Nghiên Cứu Yếu Tố Ảnh Hưởng Đến Khả Năng Nghe Hiểu Của Học Sinh Lớp 11 Tại Trường THPT Bắc Ninh

Luận văn thạc sĩ phân tích a study on factors affecting listening comprehension of the eleventh grade students at a high, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất giải pháp

• Tác giả: Nguyễn Thị Hải
• Người hướng dẫn: Mai Thị Loan, PhD
• Trường học: Vietnam National University, Hanoi University of Languages and International Studies
• Chuyên ngành: English Teaching Methodology
• Đề tài: Yếu Tố Ảnh Hưởng Đến Khả Năng Nghe Hiểu Của Học Sinh Lớp 11 Tại Bắc Ninh
• Loại tài liệu: minor programme thesis
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Hanoi

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• TÓM TẮT
• DANH MỤC HÌNH VẼ VÀ BẢNG
• DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
• PHẦN A: MỞ ĐẦU
• Lý do chọn đề tài
• Mục đích và mục tiêu nghiên cứu
• Câu hỏi nghiên cứu
• Phạm vi nghiên cứu
• Phương pháp nghiên cứu
• Ý nghĩa của nghiên cứu
• Bố cục của nghiên cứu
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 1.1. Định nghĩa về kỹ năng nghe
• 1.2. Tầm quan trọng của kỹ năng nghe
• 1.3. Định nghĩa về nghe hiểu
• 1.4. Quá trình nghe hiểu
• 1.5. Định nghĩa về chiến lược nghe
• 1.6. Phân loại chiến lược nghe
• 1.7. Các yếu tố ảnh hưởng tiềm ẩn tới khả năng nghe hiểu
• 1.8. Các giải pháp khắc phục các yếu tố ảnh hưởng tới khả năng nghe hiểu
• 1.8.1. Giúp học sinh về vốn từ vựng
• 1.8.2. Giúp học sinh làm quen với các ngữ điệu khác nhau
• 1.8.3. Sử dụng băng đĩa và đài chất lượng tốt
• 1.8.4. Kích hoạt kiến thức nền
• 1.8.5. Kết hợp nghe chuyên sâu với nghe mở rộng; tập trung vào việc nghe
• 1.8.6. Kết hợp kỹ năng nghe với các kỹ năng khác
• 1.8.7. Đánh giá hiệu quả nghe thường xuyên và cải tiến phương pháp nghe
• 1.9. Tổng quan các nghiên cứu liên quan trước đây
• 1.9.1. Các nghiên cứu trước đây ở nước ngoài
• 1.9.2. Các nghiên cứu trước đây tại Việt Nam
• 2. CHƯƠNG 2: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Nhắc lại các câu hỏi nghiên cứu
• 2.2. Bối cảnh nghiên cứu
• 2.3. Công cụ thu thập dữ liệu
• 2.4. Quy trình thu thập dữ liệu
• 2.5. Phân tích dữ liệu
• 3. CHƯƠNG 3: PHÂN TÍCH DỮ LIỆU VÀ KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 3.1. Phiếu khảo sát dành cho học sinh
• 3.1.1. Nhận thức của người học về các yếu tố liên quan đến bài nghe
• 3.1.2. Nhận thức của người học về các yếu tố liên quan đến người nghe
• 3.1.3. Nhận thức của người học về các yếu tố liên quan đến người nói
• 3.1.4. Nhận thức của người học về các yếu tố từ môi trường vật lý
• 3.1.5. Ý kiến của người học về các giải pháp khắc phục các yếu tố đó
• 3.2. Phỏng vấn học sinh
• 3.2.1. Câu trả lời của học sinh về các yếu tố ảnh hưởng tới khả năng nghe hiểu
• 3.2.2. Các giải pháp do học sinh đề xuất để khắc phục các yếu tố đó
• 3.3. Phỏng vấn giáo viên
• 3.3.1. Câu trả lời của giáo viên về các yếu tố ảnh hưởng tới khả năng nghe hiểu
• 3.3.2. Các giải pháp do giáo viên đề xuất để khắc phục các yếu tố đó
• 3.4. Kết quả nghiên cứu và thảo luận
• 3.4.1. Thiết kế tài liệu nghe phù hợp
• 3.4.2. Khơi dậy hứng thú và tạo động lực cho học sinh chú ý vào thông điệp nói
• 3.4.3. Sử dụng hình ảnh và phương tiện trực quan
• 3.4.4. Khuyến khích học sinh sử dụng chiến lược từ trên xuống
• 3.4.5. Khuyến khích hoạt động nghe hợp tác
• 3.4.6. Khuyến khích học sinh phát âm chuẩn xác
• PHẦN C: KẾT LUẬN
• Hạn chế của nghiên cứu
• Đề xuất cho các nghiên cứu tiếp theo

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Khả Năng Nghe Hiểu Của Học Sinh Lớp 11 Tại Bắc Ninh

Trong bối cảnh hội nhập quốc tế, tiếng Anh trở thành một công cụ giao tiếp thiết yếu. Việc học tiếng Anh nói chung và kỹ năng nghe hiểu nói riêng đóng vai trò quan trọng. Bài viết này tập trung vào phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến khả năng nghe hiểu của học sinh lớp 11 tại Bắc Ninh. Theo nghiên cứu của Nguyễn Thị Hải (2018), kỹ năng nghe chiếm 40-50% thời gian giao tiếp, vượt trội so với các kỹ năng khác. Tuy nhiên, nhiều học sinh vẫn gặp khó khăn trong việc nghe hiểu tiếng Anh. Do đó, việc xác định các yếu tố ảnh hưởng và đề xuất giải pháp là vô cùng cần thiết để nâng cao hiệu quả học tập môn tiếng Anh.

