thể phủ nhận độ phủ sóng “thần kì” của TikTok ở thị trường Việt Nam trong những năm gần đây. Ở khu vực Đông Nam Á, Việt Nam hiện là một trong những nước có tốc độ tăng trưởng người dùng của ứng dụng TikTok cao nhất (J.1: Biểu đồ thể hiện số lƣợng ngƣời dùng mạng xã hội Việt Nam từ năm 2017 đến năm 2025 Nguồn: Statistia Dữ liệu thống kê từ Statista vào năm 2021 cho thấy, trong năm 2017, số lượng người dùng mạng xã hội này tại Việt Nam chỉ khoảng 1.04 triệu người.

Và con số này được dự kiến sẽ tăng lên đến 17. Với 41% người dùng đang trong độ tuổi từ 16 đến 24, TikTok đã chứng minh vị thế của mình trong việc kết nối thế hệ trẻ toàn cầu (GlobalWebindex, 2019). Theo phân tích của (Bloomberg, 2018) về dữ liệu của Liên Hợp Quốc, đến cuối năm 2019, 32% dân số thế giới là thế hệ Z (những người sinh từ năm 1995 đến năm 2012). Vào thời điểm thế hệ Z nắm giữ sức mua trị giá 44 tỷ USD, các thương hiệu sẽ cần những chiến dịch thông qua nền tảng như TikTok để tiếp cận nhóm người tiêu dùng này.2 Một số mô hình lí thuyết về hành vi 2.1 Mô hình TAM - Chấp nhận công nghệ (Technology Acceptance Model) Mô hình TAM để nghiên cứu chuyên sâu về MXH bao gồm: tính khích lệ, tính xã hội, tính vị tha, tính thực tế ảo và biến hành vi thực tế sử dụng.

Trong đó các biến tính xã hội, tính vị tha, tính thực tế ảo được xem như các biến ngoại sinh trong Mô hình TAM (Davis, 1989).2 Mô hình TRA - Thuyết hành động hợp lý (Theory of reasoned action) Thuyết hành động hợp lý (TRA) nhằm giải thích mối quan hệ giữa thái độ và hành vi trong hành động của con người. Thuyết này được sử dụng để dự đoán cách mà các cá nhân sẽ hành xử dựa trên thái độ và ý định hành vi đã có từ trước của họ. Các cá nhân sẽ hành động dựa vào những kết quả mà họ mong đợi khi thực hiện hành vi đó (Fishbein & Ajzen, 1975).3 Mô hình TPB - Lý thuyết hành vi có kế hoạch hay lý thuyết hành vi hoạch định (The Theory of Planning Behaviour) Thuyết hành vi có kế hoạch (TPB) được phát triển từ lý thuyết hành vi hợp lý (Fishbein & Ajzen, 1975), lý thuyết này được tạo ra để khắc phục sự hạn chế của lí thuyết trước về việc cho rằng hành vi của con người là hoàn toàn do kiểm soát lý trí. Theo Lý thuyết về hành vi hợp lý, nếu một người có thái độ tích cực đối với hành vi và những người quan trọng của họ cũng mong đợi họ thực hiện hành vi (tức là nhân tố tiêu chuẩn chủ quan), thì kết quả là họ có mức độ ý định hành vi cao hơn (có nhiều động lực 13 hơn) và nhiều khả năng sẽ hành động (thực hiện ý định).

Điều này đã được chứng minh trong nhiều nghiên cứu, khẳng định mối liên kết giữa thái độ và tiêu chuẩn chủ quan đối với ý định hành vi, và sau đó là thực hiện hành vi.3 Các nghiên cứu liên quan 2.1 Nghiên cứu nƣớc ngoài Nghiên cứu của (Liu, 2018) với đề tài nghiên cứu “Các Yếu Tố Ảnh Hưởng Đến Việc Sử Dụng Xã Hội Của Sinh Viên Đại Học Tại Trung Quốc” đã chỉ ra các yếu tố nhận thức lợi ích cảm nhận, nhận thức thích thú và ảnh hưởng xã hội, tác động đến quyết định sử dụng mạng xã hội. Kết quả nghiên cứu chỉ ra rằng yếu tố “Nhận thức lợi ích cảm nhận” tác động tích cực một cách đáng kể đến quyết định sử dụng mạng xã hội của sinh viên tại Trung Quốc. Các sinh viên cho rằng việc họ sử dụng mạng xã hội mang lại các giá trị có lợi cho việc học tập và cuộc sống của họ, từ đó đưa họ đến ý định sử dụng và tích cực tham gia vào mạng xã hội. Bên cạnh đó, nhận thức lợi ích cảm nhận giúp thúc đẩy họ giới thiệu mạng xã hội đến bạn bè xung quanh, góp phần quảng bá mạng xã hội.

Bên cạnh đó, nhận thức thích thú cũng ảnh hưởng một cách mạnh mẽ đến quyết định sử dụng mạng xã hội vì nó cung cấp một nền tảng giải trí, trải nghiệm thư giãn từ nhiều nguồn khác nhau nên tạo ra thói quen sử dụng liên tục của người dùng. Trong một nghiên cứu khác của tác giả (Ameen, 2019) về “Điều Tra Các Yếu Tố Chính Trong Việc Sử Dụng Mạng Xã Hội Trực Tuyến Tại Các Tiểu Vương Quốc Ả Rập Thống Nhất UAE” đã đưa ra 3 yếu tố nhận thức lợi ích cảm nhận, ảnh hưởng xã hội và nhận thức dễ sử dụng tác động đến quyết định sử dụng mạng xã hội tại quốc gia này. Kết quả nghiên cứu đã chỉ ra rằng “Nhận thức 14 lợi ích cảm nhận” ảnh hưởng một cách tích cực đến những người tham gia khảo sát. Thực tế là khi càng nhiều người cảm nhận mạng xã hội mang đến sự hữu ích trong giải quyết công việc và cuộc sống hằng ngày thì họ sẽ có xu hướng sử dụng và quảng bá đến các đồng nghiệp để cùng sử dụng.

Ngoài ra, nhận thức dễ sử dụng cũng tác động một cách tích cực đến quyết định sử dụng mạng xã hội ở UAE vì khi họ cảm nhận mạng xã hội dễ sử dụng thì họ sẽ sử dụng một cách thưởng xuyên hơn và dùng chúng trong tương tác công việc, giải trí trong cuộc sống. Theo (Kristianto, 2017) trong nghiên cứu Về “Các Nhân Tố Ảnh Hưởng Đến Quyết Định Sử Dụng Mạng Xã Hội Ở Indonesia” đã đưa ra 3 yếu tố là nhận thức dễ sử dụng, nhận thức lợi ích cảm nhận và nhận thức rủi ro tác động trực tiếp một cách mạnh mẽ đến quyết định sử dụng mạng xã hội tại đất nước Hồi giáo như Indonesia. Việc người dùng cảm nhận được việc sử dụng mạng xã hội một cách dễ dàng và mang lại lợi ích cho họ giúp thúc đẩy hành vi sử dụng một cách thường xuyên.