1.1. Tầm quan trọng của kỹ năng nghe hiểu tiếng Anh lớp 11

Kỹ năng nghe hiểu không chỉ hỗ trợ học sinh trong học tập mà còn mở ra cơ hội giao tiếp và tiếp cận tri thức toàn cầu. Việc nắm vững kỹ năng nghe tiếng Anh lớp 11 giúp học sinh tự tin hơn trong các kỳ thi và các hoạt động ngoại khóa. Nghe hiểu tốt cũng là nền tảng vững chắc cho việc phát triển các kỹ năng ngôn ngữ khác như nói, đọc, và viết. Nghiên cứu cho thấy, sinh viên có năng lực nghe hiểu tốt thường đạt kết quả học tập cao hơn.

1.2. Thực trạng khả năng nghe hiểu của học sinh lớp 11 tại Bắc Ninh

Mặc dù được chú trọng trong chương trình học, khả năng nghe hiểu tiếng Anh lớp 11 của nhiều học sinh tại Bắc Ninh vẫn còn hạn chế. Nhiều em gặp khó khăn trong việc hiểu các đoạn hội thoại, bài giảng bằng tiếng Anh. Điều này có thể do nhiều yếu tố, bao gồm phương pháp giảng dạy, môi trường học tập, và các yếu tố tâm lý cá nhân. Theo quan sát thực tế, nhiều học sinh còn thiếu tự tin khi tham gia các hoạt động luyện nghe.

II. Vấn Đề Yếu Tố Ảnh Hưởng Khả Năng Nghe Hiểu Học Sinh Lớp 11

Nghiên cứu chỉ ra rằng có nhiều yếu tố ảnh hưởng khả năng nghe của học sinh. Các yếu tố này có thể được chia thành các nhóm chính: yếu tố liên quan đến ngữ liệu nghe, yếu tố liên quan đến người nói, yếu tố liên quan đến người nghe, và yếu tố liên quan đến môi trường. Mỗi nhóm yếu tố đều có những tác động riêng biệt đến quá trình nghe hiểu. Việc hiểu rõ các yếu tố này giúp giáo viên và học sinh có thể chủ động khắc phục và cải thiện hiệu quả học tập. Nguyễn Thị Hải (2018) nhấn mạnh tầm quan trọng của việc nhận diện các yếu tố ảnh hưởng để đưa ra các giải pháp phù hợp.

2.1. Yếu tố liên quan đến ngữ liệu nghe listening text

Độ khó của ngữ liệu nghe, tốc độ nói của người bản xứ, và sự phức tạp của cấu trúc ngữ pháp đều có thể gây khó khăn cho học sinh lớp 11 Bắc Ninh. Ngữ liệu nghe không phù hợp với trình độ hoặc không liên quan đến sở thích của học sinh có thể làm giảm sự hứng thú và động lực học tập. Sự đa dạng về từ vựng và các thành ngữ cũng là một thách thức lớn. Ví dụ, học sinh có thể gặp khó khăn khi nghe các bài bài tập nghe tiếng Anh lớp 11 có chủ đề quá chuyên sâu.

2.2. Yếu tố liên quan đến người nghe listener

Trình độ từ vựng tiếng Anh, kiến thức ngữ pháp, và khả năng tập trung của người nghe đều ảnh hưởng đến năng lực nghe hiểu. Yếu tố tâm lý như sự lo lắng, thiếu tự tin, và động lực học tập cũng đóng vai trò quan trọng. Ngoài ra, sự mệt mỏi và căng thẳng có thể làm giảm khả năng tiếp thu thông tin. Theo nghiên cứu, tâm lý học sinh lớp 11 có ảnh hưởng không nhỏ đến khả năng học ngoại ngữ.

2.3. Yếu tố liên quan đến người nói speakers

Giọng nói và cách phát âm của người nói, đặc biệt là đối với người bản xứ, có thể gây khó khăn cho người nghe. Sự khác biệt về phát âm tiếng Anh giữa các vùng miền và quốc gia cũng là một yếu tố cần lưu ý. Tốc độ nói quá nhanh hoặc quá chậm cũng có thể ảnh hưởng đến khả năng nghe hiểu. Nghiên cứu cho thấy, việc làm quen với nhiều giọng nói khác nhau giúp cải thiện kỹ năng nghe.

III. Phương Pháp Giảng Dạy Tác Động Đến Kỹ Năng Nghe Lớp 11 Bắc Ninh

Phương pháp giảng dạy đóng vai trò then chốt trong việc phát triển khả năng nghe hiểu của học sinh. Các phương pháp truyền thống, tập trung vào việc học thuộc lòng và dịch nghĩa, thường không hiệu quả trong việc rèn luyện kỹ năng nghe chủ động. Ngược lại, các phương pháp hiện đại, nhấn mạnh vào việc tạo môi trường học tập tương tác và khuyến khích học sinh sử dụng tiếng Anh giao tiếp trong các tình huống thực tế, mang lại hiệu quả cao hơn. Việc sử dụng đa dạng các tài liệu luyện nghe tiếng Anh cũng rất quan trọng.

3.1. Sử dụng phương pháp giảng dạy tiếng Anh hiện đại

Giáo viên nên áp dụng các phương pháp giảng dạy tích cực, khuyến khích học sinh tham gia vào các hoạt động nghe chủ động như nghe và trả lời câu hỏi, nghe và điền vào chỗ trống, hoặc nghe và tóm tắt nội dung. Việc sử dụng các trò chơi và hoạt động nhóm có thể tạo sự hứng thú và tăng cường động lực học tập. Ngoài ra, giáo viên nên tạo điều kiện cho học sinh tiếp xúc với nhiều giọng nói và ngữ điệu khác nhau.

3.2. Tích hợp kỹ năng nghe vào các hoạt động học tập khác

Kỹ năng nghe nên được tích hợp vào các hoạt động học tập khác như đọc, viết, và nói. Ví dụ, học sinh có thể nghe một bài giảng hoặc một đoạn hội thoại, sau đó viết lại nội dung chính hoặc thảo luận về chủ đề đó. Việc kết hợp các kỹ năng ngôn ngữ khác nhau giúp học sinh củng cố kiến thức và phát triển năng lực nghe hiểu một cách toàn diện. Việc sử dụng ứng dụng học tiếng Anh hỗ trợ cho việc luyện tập tại nhà.

3.3. Xây dựng môi trường học tập tiếng Anh tích cực

Môi trường học tập thoải mái và thân thiện có thể giúp học sinh giảm bớt căng thẳng và tự tin hơn khi tham gia các hoạt động nghe. Giáo viên nên tạo điều kiện cho học sinh thực hành luyện nghe tiếng Anh trong các tình huống giao tiếp thực tế và khuyến khích các em sử dụng tiếng Anh một cách tự nhiên. Việc tạo ra các câu lạc bộ tiếng Anh hoặc các buổi giao lưu với người bản xứ cũng là một cách hiệu quả để cải thiện kỹ năng nghe.

IV. Giải Pháp Nâng Cao Khả Năng Nghe Hiểu Tiếng Anh Tại Bắc Ninh

Để nâng cao khả năng nghe hiểu cho học sinh lớp 11 tại Bắc Ninh, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa nhà trường, giáo viên, học sinh, và gia đình. Nhà trường cần đầu tư vào cơ sở vật chất và trang thiết bị dạy học hiện đại. Giáo viên cần liên tục cập nhật kiến thức và phương pháp giảng dạy mới. Học sinh cần chủ động rèn luyện kỹ năng nghe và tích cực tham gia vào các hoạt động học tập. Gia đình cần tạo điều kiện và động viên con em học tập. Cần tận dụng các kênh Youtube học tiếng Anh hiệu quả.

4.1. Tăng cường sử dụng tài liệu nghe trực tuyến và ngoại tuyến

Học sinh nên được tiếp cận với đa dạng các nguồn tài liệu nghe như podcast, video, phim ảnh, và các bài giảng trực tuyến. Việc lựa chọn tài liệu phù hợp với trình độ và sở thích cá nhân có thể giúp tăng cường động lực học tập. Ngoài ra, việc sử dụng các ứng dụng và phần mềm hỗ trợ học tiếng Anh cũng là một cách hiệu quả để rèn luyện kỹ năng nghe.

4.2. Thực hành nghe chủ động và nghe thụ động

Nghe chủ động bao gồm việc tập trung vào việc hiểu nội dung chính và chi tiết của bài nghe, ghi chú các từ khóa, và trả lời các câu hỏi liên quan. Nghe thụ động bao gồm việc nghe nhạc, xem phim, hoặc nghe podcast trong thời gian rảnh rỗi. Cả hai hình thức nghe này đều quan trọng và giúp học sinh làm quen với ngữ điệu tiếng Anh một cách tự nhiên. Cần chú trọng đến sự tập trung trong học tập để đạt hiệu quả cao nhất.

4.3. Tạo cơ hội giao tiếp tiếng Anh thực tế

Học sinh nên tìm kiếm cơ hội giao tiếp tiếng Anh với người bản xứ hoặc với những người có trình độ tiếng Anh tốt. Tham gia các câu lạc bộ tiếng Anh, các buổi giao lưu văn hóa, hoặc các chương trình trao đổi sinh viên là những cách hiệu quả để thực hành tiếng Anh giao tiếp và cải thiện khả năng nghe hiểu. Kinh nghiệm học tiếng Anh từ người khác cũng rất hữu ích.

V. Ứng Dụng Thực Tế Và Kết Quả Nghiên Cứu Về Nghe Hiểu Tại Bắc Ninh

Nghiên cứu của Nguyễn Thị Hải (2018) đã chỉ ra rằng việc áp dụng các phương pháp giảng dạy tích cực và cung cấp tài liệu nghe phù hợp có thể cải thiện đáng kể khả năng nghe hiểu của học sinh lớp 11 tại Bắc Ninh. Kết quả nghiên cứu cũng cho thấy rằng việc tạo môi trường học tập thoải mái và khuyến khích học sinh tham gia vào các hoạt động giao tiếp tiếng Anh thực tế có tác động tích cực đến động lực học tập và sự tự tin của học sinh. Cần xây dựng mục tiêu học tập rõ ràng để đạt hiệu quả cao nhất.

5.1. Tổng hợp kết quả nghiên cứu về các yếu tố ảnh hưởng

Nghiên cứu cho thấy rằng các yếu tố liên quan đến ngữ liệu nghe, người nói, người nghe, và môi trường đều có ảnh hưởng đến khả năng nghe hiểu của học sinh. Đặc biệt, sự thiếu hụt về từ vựng tiếng Anh và kiến thức ngữ pháp là một trong những rào cản lớn nhất đối với học sinh. Ngoài ra, yếu tố tâm lý như sự lo lắng và thiếu tự tin cũng đóng vai trò quan trọng.

5.2. Đánh giá hiệu quả của các giải pháp đã được áp dụng

Việc áp dụng các phương pháp giảng dạy tích cực, cung cấp tài liệu nghe phù hợp, và tạo môi trường học tập thoải mái đã mang lại những kết quả tích cực trong việc cải thiện khả năng nghe hiểu của học sinh. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều thách thức cần vượt qua, chẳng hạn như sự thiếu hụt về nguồn lực và sự khác biệt về trình độ giữa các học sinh. Cần tiếp tục nghiên cứu và đánh giá để tìm ra các giải pháp hiệu quả hơn.

VI. Kết Luận Và Tương Lai Của Nghiên Cứu Về Nghe Hiểu Lớp 11

Nâng cao khả năng nghe hiểu cho học sinh lớp 11 tại Bắc Ninh là một quá trình lâu dài và đòi hỏi sự nỗ lực từ nhiều phía. Việc hiểu rõ các yếu tố ảnh hưởng và áp dụng các giải pháp phù hợp có thể giúp học sinh vượt qua những khó khăn và đạt được thành công trong học tập. Trong tương lai, cần có thêm nhiều nghiên cứu để đánh giá mức độ thành thạo tiếng Anh của học sinh và tìm ra các phương pháp giảng dạy hiệu quả hơn. Cần nghiên cứu sâu hơn về văn hóa Bắc Ninh để có phương pháp phù hợp.

6.1. Tóm tắt các điểm chính của nghiên cứu

Nghiên cứu đã xác định được các yếu tố ảnh hưởng đến khả năng nghe hiểu của học sinh lớp 11 tại Bắc Ninh và đề xuất các giải pháp để khắc phục những khó khăn này. Kết quả nghiên cứu cho thấy rằng việc áp dụng các phương pháp giảng dạy tích cực và tạo môi trường học tập thoải mái có thể cải thiện đáng kể kỹ năng nghe của học sinh. Học sinh cần tự học tiếng Anh để nâng cao khả năng.

6.2. Đề xuất hướng nghiên cứu tiếp theo về kỹ năng nghe

Trong tương lai, cần có thêm nhiều nghiên cứu để đánh giá hiệu quả của các phương pháp giảng dạy khác nhau và tìm ra các giải pháp phù hợp với từng đối tượng học sinh. Ngoài ra, cần nghiên cứu sâu hơn về vai trò của công nghệ trong việc hỗ trợ học tập tiếng Anh và phát triển kỹ năng nghe. Cần chú trọng đến chương trình tiếng Anh lớp 11 để có sự đổi mới phù hợp.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong quá trình tiếp nhận ngôn ngữ thứ hai, kỹ năng nghe chiếm khoảng 40% đến 50% tổng thời gian giao tiếp hàng ngày của một cá nhân, vượt trội hơn hẳn so với kỹ năng nói (20% đến 30%), đọc (11% đến 16%) và viết (khoảng 9%). Mặc dù giữ vị trí nền tảng trong việc tiếp nhận ngữ liệu đầu vào, kỹ năng nghe hiểu tiếng Anh vẫn luôn là một thách thức lớn đối với đa số học sinh bậc trung học phổ thông tại Việt Nam, đặc biệt là tại các khu vực ngoại thành và nông thôn.

Nghiên cứu này tập trung điều tra và phân tích toàn diện các yếu tố tác động trực tiếp đến khả năng nghe hiểu của học sinh khối 11 tại Trường Trung học phổ thông Yên Phong số 2, tỉnh Bắc Ninh. Mục tiêu cụ thể của đề tài gồm hai nhiệm vụ trọng tâm: nhận diện hệ thống rào cản ảnh hưởng đến khả năng nghe hiểu của học sinh theo bốn nhóm nhân tố chính, đồng thời đề xuất hệ thống giải pháp sư phạm thực tế nhằm nâng cao năng lực tiếp nhận âm thanh ngôn ngữ cho người học.

Được thực hiện trong năm 2018 tại một cơ sở giáo dục có 57 cán bộ giáo viên phụ trách 24 lớp học, công trình giải quyết triệt để thực trạng người học đã có hơn 8 năm học tiếng Anh nhưng vẫn dừng lại ở ngưỡng năng lực sơ cấp hoặc tiền trung cấp đối với kỹ năng nghe. Ý nghĩa thực tiễn của nghiên cứu được thể hiện qua việc cung cấp các số liệu thực nghiệm chuẩn xác, hỗ trợ đắc lực cho đội ngũ giáo viên bộ môn trong việc chuyển đổi phương pháp giảng dạy từ truyền thụ thụ động sang rèn luyện chiến lược nghe chủ động, từ đó tối ưu hóa kết quả học tập của học sinh.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu xây dựng trên nền tảng lý thuyết tiếp nhận ngôn ngữ hiện đại, kết hợp chặt chẽ giữa mô hình xử lý thông tin ba giai đoạn của Anderson và khung phân loại chiến lược nghe của Hedge cùng Nunan:

• Mô hình nhận thức ba giai đoạn: Quá trình nghe hiểu vận hành qua ba cấp độ liên hoàn gồm giai đoạn tri giác (lưu giữ âm thanh trong trí nhớ tức thời), giai đoạn phân tích cú pháp (tái cấu trúc từ ngữ thành đơn vị ngữ nghĩa trong trí nhớ ngắn hạn), và giai đoạn sử dụng (kết nối ngữ liệu mới với hệ thống tri thức sẵn có trong trí nhớ dài hạn).
• Cơ chế xử lý thông tin tương tác: Kết hợp hài hòa giữa xử lý từ dưới lên (Bottom-up processing - phân tích ngữ âm, từ vựng, trật tự cú pháp) và xử lý từ trên xuống (Top-down processing - huy động kiến thức nền, ngữ cảnh xã hội, khả năng suy luận).
• Hệ thống chiến lược nghe: Phân loại chiến lược ngôn ngữ thành ba nhóm chính gồm chiến lược từ trên xuống (nghe ý chính, dự đoán, tóm tắt), chiến lược từ dưới lên (nghe chi tiết cụ thể, nhận diện từ loại), và chiến lược nhận thức (ghi chú, lặp lại, diễn giải ngữ cảnh).
• Khung phân loại yếu tố cản trở: Kế thừa hệ thống lý thuyết của Rubin, Yao, Goh và Underwood để xác lập 4 nhóm nhân tố gây khó khăn: văn bản nghe, người nói, bản thân người nghe và môi trường vật chất.

Phương pháp nghiên cứu

Công trình ứng dụng phương pháp nghiên cứu kết hợp giữa định lượng và định tính nhằm đảm bảo tính khách quan và chiều sâu khoa học:

• Cỡ mẫu và chọn mẫu: Khảo sát định lượng được triển khai trên 100 học sinh lớp 11 (độ tuổi trung bình 16), được chọn ngẫu nhiên từ 3 lớp học trong tổng số gần 400 học sinh khối 11 tại trường THPT Yên Phong số 2. Phương pháp chọn mẫu ngẫu nhiên phân tầng đảm bảo tính đại diện cho học sinh có thời gian học tiếng Anh trên 8 năm nhưng nền tảng nghe còn hạn chế.
• Công cụ thu thập dữ liệu: Sử dụng bảng câu hỏi khảo sát cấu trúc gồm 16 câu hỏi thang đo Likert 5 mức độ (từ không bao giờ đến luôn luôn) và 1 câu hỏi mở. Đồng thời, phỏng vấn sâu có cấu trúc được tiến hành với 10 học sinh và phỏng vấn bán cấu trúc với 3 giáo viên tiếng Anh có trên 5 năm kinh nghiệm trực tiếp giảng dạy tại trường.
• Phương pháp phân tích dữ liệu: Dữ liệu định lượng từ 100 bảng hỏi được xử lý bằng phần mềm máy tính để tính toán tần suất và tỷ lệ phần trăm chính xác. Dữ liệu phỏng vấn định tính được phiên âm, mã hóa theo chủ đề và đối chiếu chéo với kết quả khảo sát nhằm giải thích căn nguyên của các rào cản tâm lý và kỹ thuật.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Tổng hợp dữ liệu khảo sát và phỏng vấn cho thấy các rào cản nghe hiểu xuất hiện đồng thời từ cả bốn khía cạnh với các chỉ số thống kê cụ thể:

• Rào cản từ người nói: Tốc độ nói của người bản xứ là trở ngại lớn nhất khi có tới gần 90% học sinh thừa nhận thường xuyên hoặc luôn luôn không thể theo kịp tốc độ truyền tải. Sự đa dạng về ngữ điệu và trọng âm vùng miền đứng thứ hai với 57% học sinh gặp trở ngại, trong khi số lượng người nói trong đoạn hội thoại chỉ chiếm 35%.
• Rào cản từ người nghe: Thiếu kiến thức nền tảng về chủ đề bài học là rào cản hàng đầu với 66% học sinh đánh giá ở mức thường xuyên hoặc luôn luôn. Khả năng dự đoán nội dung kém (64%) và thiếu chiến lược nghe (62%) là hai yếu tố tiếp theo. Đáng chú ý, phỏng vấn chuyên sâu ghi nhận 70% học sinh hoàn toàn không sử dụng bất kỳ chiến lược nghe chủ động nào trong giờ học. Vấn đề thiếu hụt vốn từ vựng ảnh hưởng tới 50% người học.
• Rào cản từ ngữ liệu bài nghe: Vốn từ mới chưa được trang bị đầy đủ chiếm tỷ lệ chi phối với 64% học sinh gặp khó khăn. Chủ đề bài nghe xa lạ (63%) và thông tin kém hấp dẫn (62%) làm giảm sút nghiêm trọng khả năng tập trung. Độ dài câu và cấu trúc ngữ pháp phức tạp cản trở lần lượt 56% và 44% học sinh.
• Rào cản từ môi trường vật chất: Tiếng ồn xung quanh lớp học (sĩ số đông từ 42 đến 48 học sinh/lớp) tác động tiêu cực đến 75% học sinh. Chất lượng thiết bị phát âm thanh, máy cát-sét hoặc loa cầm tay kém chất lượng gây ảnh hưởng tới 47% học sinh.

Thảo luận kết quả

Dữ liệu nghiên cứu phản ánh mối tương quan mật thiết giữa phương pháp giảng dạy truyền thống và các khó khăn thực tế mà học sinh gặp phải. Việc 100% giáo viên tham gia phỏng vấn thừa nhận chỉ giải thích từ mới sau khi đã hoàn thành bài nghe (giai đoạn Post-listening) giải thích lý do vì sao 64% học sinh bị quá tải bởi từ vựng mới trong lúc nghe. Khi gặp từ lạ, khoảng 75% học sinh có xu hướng dừng lại đoán nghĩa từng từ đơn lẻ thay vì nắm bắt ý nghĩa tổng thể, dẫn đến việc bỏ lỡ toàn bộ luồng thông tin tiếp theo.

Khi trình bày dữ liệu qua 4 biểu đồ cột đơn giản (minh họa mức độ ảnh hưởng của 4 nhóm yếu tố) kết hợp với 1 bảng tổng hợp nguyện vọng giải pháp, cấu trúc dữ liệu cho thấy sự đồng thuận cao giữa người học và giáo viên. 67% học sinh mong muốn được cung cấp từ vựng trọng tâm trước khi nghe, 56% yêu cầu bài tập phù hợp với trình độ thực tế và 48% đề xuất được đào tạo bài bản về chiến lược nghe. Kết quả này hoàn toàn nhất quán với các công trình nghiên cứu trước đây tại Việt Nam và trên thế giới, khẳng định rằng năng lực nghe hiểu không thể phát triển nếu chỉ dựa vào việc nghe thụ động 3 tiết/tuần mà thiếu đi sự kích hoạt kiến thức nền và hỗ trợ trực quan.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả nghiên cứu thực nghiệm, hệ thống giải pháp đồng bộ được đề xuất nhằm cải thiện năng lực nghe hiểu cho học sinh THPT:

• Tái cấu trúc quy trình dạy nghe ba giai đoạn: Giáo viên bộ môn cần kích hoạt tối đa giai đoạn trước khi nghe (Pre-listening) bằng cách giới thiệu ngữ cảnh, cung cấp từ vựng then chốt (hướng tới mục tiêu đáp ứng 67% nguyện vọng học sinh) và sử dụng tranh ảnh, video minh họa để gợi mở kiến thức nền trong khoảng 10 đến 15 phút đầu giờ.
• Tích hợp đào tạo chiến lược nghe có hệ thống: Giảng dạy trực tiếp các chiến lược nghe từ trên xuống (Top-down) như kỹ thuật nghe bắt từ khóa (Keywords), suy đoán nội dung qua tiêu đề và ghi chú ngắn gọn (Note-taking), đặt mục tiêu giảm tỷ lệ học sinh không có chiến lược từ 70% xuống dưới 20% trong vòng một năm học.
• Đa dạng hóa dạng bài tập và ngữ liệu bổ trợ: Thay thế các câu hỏi trả lời tự luận dài bằng các dạng bài nghe điền từ (Gap-filling), nối thông tin (Matching), chọn đáp án đúng/sai (True/False) hoặc trắc nghiệm (Multiple-choice) phù hợp với trình độ tiền trung cấp, đáp ứng tiêu chuẩn 56% người học mong đợi bài tập vừa sức.
• Nâng cấp điều kiện cơ sở vật chất: Ban giám hiệu nhà trường cần tiến hành thay mới hệ thống loa phát thanh và thiết bị phát đĩa/kết nối kỹ thuật số có độ trung thực cao, sắp xếp lại không gian lớp học để giảm thiểu 75% tác động của tiếng ồn ngoại cảnh trong lộ trình 1 đến 2 học kỳ.
• Phát triển phong trào tự học và câu lạc bộ tiếng Anh: Xây dựng mô hình Câu lạc bộ tiếng Anh định kỳ hàng tuần, khuyến khích học sinh duy trì thói quen nghe mở rộng (Extensive listening) ít nhất 30 phút mỗi ngày qua các nguồn tài liệu trực tuyến chuẩn bản ngữ.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang giá trị tham khảo thực tiễn cao cho nhiều nhóm đối tượng trong ngành giáo dục:

• Giáo viên tiếng Anh bậc THPT: Nắm bắt chính xác những rào cản tâm lý và kỹ thuật của học sinh để điều chỉnh giáo án, thiết kế hoạt động Pre-listening và lựa chọn tốc độ ngữ liệu phù hợp.
• Cán bộ quản lý chuyên môn và tổ trưởng bộ môn Ngoại ngữ: Ứng dụng kết quả nghiên cứu để xây dựng kế hoạch tập huấn phương pháp giảng dạy kỹ năng nghe, đồng thời phân bổ ngân sách đầu tư thiết bị âm thanh phòng học chuẩn hóa.
• Học viên cao học và sinh viên chuyên ngành Sư phạm Tiếng Anh: Sử dụng luận văn như tài liệu tham khảo mẫu mực về quy trình triển khai nghiên cứu hành động, thiết kế bảng hỏi Likert và phân tích dữ liệu hỗn hợp trong bối cảnh EFL tại Việt Nam.
• Học sinh THPT và người tự học tiếng Anh: Tự nhận diện các sai lầm trong quá trình nghe hiểu, từ đó chủ động áp dụng các chiến lược nghe từ trên xuống và phương pháp tự rèn luyện ngữ âm chuẩn xác tại nhà.

Câu hỏi thường gặp

• Yếu tố nào gây cản trở lớn nhất đến khả năng nghe hiểu của học sinh? Theo số liệu khảo sát, tốc độ nói nhanh của người bản ngữ là rào cản lớn nhất đối với gần 90% học sinh. Tiếp theo là sự mất tập trung do tiếng ồn lớp học (75%) và việc thiếu hụt kiến thức nền tảng về chủ đề nghe (66%).

• Tại sao việc học ngữ âm lại ảnh hưởng trực tiếp đến kỹ năng nghe hiểu? Khảo sát cho thấy 50% học sinh không nhận diện được từ quen thuộc khi nghe băng do phát âm sai quy tắc. Việc không nắm vững nối âm, trọng âm câu và ngữ điệu khiến người học không thể đối chiếu âm thanh nghe được với từ vựng lưu trữ trong trí nhớ.

• Học sinh nên áp dụng chiến lược nào khi gặp từ mới trong bài nghe? Thay vì dừng lại dịch từng từ khiến luồng nghe bị gián đoạn, học sinh nên áp dụng chiến lược từ trên xuống bằng cách dựa vào ngữ cảnh xung quanh và từ khóa chính để suy đoán ý nghĩa tổng quát của toàn bộ đoạn hội thoại.

• Thời lượng 3 tiết học tiếng Anh mỗi tuần trên lớp có đủ để phát triển kỹ năng nghe không? 100% giáo viên khẳng định 3 tiết/tuần là không đủ. Để tiến bộ, học sinh bắt buộc phải kết hợp nghe chuyên sâu trên lớp với nghe mở rộng tại nhà khoảng 30 phút mỗi ngày thông qua các kênh tin tức, âm nhạc hoặc podcast tiếng Anh.

• Giáo viên cần làm gì để giảm bớt áp lực bài nghe cho học sinh? Giáo viên nên tiền giảng từ vựng then chốt, giải thích bối cảnh văn hóa trước khi bật băng và linh hoạt bấm dừng đoạn băng sau các phân đoạn chứa thông tin trả lời để học sinh kịp xử lý và ghi nhận dữ liệu.

Kết luận

• Xác định rõ 4 nhóm yếu tố cản trở khả năng nghe hiểu của học sinh lớp 11 gồm: rào cản ngữ liệu, rào cản người nói, hạn chế từ người nghe và điều kiện môi trường vật chất.
• Chỉ ra thực trạng đáng báo động khi có tới 70% học sinh chưa từng được trang bị hoặc không sử dụng chiến lược nghe hiểu chủ động trong quá trình học tập.
• Cung cấp hệ thống giải pháp sư phạm thực chứng, nhấn mạnh vai trò của giai đoạn Pre-listening, việc ứng dụng đồ dùng trực quan và điều chỉnh dạng bài tập phù hợp với trình độ người học.
• Khẳng định tính cấp thiết của việc nâng cấp trang thiết bị âm thanh học đường và mở rộng các hoạt động luyện nghe ngoại khóa nhằm gia tăng thời lượng tiếp xúc ngôn ngữ.
• Mở ra hướng nghiên cứu tiếp theo về việc ứng dụng công nghệ thông tin và tài liệu đa phương tiện trong việc cá nhân hóa lộ trình rèn luyện kỹ năng nghe cho học sinh phổ thông.

Quý thầy cô giáo, nhà nghiên cứu và học viên quan tâm có thể ứng dụng ngay khung phân tích và hệ thống giải pháp của luận văn vào thực tế giảng dạy để nâng cao chất lượng dạy học tiếng Anh tại đơn vị mình.

Trích đoạn nội dung tài liệu

VIETNAM NATIONAL UNIVERSITY, HANOI UNIVERSITY OF LANGUAGES AND INTERNATIONAL STUDIES FACULTY OF POST-GRADUATE STUDIES  NGUYỄN THỊ HẢI A STUDY ON FACTORS AFFECTING LISTENING COMPREHENSION OF THE ELEVENTH GRADE STUDENTS AT A HIGH SCHOOL IN BAC NINH PROVINCE (NGHIÊN CỨU NHỮNG YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG TỚI KHẢ NĂNG NGHE HIỂU CỦA HỌC SINH LỚP 11 TẠI MỘT TRƯỜNG THPT TẠI TỈNH BẮC NINH) M. MINOR PROGRAMME THESIS Field: English Teaching Methodology Code: 8140231.01 Hanoi - 2018 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] VIETNAM NATIONAL UNIVERSITY, HANOI UNIVERSITY OF LANGUAGES AND INTERNATIONAL STUDIES FACULTY OF POST-GRADUATE STUDIES  NGUYỄN THỊ HẢI A STUDY ON FACTORS AFFECTING LISTENING COMPREHENSION OF THE ELEVENTH GRADE STUDENTS AT A HIGH SCHOOL IN BAC NINH PROVINCE (Nghiên cứu những yếu tố ảnh hưởng tới khả năng nghe hiểu của học sinh lớp 11 tại một trường THPT tại tỉnh Bắc Ninh) M. MINOR PROGRAMME THESIS Field: English Teaching Methodology Code: 8140231.01 Supervisor: Mai Thị Loan, PhD Hanoi - 2018 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] DECLARATION I certify that the minor thesis entitled “A study on factors affecting listening comprehension of the eleventh grade students at a high school in Bac Ninh province” is the result of my own work and has not been submitted in any form for another degree or diploma at any universities or other institutions. Hanoi, 2018 Student Nguyễn Thị Hải i TIEU LUAN MOI download : [e-mail] ACKNOWLEDGEMENTS I would like to acknowledge my truthful gratitude to my supervisor, Dr.

Mai Thi Loan for her thorough reading, critical comments, invaluable guidance and precious corrections of the thesis. It was her acute guidance that has enabled me to find the right way to complete this study. I also would like to express my sincere thanks to my colleagues at the school, who have been willing to answer my interviews. I appreciate the assistance and cooperation of the students in classes from the eleventh grade at the chosen school.

My special words of thanks are sent to my family, especially my husband who has given me constant encouragement and support throughout my research work. Hanoi, 2018 ii TIEU LUAN MOI download : [e-mail] ABSTRACT The study is concerned with factors affecting listening comprehension encountered by the eleventh students at a high school in Bac Ninh province. The main purposes of the study are to find out the factors affecting students‟ listening comprehension and to offer some solutions to help students overcome their affective factors. The instruments used in the study were questionnaire and interviews.

The questionnaire was designed for 100 students and the interviews were carried out with both three teachers and 10 out of the 100 students at the chosen school. The results showed that learners encountered various kinds of affective factors on listening problems which were divided into four categories: factors related to the listening text, factors related to the speakers, factors related to the listener, and factors related to physical settings. From the findings of the research, some suggestions were proposed for teachers to help their students overcome those affective factors such as designing suitable listening materials, encouraging students to use top- down strategies and encouraging prediction.province TIEU LUAN MOI download : [e-mail] TABLE OF CONTENTS DECLARATION. iii LIST OF FIGURES AND TABLE .ix PART A: INTRODUCTION.

Rationale of the study. Aims and objectives of the study. Scope of the study. Method of the study.

Significance of the study. Organization of the study. 5 CHAPTER 1: LITERATURE REVIEW .1 Definition of listening .2 Importance of listening .1Definitions of listening comprehension .2 Process of listening comprehension.1 Definition of listening strategies .2 Classification of listening strategies .4 Potential affective factors on listening comprehension .5 Solutions to overcome affective factors on listening comprehension .1 Helping students with vocabulary .2 Helping students get familiar with different accents .province TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.4 Using the tapes and radios with good quality .5 Activating background knowledge .6 Combining “intensive listening” with “extensive listening”; focusing on listening .7 Combining listening with other skills .8 Evaluate listening effectiveness regularly and further improve listening approaches .6 Review of previous related studies .1 Previous studies overseas .2 Previous studies in Viet Nam .1 Restatement of research questions .2 The setting of the study .4 Data collection instruments .5 Data collection procedures .6 Analysis of data. 27 CHAPTER 3: DATA ANALYSIS AND FINDINGS .1 Questionnaire for the students .1 Learners’ perceptions of factors related to listening text .2 Learners’ perceptions of factors related to listeners .province TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.3 Learners’ perceptions of factors related to speakers .4 Learners’ perceptions of factors related to physical settings .5 Learners’ opinions of solutions to overcome those factors .2 Interview with the students.1 Students’ answers about factors on the students’ listening comprehension .2 The students’ suggested solutions to overcome those factors .3 Interview with the teachers .1Teachers’ answers about factors on the students’ listening comprehension .2 Teachers’ suggested solutions to overcome those factors .2 Findings and discussion .1 Designing suitable listening materials .2 Arousing interest and motivating students to attend to the spoken message .3 Using pictures and visual aids .4 Encouraging students to use top-down strategies .5 Encouraging cooperative listening .6 Encouraging students’ accurate pronunciation.

Limitations of the study. Suggestions for the further research .province TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. VIII vii (LUAN.province TIEU LUAN MOI download : [e-mail] LIST OF FIGURES AND TABLE Figure 1: Learners‟ perceptions of affective factors related to listening text. 27 Figure 2: Learners‟ perceptions of affective factors related to listeners.

29 Figure 3: Learners‟ perceptions of affective factors related to speakers. 30 Figure 4: Learners‟ perceptions of affective factors from physical settings. 31 Table: Learners‟ opinions about solutions to overcome those affective factors .province TIEU LUAN MOI download : [e-mail] ABBREVIATIONS L2: Second Language EFL: English as a Foreign Language ESP: English for Special Purposes ix (LUAN.province TIEU LUAN MOI download : [e-mail] PART A: INTRODUCTION 1. Rationale of the study Nowadays, English has become an international language and it is used in communicating with people all over the world.

Therefore, learning English has been regarded as a vital demand for a huge number of people in Vietnam in particular and for millions of people in the world in general. In language learning, listening, together with speaking, writing and reading is one of the four language skills. Listening relates to any communicative activities of human. Conversations will take place only when we understand our interlocutor says.

Undeniably, listening is very important in man‟s interaction. Gilakjani and Ahmadi (2011) are also among the writers who early noticed the importance of listening. Gilakjani and Ahmadi (2011) reported data on how people spend their communicative time: of the total time devoted to communication, 40-50% is spent on listening, 20-30% on speaking, 11-16% of reading, and 9% on writing. From the data given above, it can be understood that listening skill plays a great role in the process of communication.

In spite of the fact that listening is now well recognized as a critical dimension in language learning, it still remains one of the least understood processes. When the amount of research done in all four skills and the curricula of most foreign language programs are considered, listening skill has attracted the least attention. According to (Morley, 2001), during many decades, researchers used to regard listening as a passive skill. However, since the 1980s, it has been accepted as an active skill.

Throughout the 1990s, attention to listening in language instruction increased dramatically. Although people pay more attention to listening, it is still regarded as the most difficult for learners, especially for second language learners. The current researcher has taken some surveys on the ability of listening and affective factors on listening comprehension among the eleventh students at a high school in Bac Ninh province and has found that these students have many troubles in their listening skill. Many students perform poorly and some of them seem uninterested in 1 (LUAN.province TIEU LUAN MOI download : [e-mail] listening lessons and unwilling to listen to the recordings.

The question arises here is what affective factors the students face while they study listening skills. Therefore, in my point of view, it is necessary to find out the factors affecting students‟ listening and provide them with listening strategies completely and systematically so that their listening comprehension will make much progress. From these reasons, this research would be carried out to investigate affective factors on students‟ listening comprehension, and offer some solutions to overcome those factors. Aims and objectives of the study The study aims at investigating the affective factors on listening comprehension among the eleventh students at a high school in Bac Ninh province.

The objectives of this study are: - To find out the factors affecting listening comprehension of the eleventh students; - To offer some suggested solutions to overcome those affective factors. Research questions The present study focuses on answering the following questions: 1. What are the factors that affect the eleventh students‟ listening comprehension? 2. What solutions can be suggested to overcome those affective factors? 4.

Scope of the study Listening which consists of many sub- skills is paid a lot of attention by many researchers. This study is not an exception; however, the current study is concerned with only factors affecting listening comprehension, not other sub- skills. It is conducted at a high school in Bac Ninh province. The participants taking part in the study are 100 eleventh grade students, not all the students of the school.

Method of the study The study was carried out by some steps as follows: First, the questionnaire for students was employed to find out the factors affecting listening comprehension of the eleventh grade students. Moreover, the 2 (LUAN.province TIEU LUAN MOI download : [e-mail] students‟ opinions of the solutions that they and their teachers can do to overcome the factors were also revealed through the questionnaire. Second, interviews with both teachers and students were conducted to help the researcher gain deep information about the affective factors and the reasons behind them. After all, the data was collected, sorted, and analyzed quantitatively and qualitatively to obtain realized results.

To end with, from data collected, recommendations for the solutions to overcome the affective factors were drawn out. Significance of the study The current study will help students identify the factors influencing their listening comprehension. Moreover, some recommendations will help the students choose the most suitable methods to learn listening and get over the affective factors to improve their listening ability. Organization of the study The study is divided into three parts: Part A: Introduction, the researcher states the problem of the study, aims of the study, significance of the study, and scope of the study.

There are three chapters in this part Chapter 1: Literature review, the researcher reviews the literature related to listening skill including definition of listening, importance of listening and process of listening, some theories about listening strategies in terms of definition and classification of listening strategies, affective factors on listening comprehension, and some previous studies on affective factors on listening comprehension. Chapter 2: Methodology, the researcher mentions the issues of methodology consisting of research questions, study design, participants, and data collection instruments consisting of questionnaire and interview, data collection procedures, and data analysis.province TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Chapter 3: Data analysis and findings, the researcher gives a detailed presentation of data and detailed description of data analysis. This focuses on presenting, analyzing and discussing the results obtained from the study based on the questionnaire and interview questions. Besides, the chapter also presents some discussion and interpretations of the findings of the study, and then gives suggestions for the teachers and the students in learning listening at the school.

The implications of the study are also given in this chapter.